http://wiki.al-mesbah.org/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Mahdipoor 2026-06-30T04:06:19Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.2 http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85&diff=2977 2026-05-24T12:19:08Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== اهمّیت و چگونگی یادگیری احکام الهی ===<br /> یکی از مهم‌ترین مسائلی که لازم است هر انسانی آگاهی داشته باشد، دانستن و فراگیری احکام دین است.<br /> <br /> هر مکلفی باید احکام مورد نیازش را بداند تا بتواند هنگام نیاز بر اساس وظیفه خود عمل کند.<br /> <br /> از رسول خدا &lt;sup&gt;(صلی‌الله‌علیه‌وآله)&lt;/sup&gt; نقل شده که فرمودند: خداوند به چیزی برتر از آگاهی دینی و فهم دین عبادت نشده است.<br /> <br /> امام صادق &lt;sup&gt;(علیه‌السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: اگر یک حدیث درباره حلال و حرام را از شخصی راستگو فرا گیری، برای تو از دنیا و زر و سیم‌های آن بهتر است.<br /> <br /> و در ضمن حدیث دیگری فرمودند: آیا بهتر از حلال و حرام سوالی هست که مردم بپرسند؟<br /> ----<br /> <br /> === وجوب یادگیری احکام ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> بر مکلّف لازم است احکام مورد ابتلا را (که احتمال می‌دهد به‌خاطر یادنگرفتن آن، واجبی را ترک کرده یا حرامی را انجام دهد) یاد بگیرد.<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-9 مسئله ۹]. بر مکلّف لازم است مسائلی را که احتمال می‏دهد به واسطه یاد نگرفتن آنها در معصیت  یعنی ترک واجب یا فعل حرام  واقع می‌شود یاد بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-10 مسئله ۱۰]. اگر برای مکلف مسأله‌ای پیش آید که حکم آن را نمی‏داند، لازم است احتیاط کند، یا اینکه با شرایطی که ذکر شد تقلید نماید.<br /> <br /> ولی چنانچه دسترسی به فتوای أعلم در آن مسأله نداشته باشد، جایز است از غیر أعلم تقلید نماید، با رعایت الأعلم فالأعلم.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> یکی از مهم‌ترین واجبات دین مبین اسلام که از اهمّیت ویژه‌‌ای برخوردار می‌باشد، فراگیری احکام دین است که درک و فهم درست نسبت به مسائل آن و عمل بر طبق آن، تضمین کنندۀ سعادت انسان است.<br /> <br /> کسی که اسلام را به عنوان دین خود بر می‌گزیند، باید برنامه‌‌های آن را به‌طور کامل در همۀ قلمروهای زندگی خود بپذیرد و رفتار و عملکرد خویش را مطابق با احکام دین تنظیم نماید.<br /> <br /> انجام چنین تکلیفی، می‌‌طلبد فرد مسلمان نسبت به مقدار مورد نیازش از احکام دین، که به آن احتیاج دارد و برایش پیش می‌آید، شناخت پیدا کند تا بتواند آن را در زندگی خود اجرا نماید.<br /> <br /> بر این اساس، قرآن کریم و روایات ائمّۀ هدی &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; بر این موضوع تأکید بسیار نموده و همگان را به یاد گرفتن احکام دین تشویق و ترغیب کرده‌‌اند و از ضررهای فراوان آشنا نبودن با احکام الهی بر حذر داشته‌‌اند.<br /> <br /> در حدیث نقل شده است که امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «فرا گرفتن یک حدیث دربارۀ حلال و حرام از شخصی راستگو، برای تو بهتر از دنیا و زر و سیم‌‌های آن است»&lt;ref&gt;المحاسن، ج۱، فصل مصابیح الظلم، باب ۱۵، ص۲۲۹، ح۱۶۶&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> همچنین، روایت شده مردی به امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; عرض کرد: فرزندی دارم که دوست دارد مسائل حلال و حرام را از شما بپرسد و از مطالبی که اهمّیت ندارد و استفاده‌ای برایش ندارد، پرسش نمی‌‌کند. حضرت صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «آیا بهتر از حلال و حرام سؤالی هست که مردم بپرسند؟»&lt;ref&gt;همان، ح۱۶۸&lt;/ref&gt; در حدیث دیگر نقل شده است که حضرت صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «در دین خدا دانا و فقیه شوید و مانند اعراب زمان جاهلیّت نباشید (که از احکام خدا و معارف دینی بی‌خبر بودند). سپس حضرتش &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: کسی که در دین خدا دانا و بصیر نگردد، خداوند متعال در روز قیامت، هرگز به او نظر لطف نمی‌افکند و بر پاکیزگی اعمالش مهر تأیید نمی‌گذارد»&lt;ref&gt;همان، ص۲۲۸، ح۱۶۲&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> همچنین، از امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; روایت شده که رسول اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وأله وسلم)&lt;/sup&gt; فرمودند: «من از مسلمانی که هفته‌‌ای یک روز را برای آشنایی با امر دینش و پرسش از (معارف و احکام) آن اختصاص نمی‌‌دهد، منزجر و بیزارم»&lt;ref&gt;همان، باب ۱۳، ص۲۲۵، ح۱۴۹&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در حدیث نقل شده است که امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «لقمان در اندرز به فرزندش فرمود: فرزندم! در روزها و شب‌‌ها و ساعات زندگی خود، بهره‌‌ای برای تحصیل علم در نظر بگیر، زیرا تو هرگز برای خودت ضایعه‌‌ای مانند ترک علم نخواهی یافت».&lt;ref&gt;أمالی ‌شیخ طوسی، المجلس الثالث، ص۶۸، ح۸&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین، روایت شده که امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «کسی که بدون علم و آگاهی اعمالش را انجام دهد، مانند فردی است که به سمت سرابی در بیابان حرکت کند، لذا هر چه تندتر برود، از مقصدش دورتر می‌‌شود».&lt;ref&gt;أمالی ‌شیخ مفید، المجلس الخامس، ص۴۲، ح۱۱&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نکتۀ مهمّ دیگر این است که در روایات معصومین &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt;، موضوع «تفقّه در دین»، یعنی داشتن شناخت کامل دربارۀ دین و بصیر و بینا بودن نسبت به احکام و معارف آن، مورد توصیه و تأکید بسیار قرار گرفته است.<br /> <br /> روایت شده که امام کاظم &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; در این باره فرمودند: «در دین خدا فقیه و دانا شوید، زیرا فقه کلید بصیرت و شناخت است و مایۀ کامل شدن عبادت و وسیلۀ رسیدن به مقامات بلند و مراتب عالی دینی و دنیایی است. برتری فقیه بر عابد، همچون برتری خورشید بر ستارگان است و هر کس در دین خود دانا و فقیه نشود، خداوند عملی را از او نمی‌‌پسندد».&lt;ref&gt;تحف العقول، باب ما روی ‌عن موسی ‌بن جعفر(علیه السلام) فی ‌قصار هذه المعانی، ص۴۱۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین، روایت شده که امیر المؤمنین &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «اگر خواستی دانا شوی، در دین خدا فقیه و دانا شو».&lt;ref&gt;غرر الحکم و درر الکلم، فصل فی ‌الفقه و الفقاهة، ص۴۹، ح۲۶۴&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در حدیث نقل شده است که پیامبر خدا &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وأله وسلم)&lt;/sup&gt; فرمودند: «خداوند، به چیزی برتر از آگاهی دینی و فهم دین عبادت نشده است».&lt;ref&gt;أمالی ‌شیخ طوسی، المجلس السابع عشر، ص۴۷۳ و ۴۷۴، ح۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین، نقل شده که امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «هنگامی که خداوند خیر و سعادت بنده‌ای از بندگان خود را بخواهد، او را نسبت به دین، بصیر و بینا می‌‌سازد».&lt;ref&gt;أصول الکافی، ‌ج‌۱، باب صفة العلم وفضله وفضل العلماء، ص۳۲، ح۳&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در روایت دیگری، امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; فرمودند: «هنگامی که خداوند متعال می‌خواهد قوم و گروهی را به خیر و صلاح و موفقیّت برساند، آنان را در شناخت دین، بصیر و بینا قرار می‌‌دهد...».&lt;ref&gt;مستدرک ‌الوسائل، ج۱۱، ابواب جهاد النفس، باب۶ استحباب التخلّق بمکارم الأخلاق، ص۱۹۰، ح۱۲&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بدیهی است که انسان نمی‌‌تواند در فراگیری مسائل دین کوتاهی کرده و به بهانۀ ندانستن مسأله، از عمل به تکالیف الهی که ابلاغ شده، شانه خالی کند. از امام صادق &lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; روایت شده است:<br /> <br /> «... خداوند، روز قیامت از کسی که به تکلیف خود عمل نکرده، می‌‌پرسد: آیا تکلیف خود را می‌‌دانستی؟ اگر بگوید: می‌‌دانستم، به او خطاب می‌‌شود چرا به آنچه می‌‌دانستی عمل نکردی؟ و اگر بگوید: نمی‌‌دانستم، به او خطاب می‌‌شود چرا یاد نگرفتی تا عمل کنی؟...»&lt;ref&gt;أمالی ‌شیخ طوسی، المجلس الأول، ص۹ و ۱۰، ح۱۰؛ أمالی ‌شیخ مفید، المجلس السادس و العشرون، ص۲۲۷ و ۲۲۸، ح۶&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;مقدمه رساله جامع جدید&lt;/ref&gt; ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-16 ج۱، مسئله ۱۶]. بر مکلّف لازم است مسائل محلّ ابتلا را که احتمال می‌‌دهد به علّت یاد نگرفتن آنها، واجبی را ترک کرده یا حرامی را انجام دهد، یاد بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-17 ج۱، مسئله ۱۷]. اگر برای انسان مسأله‌‌ای پیش آید که حکم آن را نمی‌‌داند، لازم است احتیاط کند، یا اینکه با شرایطی که ذکر شد تقلید نماید. ولی چنانچه دسترسی به فتوای اعلم در آن مسأله نداشته باشد، جایز است، با رعایت الأعلم فالأعلم&lt;ref&gt;معنای ‌الأعلم فالأعلم، در صفحۀ «۴۶» پاورقی «۱» ذکر شد.&lt;/ref&gt; از غیر اعلم تقلید نماید.<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> [https://mesb.ir/m-2 مسألة ۲]: المسائل التی یمکن أن یبتلی بها المکلّف عادة - کجملة من مسائل الشک والسهو - یجب علیه أن یتعلّم أحکامها، إلّا إذا أحرز من نفسه عدم الابتلاء بها.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-18 ج۱، مسألة ۱۸]: یجب تعلّم أجزاء العبادات الواجبة وشروطها، ویکفی أن یعلم إجمالاً أنّ عباداته جامعة لما یعتبر فیها من الأجزاء والشروط، ولا یلزم العلم تفصیلاً بذلک، وإذا عرضت له فی أثناء العبادة مسألة لا یعرف حکمها جاز له العمل علی بعض الاحتمالات، ثُمَّ یسأل عنها بعد الفراغ، فإن تبینت له الصحّة اجتزأ بالعمل، وإن تبین البطلان أعاده.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-19 ج۱، مسألة ۱۹]: یجب تعلّم المسائل التی یبتلی بها عادة - کجملة من مسائل الشک والسهو فی الصلاة - لئلّا یقع فی مخالفة تکلیف إلزامی متوجّه إلیه عند ابتلائه بها.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-27 &lt;nowiki&gt;[۲۷]&lt;/nowiki&gt;]مسألة ۲۷: یجب علی المکلف العلم بأجزاء العبادات وشرائطها وموانعها ومقدماتها، ولو لم یعلمها لکن علم إجمالاً أن عمله واجد لجمیع الأجزاء والشرائط وفاقد للموانع صح&lt;ref&gt;(للموانع صح): بمعنی ان له الاجتزاء به، واما الصحة الواقعیة فلا تتوقف علی ذلک بل تکفی فیها مطابقة العمل مع الواقع اذا تمشی منه قصد القربة.&lt;/ref&gt;وإن لم یعلمها تفصیلاً. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-29 &lt;nowiki&gt;[۲۹]&lt;/nowiki&gt;]مسألة ۲۸: یجب تعلم مسائل الشک والسهو بالمقدار الذی هو محل الابتلاء غالباً&lt;ref&gt;(بالمقدار الذی هو محل الابتلاء غالباً): بل بالمقدار الذی یطمئن معه بعدم مخالفته لحکم الزامی متوجه الیه عند طروهما لو لم یتعلم.&lt;/ref&gt;، نعم لو اطمأن من نفسه أنه لا یبتلی بالشک والسهو صح عمله&lt;ref&gt;(صح عمله): لا دخالة للاطمئنان المذکور فی الصحة، بل یحکم بها ان لم یتحقق الابتلاء أو تحقق مع عدم الاخلال بما یکون معتبراً فی الصحة بلحاظ حاله من احکام الشک والسهو دون ما لا دخل لها فیها کالاتیان بسجدتی السهو فان وجوبهما استقلالی.&lt;/ref&gt;وإن لم یحصّل العلم بأحکامهما.<br /> [[رده:تعلیم و تعلم]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:واجبات]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B4%DA%A9_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%84&diff=2965 2026-05-06T11:37:45Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>اگر نمازگزار هنگام خواندن نماز شب یا سایر نوافل، به گمان اینکه دو رکعت اول را به‌جا آورده، به نیت دو رکعتِ دوم نماز بخواند، سپس متوجه شود که دو رکعت اول را نخوانده است، نمازش صحیح است و دو رکعتِ اول حساب می‌شود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> عروه الوثقی<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1444 &lt;nowiki&gt;[۱۴۴۴]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۱: إذا تخیل أنه أتی برکعتین من نافلة اللیل مثلا فقصد الرکعتین الثانیتین أو نحو ذلک فبان أنه لم یصل الأولتین صحت وحسبت له الأولتان، وکذا فی نوافل الظهرین، وکذا إذا تبین بطلان الأولتین، ولیس هذا من باب العدول بل من جهة أنه لا یعتبر قصد کونهما أولتین أو ثانیتین فتحسب علی ما هو الواقع نظیر رکعات الصلاة حیث إنه لو تخیل أن ما بیده من الرکعة ثانیة مثلا فبان أنها الأولی أو العکس أو نحو ذلک لا یضر ویحسب علی ما هو الواقع.