خروج از اعتکاف (برای کار مستحب) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mahdipoor در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۹

2026-04-21T08:39:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۹
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	== منابع فقهی ==		== منابع فقهی ==
	~~توضیح المسائل~~

	~~مسأله~~ ۱۷۴۷ ـ خروج از محلّ اعتکاف برای غسل‌های مستحبی مثل غسل جمعه یا غسل اعمال «اُمّ داوود» و همچنین برای وضوی مستحبی، محلّ اشکال است. و به طور کلّی خارج شدن از مسجد برای امور راجحه (دارای رجحان) در غیر آنچه ضرورت عرفی به حساب می‌آید، محلّ اشکال و احتیاط است، ولی معتکف برای تشییع جنازه و تجهیز میّت مانند غسل و نماز و دفن میّت و برای عیادت مریض و نماز جمعه می‌تواند از محلّ اعتکاف ‌خارج شود.		===توضیح المسائل===
			[https://mesb.ir/t-1747 مسئله ۱۷۴۷] . خروج از محلّ اعتکاف برای غسل‌های مستحبی مثل غسل جمعه یا غسل اعمال «اُمّ داوود» و همچنین برای وضوی مستحبی، محلّ اشکال است. و به طور کلّی خارج شدن از مسجد برای امور راجحه (دارای رجحان) در غیر آنچه ضرورت عرفی به حساب می‌آید، محلّ اشکال و احتیاط است، ولی معتکف برای تشییع جنازه و تجهیز میّت مانند غسل و نماز و دفن میّت و برای عیادت مریض و نماز جمعه می‌تواند از محلّ اعتکاف ‌خارج شود.

	~~مسأله~~ ۱۷۴۸ ـ خروج فرد معتکف برای شرکت در نماز جماعتی که خارج از محلّ اعتکاف ‌برگزار می‌شود، بنا بر احتیاط واجب، جایز نیست مگر فردی که در مکه مکرّمه معتکف شده باشد که وی می‌تواند برای نماز جماعت یا فرادی از مسجد خارج شود و در هر جای مکه که می‌خواهد نماز بخواند.		[https://mesb.ir/t-1748 مسئله ۱۷۴۸] . خروج فرد معتکف برای شرکت در نماز جماعتی که خارج از محلّ اعتکاف ‌برگزار می‌شود، بنا بر احتیاط واجب، جایز نیست مگر فردی که در مکه مکرّمه معتکف شده باشد که وی می‌تواند برای نماز جماعت یا فرادی از مسجد خارج شود و در هر جای مکه که می‌خواهد نماز بخواند.

	رساله جامع		=== رساله جامع===
			[https://mesb.ir/j2-278 ج۲، مسئله ۲۷۸]. مواردی که خارج شدن از محلّ اعتکاف برای آن جایز و در بعضی از آنها واجب است، از این قرار می‌باشد:
	ج۲، مسئله ۲۷۸. مواردی که خارج شدن از محلّ اعتکاف برای آن جایز و در بعضی از آنها واجب است، از این قرار می‌باشد:

	۱. ضرورت‌هایی که چاره‌ای جز انجام آن نیست؛ مثل تخلّی (دستشویی رفتن).		۱. ضرورت‌هایی که چاره‌ای جز انجام آن نیست؛ مثل تخلّی (دستشویی رفتن).
خط ۴۵:		خط ۴۴:
	در غیر موارد ذکر شده، خارج شدن از مسجد اگر برای کاری باشد که انجام دادن آن بهتر از انجام ندادنش باشد، مثل غسل یا وضوی مستحبّی، محلّ اشکال و احتیاط می‌باشد.		در غیر موارد ذکر شده، خارج شدن از مسجد اگر برای کاری باشد که انجام دادن آن بهتر از انجام ندادنش باشد، مثل غسل یا وضوی مستحبّی، محلّ اشکال و احتیاط می‌باشد.

	منهاج الصالحین		===منهاج الصالحین===
			[https://mesb.ir/m1-1068 ج۱، مسألة ۱۰۶۸]: یشترط فی صحّته مضافاً إلی العقل والإسلام - بتفصیل تقدّم فی الصوم - أُمور: ....
	ج۱، مسألة ۱۰۶۸: یشترط فی صحّته مضافاً إلی العقل والإسلام - بتفصیل تقدّم فی الصوم - أُمور : ....