<br /> [[رده:شک در رکعات]]<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%BA%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%87&diff=2964 2026-05-06T11:27:49Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> یکی از نمازهای مستحبی که بین [[نماز مغرب]] و [[نماز عشاء|عشاء]] خوانده می‌شود «'''نماز غفیله'''» نام دارد. این نماز، [[دو رکعتی بودن نافله‌ها|دو رکعتی]] است و می‌توان آن را به نیت دو رکعت از [[نافله مغرب]] نیز خواند. در ادامه روش خواندن این نماز به‌طور دقیق بیان شده است:<br /> <br /> === روش خواندن نماز غفیله ===<br /> '''در رکعت اول''': پس از خواندن سوره حمد، آیه ۸۷ سوره انبیاء قرائت شود: «وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَی فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ، سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ، فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ نَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَ کَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ»<br /> <br /> '''در رکعت دوم''': پس از خواندن سوره حمد، آیه ۵۹ سوره انعام خوانده شود: «وَ عِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَیْبِ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَ یَعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا یَعْلَمُهَا وَ لَا حَبَّةٍ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَ لَا رَطْبٍ وَ لَا یَابِسٍ إِلَّا فِی کِتَابٍ مُبِینٍ»<br /> <br /> '''دعای قنوت نماز غفیله''': «اللّهُمَّ اِنّی اَسأَلُک بِمَفاتِح الغَیبِ الَّتِی لا یعْلَمُها إلاّ اَنْتَ، اَنْ تُصَلّی عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تَفْعَل بِی کذا و کذا» به‌جای «کذا و کذا» حاجت خود را بخواهد، سپس ادامه دعا را بخواند: «اللّهُمَّ اَنْتَ وَلِیُّ نِعْمَتِی، وَ القادِرُ عَلی طَلِبَتِی، تَعْلَمُ حاجَتِی، فَاَسْالُک بِحَقّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیهِ وَ عَلیهِمُ السَّلامُ لَمّا قَضَیتَها لِی»<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: هل صلاة الغفیلة تعادل نافلة المغرب؟<br /> <br /> الجواب: لا تعادلها.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-762 مسئله ۷۶۲] . نماز غفیله یکی از نمازهای مستحبّی است که بین نماز مغرب و عشا خوانده می‌شود. و در رکعت اوّل آن، بعد از حمد باید به‌جای سوره این دو آیه را بخوانند: «وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَی فِی الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ * فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ». و در رکعت دوّم بعد از حمد به‌جای سوره این آیه را بخوانند: «وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَیْبِ لَا یَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَیَعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا یَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِی ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا یَابِسٍ إِلَّا فِی کِتَابٍ مُبِینٍ». و در قنوت بگویند: «اللّهُمَّ اِنّی اَسأَلُک بِمَفاتِح الغَیبِ الَّتِی لا یعْلَمُها إلاّ اَنْتَ اَنْ تُصَلّی عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تَفْعَل بِی کذا وکذا» و به‌جای کلمه کذا و کذا حاجت‌های خود را بگویند و بعد بگویند: «اللّهُمَّ اَنْتَ وَلِی نِعْمَتِی وَالقادِرُ عَلی طَلِبَتِی تَعْلَمُ حاجَتِی فَاَسْالُک بِحَقّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ عَلَیهِ وَعَلیهِمُ السَّلامُ لَمّا قَضَیتَها لِی» سپس حاجت خود را از خداوند متعال درخواست نمایند.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-187 مسألة ۱۸۷]: صلاة الغفیلة رکعتان ما بین فرضی المغرب والعشاء، یقرأ فی الرکعة الأولی بعد سورة الحمد: {وَذَا النّونِ إذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلیه، فَنَادی فی الظُّـلُماتِ أَنْ لا إلهَ إلّا أنت سُبْحانَک إنّی کنْتُ من الظّالِمین، فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجّیناهُ مِنَ الغَمّ وَکذَلِک نُنْجی المُؤمِنین}، ویقرأ فی الرکعة الثانیة بعد سورة الحمد: {وَعِنْدَهُ مَفاتِحُ الغَیبِ لا یعْلَمُها إلّا هو، وَیعْلَمُ مَا فی البَرِّ والبَحرِ، وما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إلّا یعْلَمُها، ولا حَبّةٍ فی ظُلُماتِ الاَرضِ ولا رَطْبٍ ولا یابِسٍ إلّا فی کتَابٍ مُبِین}.<br /> <br /> ثُمَّ یقنت فیقول: «اللّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک بِمَفاتِحِ الغَیبِ الَّتِی لَا یعْلَمُهَا إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُصَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ»، ویطلب حاجته ویقول: «اللّهُمَّ أَنْتَ وَلِی نِعْمَتِی وَالقَادِرُ عَلَی طَلِبَتِی تَعْلَمُ حَاجَتِی فَأَسْأَلُک بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ عَلَیهِ وَعَلَیهِمُ السَّلَامُ لمَّا قَضَیتَهَا لِی»، ثُمَّ یسأل الله حاجته.<br /> <br /> ویجوز أن یأتی بهاتین الرکعتین بقصد نافلة المغرب أیضاً فتجزئ عنهما جمیعاً. <br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/m1-969 مسأاله ۹۶۹]<br /> <br /> ومنها: صلاة الغفیلة، وهی: رکعتان بین المغرب والعشاء، یقرأ فی الأُولی بعد (الحمد): ﴿وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِبَاً فَظَنَّ أَنْ لَنْ‏نَقْدِرَ عَلَیهِ فَنادی فی الظُّلُماتِ أَنْ لا إلهَ إلّا أَنْتَ سُبْحانَک إِنّی کنْتُ مِنَ الظّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکذلِک نُنْجِی الْمُؤْمِنِینَ﴾ وفی الثانیة بعد (الحمد): ﴿وَعِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیبِ لایعْلَمُها إِلّا هُوَ وَیعْلَمُ ما فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إلّا یعْلَمُها وَلا حَبَّةٍ فِی ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَلا رَطْبٍ وَلا یابِسٍ إِلّا فِی کتابٍ مُبِینٍ﴾، ثُمَّ یرفع یدیه ویقول: (اللّهم إنّی أسألک بمفاتح الغیب التی لا یعلمها إلّا أنت أن تصلّی علی محمَّد وآل محمَّد وأن تفعل بی کذا وکذا) ویذکر حاجته، ثُمَّ یقول: (اللّهم أنت ولی نعمتی والقادر علی طلبتی تعلم حاجتی فأسألک بحقّ محمَّد وآله علیه وعلیهم السلام لمّا [وفی نسخة: إلّا] قضیتها لی) ثُمَّ یسأل حاجته فإنّها تقضی إن شاء الله تعالی، وقد ورد (أنّها تورث دار الکرامة ودار السلام وهی الجنّة).<br /> <br /> مسألة ۹۶۹: یجوز الاتیان بصلاة الغفیلة بقصد رکعتین من نافلة المغرب فیکون ذلک من تداخل المستحبّین. <br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1177 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۷۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: الأقوی استحباب الغفیلة وهی رکعتان بین المغرب والعشاء، ولکنها لیست من الرواتب &lt;ref&gt;(لیست من الرواتب): ولکن یجوز الاتیان بها بعنوان نافلة المغرب ایضاً فتجزی عنهما جمیعاً، واذا اتی بها من غیر قصد النافلة لم تجز عنها فله الاتیان بالنافلة بعدها لان النوافل المرتبة تتقوم بقصد عناوینها علی الاقوی.&lt;/ref&gt;، یقرأ فیها فی الرکعة الأولی بعد الحمد: (وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِباً فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیهِ فَنَادَی فِی الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَک إِنِّی کنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّینَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکذَلِک نُنجِی الْمُؤْمِنِینَ) [ الأنبیاء ۲۱: ۸۷ ] وفی الثانیة بعد الحمد (وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَیبِ لاَ یعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَیعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَةٍ إِلاَّ یعْلَمُهَا وَلاَ حَبَّةٍ فِی ظُلُمَاتِ الأَرْضِ وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ یابِسٍ إِلاَّ فِی کتَابٍ مُّبِینٍ) [الانعام ۶: ۵۹ ]، ....<br /> [[رده:تداخل دو عمل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نوافل]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%AA&diff=2963 2026-05-06T11:27:05Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> یکی از نمازهایی که توسط امام صادق(ع) توصیه شده و مستحب است رجاءً بین مغرب و عشاء خوانده شود، «'''نماز وصیت'''» نام دارد. این نماز [[دو رکعتی بودن نافله‌ها|دو رکعتی]] است و می‌توان آن را به نیت دو رکعت از [[نافله مغرب]] به‌جا آورد.<br /> <br /> === روش خواندن نماز وصیت ===<br /> '''در رکعت اول''': پس از خواندن [[سوره حمد]]، ۱۳ مرتبه [[سوره زلزال]] (اذا زلزلت الارض)<br /> <br /> '''در رکعت دوم''': پس از خواندن [[سوره حمد]]، ۱۵ مرتبه [[سوره توحید]] (قل هو الله احد)<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> عروه الوثقی <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1177 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۷۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: .... ویستحب أیضاً بین المغرب والعشاء صلاة الوصیة &lt;ref&gt;(صلاة الوصیة): یأتی بها رجاءً ویجوز ان یجعلها من نافلة المغرب.&lt;/ref&gt;، وهی أیضاً رکعتان یقرأ فی أولاهما بعد الحمد ثلاث عشرة مرة سورة إذا زلزلت الأرض، وفی الثانیة بعد الحمد سورة التوحید خمس عشرة مرة.<br /> [[رده:تداخل دو عمل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%B4%D8%A8_%D8%A7%D9%88%D9%84_%D9%82%D8%A8%D8%B1&diff=2962 2026-05-06T11:26:18Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== نماز شب دفن میت ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> مستحب است وقتی شخصی را [[:رده:دفن میت|دفن]] می‌کنند، مؤمنین برایش [[دو رکعتی بودن نافله‌ها|دو رکعت]] نماز بخوانند که به آن نماز وحشت نیز گفته می‌شود.<br /> <br /> === کیفیت نماز وحشت (نماز شب اول دفن) ===<br /> '''در رکعت اول''': بعد از [[سوره حمد]]، یک مرتبه [[آیة الکرسی]] (سه آیۀ ۲۵۵ و ۲۵۶ و ۲۵۷ سوره بقره)<br /> <br /> '''در رکعت دوم''': بعد از [[سوره حمد]]، ده مرتبه [[سوره قدر]] (إنّا أنزلناه فی لیلة القدر)<br /> <br /> بعد از سلام نماز بگوید: «اللهمّ صلِّ علی محمدٍ و آل محمد، وَ ابْعَثْ ثوابَها إلی قبرِ فلان» و نام میت را بگوید. یا پس از صلوات به فارسی بگوید: «خدایا ثواب این نماز را به فلانی برسان»<br /> <br /> === وقت نماز وحشت ===<br /> زمان خواندن نماز شب اول قبر، اولین شبی است که میت دفن می‌شود، پس اگر دفن میت به‌جهتی (مانند انتقال به عتبات مقدسه) به تأخیر افتاد، نماز لیلة الدفن نیز تا آن زمان به تأخیر می‌افتد.<br /> <br /> این نماز را هر زمان از شب می‌توان خواند، ولی بهتر است در ابتدای شب پس از [[نماز عشاء]] خوانده شود.<br /> <br /> === اشتباه و سهو در نماز وحشت ===<br /> اگر نمازگزار بخشی از حمد و سوره یا آیة الکرسی را سهواً نخواند، چنانچه هنوز محلّ آن نگذشته، باید آن را بخواند و چنانچه محلّ تدارک و جبران آن گذشته، آن نماز کافی نیست و لازم است آن را دوباره بخواند.<br /> ----'''همسو''': [[نماز شب اول وفات]] • [[نماز وحشت استیجاری]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> پرسش: نماز وحشت را می توان به جماعت خواند؟<br /> <br /> پاسخ: خواندن نماز شب اول قبر به جماعت صحیح نمی‌باشد.<br /> <br /> پرسش: یک شخص می تواند چند نماز وحشت را برای یک میت بخواند؟<br /> <br /> پاسخ: برای هر میت یک نماز می‌توان خواند.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-627 مسئله ۶۲۷] . سزاوار است در شب اوّل قبر، دو رکعت نماز وحشت برای میت بخوانند، و دستور آن این است که: در رکعت اوّل بعد از حمد یک مرتبه آیة الکرسی، و در رکعت دوّم بعد از حمد ده مرتبه سوره «إنّا أنزلناه» را بخوانند، و بعد از سلام نماز بگویند: «اللهمَّ صَلِ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَابْعَثْ ثَوابَها اِلی قَبْرِ فُلانٍ» و به‌جای کلمه فلان اسم میت را بگویند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-628 مسئله ۶۲۸] . نماز وحشت را در هر موقع از شب اوّل قبر می‌شود خواند، ولی بهتر است در اوّل شب بعد از نماز عشا خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-629 مسئله ۶۲۹] .اگر بخواهند میت را به شهر دوری ببرند، یا به جهت دیگر دفن او تأخیر بیفتد، باید نماز وحشت را تا شب اوّل قبر او تأخیر بیندازند.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> <br /> ===== نماز لیلة الدفن (نماز وحشت) =====<br /> [https://mesb.ir/j1-2066 ج۱، مسئله ۲۰۶۶]. سزاوار است در شب اوّل قبر، دو رکعت نماز لیلة الدفن (نماز وحشت) برای میّت بخوانند و کیفیّت آن این است که در رکعت اوّل بعد از حمد، یک مرتبه آیة الکرسیّ (آیات ۲۵۵ تا ۲۵۷ سورۀ مبارکۀ بقره)&lt;ref&gt;خواندن آیة الکرسی، تا آخر آیۀ ۲۵۷ (هُمْ فیها خالِدُوْنَ)، بنابر احتیاط لازم است.&lt;/ref&gt; و در رکعت دوّم بعد از حمد، ده مرتبه سورۀ «إنّا أَنْزَلْناه» را بخوانند و بعد از سلام نماز بگویند: «اللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْ ثَوابَها إِلی قَبْرِ فُلان»&lt;ref&gt;در بعضی از نسخه‌های روایی بعد از ذکر شریف صلوات، عبارت به گونۀ «وَابْعَثْ ثَوابَهُما إِلی قَبْرِ فُلان» آمده است.&lt;/ref&gt; و به جای کلمۀ فُلان، اسم میّت را بگویند.<br /> <br /> شایان ذکر است، کیفیّت دیگری نیز برای نماز لیلة الدفن (نماز وحشت) نقل شده است که این‌طور می‌باشد: در رکعت اوّل بعد از حمد، دو مرتبه سورۀ توحید «قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَد» و در رکعت دوّم بعد از حمد، ده مرتبه سورۀ «التکاثر» را بخوانند و بعد از سلام نماز بگویند: «اللهمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْ ثَوابَها إِلی قَبْرِ فُلان»&lt;ref&gt;در بعضی از نسخه‌های روایی بعد از ذکر شریف صلوات، عبارت به گونه «وَابْعَثْ ثَوابَها اِلی قَبْرِ ذلِکَ المَیّتِ فُلانِ بْنِ فُلان» آمده است.&lt;/ref&gt; و به جای کلمه فلان، اسم میّت را بگویند.  <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2068 ج۱، مسئله ۲۰۶۸]. نماز لیلة الدفن (نماز وحشت) را هر موقع از شب می‌توان خواند، ولی بهتر است در اوّل شب بعد از نماز عشاء خوانده شود.&lt;ref&gt;منظور، شب اوّل دفن در مورد کیفیّت اوّل نماز وحشت و شب اوّل فوت، در مورد کیفیّت دوّم آن است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2069 ج۱، مسئله ۲۰۶۹]. اگر انسان نماز لیلة الدفن را بخواند، ولی آیة الکرسیّ یا سورۀ «إِنّا أَنْزَلْناه» یا قسمتی از آنها را سهواً نخواند یا کمتر از مقدار معیّن شده برای آن بخواند و محلّ تدارک آن بگذرد&lt;ref&gt;گذشتن محلّ تدارک در فصل «نماز مستحبی» در مسألۀ «۲۱۰۷» خواهد آمد.&lt;/ref&gt; مانند اینکه بعد از نماز متوجّه اشتباه خویش گردد، نماز خوانده شده کفایت از نماز لیلة الدفن نمی‌کند.<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-127 مسأله ۱۲۷]<br /> <br /> ===== صلاة لیلة الدفن =====<br /> روی عن النبی (صلّی الله علیه وآله) أنّه قال: «لَا یأْتِی عَلَی المَیتِ سَاعَةٌ أَشَدُّ مِنْ أَوَّلِ لَیلَةٍ، فَارْحَمُوْا مَوْتَاکمْ بِالصَّدَقَةِ، فِإِنْ لَمْ تَجِدُوْا فَلْیصَلِّ أَحَدُکمْ رَکعَتَینِ، یقْرَأُ فِی الأُوْلَی فَاتِحَةَ الکتَابِ مَرَّةً وَآیةَ الکرْسِی مَرَّةً وَ«قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ» مَرَّتَینِ، وَفِی الثَّانِیةِ فَاتِحَةَ الکتَابِ مَرَّةً وَ«أَلْهَاکمُ التَّکاثُرُ» عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَیسَلِّمْ وَیقُوْلُ: اللّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْ ثَوَابَهُمَا إِلَی قَبْرِ ذَلک المَیتِ فُلَانِ بْنِ فُلَان...».<br /> <br /> وفی روایة أخری أنّه یقرأ فی الأولی الحمد وآیة الکرسی، وفی الثانیة الحمد والقدر عشر مرّات.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-964 مسأله ۹۶۴]<br /> <br /> ومنها: صلاة لیلة الدفن، وتسمّی صلاة الوحشة، وهی رکعتان یقرأ فی الأُولی بعد الحمد آیة الکرسی، والأحوط لزوماً قراءتها إلی ﴿هُـــــمْ فیهــــا خالِــــدُونَ﴾ وفی الثانیة بعد (الحمد) سورة (القدر) عشر مرّات، وبعد السلام یقول: (اللّهم صلِّ علی محمَّد وآل محمَّد وابعث ثوابها إلی قبر فلان) ویسمّی المیت، وفی روایة: بعد (الحمد) فی الأُولی (التوحید) مرّتین، وبعد (الحمد) فی الثانیة سورة (التکاثر) عشراً، ثُمَّ الدعاء المذکور، والجمع بین الکیفیتین أولی وأفضل.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-966 ج۱، مسألة ۹۶۶]: إذا صلّی ونسی آیة الکرسی أو القدر أو بعضهما أو أتی بالقدر أقلّ من العدد الموظّف فهی لا تجزئ عن صلاة لیلة الدفن، ولا یحلّ له المال المأذون له فیه بشرط کونه مصلّیاً إذا لم‏ تکن الصلاة تامّة.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o1-1008 مسأاله ۱۰۰۸]<br /> <br /> فصل فی المستحبات قبل الدفن وحینه وبعده<br /> <br /> وهی أمور: ....<br /> <br /> الأربعون: صلاة الهدیة لیلة الدفن، وهی ـ علی روایة ـ رکعتان یقرأ فی الأولی الحمد وآیة الکرسی وفی الثانیة الحمد والقدر عشر مرات ویقول بعد الصلاة: ((اللهم صل علی محمد وآل محمد، وابعث ثوابها إلی قبر فلان)) . وفی روایة أخری فی الرکعة الاُولی الحمد وقل هو الله أحد مرتین وفی الثانیة الحمد والتکاثر عشر مرات، وإن أتی بالکیفیتین کان أولی، وتکفی صلاة واحدة من شخص واحد، وإتیان أربعین أولی لکن لا بقصد الورود والخصوصیة، کما أنه یجوز التعدد من شخص واحد بقصد إهداء الثواب، والأحوط قراءة آیة الکرسی إلی (هم فیها خالدون)، والظاهر أن وقته تمام اللیل وإن کان الأولی أوّله بعد العشاء، ولو أتی بغیر الکیفیة المذکورة سهواً أعاد ولو کان بترک آیة من إنا أنزلناه أو آیة من آیة الکرسی، ولو نسی من أخذ الأجرة علیها فترکها أو ترک شیئاً منها وجب علیه ردّها إلی صاحبها، وإن لم یعرفه تصدق بها عن صاحبها &lt;ref&gt;(تصدق بها عن صاحبها): مع الیأس عن الوصول الیه ویستأذن الحاکم الشرعی فی ذلک علی الاحوط.&lt;/ref&gt;، وإن علم برضاه &lt;ref&gt;(وان علم برضاه): ای فی التصرف فیه بشرط الاتیان بالصلاة واهداء ثوابها الی المیت ولکن العلم بالرضا یکفی فی جواز التصرف فیه بمثل الاکل والشرب واداء الدین واما کفایته فی نفوذ الشراء به لنفسه فمحل کلام وان کان الاظهر الکفایة لما هو المختار وفاقاً للماتن من ان حقیقة البیع صرف المقابلة بین المالین فی قبال التملیک المجانی ولا یعتبر فیه دخول کل منهما فی ملک مالک الآخر وان کان هذا هو مقتضی اطلاقه.&lt;/ref&gt; أتی بالصلاة فی وقت آخر وأهدی ثوابها إلی المیت لا بقصد الورود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-1008 &lt;nowiki&gt;[۱۰۰۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: إذا نقل المیت إلی مکان آخر کالعتبات أو أخّر الدفن إلی مدة فصلاة لیلة الدفن &lt;ref&gt;(فصلاة لیلة الدفن): بالکیفیة الاولی واما الکیفیة الثانیة فظاهر الروایة الواردة بها استحبابها فی اول لیلة بعد الموت.&lt;/ref&gt; تؤخر إلی لیلة الدفن.<br /> [[رده:آداب مربوط به اموات]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:زمان خاص]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%B4%D8%A8_%D8%A7%D9%88%D9%84_%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA&diff=2961 2026-05-06T11:25:30Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== نماز شب فوت میت ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> مستحب است وقتی شخصی از دنیا می‌رود، مؤمنین در اولین شب پس از فوت او، برایش [[دو رکعتی بودن نافله‌ها|دو رکعت]] نماز بخوانند که به آن نماز وحشت نیز گفته می‌شود.<br /> <br /> === کیفیت نماز وحشت (نماز شب اول مردن) ===<br /> '''در رکعت اول''': بعد از [[سوره حمد]]، دو مرتبه [[سوره توحید]] (قل هو الله احد)<br /> <br /> '''در رکعت دوم''': بعد از [[سوره حمد]]، ده مرتبه [[سوره تکاثر]] (ألهاکم التکاثر)<br /> <br /> بعد از سلام نماز بگوید: «اللهمّ صلِّ علی محمدٍ و آل محمد، وَ ابْعَثْ ثوابَها إلی قبرِ فلان» و نام میت را بگوید. یا پس از صلوات به فارسی بگوید: «خدایا ثواب این نماز را به فلانی برسان»<br /> <br /> === وقت نماز وحشت ===<br /> زمان خواندن نماز شب اول وفات، اولین شبی است که میت از دنیا رفته است.<br /> <br /> این نماز را هر زمان از شب می‌توان خواند، ولی بهتر است در ابتدای شب، پس از نماز عشاء خوانده شود.<br /> <br /> === اشتباه و سهو در نماز وحشت ===<br /> اگر نمازگزار بخشی از حمد و سوره را سهواً نخواند، چنانچه هنوز محلّ آن نگذشته، باید آن را بخواند و چنانچه محلّ تدارک و جبران آن گذشته، آن نماز کافی نیست و لازم است آن را دوباره بخواند.<br /> ----'''همسو''': [[نماز شب اول قبر]]<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-127 مسأله ۱۲۷]<br /> <br /> ===== صلاة لیلة الدفن =====<br /> روی عن النبی (صلّی الله علیه وآله) أنّه قال: «لَا یأْتِی عَلَی المَیتِ سَاعَةٌ أَشَدُّ مِنْ أَوَّلِ لَیلَةٍ، فَارْحَمُوْا مَوْتَاکمْ بِالصَّدَقَةِ، فِإِنْ لَمْ تَجِدُوْا فَلْیصَلِّ أَحَدُکمْ رَکعَتَینِ، یقْرَأُ فِی الأُوْلَی فَاتِحَةَ الکتَابِ مَرَّةً وَآیةَ الکرْسِی مَرَّةً وَ«قُلْ هُوَ اللهُ أَحَدٌ» مَرَّتَینِ، وَفِی الثَّانِیةِ فَاتِحَةَ الکتَابِ مَرَّةً وَ«أَلْهَاکمُ التَّکاثُرُ» عَشْرَ مَرَّاتٍ، وَیسَلِّمْ وَیقُوْلُ: اللّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَابْعَثْ ثَوَابَهُمَا إِلَی قَبْرِ ذَلک المَیتِ فُلَانِ بْنِ فُلَان...».<br /> <br /> وفی روایة أخری أنّه یقرأ فی الأولی الحمد وآیة الکرسی، وفی الثانیة الحمد والقدر عشر مرّات.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-964 مسأله ۹۶۴]<br /> <br /> ومنها: صلاة لیلة الدفن، وتسمّی صلاة الوحشة، وهی رکعتان یقرأ فی الأُولی بعد الحمد آیة الکرسی، والأحوط لزوماً قراءتها إلی ﴿هُـــــمْ فیهــــا خالِــــدُونَ﴾ وفی الثانیة بعد (الحمد) سورة (القدر) عشر مرّات، وبعد السلام یقول: (اللّهم صلِّ علی محمَّد وآل محمَّد وابعث ثوابها إلی قبر فلان) ویسمّی المیت، وفی روایة: بعد (الحمد) فی الأُولی (التوحید) مرّتین، وبعد (الحمد) فی الثانیة سورة (التکاثر) عشراً، ثُمَّ الدعاء المذکور، والجمع بین الکیفیتین أولی وأفضل.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o1-1008 مسأاله ۱۰۰۸]<br /> <br /> فصل فی المستحبات قبل الدفن وحینه وبعده<br /> <br /> وهی أمور: ....<br /> <br /> الأربعون: صلاة الهدیة لیلة الدفن، وهی ـ علی روایة ـ رکعتان یقرأ فی الأولی الحمد وآیة الکرسی وفی الثانیة الحمد والقدر عشر مرات ویقول بعد الصلاة: ((اللهم صل علی محمد وآل محمد، وابعث ثوابها إلی قبر فلان)) . وفی روایة أخری فی الرکعة الاُولی الحمد وقل هو الله أحد مرتین وفی الثانیة الحمد والتکاثر عشر مرات، وإن أتی بالکیفیتین کان أولی، وتکفی صلاة واحدة من شخص واحد، وإتیان أربعین أولی لکن لا بقصد الورود والخصوصیة، کما أنه یجوز التعدد من شخص واحد بقصد إهداء الثواب، والأحوط قراءة آیة الکرسی إلی (هم فیها خالدون)، والظاهر أن وقته تمام اللیل وإن کان الأولی أوّله بعد العشاء، ولو أتی بغیر الکیفیة المذکورة سهواً أعاد ولو کان بترک آیة من إنا أنزلناه أو آیة من آیة الکرسی، ولو نسی من أخذ الأجرة علیها فترکها أو ترک شیئاً منها وجب علیه ردّها إلی صاحبها، وإن لم یعرفه تصدق بها عن صاحبها &lt;ref&gt;(تصدق بها عن صاحبها): مع الیأس عن الوصول الیه ویستأذن الحاکم الشرعی فی ذلک علی الاحوط.&lt;/ref&gt;، وإن علم برضاه &lt;ref&gt;(وان علم برضاه): ای فی التصرف فیه بشرط الاتیان بالصلاة واهداء ثوابها الی المیت ولکن العلم بالرضا یکفی فی جواز التصرف فیه بمثل الاکل والشرب واداء الدین واما کفایته فی نفوذ الشراء به لنفسه فمحل کلام وان کان الاظهر الکفایة لما هو المختار وفاقاً للماتن من ان حقیقة البیع صرف المقابلة بین المالین فی قبال التملیک المجانی ولا یعتبر فیه دخول کل منهما فی ملک مالک الآخر وان کان هذا هو مقتضی اطلاقه.&lt;/ref&gt;أتی بالصلاة فی وقت آخر وأهدی ثوابها إلی المیت لا بقصد الورود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-1008 &lt;nowiki&gt;[۱۰۰۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: إذا نقل المیت إلی مکان آخر کالعتبات أو أخّر الدفن إلی مدة فصلاة لیلة الدفن &lt;ref&gt;(فصلاة لیلة الدفن): بالکیفیة الاولی واما الکیفیة الثانیة فظاهر الروایة الواردة بها استحبابها فی اول لیلة بعد الموت.&lt;/ref&gt; تؤخر إلی لیلة الدفن.<br /> [[رده:آداب مربوط به اموات]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:زمان خاص]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8&diff=2960 2026-05-06T11:23:05Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>عروه الوثقی<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1180 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۸۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱ : .... ویعرف نصف اللیل بالنجوم الطالعة أول الغروب إذا مالت عن دائرة نصف النهار إلی طرف المغرب، وعلی هذا فیکون المناط نصف ما بین غروب الشمس وطلوعها، لکنه لا یخلو عن إشکال لاحتمال أن یکون نصف ما بین الغروب وطلوع الفجر کما علیه جماعة &lt;ref&gt;(کما علیه جماعة) : وهو الاقوی .&lt;/ref&gt; والأحوط مراعاة الاحتیاط هنا وفی صلاة اللیل التی أول وقتها بعد نصف اللیل ....<br /> [[رده:نیازمند ویرایش]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%BA%D8%B1%D8%A8&diff=2959 2026-05-06T11:20:41Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>عروه الوثقی<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1180 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۸۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱ : .... ویعرف المغرب بذهاب الحمرة المشرقیة &lt;ref&gt;(بذهاب الحمرة المشرقیة) : عند الشک فی سقوط القرص واحتمال اختفائه بالجبال أو الابنیة أو الاشجار ونحوها واما مع عدم الشک فلا یترک مراعاة الاحتیاط بعدم تأخیر الظهرین الی سقوط القرص وعدم نیة الاداء والقضاء مع التأخیر وکذا عدم تقدیم صلاة المغرب علی زوال الحمرة.&lt;/ref&gt;عن سمت الرأس، والأحوط زوالها من تمام ربع الفلک من طرف المشرق ....<br /> <br /> <br /> [[رده:نیازمند ویرایش]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D8%B8%D9%87%D8%B1&diff=2958 2026-05-06T11:19:15Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>عروه الوثقی<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1180 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۸۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱ : یعرف الزوال بحدوث ظل الشاخص المنصوب معتدلا فی أرض مسطحة بعد انعدامه کما فی البلدان التی تمر الشمس علی سمت الرأس کمکة فی بعض الأوقات، أو زیادته بعد انتهاء نقصانه کما فی غالب البلدان ومکة فی غالب الأوقات، ویعرف أیضاً بمیل الشمس إلی الحاجب الایمن لمن واجه نقطة الجنوب، وهذا التحدید تقریبی کما لا یخفی، ویعرف أیضاً بالدائرة الهندیة وهی أضبط وأمتن ....<br /> [[رده:نیازمند ویرایش]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D8%B5%D8%A8%D8%AD&diff=2957 2026-05-06T11:18:27Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1180 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۸۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: .... ویعرف طلوع الفجر باعتراض البیاض الحادث فی الأفق المتصاعد فی السماء الذی یشابه ذنب السرحان ویسمی بالفجر الکاذب وانتشاره علی الأفق وصیرورته کالقُبطیة البیضاء وکنهر سوراء بحیث کلما زدته نظرا أصدقک بزیادة حسنه وبعبارة أخری انتشار البیاض علی الأفق بعد کونه متصاعداً فی السماء.<br /> [[رده:نیازمند ویرایش]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%A8%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%88%D9%82%D8%AA_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D9%88%D8%A7%D8%AC%D8%A8&diff=2956 2026-05-06T11:17:34Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> خواندن نماز مستحبی در وقت نمازهای واجب روزانه اشکال ندارد، به‌شرطی که وقت نماز واجب محدود نباشد.