	السادس: استدامة اللّبث فی المسجد الذی شرع به فیه، فإذا خرج لغیر الأسباب المسوّغة للخروج بطل، من غیر فرق بین العالم بالحکم والجاهل، بل یحکم بالبطلان فی الخروج نسیاناً أیضاً، بخلاف ما إذا خرج عن اضطرار أو إکراه أو لحاجة لا بُدَّ له منها من بول أو غائط أو غسل جنابة أو استحاضة أو مسّ میت وإن کان السبب باختیاره، ویجوز الخروج لحضور صلاة الجمعة وللجنائز لتشییعها والصلاة علیها وتغسیلها وتکفینها ودفنها ولعیادة المریض.		السادس: استدامة اللّبث فی المسجد الذی شرع به فیه، فإذا خرج لغیر الأسباب المسوّغة للخروج بطل، من غیر فرق بین العالم بالحکم والجاهل، بل یحکم بالبطلان فی الخروج نسیاناً أیضاً، بخلاف ما إذا خرج عن اضطرار أو إکراه أو لحاجة لا بُدَّ له منها من بول أو غائط أو غسل جنابة أو استحاضة أو مسّ میت وإن کان السبب باختیاره، ویجوز الخروج لحضور صلاة الجمعة وللجنائز لتشییعها والصلاة علیها وتغسیلها وتکفینها ودفنها ولعیادة المریض.
خط ۵۳:		خط ۵۱:
	أمّا سائر الأُمور الراجحة شرعاً فالأحوط وجوباً عدم الخروج لها إلّا إذا کانت حاجة لا بُدَّ منها، کما أنّ الأحوط لزوماً مراعاة أقرب الطرق عند الخروج، ولا تجوز زیادة المکث عن قدر الحاجة، وأمّا التشاغل علی وجه تنمحی به صورة الاعتکاف فهو مبطل وإن کان عن إکراه أو اضطرار، ولا یجوز الجلوس تحت الظلال فی الخارج بل الأحوط لزوماً ترک الجلوس فیه بعد قضاء الحاجة مطلقاً إلّا مع الضرورة.		أمّا سائر الأُمور الراجحة شرعاً فالأحوط وجوباً عدم الخروج لها إلّا إذا کانت حاجة لا بُدَّ منها، کما أنّ الأحوط لزوماً مراعاة أقرب الطرق عند الخروج، ولا تجوز زیادة المکث عن قدر الحاجة، وأمّا التشاغل علی وجه تنمحی به صورة الاعتکاف فهو مبطل وإن کان عن إکراه أو اضطرار، ولا یجوز الجلوس تحت الظلال فی الخارج بل الأحوط لزوماً ترک الجلوس فیه بعد قضاء الحاجة مطلقاً إلّا مع الضرورة.

	عروه الوثقی		===عروه الوثقی===
			[https://mesb.ir/o2-2589 <nowiki>[۲۵۸۹]</nowiki>] مسألة ۳۰: یجوز للمعتکف الخروج من المسجد لإقامة الشهادة أو لحضور الجماعة [(لحضور الجماعة): فی صلاة الجمعة نعم یجوز الخروج للمعتکف بمکة والصلاة حیث شاء فیها جماعة أو فرادی.]أو لتشییع الجنازة وإن لم یتعین علیه هذه الأمور، وکذا فی سائر الضرورات العرفیة أو الشرعیة الواجبة أو الراجحة [(أو الراجحة): فیه نظر إلا إذا کانت حاجة لا بد منها.] سواء کانت متعلقة بأمور الدنیا أو الآخرة مما یرجع مصلحته إلی نفسه أو غیره، ولا یجوز الخروج اختیارا بدون أمثال هذه المذکورات.
	[۲۵۸۹] مسألة ۳۰ : یجوز للمعتکف الخروج من المسجد لإقامة الشهادة أو لحضور الجماعة [(لحضور الجماعة) : فی صلاة الجمعة نعم یجوز الخروج للمعتکف بمکة والصلاة حیث شاء فیها جماعة أو فرادی.]أو لتشییع الجنازة وإن لم یتعین علیه هذه الأمور، وکذا فی سائر الضرورات العرفیة أو الشرعیة الواجبة أو الراجحة [(أو الراجحة) : فیه نظر إلا إذا کانت حاجة لا بد منها.] سواء کانت متعلقة بأمور الدنیا أو الآخرة مما یرجع مصلحته إلی نفسه أو غیره، ولا یجوز الخروج اختیارا بدون أمثال هذه المذکورات.
	[[رده:بحث اعتکاف]]		[[رده:بحث اعتکاف]]
	[[رده:عذر شرعی]]		[[رده:عذر شرعی]]
			{{بحث اعتکاف}}

Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «معتکف نباید در ایام اعتکاف از مسجد خارج شود، اما خارج‌شدن برای کارهای مستحبی زیر اشکالی ندارد: · تجهیز میّت (اعم از تشییع جنازه، غسل، کفن، نماز و دفن) · عیادت مریض · نماز جمعه استثناء: شرکت در نماز جماعت خارج از محل اعتکاف بنابر احتیا...» ایجاد کرد

2026-04-19T16:15:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «معتکف نباید در ایام اعتکاف از مسجد خارج شود، اما خارج‌شدن برای کارهای مستحبی زیر اشکالی ندارد: · تجهیز میّت (اعم از تشییع جنازه، غسل، کفن، نماز و دفن) · عیادت مریض · نماز جمعه استثناء: شرکت در نماز جماعت خارج از محل اعتکاف بنابر احتیا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

معتکف نباید در ایام اعتکاف از مسجد خارج شود، اما خارج‌شدن برای کارهای مستحبی زیر اشکالی ندارد:

· تجهیز میّت (اعم از تشییع جنازه، غسل، کفن، نماز و دفن)

· عیادت مریض

· نماز جمعه

استثناء: شرکت در نماز جماعت خارج از محل اعتکاف بنابر احتیاط واجب جایز نیست، مگر در شهر مکّه که معتکف می‌تواند در هر جای شهر نماز بخواند.

همچنین خارج‌شدن برای غسل یا وضوی مستحبی یا امور دیگری که ضرورت عرفی نباشد بنابر احتیاط جایز نیست.

خروج برای شرکت در نماز جماعت

خروج برای غسل جمعه و ام داوود

== استفتائات ==
پرسش: آیا می‌توان برای غسل ام داوود از محل اعتکاف خارج شد؟ بر فرض خروج باعث بطلان اعتکاف میشود؟ و چه احکامی از قبیل قضا و کفاره بر مکلف واجب میشود؟

پاسخ: خروج از محلّ اعتکاف برای غسل‌های مستحبی مثل غسل جمعه یا غسل اعمال «اُمّ داوود» و همچنین برای وضوی مستحبی، محلّ اشکال است. و به طور کلّی خارج شدن از مسجد برای امور راجحه (دارای رجحان) در غیر آنچه ضرورت عرفی به حساب می‌آید، محلّ اشکال و احتیاط است، ولی معتکف برای تشییع جنازه و تجهیز میّت مانند غسل و نماز و دفن میّت و برای عیادت مریض و نماز جمعه می‌تواند از محلّ اعتکاف ‌خارج شود.

== منابع فقهی ==
توضیح المسائل

مسأله ۱۷۴۷ ـ خروج از محلّ اعتکاف برای غسل‌های مستحبی مثل غسل جمعه یا غسل اعمال «اُمّ داوود» و همچنین برای وضوی مستحبی، محلّ اشکال است. و به طور کلّی خارج شدن از مسجد برای امور راجحه (دارای رجحان) در غیر آنچه ضرورت عرفی به حساب می‌آید، محلّ اشکال و احتیاط است، ولی معتکف برای تشییع جنازه و تجهیز میّت مانند غسل و نماز و دفن میّت و برای عیادت مریض و نماز جمعه می‌تواند از محلّ اعتکاف ‌خارج شود.

مسأله ۱۷۴۸ ـ خروج فرد معتکف برای شرکت در نماز جماعتی که خارج از محلّ اعتکاف ‌برگزار می‌شود، بنا بر احتیاط واجب، جایز نیست مگر فردی که در مکه مکرّمه معتکف شده باشد که وی می‌تواند برای نماز جماعت یا فرادی از مسجد خارج شود و در هر جای مکه که می‌خواهد نماز بخواند.

رساله جامع

ج۲، مسئله ۲۷۸. مواردی که خارج شدن از محلّ اعتکاف برای آن جایز و در بعضی از آنها واجب است، از این قرار می‌باشد:

۱. ضرورت‌هایی که چاره‌ای جز انجام آن نیست؛ مثل تخلّی (دستشویی رفتن).

۲. غسل جنابت.[ در مواردی که غسل کردن موجب ماندن جنب در مسجد گردیده یا باعث نجس کردن مسجد شود، كه در اين صورت خروج از مسجد واجب است.]

۳. غسل استحاضه.[ البتّه اگر مستحاضه، غسل واجبش را انجام ندهد، اعتکافش باطل نمی‌‌شود.]