<br /> <br /> گرچه احتیاط مستحب است که نماز واجب پیش از نماز مستحب خوانده شود.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-513 ج۱، مسألة ۵۱۳]: یجوز التطوّع بالصلاة لمن علیه الفریضة أدائیة أو قضائیة ما لم ‏تتضیق.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1206 &lt;nowiki&gt;[ ۱۲۰۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۶: یجوز الإتیان بالنافلة ولو المبتدأة فی وقت الفریضة ما لم تتضیق، ولمن علیه فائتة علی الأقوی، والأحوط الترک بمعنی تقدیم الفریضة وقضاؤها.  <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1207 &lt;nowiki&gt;[ ۱۲۰۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۷: إذا نذر النافلة لا مانع من إتیانها فی وقت الفریضة ولو علی القول بالمنع &lt;ref&gt;(ولو علی القول بالمنع): الاقوی انه علی القول بحرمة النافلة فی وقت الفریضة ذاتاً أو تشریعاً لا یعم متعلق النذر الحصة الممنوعة کما لا یمکن تقییده بها، وعنوانا التطوع والنافلة اخذا علی نحو المعرفیة لانواع من الصلاة فی مقابل ما عرف بعنوان الفریضة، ولا دلیل علی رجحان الصلاة مطلقاً وأن المانع عنه فی المقام یرتفع بالنذر، نعم هذا المسلک هو اقرب الوجوه للحکم بصحة الاحرام قبل المیقات والصوم فی السفر بتقریب مذکور فی محله.&lt;/ref&gt;، هذا إذا أطلق فی نذره، وأما إذا قیده بوقت الفریضة فإشکال علی القول بالمنع، وإن أمکن القول بالصحة لأن المانع إنما هو وصف النفل وبالنذر یخرج عن هذا الوصف ویرتفع المانع، ولا یرد أن متعلق النذر لا بد أن یکون راجحا وعلی القول بالمنع لا رجحان فیه فلا ینعقد نذره، وذلک لان الصلاة من حیث هی راجحة، ومرجوحیتها مقیدة بقید یرتفع بنفس النذر، ولا یعتبر فی متعلق النذر الرجحان قبله ومع قطع النظر عنه حتی یقال: بعدم تحققه فی المقام. <br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زمان تکلیف]]<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%82%D9%86%D9%88%D8%AA_%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%84&diff=2955 2026-05-06T11:15:41Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> خواندن قنوت در نمازهای نافله مستحب است، حتی در نماز وتر.<br /> <br /> البته استحباب قنوت در نماز شفع ثابت نشده، ولی نمازگزار می‌تواند به قصد رجاء قنوت را انجام دهد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبه ====<br /> [https://mesb.ir/mm-185 مسألة ۱۸۵]: النوافل رکعتان رکعتان، إلّا صلاة الوتر فإنّها رکعة واحدة ویجوز الإتیان بها متّصلة بالشفع أیضاً، ویستحبّ فیها القنوت ولکن یؤتی به فی صلاة الشفع رجاءً. <br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۷۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: یجب الإتیان بالنوافل رکعتین رکعتین إلا الوتر &lt;ref&gt;(إلا الوتر): لا یبعد جواز الاتیان بها متصلة بالشفع.&lt;/ref&gt;فإنها رکعة، ویستحب فی جمیعها القنوت حتی الشفع &lt;ref&gt;(حتی الشفع): یؤتی به فیها رجاءً.&lt;/ref&gt; علی الأقوی فی الرکعة الثانیة، وکذا یستحب فی مفردة الوتر. <br /> [[رده:نوافل]]<br /> [[رده:قنوت]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AF%D9%88_%D8%B1%DA%A9%D8%B9%D8%AA%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86_%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7&diff=2954 2026-05-06T11:12:17Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> همه نمازهای مستحبی به‌صورت دو رکعتی خوانده می‌شود، به‌جز نماز وتر که یک رکعتی است.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است .... شایان ذکر است، غیر از نماز وتر، بقیّۀ این نمازها، به صورت دو رکعتی خوانده می‌شود.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبه ====<br /> [https://mesb.ir/mm-185 مسألة ۱۸۵]: النوافل رکعتان رکعتان، إلّا صلاة الوتر فإنّها رکعة واحدة ویجوز الإتیان بها متّصلة بالشفع أیضاً، ویستحبّ فیها القنوت ولکن یؤتی به فی صلاة الشفع رجاءً. <br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۷۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: یجب الإتیان بالنوافل رکعتین رکعتین إلا الوتر &lt;ref&gt;(إلا الوتر): لا یبعد جواز الاتیان بها متصلة بالشفع.&lt;/ref&gt;فإنها رکعة، ویستحب فی جمیعها القنوت حتی الشفع &lt;ref&gt;(حتی الشفع): یؤتی به فیها رجاءً.&lt;/ref&gt; علی الأقوی فی الرکعة الثانیة، وکذا یستحب فی مفردة الوتر. <br /> [[رده:تعداد رکعات]]<br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%88%D9%82%D8%AA_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%B4%D8%A8&diff=2953 2026-05-06T11:11:03Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> انسان می‌تواند از اول شب تا اذان صبح نماز شب را بخواند، گرچه افضل و بهتر این است که در یک‌سومِ آخر شب خوانده شود و هرچه به اذان صبح نزدیک‌تر باشد بهتر است.<br /> <br /> بعد از اذان صبح نیز می‌تواند قضای نماز شب را به‌جا آورد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-760 مسئله ۷۶۰]ـ اوّل وقت نافله شب بنا بر مشهور نصف شب است، و این نظر، هرچند موافق با احتیاط مستحب و بهتر است ولی بعید نیست آغاز وقت آن، از اوّل شب باشد و تا اذان صبح وقتش ادامه دارد، هرچند بهتر است نزدیک اذان صبح خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-761 مسئله ۷۶۱]ـ اگر هنگام طلوع فجر بیدار شود، می‌تواند نماز شب را بدون قصد اداء و قضا بخواند. <br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> وقت نافلۀ شب<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2057 ج۱، مسئله ۲۰۵۷]. اوّل وقت نافلۀ شب، بنابر مشهور، نصف شب است و این نظر هرچند مطابق با احتیاط مستحب و بهتر است، ولی بعید نیست که نصف شب، اوّل وقت فضیلت نماز شب باشد و اوّل وقت ادای آن، از اوّل شب آغاز می‌گردد، هرچند افضل آن است که در وقت سَحَر (یک سوّم آخر شب) خوانده شود و تا اذان صبح (طلوع فجر) وقتش ادامه دارد و هر چه خواندن نماز شب به طلوع فجر و اذان صبح نزدیک‌تر باشد، ثواب بیشتری دارد.  <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2058 ج۱، مسئله ۲۰۵۸]. اگر فرد چهار رکعت یا بیشتر از نماز شب را بخواند سپس وقت اذان صبح فرا‌رسد، می‌تواند رکعات باقیمانده نماز شب را بدون نیّت ادا و قضا بخواند.&lt;ref&gt;البتّه در این فرض، افضلیّت مقدّم نمودن رکعات باقیمانده از نماز شب بر نماز صبح محلّ اشکال است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2059 ج۱، مسئله ۲۰۵۹]. اگر فرد هنگام طلوع فجر (اذان صبح) از خواب بیدار شود، می‌تواند تمام نماز شب را بدون قصد ادا و قضا قبل از به‌جا آوردن نماز صبح بخواند.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> قبل از [https://mesb.ir/mm-185 مسأله ۱۸۵]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: .... وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> ذیل [https://mesb.ir/o2-1180 مسأله ۱۱۸۰] . ....<br /> <br /> والأحوط مراعاة الاحتیاط هنا وفی صلاة اللیل التی أول وقتها بعد نصف اللیل ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1198 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: وقت نافلة اللیل ما بین نصفه&lt;ref&gt;(ما بین نصفه): علی المشهور وعن بعضهم ان وقتها من اول اللیل ولا یخلو عن وجه إلا ان الاول احوط وافضل.&lt;/ref&gt; والفجر الثانی، والأفضل إتیانها فی وقت السحر، وهو الثلث الأخیر من اللیل، وأفضله القریب من الفجر . <br /> <br /> <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1199 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: یجوز للمسافر والشاب الذی یصعب علیه نافلة اللیل فی وقتها تقدیمها علی النصف، وکذا کل ذی عذر کالشیخ وخائف البرد أو الاحتلام والمریض، وینبغی لهم نیة التعجیل لا الأداء.  <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1200 &lt;nowiki&gt;[ ۱۲۰۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰: إذا دار الأمر بین تقدیم صلاة اللیل علی وقتها أو قضائها فالأرجح القضاء &lt;ref&gt;(فالارجح القضاء): لمن یخاف ان یعتاد عدم القیام لها بعد منتصف اللیل.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1201 &lt;nowiki&gt;[ ۱۲۰۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۱: إذا قدمها ثم انتبه فی وقتها لیس علیه الإعادة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1202 &lt;nowiki&gt;[ ۱۲۰۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۲: إذا طلع الفجر وقد صلی من صلاة اللیل أربع رکعات أو أزید أتمها &lt;ref&gt;(اتمها): لا بقصد الاداء والقضاء ولا یعتبر التخفیف.&lt;/ref&gt; مخففة، وإن لم یتلبس بها قدم رکعتی الفجر &lt;ref&gt;(قدم رکعتی الفجر): وللمستیقظ عند طلوع الفجر تقدیم صلاة اللیل.&lt;/ref&gt; ثم فریضته وقضاها، ولو اشتغل بها أتم ما فی یده &lt;ref&gt;(اتم ما فی یده): من دون قصد الاداء والقضاء.&lt;/ref&gt; ثم أتی برکعتی الفجر وفریضته وقضی البقیة بعد ذلک. <br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:زمان تکلیف]]<br /> [[رده:نماز مستحب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%B4%D8%A8&diff=2952 2026-05-06T10:55:22Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== کیفیت خواندن نماز شب ===<br /> نماز شب یازده رکعت است:<br /> <br /> ابتدا هشت رکعت به نیت نافله شب (به صورت چهار نماز دو رکعتی)<br /> <br /> پس از آن، دو رکعت به نیت نماز شفع<br /> <br /> در پایان، یک رکعت به نیت نماز وتر<br /> <br /> === قنوت نماز شب ===<br /> در هشت رکعت نافله شب و همچنین قبل از رکوع نماز وتر، خواندن قنوت مستحب است؛ اما در نماز شفع، مستحب‌بودن قنوت به‌طور قطعی ثابت نیست، ولی به‌جاآوردن آن با نیت رجاء (به امید ثواب) اشکالی ندارد.<br /> <br /> برخی از مستحبات قنوت نماز شب:<br /> <br /> * هفتاد مرتبه: «أَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبّی وَأَتُوْبُ إِلَیْهِ»<br /> * هفت مرتبه: «أَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذی‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّوْمُ‏ لِجَمیعِ‏ ظُلْمی‏ وَجُرْمی وَإِسْرَافی عَلَی نَفْسی وَأَتُوْبُ إِلَیْهِ»<br /> * هفت مرتبه: «هذا مَقامُ الْعائِذِ بِکَ مِنَ النّارِ»<br /> * سیصد مرتبه: «الْعَفْوَ»<br /> * دعا و طلب مغفرت برای چهل مؤمن<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> پرسش: آیا می‌توان نافله شب را نشسته خواند؟<br /> <br /> پاسخ: اشکال ندارد.<br /> <br /> السؤال: هل یجوز ان اصلی صلاة اللیل ونافلة الصبح قبل ان انام وعندما استیقظ اصلی صلاة الفجر؟<br /> <br /> الجواب: یجوز .<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱]ـ نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-752 مسئله ۷۵۲]ـ از یازده رکعت نافله شب، هشت رکعت آن باید به نیت نافله شب، و دو رکعت آن به نیت نماز شفع، و یک رکعت آن به نیت نماز وتر خوانده شود. و دستور کامل نافله شب در کتاب‌های دعا ذکر شده است. <br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2060 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از: <br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‌باشد. ....<br /> <br /> کیفیّت خواندن نماز شب<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2061 ج۱، مسأله ۲۰۶۱]. نماز شب (نافلۀ شب) یازده رکعت می‌باشد که هشت رکعت آن شامل چهار دو رکعتی، به نیّت نافلۀ شب و دو رکعت آن، به نیّت «نماز شَفْع» و یک رکعت آن، به نیّت «نماز وتر» خوانده می‌شود و خواندن قنوت قبل از رکوع رکعت دوّم در هشت رکعت نافلۀ شب مستحب است؛ ولی مستحب بودن قنوت در نماز شفع ثابت نیست و خواندن آن رجاءً مانعی ندارد&lt;ref&gt;بهتر است در نماز شفع، بعد از حمد در هر رکعت سورۀ توحید بخواند و در بعضی روایات سه بار توحید ذکر شده است یا آنکه در رکعت اوّل سورۀ ناس و در رکعت دوّم سورۀ فلق یا بالعکس بخواند و عمل به هر کدام رجاءً مطلوب است.&lt;/ref&gt; و بهتر است در نماز وتر بعد از حمد، یک بار سورۀ فَلَق و یک بار سورۀ ناس و سه بار سورۀ توحید خوانده شود و خواندن قنوت در آن، مستحب است.<br /> <br /> شایان ذکر است، انسان می‌تواند نماز شفع و وتر را متّصل به هم انجام دهد به این کیفیّت که آن را همانند نماز مغرب به‌جا آورد و در رکعت دوّم آن پس از خواندن تشهّد سلام ندهد و برای خواندن رکعت سوّم برخیزد و بدون گفتن تکبیرة الاحرام، رکعت سوّم را مانند نماز وتر به‌جا آورد و در این حال، خواندن قنوت در رکعت دوّم رجاءً انجام می‌شود و خواندن قنوت در رکعت سوّم مستحب است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2062 ج۱، مسأله ۲۰۶۲]. بهتر است نمازگزار در قنوت نماز وتر&lt;ref&gt;چه آن را متّصل به نماز شفع نماید و چه جداگانه به‌جا آورد.&lt;/ref&gt; موارد ذیل را رجاءً بخواند:<br /> <br /> ۱. ثنای پروردگار متعال را به‌جا آورد و می‌تواند در مقام ثناء، دعای فرج معروف را بخواند: «لا إِلهَ إِلَّا اللّهُ الْحَلیمُ الْکَریمُ، لا إِلهَ إِلَّا اللّهُ الْعَلیُّ الْعَظیمُ، سُبْحانَ اللّهِ‏ رَبِّ السَّمواتِ السَّبْعِ و رَبِّ الأَرَضینَ السَّبْعِ وَمَا فیْهِنَّ وَمَا بَیْنَهُنَّ وَرَبِّ‌ الْعَرْشِ الْعَظیمِ وَالْحَمْدُ لِلهِ رَبِّ الْعالَمینَ».<br /> <br /> ۲. صلوات و درود بر محمّد و آل محمّدˆ بفرستد و بهتر است این دعا را بخواند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، اللَّهُمَّ اهْدِنَا فیمَنْ هَدَیْتَ وَعَافِنَا فیمَنْ عَافَیْتَ وَتَوَلَّنَا فیمَنْ تَوَلَّیْتَ وَبَارِکْ لَنَا فیمَا أَعْطَیْتَ وَقِنَا شَرَّ مَا قَضَیْتَ، فَإِنَّکَ تَقْضی وَلَا یُقْضَی عَلَیْکَ، إِنَّهُ لَا‌یَذِلُّ مَنْ وَالَیْتَ وَلَا یَعِزُّ مَنْ عَادَیْتَ، تَبَارَکْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَیْتَ». ‏<br /> <br /> ۳. استغفار نماید که در روایات تأکید فراوان بر آن شده است و بهتر است هفتاد مرتبه بگوید: «أَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبّی وَأَتُوْبُ إِلَیْهِ»<br /> <br /> ۴. هفت مرتبه بگوید: «أَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذی‏ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّوْمُ‏ لِجَمیعِ‏ ظُلْمی‏ وَجُرْمی وَإِسْرَافی عَلَی نَفْسی وَأَتُوْبُ إِلَیْهِ».<br /> <br /> ۵. بگوید: «رَبِّ أَسَأْتُ وَظَلَمْتُ نَفْسی وَبِئْسَ مَا صَنَعْتُ، وَهذِهِ یَدَایَ یَا رَبِّ جَزَاءً بِمَا‌ کَسَبَتْ، وَهذِه رَقَبَتی خَاضِعَةٌ لِمَا أَتَیْتُ، وَهَا أَنَا ذَا بَیْنَ یَدَیْکَ، فَخُذْ لِنَفْسِکَ مِنْ نَفْسیَ الرِّضَا حَتّی تَرْضَی لَکَ الْعُتْبَی لَا أَعُوْدُ».<br /> <br /> ۶. (۳۰۰) مرتبه بگوید: «الْعَفْوَ».<br /> <br /> ۷. بگوید: «رَبِّ اغْفِرْ لی وَارْحَمْنی وَتُبْ عَلَیَّ‏، إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحیمُ‏».<br /> <br /> ۸. هفت مرتبه بگوید: «هذا مَقامُ الْعائِذِ بِکَ مِنَ النّارِ».<br /> <br /> ۹. برای چهل مؤمن دعا کند و به زبان غیر عربی هم اشکال ندارد، مثلاً بگوید: خداوندا فلانی را بیامرز و...<br /> <br /> موارد فوق، قسمتی از مستحبات قنوت نماز وتر است و پس از خواندن قنوت به رکوع رفته و بعد از سر برداشتن از رکوع مستحب است این دعا را بخواند:<br /> <br /> «هذَا مَقَامُ مَنْ حَسَنَاتُهُ نِعْمَةٌ مِنْکَ وَشُکْرُهُ ضَعیفٌ وَذَنْبُهُ عَظیمٌ وَلَیْسَ لِذلِکَ إِلَّا رِفْقُکَ وَرَحْمَتُکَ، فَإِنَّکَ قُلْتَ فی کِتَابِکَ الْمُنْزَلِ عَلَی نَبیِّکَ الْمُرْسَلِ صلّی اللّه علیه و آله‏ کانُوا قَلیلًا مِنَ اللَّیْلِ ما‌ یَهْجَعُوْنَ وَبِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُوْنَ،‏ طَالَ‏ هُجُوعی‏ وَقَلَّ قیَامی وَهذَا السَّحَرُ وَأَنَا أَسْتَغْفِرُکَ لِذُنُوبی اسْتِغْفَارَ مَنْ لَا یَجِدُ لِنَفْسِهِ ضَرّاً وَلَا نَفْعاً وَلَا مَوْتاً وَلَا حَیَاةً وَلَا نُشُوراً».<br /> <br /> شایان ذکر است، اگر نمازگزار در نماز شب اکتفا به خواندن حمد نماید و سوره نخواند یا قنوت را کوتاه انجام داده یا اصلاً قنوت نخواند، نماز شبش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2063 ج۱، مسأله ۲۰۶۳]. انسان می‌تواند بعضی از نافله‌های شبانه‌روزی را بخواند و بعضی را نخواند و در نماز شب می‌تواند اکتفا به خواندن سه رکعت آخر، یعنی نماز شَفْع و وتر نماید، بلکه می‌تواند به خواندن وتر اکتفا کند.<br /> <br /> همین طور، در نافلۀ عصر می‌تواند اکتفا به خواندن چهار رکعت، بلکه دو رکعت آن نماید و امّا در مورد نافلۀ ظهر و نافلۀ مغرب، همچنین هشت رکعت اوّل نماز شب، چنانچه بخواهد بعضی از آنها را بخواند، آن را به قصد رجاء به‌جا آورد.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبه ====<br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: .... وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-185 مسألة ۱۸۵]: النوافل رکعتان رکعتان، إلّا صلاة الوتر فإنّها رکعة واحدة ویجوز الإتیان بها متّصلة بالشفع أیضاً، ویستحبّ فیها القنوت ولکن یؤتی به فی صلاة الشفع رجاءً.<br /> <br /> ویجوز الاکتفاء فیها بقراءة الحمد من دون سورة، کما یجوز الاکتفاء ببعض أنواعها دون بعض، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر، بل علی الوتر خاصّة، وفی نافلة العصر علی أربع رکعات بل رکعتین، وإذا أرید التبعیض فی غیر هذه الموارد فالأحوط لزوماً الإتیان به بقصد القربة المطلقة حتّی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.<br /> <br /> والأولی أن یقنت فی صلاة الوتر بهذا الدعاء: «لَا إِلهَ إِلَّا اللهُ الحَلِیمُ الکرِیمُ، لَا إِلهَ إِلَّا اللهُ العَلِی العَظِیمُ، سُبْحَانَ الله رَبِّ السَّموَاتِ السَّبْعِ، وَرَبِّ الأَرَضِینَ السَّبْعِ، وَمَا فِیهِنَّ وَمَا بَینَهُنَّ، وَرَبِّ العَرْشِ العَظِیمِ، والحَمْدُ لله رَبِّ العَالَمِینَ، وَصَلَّی اللهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِینَ»، وأن یدعو لأربعین مؤمناً، وأن یقول: «أَسْتَغْفِرُ اللهَ رَبِّی وَأَتُوْبُ إِلَیهِ» سبعین مرّة، وأن یقول: «هَذَا مَقَامُ العَائِذِ بِک مِنَ النَّارِ» سبع مرّات، وأن یقول: «العَفْوَ» ثلاثمائة مرّة.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسأله ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی &lt;sup&gt;(قدّس سرّه)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> عروه الوثقی<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1176 قبل مسأله ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة &lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة): ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: ثمان رکعات قبل الظهر .... وإحدی عشر رکعة صلاة اللیل وهی ثمان رکعات والشفع رکعتان والوتر رکعة واحدة ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1176 &lt;nowiki&gt;[۱۱۷۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: یجب الإتیان بالنوافل رکعتین رکعتین إلا الوتر&lt;ref&gt;(إلا الوتر): لا یبعد جواز الاتیان بها متصلة بالشفع.<br /> &lt;/ref&gt; فإنها رکعة، ویستحب فی جمیعها القنوت حتی الشفع &lt;ref&gt;(حتی الشفع): یؤتی به فیها رجاءً.&lt;/ref&gt; علی الأقوی فی الرکعة الثانیة، وکذا یستحب فی مفردة الوتر.</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87_%D8%B9%D8%B4%D8%A7%D8%A1&diff=2951 2026-05-06T10:53:12Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>نافله عشاء یکی از نوافل یومیه است که وتیره نیز نامیده می‌شود و بنابر احتیاط لازم باید به صورت دو رکعت نشسته خوانده شود (و این دو رکعت نشسته معادل یک رکعت ایستاده است).<br /> <br /> زمان خواندن نافله عشاء، پس از خواندن نماز عشاء آغاز شده و تا نیمه شب ادامه دارد. با این حال بهتر است بلافاصله پس از نماز عشاء خوانده شود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: هل یجوز تبدیل نافلة العشاء برکعة من قیام بدلاً من الرکعتین من جلوس؟<br /> <br /> الجواب: لا یجوز علی الاحوط.<br /> <br /> السؤال: هل تجب قراءة سور معینة من القرآن فی نافلة العشاء؟<br /> <br /> الجواب: کلا.<br /> <br /> السؤال: ما هو وقت نوافل صلاتی المغرب والعشاء ؟<br /> <br /> الجواب: وقتهما بعد الفریضة ویستمر وقتهما مع وقتهما .<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱]. نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد. و چون دو رکعت نافله عشا را ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید نشسته بخواند، یک رکعت حساب می‌شود ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-753 مسئله ۷۵۳]ـ نمازهای نافله را می‌شود نشسته خواند، هرچند در حال اختیار، و لازم نیست هر دو رکعت را یک رکعت حساب کند، ولی بهتر است ایستاده بخواند بجز نافله عشا که ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید نشسته خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-758 مسئله ۷۵۸]ـ وقت نافله عشا بعد از تمام شدن نماز عشا تا نصف شب است، و بهتر است بعد از نماز عشا بلافاصله خوانده شود.<br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از:<br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‏باشد.<br /> <br /> چون دو رکعت نافلۀ عشاء، بنابر احتیاط واجب، باید نشسته خوانده شود، یک رکعت حساب می‌شود. بنابراین، مجموع رکعت‌های این نافله‌ها (۳۴) رکعت می‌باشد.<br /> <br /> البتّه در روز جمعه بر شانزده رکعت نافلۀ ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود، و در کل، بیست رکعت می‌شود.<br /> <br /> شایان ذکر است، غیر از نماز وتر، بقیّۀ این نمازها، به صورت دو رکعتی خوانده می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2056 ج۱، مسأله ۲۰۵۶]. وقت نافلۀ عشاء (وُتَیْره) بعد از تمام شدن نماز عشاء تا نصف شب است و بهتر است بعد از نماز عشاء بلافاصله خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2088 ج۱، مسئله ۲۰۸۸]. بهتر است فرد نمازهای مستحبی، چه نافله‌های شبانه‌روزی و چه غیر آن را ایستاده بخواند، به جز نافلۀ عشاء (وُتَیْره) که بنابر احتیاط واجب، باید نشسته خوانده شود.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> النوافل الیومیة<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: ثمان رکعات لصلاة الظهر قبلها، وثمان رکعات لصلاة العصر کذلک، وأربع رکعات بعد صلاة المغرب، ورکعتان بعد صلاة العشاء من جلوس وتحسبان برکعة، وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسأله ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی (قدّس سرّه).<br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 قبل مسأله ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة &lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة): ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: ثمان رکعات قبل الظهر، وثمان رکعات قبل العصر، وأربع رکعات بعد المغرب ورکعتان بعد العشاء من جلوس تعدان برکعة ویجوز فیهما القیام بل هو الافضل وإن کان الجلوس أحوط &lt;ref&gt;(وان کان الجلوس احوط): لا یترک.&lt;/ref&gt; وتسمی بالوتیرة، ورکعتان قبل صلاة الفجر، وإحدی عشر رکعة صلاة اللیل وهی ثمان رکعات والشفع رکعتان والوتر رکعة واحدة، وأما فی یوم الجمعة فیزاد علی الست عشر أربع رکعات، فعدد الفرائض سبعة عشر رکعة، وعدد النوافل ضعفها بعد عد الوتیرة رکعة، وعدد مجموع الفرائض والنوافل إحدی وخمسون، هذا ویسقط فی السفر نوافل الظهرین والوتیرة علی الأقوی . <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1195 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: وقت نافلة العشاء وهی الوتیرة یمتد بامتداد وقتها، والأولی کونها عقیبها من غیر فصل معتد به، وإذا أراد فعل بعض الصلوات الموظفة فی بعض اللیالی بعد العشاء جعل الوتیرة خاتمتها &lt;ref&gt;(جعل الوتیرة خاتمتها): لم یثبت ذلک.&lt;/ref&gt;. <br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نماز عشاء]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87_%D9%85%D8%BA%D8%B1%D8%A8&diff=2950 2026-05-06T10:47:20Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>نافله مغرب یکی از نمازهای مستحب روزانه است که چهار رکعت بوده و پس از نماز مغرب خوانده می‌شود.<br /> <br /> زمان خواندن این نافله، پس از نماز مغرب شروع می‌شود و تا نزدیک نیمه شب ادامه دارد.<br /> <br /> اگر کسی نافله مغرب را تا پایانِ وقت فضیلت نماز مغرب به تأخیر اندازد، بهتر است نافله را پس از نماز عشاء بخواند.<br /> <br /> '''نکته''': می‌توان نماز غفیله را با نیت نافله مغرب و به جای دو رکعت از آن خواند.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱] . نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد. و چون دو رکعت نافله عشا را ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید نشسته بخواند، یک رکعت حساب می‌شود ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-757 مسئله ۷۵۷] . وقت نافله مغرب بعد از تمام شدن نماز مغرب است، و تا وقتی که ممکن باشد آن را پس از نماز مغرب در وقت به‌جا آورد ادامه دارد، ولی اگر شخص نافله مغرب را تا وقتی که سرخی طرف مغرب ـ که بعد از غروب کردن آفتاب در آسمان پیدا می‌شود ـ از بین برود تأخیر بیندازد، بهتر است در آن موقع، ابتداء نماز عشا را بخواند. <br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از:<br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‏باشد. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2055 ج۱، مسأله ۲۰۵۵]. وقت نافلۀ مغرب بعد از تمام شدن نماز مغرب است و تا زمانی که ممکن باشد آن را پس از نماز مغرب، در وقت به‌جا آورد، ادامه دارد؛<br /> <br /> ولی اگر شخص نافلۀ مغرب را تا وقتی که سرخی طرف مغرب (شَفَق) که بعد از غروب کردن آفتاب در آسمان پیدا می‌شود، از بین برود، به تأخیر بیندازد، بهتر است در آن موقع ابتدا نماز عشاء را بخواند. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2063 ج۱، مسأله ۲۰۶۳]. انسان می‌تواند بعضی از نافله‌های شبانه‌روزی را بخواند و بعضی را نخواند و در نماز شب می‌تواند اکتفا به خواندن سه رکعت آخر، یعنی نماز شَفْع و وتر نماید، بلکه می‌تواند به خواندن وتر اکتفا کند.<br /> <br /> همین طور، در نافلۀ عصر می‌تواند اکتفا به خواندن چهار رکعت، بلکه دو رکعت آن نماید و امّا در مورد نافلۀ ظهر و نافلۀ مغرب، همچنین هشت رکعت اوّل نماز شب، چنانچه بخواهد بعضی از آنها را بخواند، آن را به قصد رجاء به‌جا آورد.