۴. وضو برای نماز واجب ادا[خارج شدن برای وضوی نماز واجب قضا، در صورتی که وقت قضا وسعت داشته باشد، محلّ اشکال است.]یا غسل واجب غیر جنابت در صورتی که انجام غسل یا وضو در مسجد مانع داشته[مثلاً باعث نجس شدن مسجد شود.]یا امکان نداشته‌ باشد.[ اگر غسل در مسجد مانعی ‌نداشته و ممکن باشد، بنابر احتیاط واجب نباید از مسجد خارج شود.]

۵ تا ۸. تشییع جنازه، تجهیز میّت، عیادت مریض، نماز جمعه.[ خارج شدن فرد معتكف برای شركت در نماز جماعتی كه خارج از محلّ اعتكاف ‌برگزار می‌شود، بنابر احتياط واجب جايز نيست، مگر کسی ‌که در مکّۀ مکرّمه (مسجد الحرام) معتکف شده باشد، كه مى‌تواند برای ‌نماز جماعت یا فرادیٰ از مسجد خارج شده و در هرجا از شهر مکّه که می‌‌خواهد نماز بخواند.]

۹. هر آنچه ضرورت عرفی به حساب می‌آید.[ بنابراین، چنانچه مثلاً شرکت در امتحانات حوزه، دانشگاه یا مدارس، ضرورت عرفی باشد، معتکف می‌تواند برای آن، با رعایت سایر شرایط خروج، از محلّ اعتکاف خارج شود؛ ولی نباید مدّت خروجش طولانی گردد، به گونه‌ای که صورت اعتکاف از بین برود؛ به‌طور مثال اگر یک روز از ایّام اعتکاف، تا حدود دو ساعت، برای امتحان خارج شود، اشکال ندارد.]

در غیر موارد ذکر شده، خارج شدن از مسجد اگر برای کاری باشد که انجام دادن آن بهتر از انجام ندادنش باشد، مثل غسل یا وضوی مستحبّی، محلّ اشکال و احتیاط می‌باشد.

منهاج الصالحین

ج۱، مسألة ۱۰۶۸: یشترط فی صحّته مضافاً إلی العقل والإسلام - بتفصیل تقدّم فی الصوم - أُمور : ....

السادس: استدامة اللّبث فی المسجد الذی شرع به فیه، فإذا خرج لغیر الأسباب المسوّغة للخروج بطل، من غیر فرق بین العالم بالحکم والجاهل، بل یحکم بالبطلان فی الخروج نسیاناً أیضاً، بخلاف ما إذا خرج عن اضطرار أو إکراه أو لحاجة لا بُدَّ له منها من بول أو غائط أو غسل جنابة أو استحاضة أو مسّ میت وإن کان السبب باختیاره، ویجوز الخروج لحضور صلاة الجمعة وللجنائز لتشییعها والصلاة علیها وتغسیلها وتکفینها ودفنها ولعیادة المریض.

أمّا سائر الأُمور الراجحة شرعاً فالأحوط وجوباً عدم الخروج لها إلّا إذا کانت حاجة لا بُدَّ منها، کما أنّ الأحوط لزوماً مراعاة أقرب الطرق عند الخروج، ولا تجوز زیادة المکث عن قدر الحاجة، وأمّا التشاغل علی وجه تنمحی به صورة الاعتکاف فهو مبطل وإن کان عن إکراه أو اضطرار، ولا یجوز الجلوس تحت الظلال فی الخارج بل الأحوط لزوماً ترک الجلوس فیه بعد قضاء الحاجة مطلقاً إلّا مع الضرورة.

عروه الوثقی

[۲۵۸۹] مسألة ۳۰ : یجوز للمعتکف الخروج من المسجد لإقامة الشهادة أو لحضور الجماعة [(لحضور الجماعة) : فی صلاة الجمعة نعم یجوز الخروج للمعتکف بمکة والصلاة حیث شاء فیها جماعة أو فرادی.]أو لتشییع الجنازة وإن لم یتعین علیه هذه الأمور، وکذا فی سائر الضرورات العرفیة أو الشرعیة الواجبة أو الراجحة [(أو الراجحة) : فیه نظر إلا إذا کانت حاجة لا بد منها.] سواء کانت متعلقة بأمور الدنیا أو الآخرة مما یرجع مصلحته إلی نفسه أو غیره، ولا یجوز الخروج اختیارا بدون أمثال هذه المذکورات.
[[رده:بحث اعتکاف]]
[[رده:عذر شرعی]]