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> النوافل الیومیة<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: ثمان رکعات لصلاة الظهر قبلها، وثمان رکعات لصلاة العصر کذلک، وأربع رکعات بعد صلاة المغرب، ورکعتان بعد صلاة العشاء من جلوس وتحسبان برکعة، وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسألة ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی &lt;sup&gt;(قدّس سرّه)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-969 ج۱، مسألة ۹۶۹]: یجوز الاتیان بصلاة الغفیلة بقصد رکعتین من نافلة المغرب فیکون ذلک من تداخل المستحبّین. <br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 قبل مسألة ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة&lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة): ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: ثمان رکعات قبل الظهر، وثمان رکعات قبل العصر، وأربع رکعات بعد المغرب و ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1194 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴: وقت نافلة المغرب من حین الفراغ من الفریضة إلی زوال الحمرة المغربیة &lt;ref&gt;(الی زوال الحمرة المغربیة): لا یبعد امتداد وقتها ما لم یتضیق وقت الفریضة، والتحدید بزوال الحمرة انما هو لدرک وقت فضیلة العشاء فی اوله نظیر ما تقدم فی نافلة الظهرین وعلیه فلا محل لهذا التحدید بالنسبة الی من افاض من عرفات الی المشعر حیث یستحب له تأخیر العشائین والاتیان بهما فی المشعر ولو مضی من اللیل ما مضی ما لم یبلغ نصفه.&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نماز مغرب]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87_%D8%B9%D8%B5%D8%B1&diff=2949 2026-05-06T10:46:08Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>نافله عصر یکی از نمازهای مستحب روزانه است که هشت رکعت بوده و پیش از نماز عصر خوانده می‌شود.<br /> <br /> زمان خواندن نافله عصر لحظاتی پس از اذان ظهر آغاز می‌شود و تا نزدیک غروب آفتاب ادامه دارد.<br /> <br /> اگر کسی نافله عصر را آن‌قدر به تأخیر بیندازد که با خواندن آن، وقت فضیلت نماز عصر بگذرد، بهتر است ابتدا نماز عصر را بخواند سپس نافله‌اش را به‌جا آورد.<br /> <br /> نکته: در روز جمعه، به مجموع شانزده رکعت نافله‌های ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود. بهتر است از این بیست رکعت، هجده رکعت پیش از اذان ظهر و دو رکعت هنگام اذان خوانده شود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> پرسش: نافله ظهر و عصر اگر بعد از نماز ظهر وعصر خوانده شود به چه نیتی باشد وآیا میتوان بعلت کهولت سن نافله ها را نشسته خواند؟<br /> <br /> پاسخ: به نیت مافی الذمه بخواند ومی تواند نشسته بخواند.<br /> <br /> السؤال: هل یجوز تقدیم نوافل العصر علی فریضة الظهر مباشرة فیؤتی بالنوافل جمیعاً قبل الصلاة ؟<br /> <br /> الجواب: نعم یجوز فی غیر یوم الجمعة التقدیم مع العذر بل یجوز تقدیمه حتی علی الزوال ولایجب ان یکون العذر ضرریاً بل حتی لو کان امرا متعارفاً لا محذور فی ترکه واما من دونه فالاحوط عدم التقدیم ویجوز التاخیر عن صلاة العصر فیکون قضاء.<br /> <br /> السؤال: هل یجوزالاتیان بنوافل الظهر والعصر بعدالفریضتین وبایّة نیة؟<br /> <br /> الجواب: یجوز وتکون قضاءً<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱] . نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد. و چون دو رکعت نافله عشا را ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید نشسته بخواند، یک رکعت حساب می‌شود. ولی در روز جمعه بر شانزده رکعت نافله ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود، و بهتر آن است که تمام بیست رکعت را پیش از زوال به‌جا آورد. بجز دو رکعت آن که بهتر است در وقت زوال باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-756 مسئله ۷۵۶] . نافله عصر پیش از نماز عصر خوانده می‌شود، و وقت آن تا موقعی که ممکن باشد آن را پیش از نماز عصر خواند ادامه دارد، ولی چنانچه شخص نافله عصر را تا موقعی که سایه شاخص به چهار هفتم آن برسد تأخیر بیندازد بهتر است نماز عصر را قبل از نافله بخواند، بجز در مورد مذکور در مسأله قبل. <br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از:<br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‏باشد.<br /> <br /> چون دو رکعت نافلۀ عشاء، بنابر احتیاط واجب، باید نشسته خوانده شود، یک رکعت حساب می‌شود. بنابراین، مجموع رکعت‌های این نافله‌ها (۳۴) رکعت می‌باشد.<br /> <br /> البتّه در روز جمعه بر شانزده رکعت نافلۀ ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود، و در کل، بیست رکعت می‌شود.<br /> <br /> شایان ذکر است، غیر از نماز وتر، بقیّۀ این نمازها، به صورت دو رکعتی خوانده می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2053 ج۱، مسأله ۲۰۵۳]. نافلۀ عصر قبل از نماز عصر خوانده می‌شود و وقت آن تا موقعی که ممکن باشد قبل از نماز عصر خوانده شود، ادامه دارد؛<br /> <br /> ولی چنانچه شخص نافلۀ عصر را به تأخیر بیندازد طوری که به اندازۀ چهار هفتم طول خود شاخص، به طول سایۀ شاخص هنگام ظهر شرعی، اضافه گردد، در این موقع بهتر است که نماز عصر را قبل از نافله بخواند؛ مگر اینکه یک رکعت از نافله را قبل از آن خوانده باشد که در این صورت، تمام کردن نافله قبل از نماز عصر بهتر است.&lt;ref&gt;به عنوان مثال، اگر طول شاخصی که در زمین نصب شده است، (‌۷۰) سانتیمتر باشد و طول سایۀ شاخص در هنگام ظهر شرعی، (‌۱۰) سانتیمتر باشد و فرد تا زمانی که به اندازۀ چهار هفتم طول شاخص (۴۰‌ سانتیمتر) به سایۀ شاخص در هنگام ظهر اضافه شود (یعنی طول سایۀ شاخص به ۵۰ سانتیمتر می‌رسد)، خواندن نافلۀ عصر را به تأخیر اندازد، بهتر است ابتدا نماز عصر را بخواند، مگر استثنایی که در متن مسأله ذکر شده است.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2054 ج۱، مسئله ۲۰۵۴]. خواندن نافلۀ ظهر و نافلۀ عصر قبل از اذان ظهر در غیر روز جمعه جایز نیست؛ مگر آنکه نمازگزار بداند بعد از اذان، هرچند به علّت عذر عرفی، نمی‌تواند آنها را انجام دهد. <br /> <br /> امّا در روز جمعه بهتر است از بیست رکعت نافلۀ ظهر و عصر، دو رکعت را هنگام ظهر و هجده رکعت را قبل از ظهر بخواند و از آن هجده رکعت، بهتر است شش رکعت آن اوّل روز هنگام گسترده شدن نور خورشید و شش رکعت آن هنگام بالا آمدن خورشید و شش رکعت دیگر قبل از اذان ظهر خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2063 ج۱، مسأله ۲۰۶۳]. انسان می‌تواند بعضی از نافله‌های شبانه‌روزی را بخواند و بعضی را نخواند و در نماز شب می‌تواند اکتفا به خواندن سه رکعت آخر، یعنی نماز شَفْع و وتر نماید، بلکه می‌تواند به خواندن وتر اکتفا کند.<br /> <br /> همین طور، در نافلۀ عصر می‌تواند اکتفا به خواندن چهار رکعت، بلکه دو رکعت آن نماید و امّا در مورد نافلۀ ظهر و نافلۀ مغرب، همچنین هشت رکعت اوّل نماز شب، چنانچه بخواهد بعضی از آنها را بخواند، آن را به قصد رجاء به‌جا آورد.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> النوافل الیومیة<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: ثمان رکعات لصلاة الظهر قبلها، وثمان رکعات لصلاة العصر کذلک، وأربع رکعات بعد صلاة المغرب، ورکعتان بعد صلاة العشاء من جلوس وتحسبان برکعة، وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسأله ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی &lt;sup&gt;(قدّس سرّه)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> ==== عروة الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 قبل مسأاله ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة &lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة): ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: ثمان رکعات قبل الظهر، وثمان رکعات قبل العصر، وأربع رکعات بعد المغرب ورکعتان بعد العشاء من جلوس تعدان برکعة ویجوز فیهما القیام بل هو الافضل وإن کان الجلوس أحوط &lt;ref&gt;(وان کان الجلوس احوط): لا یترک.&lt;/ref&gt; وتسمی بالوتیرة، ورکعتان قبل صلاة الفجر، وإحدی عشر رکعة صلاة اللیل وهی ثمان رکعات والشفع رکعتان والوتر رکعة واحدة، وأما فی یوم الجمعة فیزاد علی الست عشر أربع رکعات، فعدد الفرائض سبعة عشر رکعة، وعدد النوافل ضعفها بعد عد الوتیرة رکعة، وعدد مجموع الفرائض والنوافل إحدی وخمسون، هذا ویسقط فی السفر نوافل الظهرین والوتیرة علی الأقوی . <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1192 &lt;nowiki&gt;[۱۱۹۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: المشهور عدم جواز تقدیم نافلتی الظهر والعصر فی غیر یوم الجمعة علی الزوال وإن علم بعدم التمکن من إتیانهما بعده لکن الأقوی جوازه &lt;ref&gt;(لکن الاقوی جوازه): الاقوائیة ممنوعة إلا فی الصورة المذکورة وما بحکمها من مطلق العذر العرفی ولو کان هو الاشتغال بما لا محذور فی ترکه.&lt;/ref&gt; فیهما خصوصا فی الصورة المذکورة .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1193 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: نافلة یوم الجمعة عشرون رکعة، والأولی تفریقها بأن یأتی ستا عند انبساط الشمس وستا عند ارتفاعها وستا قبل الزوال ورکعتین عنده.<br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نماز عصر]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87_%D8%B8%D9%87%D8%B1&diff=2948 2026-05-06T10:40:14Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>نافله ظهر یکی از نمازهای مستحب روزانه است که هشت رکعت بوده و پیش از نماز ظهر خوانده می‌شود.<br /> <br /> زمان خواندن نافله ظهر از اذان ظهر آغاز می‌شود و تا نزدیک غروب آفتاب ادامه دارد.<br /> <br /> اگر کسی نافله ظهر را آن‌قدر به تأخیر بیندازد که با خواندن آن، وقت فضیلت نماز ظهر بگذرد، بهتر است ابتدا نماز ظهر را بخواند سپس نافله‌اش را به‌جا آورد.<br /> <br /> نکته: در روز جمعه، به مجموع شانزده رکعت نافله‌های ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود. بهتر است از این بیست رکعت، هجده رکعت پیش از اذان ظهر و دو رکعت هنگام اذان خوانده شود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: هل یجوز ان اصلی نافلة الظهر بعد سماعی لاذان الظهر لاننی اعمل فی احدی الدوائر الحکومیة ولا اعود إلی البیت الا بعد الأذان فأصلی نافلة الظهر وبعدها صلاة الظهر ثم نافلة العصر وصلاة العصر؟<br /> <br /> الجواب: نعم، یجوز .<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱] . نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد. و چون دو رکعت نافله عشا را ـ بنا بر احتیاط واجب ـ باید نشسته بخواند، یک رکعت حساب می‌شود. ولی در روز جمعه بر شانزده رکعت نافله ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود، و بهتر آن است که تمام بیست رکعت را پیش از زوال به‌جا آورد. بجز دو رکعت آن که بهتر است در وقت زوال باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-755 مسئله ۷۵۵] . نافله نماز ظهر پیش از نماز ظهر خوانده می‌شود، و وقت آن از اوّل ظهر است، و تا موقعی که ممکن باشد آن را پیش از نماز ظهر خواند، وقت آن ادامه دارد، ولی اگر شخصی نافله ظهر را به تأخیر بیندازد و این تأخیر تا موقعی باشد که آن مقدار از سایه شاخص که بعد از ظهر پیدا می‌شود، به‌اندازه دو هفتم آن شود ـ یعنی اگر درازای شاخص هفت وجب باشد سایه به دو وجب برسد ـ که در این موقع بهتر است نماز ظهر را قبل از نافله بخواند، مگر اینکه یک رکعت از نافله را قبل از آن خوانده باشد که در این صورت، تمام کردن نافله قبل از نماز ظهر بهتر است. <br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱]. نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از:<br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‏باشد.<br /> <br /> چون دو رکعت نافلۀ عشاء، بنابر احتیاط واجب، باید نشسته خوانده شود، یک رکعت حساب می‌شود. بنابراین، مجموع رکعت‌های این نافله‌ها (۳۴) رکعت می‌باشد.<br /> <br /> البتّه در روز جمعه بر شانزده رکعت نافلۀ ظهر و عصر، چهار رکعت اضافه می‌شود، و در کل، بیست رکعت می‌شود.<br /> <br /> شایان ذکر است، غیر از نماز وتر، بقیّۀ این نمازها، به صورت دو رکعتی خوانده می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2052 ج۱، مسأله ۲۰۵۲]. نافلۀ نماز ظهر، قبل از نماز ظهر خوانده می‌شود و وقت آن از اوّل ظهر است و تا موقعی که ممکن باشد آن را قبل از نماز ظهر خواند، وقت آن ادامه دارد؛<br /> <br /> ولی اگر شخص، نافلۀ ظهر را به تأخیر بیندازد طوری که به اندازۀ دو هفتم طول خود شاخص، به طول سایۀ شاخص هنگام ظهر شرعی، اضافه گردد، در این موقع بهتر است نماز ظهر را قبل از نافله بخواند؛ مگر این که یک رکعت از نافله را قبل از آن خوانده باشد که در این صورت، تمام کردن نافله، قبل از نماز ظهر، بهتر است.&lt;ref&gt;به عنوان مثال، اگر طول شاخصی که در زمین نصب شده، (‌۷۰) سانتیمتر باشد و طول سایۀ شاخص در هنگام ظهر شرعی، (‌۱۰) سانتیمتر باشد و فرد تا زمانی که به اندازۀ دو هفتم طول شاخص (۲۰‌‌ سانتیمتر) به سایۀ شاخص در هنگام ظهر اضافه شود (یعنی طول سایۀ شاخص به ۳۰ سانتیمتر می‌رسد)، خواندن نافلۀ ظهر را به تأخیر اندازد، بهتر است ابتدا نماز ظهر را بخواند، مگر استثنایی که در متن مسأله ذکر شده است.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2054 ج۱، مسئله ۲۰۵۴]. خواندن نافلۀ ظهر و نافلۀ عصر قبل از اذان ظهر در غیر روز جمعه جایز نیست؛ مگر آنکه نمازگزار بداند بعد از اذان، هرچند به علّت عذر عرفی، نمی‌تواند آنها را انجام دهد. <br /> <br /> امّا در روز جمعه بهتر است از بیست رکعت نافلۀ ظهر و عصر، دو رکعت را هنگام ظهر و هجده رکعت را قبل از ظهر بخواند و از آن هجده رکعت، بهتر است شش رکعت آن اوّل روز هنگام گسترده شدن نور خورشید و شش رکعت آن هنگام بالا آمدن خورشید و شش رکعت دیگر قبل از اذان ظهر خوانده شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2063 مسئله ۲۰۶۳]. انسان می‌تواند بعضی از نافله‌های شبانه‌روزی را بخواند و بعضی را نخواند و در نماز شب می‌تواند اکتفا به خواندن سه رکعت آخر، یعنی نماز شَفْع و وتر نماید، بلکه می‌تواند به خواندن وتر اکتفا کند.<br /> <br /> همین طور، در نافلۀ عصر می‌تواند اکتفا به خواندن چهار رکعت، بلکه دو رکعت آن نماید و امّا در مورد نافلۀ ظهر و نافلۀ مغرب، همچنین هشت رکعت اوّل نماز شب، چنانچه بخواهد بعضی از آنها را بخواند، آن را به قصد رجاء به‌جا آورد.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> النوافل الیومیة<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد از مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: ثمان رکعات لصلاة الظهر قبلها، وثمان رکعات لصلاة العصر کذلک، وأربع رکعات بعد صلاة المغرب، ورکعتان بعد صلاة العشاء من جلوس وتحسبان برکعة، وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسأله ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی &lt;sup&gt;(قدّس سرّه)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o1-1176 قبل مسأله ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة &lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة): ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: ثمان رکعات قبل الظهر، وثمان رکعات قبل العصر، وأربع رکعات بعد المغرب ورکعتان بعد العشاء من جلوس تعدان برکعة ویجوز فیهما القیام بل هو الافضل وإن کان الجلوس أحوط &lt;ref&gt;(وان کان الجلوس احوط): لا یترک.&lt;/ref&gt; وتسمی بالوتیرة، ورکعتان قبل صلاة الفجر، وإحدی عشر رکعة صلاة اللیل وهی ثمان رکعات والشفع رکعتان والوتر رکعة واحدة، وأما فی یوم الجمعة فیزاد علی الست عشر أربع رکعات، فعدد الفرائض سبعة عشر رکعة، وعدد النوافل ضعفها بعد عد الوتیرة رکعة، وعدد مجموع الفرائض والنوافل إحدی وخمسون، هذا ویسقط فی السفر نوافل الظهرین والوتیرة علی الأقوی . <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-1191 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: وقت نافلة الظهر من الزوال إلی الذراع، والعصر إلی الذراعین أی سبعی الشاخص وأربعة أسباعه بل إلی آخر وقت إجزاء الفریضتین علی الأقوی، وإن کان الأولی بعد الذراع تقدیم الظهر &lt;ref&gt;( تقدیم الظهر ) اذا لم یکن صلی منها رکعة و الا فالاولی اتمامها ثم الاتیان بالظهر و کذا الحال فی نافلة العصر .&lt;/ref&gt; وبعد الذراعین تقدیم العصر والإتیان بالنافلتین بعد الفریضتین، فالحد أن الأولان للأفضلیة &lt;ref&gt;(للافضلیة): لا لافضلیة الاتیان بالنافلتین قبل بلوغ الحدین بل لافضلیة عدم تأخیر الفریضتین عنهما فبالنسبة الی من یستحب له التأخیر الی المثل والمثلین للابراد لا محل لهذا التحدید.&lt;/ref&gt;، ومع ذلک الأحوط بعد الذراع والذراعین عدم التعرض لنیة الأداء والقضاء فی النافلتین. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-1192 &lt;nowiki&gt;[۱۱۹۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: المشهور عدم جواز تقدیم نافلتی الظهر والعصر فی غیر یوم الجمعة علی الزوال وإن علم بعدم التمکن من إتیانهما بعده لکن الأقوی جوازه &lt;ref&gt;(لکن الاقوی جوازه): الاقوائیة ممنوعة إلا فی الصورة المذکورة وما بحکمها من مطلق العذر العرفی ولو کان هو الاشتغال بما لا محذور فی ترکه.&lt;/ref&gt; فیهما خصوصا فی الصورة المذکورة .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-1193 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: نافلة یوم الجمعة عشرون رکعة، والأولی تفریقها بأن یأتی ستا عند انبساط الشمس وستا عند ارتفاعها وستا قبل الزوال ورکعتین عنده.<br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نماز ظهر]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%81%D9%84%D9%87_%D8%B5%D8%A8%D8%AD&diff=2947 2026-05-06T10:10:55Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>نافله صبح یکی از نمازهای مستحب روزانه است که دو رکعت بوده و پیش از نماز صبح خوانده می‌شود.<br /> <br /> زمان خواندن نافله صبح، لحظاتی پس از نیمه شب آغاز می‌شود، بعد از گذشتن زمانی که بتوان نماز شب را خواند، و تا پیش از نماز صبح ادامه دارد.<br /> <br /> اگر کسی نماز صبح را آن‌قدر به تأخیر بیندازد که با خواندن نافله، وقت فضیلت نماز صبح از دست برود، بهتر است ابتدا نماز صبح را بخواند سپس نافله‌اش را به‌جا آورد.<br /> <br /> == استفائات ==<br /> سؤال: شخصی‌ چند سال نماز صبحش‌ را هم‌ به‌ نیت‌ نماز صبح‌ و هم‌ به‌ نیت‌ نماز نافله‌ صبح‌ می‌خوانده (زیرا استادش به‌ او اشتباه یاد داده است‌) آیا نمازهای خوانده شده صحیح‌ است‌؟<br /> <br /> جواب: صحیح‌ است‌.<br /> <br /> السؤال: اذا لم یصّل الشخص نافلة اللیل ولکنه صلی الشفع والوتر فقط، فهل یجوز الاتیان بنافلة الفجر قبل دخول وقت صلاة الفجر؟<br /> <br /> الجواب: نعم یجوز .<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-751 مسئله ۷۵۱] ـ نمازهای مستحبّی زیاد است و آنها را نافله گویند، و بین نمازهای مستحبّی به خواندن نافله‌های شبانه‌روزی بیشتر سفارش شده، و آنها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت‌اند، که هشت رکعت آن نافله ظهر، و هشت رکعت نافله عصر و چهار رکعت نافله مغرب، و دو رکعت نافله عشا، و یازده رکعت نافله شب، و دو رکعت نافله صبح می‏باشد ....<br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-2051 ج۱، مسئله ۲۰۵۱.] نافله‌های شبانه‌روزی در غیر روز جمعه، (۳۴) رکعت است که عبارتند از:<br /> <br /> هشت رکعت نافلۀ ظهر، هشت رکعت نافلۀ عصر، چهار رکعت نافلۀ مغرب، دو رکعت نافلۀ عشاء و یازده رکعت نافلۀ شب (از این یازده رکعت، هشت رکعت به نیّت نافلۀ شب، دو رکعت به نیّت نماز شَفْع و یک رکعت به نیّت نماز وتر خوانده می‌شود) و دو رکعت نافلۀ صبح می‏باشد. ....<br /> <br /> ۶. وقت نافلۀ صبح<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2060 ج۱، مسئله ۲۰۶۰]. نافلۀ صبح پیش از نماز صبح خوانده می‌شود و وقت آن، بعد از گذشتن از وقت نماز شب به مقدار انجام آن می‌باشد و تا زمانی که ممکن است آن را پیش از نماز صبح به‌جا آورد، وقت آن ادامه دارد؛<br /> <br /> ولی اگر شخص، خواندن نافلۀ صبح را به تأخیر بیندازد تا وقت فضیلت نماز صبح تنگ گردد، بهتر است در این موقع ابتدا نماز صبح را بخواند.<br /> <br /> ==== المسائل المنتخبة ====<br /> النوافل الیومیة<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-184 بعد مسأله ۱۸۴]<br /> <br /> یستحبّ التنفّل فی الیوم واللیلة بأربع وثلاثین رکعة: ثمان رکعات لصلاة الظهر قبلها، وثمان رکعات لصلاة العصر کذلک، وأربع رکعات بعد صلاة المغرب، ورکعتان بعد صلاة العشاء من جلوس وتحسبان برکعة، وثمان رکعات نافلة اللیل، والأحوط الأولی الإتیان بها بعد منتصف اللیل، والأفضل أداؤها قریباً من الفجر الصادق، ورکعتا الشفع بعد صلاة اللیل، ورکعة الوتر بعد الشفع، ورکعتان نافلة الفجر قبل فریضته، ولا یبعد أن یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل - بعد مضی مقدار یتمکن المکلّف من الإتیان بها - ویمتدّ إلی قبیل طلوع الشمس.<br /> <br /> ==== منهاج الصالحین ====<br /> [https://mesb.ir/m1-498 قبل مسأله ۴۹۸]<br /> <br /> .... وأمّا النوافل فکثیرة أهمّها الرواتب الیومیة: ثمان للظهر قبلها، وثمان بعدها قبل العصر للعصر، وأربع بعد المغرب لها، ورکعتان من جلوس تعدّان برکعة بعد العشاء لها، وثمان صلاة اللیل، ورکعتا الشفع بعدها، ورکعة الوتر بعدها، ورکعتا الفجر قبل الفریضة، وفی یوم الجمعة یزاد علی الستّ عشرة أربع رکعات قبل الزوال، ولها آداب مذکورة فی محلّها، مثل کتاب مفتاح الفلاح للمحقّق البهائی &lt;sup&gt;(قدّس سرّه)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1176 قبل مسأله ۱۱۷۶]<br /> <br /> وأما النوافل فکثیرة، آکدها الرواتب الیومیة وهی فی غیر یوم الجمعة أربع وثلاثون رکعة &lt;ref&gt;(أربع وثلاثون رکعة) : ویجوز الاقتصار فیها علی بعض أنواعها، بل یجوز الاقتصار فی نوافل اللیل علی الشفع والوتر بل علی الوتر خاصة، وفی نافلة العصر علی اربع رکعات بل رکعتین واذا اراد التبعیض فی غیر هذه الموارد فالاحوط الاتیان به بقصد القربة المطلقة حتی فی الاقتصار فی نافلة المغرب علی رکعتین.&lt;/ref&gt;: .... ورکعتان قبل صلاة الفجر ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1196 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: وقت نافلة الصبح &lt;ref&gt;(وقت نافلة الصبح): لا یبعد ان یکون مبدأ وقتها مبدأ وقت صلاة اللیل ـ بعد مضی مقدار یفی بأدائها ـ وامتداده الی قبیل طلوع الشمس، نعم الاولی تقدیم فریضة الفجر عند تضیق وقت فضیلتها علی النافلة.&lt;/ref&gt; بین الفجر الأول وطلوع الحمرة المشرقیة، ویجوز دسها فی صلاة اللیل قبل الفجر ولو عند النصف بل ولو قبله إذا قدم صلاة اللیل علیه، إلا أن الأفضل إعادتها &lt;ref&gt;(الافضل اعادتها): اذا نام بعدها واستیقظ قبل الفجر أو عنده، ولا دلیل علی الافضلیة فی غیر هذه الصورة ومنه یظهر الحال فی المسألة اللاحقة.&lt;/ref&gt;فی وقتها .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1197 &lt;nowiki&gt;[ ۱۱۹۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: إذا صلی نافلة الفجر فی وقتها أو قبله ونام بعدها یستحب إعادتها.<br /> [[رده:نوافل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:نماز صبح]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87&diff=2946 2026-05-06T10:01:24Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> برای واجب‌شدن نماز جمعه، چند شرط اصلی وجود دارد که یکی از آنها تعداد شرکت‌کنندگان است.<br /> <br /> حداقل تعداد افراد حاضر در نماز جمعه به همراه امام جمعه باید پنج نفر باشد و اگر کمتر از پنج نفر جمع شوند، نماز جمعه واجب نمی‌شود و برگزاری آن صحیح نمی‌باشد.<br /> <br /> '''نکته۱''': زنان و مسافران می‌توانند در نماز جمعه شرکت کنند، ولی این دو دسته به تنهایی نمی‌توانند تعداد لازم (یعنی پنج نفر) را تکمیل کنند.<br /> <br /> '''نکته۲''': در نماز جمعه و همچنین نمازهای عیدین، حضور حداقل پنج مرد (یکی از آنان به عنوان امام)، شرط صحت نماز جماعت است. بر خلاف نمازهای عادی که با دو نفر (یکی امام) هم صحیح است.<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: هل یشترط عدد خاص فی اقامة صلاة الجمعة ؟<br /> <br /> الجواب: یشترط فی جماعة الجمعة عدد خاص وهو خمسة نفر أحدهم الامام ، فلا تصح الجمعة ما لم یکن المجتمعون خمسة نفر من المسلمین أحدهم الإمام.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/t-720 مسئله ۷۲۰]<br /> <br /> و واجب شدن نماز جمعه چند شرط دارد: .... <br /> <br /> دوّم: شماره افراد، و آن پنج نفر است با امام، و هرگاه پنج نفر از مسلمانان جمع نشوند نماز جمعه واجب نمی‏شود....<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-2005 ج۱، مسئله ۲۰۰۵]. تعداد افراد حاضر در نماز جمعه به ضمیمۀ امام جمعه، حدّاقل باید پنج نفر باشد. بنابراین، اگر پنج نفر از مسلمانان جمع نشوند که یکی از آنان هم امام باشد، نماز جمعه واجب نمی‌شود.<br /> <br /> شرط سوّم: امام جمعه شرایط امامت را دارا باشد<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-179 مسألة ۱۷۹]: یشترط فی جماعة الجمعة عدد خاصّ وهو خمسة نفر أحدهم الإمام، فلا تصحّ الجمعة ما لم یکن المجتمعون خمسة نفر من المسلمین أحدهم الإمام.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-775 ج۱، مسألة ۷۷۵]: أقلّ عدد تنعقد به الجماعة - فی غیر الجمعة والعیدین المشروط صحّتهما بالجماعة - اثنان أحدهما الإمام ولو کان المأموم امرأة أو صبیاً، وأمّا فی الجمعة - وفی العیدین المشروط صحّتهما بالجماعة - فلا تنعقد إلّا بخمسة من الرجال أحدهم الإمام.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-955 ج۱، مسألة ۹۵۵]: یعتبر فی وجوب صلاة الجمعة أُمور: ....<br /> <br /> ۲. اجتماع خمسة أشخاص أحدهم الإمام، فلا تجب الجمعة ما لم ‏یجتمع خمسة نفر من المسلمین کان أحدهم الإمام. ....<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1875 &lt;nowiki&gt;[۱۸۷۵]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: أقل عدد تنعقد به الجماعة فی غیر الجمعة والعیدین إثنان أحدهما الإمام سواء کان المأموم رجلا أو امرأة بل وصبیا ممیزا علی الأقوی، وأما فی الجمعة والعیدین فلا تنعقد إلا بخمسة [(إلا بخمسة): من الرجال.] أحدهم الإمام.<br /> [[رده:تعداد افراد]]<br /> [[رده:نماز جمعه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86&diff=2872 2026-05-05T13:50:16Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> برای کسی که می‌خواهد اذان نماز را بگوید، بنابر احتیاط واجب، گرفتن وجه جایز نیست، و اگر اذان را با نیت دریافت مزد گفته و قصد قربت نداشته باشد، اذان او باطل است.<br /> <br /> اما گرفتن دستمزد برای اذان اعلام، اشکالی ندارد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j3-552 ج۳، مسئله ۵۵۲]. اجیر شدن نسبت به کارهایی که شرعاً باید به‌طور مجّانی انجام شود - نه در مقابل عوض - صحیح نیست؛ چه آن عمل واجب باشد یا مستحب؛ عینی باشد یا کفایی؛ تعبّدی باشد یا توصّلی. <br /> <br /> برخی از آن موارد عبارتند از: <br /> <br /> - انجام نمازهای واجب خود فرد و نیز انجام نافله‌های شبانه‌روزی و روزۀ واجب ماه رمضان وحجّة الاسلام خودش؛ ....<br /> <br /> - اذان گفتن برای نماز ....<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1412 &lt;nowiki&gt;[۱۴۱۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: لایجوز&lt;ref&gt;(لایجوز) : علی الاحوط .&lt;/ref&gt; أخذ الاجرة علی أذان الصلاة، ولو أتی به بقصدها بطل&lt;ref&gt;(بطل) : اذا اخل بقصد القربة.&lt;/ref&gt;، وأما أذان الاعلام فقد یقال بجواز أخذها علیه، لکنه مشکل، نعم لا بأس بالارتزاق من بیت المال. <br /> &lt;references responsive=&quot;0&quot; /&gt;<br /> [[رده:اجیرشدن برای عبادات]]<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%82%D8%B7%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2871 2026-05-05T13:49:24Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> در برخی موارد اذان و اقامه ساقط می‌شوند، به این معنی که یا نباید اذان و اقامه گفته شود یا تأکید ویژه‌ای نسبت به گفتن اذان و اقامه وجود ندارد.<br /> <br /> === موارد سقوط اذان و اقامه ===<br /> ۱. اگر مأموم بخواهد به نماز جماعتی اقتدا کند که اذان و اقامه را گفته‌اند، نباید اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> ۲. اگر امام جماعت بخواهد برای جماعتی امامت کند که اذان و اقامه را گفته‌اند، نباید اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> ۳. اگر شخصی تصمیم دارد نماز بخواند، و قبل از نماز، اذان و اقامۀ فرد دیگری را بشنود یا به گوشش برسد، می‌تواند به آن اکتفا کند.<br /> <br /> ۴. اگر فرد زمانی به جماعت برسد که نماز تمام شده، چنانچه بخواهد نمازش را با جماعت دیگری بخواند، نباید اذان و اقامه بگوید و اگر بخواهد نمازش را فرادا بخواند، تأکیدی بر گفتن اذان و اقامه نیست و اگر خواست بگوید، بهتر است بسیار آهسته بگوید.<br /> <br /> === شرایط ساقط‌شدن اذان و اقامه در مورد چهارم: ===<br /> <br /> * نماز جماعت در مسجد برگزار شده باشد<br /> * برای آن نماز، اذان و اقامه گفته شده باشد<br /> * نماز جماعت صحیح برگزار شده باشد<br /> * فرد بخواهد در همان مکان نماز بخواند<br /> * نماز فرد و نماز جماعت هر دو ادائی باشد<br /> * وقت نماز فرد و نماز جماعت مشترک باشد<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> پرسش: خواندن اذان و اقامه در مسجد وقتی نماز جماعت برقرار است برای ماموم یا کسی که می خواهد نماز خود را فرادی بخواند به عنوان یک عمل مستحبی لازم است ؟<br /> <br /> پاسخ: اذان و اقامه برکسی که با آن جماعت نماز می خواند ساقط است هرچند اذان و اقامه را نشنیده باشد و همچنین برای کسی که اذان و اقامه دیگری را شنیده باشد در صورتی که بین اذان و اقامه و نمازی که می خواهد بخواند فاصله زیادی نشده باشد.<br /> <br /> پرسش: اگر بین دو نماز به اندازه ده دقیقه (دعا خواندن) فاصله بیفتد، آیا اذان نماز دوم باز هم ساقط است؟ و اگر کسی اذان دوم را در این شرایط می گوید حکم نماز او چیست؟<br /> <br /> پاسخ: فاصله افتادن بین نماز اول و نماز دوم با تعقیبات و دعا ضرر ندارد و اذان دوم صحیح است.<br /> <br /> السؤال: دخلت فی مجموعة أذّنوا لصلاة الجماعة وأقاموا لها، لکنّی لم أسمع الأذان ولا الإقامة ولم تنعقد الصلاة بعدُ ولکن کانت علی شرف الانعقاد، فهل یستحب لی الإتیان بالأذان والإقامة ثمّ الالتحاق بالجماعة؟<br /> <br /> الجواب: یسقط الأذان والإقامة جمیعاً فی مفروض السؤال.<br /> <br /> السؤال: هناک من یدّعی أنّ سماحة السید (حفظه الله) یری سقوط الأذان ما بین الفریضتین إذا جُمِع بینهما وإن أُقیمت النافلة، فهل هذا المدّعی صحیح؟<br /> <br /> الجواب: إذا کان فعل النافلة یستغرق وقتاً معتدّاً به - کما هو المتعارف بین صلاتی المغرب والعشاء - فلا بأس بالأذان للثانیة.<br /> <br /> السؤال: سمعت شخصاً یؤذِّن ویقیم للصلاة فهل یجزی ذلک عن إتیانی بالأذان والإقامة أم یستحب لی الإتیان بهما أیضاً؟<br /> <br /> الجواب: إذا سمع المکلّف شخصاً آخر یؤذّن ویقیم للصلاة یسقط الأذان والإقامة عنه، بشرط أن لا یقع بین صلاته وبین ما سمعه فصل کثیر وأن یسمع تمام الفصول، ومع فرض النقصان یجوز له أن یتمّ ما نقصه القائل، ولا فرق فیما ذُکر بین أن یکون الآتی بهما إماماً أو مأموماً أو منفرداً.<br /> <br /> السؤال: إذا جمع المکلَّف بین الظهر والعصر، أو بین المغرب والعشاء، فهل یسقط عنه الأذان للفریضة الثانیة، وهل یکون سقوطه عزیمة أم رخصة؟ ثم إذا فصل بین الفریضتین بدعاء قصیر أو بمثل تسبیحة الزهراء (علیها السلام) فهل یؤذِّن للصلاة الثانیة؟<br /> <br /> الجواب: المختار سقوط الأذان للصلاة الثانیة من المشترکتین فی الوقت إذا جمع بینهما وأذّن للأولی، وفی کون السقوط رخصة أو عزیمة تأمّل فالأحوط ترکه بداعی المشروعیّة، ولا یکفی فی عدم السقوط الفصل بمجرد قراءة تسبیح الزهراء (علیها السلام) والتعقیبات المختصرة، ولا یبعد کفایة الفصل بالنافلة والتعقیبات المتعارفة للأذان لصلاة العشاء.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-908 مسئله ۹۰۸] . در همه مواردی که نمازگزار، دو نماز را که یک وقت مشترک دارند پشت سر هم می‏خواند، اگر برای نماز اوّل اذان گفته باشد، اذان از نماز بعدی ساقط است، خواه جمع میان دو نماز بهتر نباشد، یا آنکه بهتر باشد مثل جمع بین نماز ظهر و عصر در روز عرفه که روز نهم ماه ذی‌حجه است، اگر آنها را در وقت فضیلت نماز ظهر انجام دهد هرچند در عرفات نباشد، و جمع بین نماز مغرب و عشای عید قربان برای کسی که در مشعر الحرام باشد، و آنها را در وقت فضیلت نماز عشاء جمع کند، و ساقط شدن اذان در این موارد مشروط به آن است که فاصله زیادی میان دو نماز نباشد، ولی فاصله شدن نافله و تعقیب ضرر ندارد، و احتیاط واجب آن است که در این موارد اذان را به قصد مشروعیت نیاورد، بلکه آوردن اذان در دو مورد مذکور در روز عرفه و در مشعر با شرایطی که گفته شد هرچند بدون قصد مشروعیت باشد، خلاف احتیاط است. <br /> <br /> [https://mesb.ir/t-909 مسئله ۹۰۹] . اگر برای نماز جماعتی اذان و اقامه گفته باشند، کسی که با آن جماعت نماز می‏خواند، نباید برای نماز خود اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-910 مسئله ۹۱۰] . اگر برای خواندن نماز به مسجد رود و ببیند جماعت تمام شده، تا وقتی که صف‌ها به هم نخورده و جمعیت متفرق نشده است، می‌تواند برای نماز خود اذان و اقامه نگوید، یعنی گفتن آن دو مستحب مؤکد نیست، بلکه اگر می‏خواهد اذان بگوید بهتر آن است که آن را بسیار آهسته بگوید. و اگر بخواهد نماز جماعت دیگری اقامه کند نباید اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-911 مسئله ۹۱۱] . در غیر مورد مذکور در مسأله قبل، با شش شرط اذان و اقامه ساقط می‌شود:<br /> <br /> اوّل: آنکه نماز جماعت در مسجد باشد، و اگر در مسجد نباشد، اذان و اقامه ساقط نیست.<br /> <br /> دوّم: آنکه برای آن نماز، اذان و اقامه گفته باشند.<br /> <br /> سوّم: آنکه نماز جماعت باطل نباشد.<br /> <br /> چهارم: آنکه نماز او و نماز جماعت در یک جا باشد، پس اگر نماز جماعت داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند، مستحب است اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> پنجم: آنکه نماز جماعت ادا باشد، ولی شرط نیست که نماز خود او اگر منفرد است هم ادا باشد.<br /> <br /> ششم: آنکه وقت نماز او و نماز جماعت مشترک باشد، مثلاً هر دو نماز ظهر یا هر دو نماز عصر بخوانند، یا نمازی که به جماعت خوانده می‌شود نماز ظهر باشد و او نماز عصر بخواند، یا او نماز ظهر بخواند و نماز جماعت نماز عصر باشد. و اما اگر نماز جماعت عصر باشد در آخر وقت و او بخواهد نماز مغرب ادایی بخواند، اذان و اقامه ساقط نمی‏شوند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-912 مسئله ۹۱۲] . اگر در شرط سوّم از شرط‌هایی که در مسأله پیش ذکر شد شک کند، یعنی شک کند که نماز جماعت صحیح بوده یا نه، اذان و اقامه از او ساقط است، ولی اگر در یکی از پنج شرط دیگر شک کند بهتر است اذان و اقامه بگوید، ولی اگر در جماعت باشد باید به قصد رجاء باشد. <br /> <br /> [https://mesb.ir/t-914 مسئله ۹۱۴] . کسی که اذان و اقامه دیگری را شنیده باشد، چه با او گفته باشد یا نه، در صورتی که بین آن اذان و اقامه و نمازی که می‏خواهد بخواند زیاد فاصله نشده باشد و از ابتدای شنیدن قصد نماز داشته است، می‌تواند به اذان و اقامه او اکتفا کند. ولی این حکم در مورد جماعتی که فقط امام اذان را شنیده باشد، یا فقط مأمومین شنیده باشند، مورد اشکال است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> موارد ساقط شدن اذان از نمازگزار<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1205 ج۱، مسئله ۱۲۰۵]. در همۀ مواردی که انسان، دو نماز را که یک وقت مشترک دارند (نماز ظهر و نماز عصر یا نماز مغرب و نماز عشاء) پشت سر هم می‌خواند،&lt;ref&gt;پشت سر هم خواندن دو نماز را، اصطلاحاً «جمع بین دو نماز» می‌گویند.&lt;/ref&gt; اگر برای نماز اوّل اذان گفته باشد، اذان از نماز بعدی ساقط است، خواه پشت سر هم خواندن دو نماز بهتر نباشد یا آنکه بهتر باشد؛<br /> <br /> مثلاً جمع بین نماز ظهر و عصر در روز عرفه (روز نهم ماه ذی‌‌حجّه)، اگر آنها را در وقت فضیلت نماز ظهر انجام دهد، مستحب می‌باشد، هرچند در عرفات نباشد و همچنین است، جمع بین نماز مغرب و عشای عید قربان در وقت فضیلت نماز عشاء، برای کسی که در «مَشْعَر الحرام» باشد.<br /> <br /> شایان ذکر است، چنانچه فرد در موارد فوق، بین دو نماز جمع نماید و بخواهد برای نماز دوّم اذان بگوید، احتیاط واجب آن است که اذان نماز دوّم را رجاءً گفته و به قصد مشروعیّت نگوید؛ بلکه بنابر احتیاط واجب، اذان نماز دوّم را در دو مورد مذکور در روز عرفه و در مشعر الحرام - با شرایطی که ذکر شد - بدون قصد مشروعیّت و به عنوان رجاء هم نگوید. <br /> <br /> البتّه ساقط شدن اذان در این موارد مشروط به آن است که فاصلۀ زیادی میان دو نماز نباشد؛ ولی فاصله شدن نافله و تعقیب ضرر ندارد.<br /> <br /> موارد ساقط شدن اذان و اقامه از نمازگزار<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1206 ج۱، مسئله ۱۲۰۶]. اگر برای نماز جماعتی، اذان و اقامه گفته باشند، کسی که با آن جماعت نماز می‌خواند، اذان و اقامه از او ساقط می‌‌شود، هرچند اذان و اقامه را نشنیده باشد.<br /> <br /> در این مسأله، فرقی نیست بین این که نماز جماعت بر پا شده باشد یا در شُرُف برگزاری باشد و نیز در صورتی که برگزاری نماز جماعت نزدیک باشد، فرقی نیست که امام وارد جماعت شود یا مأموم وارد جماعت گردد و به هر حال در این موارد، بنابر احتیاط واجب، نمازگزار نباید به قصد مشروعیّت، برای نماز خود اذان و اقامه بگوید.&lt;ref&gt;مگر آنکه وارد شونده بر جماعت، مأموم باشد و امام جماعت از کسانی ‌باشد که اقتدا به او صحیح نیست، که در این حال، اذان و اقامه از نمازگزاری ‌که بر جماعت مذکور وارد شده، ساقط نمی‌‌شود.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1207 ج۱، مسئله ۱۲۰۷]. اگر فرد برای خواندن نماز به مسجد برود و ببیند جماعت تمام شده، تا وقتی که صف‌‌ها به هم نخورده و جمعیّت متفرّق نشده، می‌‌تواند - با شرایطی که در مسألۀ بعد می‌‌آید - برای نماز خود اذان و اقامه نگوید، یعنی گفتن آن دو مستحب مؤکّد نیست؛<br /> <br /> بلکه اگر بخواهد اذان بگوید، بهتر است آن را بسیار آهسته بگوید و اگر بخواهد نماز جماعت دیگری اقامه کند، نباید اذان و اقامه بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1208 ج۱، مسئله ۱۲۰۸]. ساقط شدن اذان و اقامه در مورد مسألۀ قبل، شش شرط دارد که عبارت است از:<br /> <br /> اوّل: نماز جماعت در مسجد باشد و این حکم شامل غیر مسجد نمی‌شود.<br /> <br /> دوّم: برای آن نماز، اذان و اقامه گفته باشند.<br /> <br /> سوّم: نماز جماعت، باطل نباشد؛ مثلاً‌ اگر امام جماعت عادل نباشد و مأمومین نیز از این امر اطلاع داشته ‌باشند، اذان و اقامه ساقط نمی‌شود.<br /> <br /> چهارم: نماز فرد و نماز جماعت در یک جا باشد، پس اگر نماز جماعت داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند، مستحب است اذان و اقامه را بگوید.<br /> <br /> پنجم: نماز جماعت و نماز فرد، هر دو ادا باشد. بنابراین، اگر نماز جماعت یا نماز فرد یا هر دو، نماز قضا باشد، اذان و اقامه ساقط نمی‌‌شود؛<br /> <br /> البتّه بعید نیست فردی که فرادی نماز می‌خواند اذان از او ساقط شود، هرچند نمازی که می‌خواند نماز قضا باشد.&lt;ref&gt;بنابراین، اگر نماز جماعت ادایی باشد و فرد در حالی که صفوف نماز جماعت در مسجد به هم نخورده، بخواهد در همان جا نماز قضا را به شکل فرادی بخواند، اذان از او ساقط می‌شود و مستحب است برای خواندن نماز قضا اقامه بگوید.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ششم: وقت نماز او و نماز جماعت مشترک باشد، مثلاً هر دو نماز ظهر یا هر دو نماز عصر بخوانند، یا اینکه نماز جماعت، ظهر بوده و او نماز عصر ‌بخواند یا بر عکس؛<br /> <br /> امّا اگر نماز جماعت عصر در آخر وقت خوانده شده و صف‌های آن نماز جماعت، به هم نخورده و فرد بخواهد نماز مغرب ادایی در اوّل وقت اذان مغرب بخواند، اذان و اقامه ساقط نمی‌شود. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1209 ج۱، مسئله ۱۲۰۹]. اگر در شرط سوّم از شرط‌های مسأله قبل شک کند، یعنی شک کند&lt;ref&gt;منظور از شک در اینجا، شک در حکم مسأله نیست؛ بلکه مواردی ‌است که فرد به دلیل اینکه از خصوصیّات نماز برگزار شده اطلاع نداشته، شک در صحیح بودن آن دارد.&lt;/ref&gt; که نماز جماعت صحیح بوده یا نه، حمل بر صحّت می‌‌شود (نماز صحیح به حساب می‌آید) و در نتیجه، اذان و اقامه از او ساقط است؛ <br /> <br /> ولی اگر در یکی از پنج شرط دیگر شک کند یا اینکه شک کند صف‌ها، عرفاً به هم خورده یا نه، احتیاط واجب آن است که اذان و اقامه را بگوید، ولی اگر نماز دوّم به شکل جماعت باشد، باید اذان و اقامه به قصد رجاء گفته شود. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1210 ج۱، مسئله ۱۲۱۰]. کسی که اذان و اقامۀ دیگری را که برای نماز گفته شده،&lt;ref&gt;فرقی ندارد نمازی که برای آن اذان و اقامه گفته شده، فرادی باشد یا جماعت.&lt;/ref&gt; شنیده، چه با او گفته باشد یا نه، در صورتی که بین آن اذان و اقامه و نمازی که می‌خواهد بخواند، زیاد فاصله نشده باشد و از ابتدای شنیدن قصد نماز داشته، می‌‌تواند به اذان و اقامۀ او اکتفا کند؛<br /> <br /> البتّه اگر نمازی که در آن به شنیدن اذان و اقامۀ مذکور اکتفا می‌شود جماعت باشد، چنانچه امام و مأموم هر دو اذان و اقامه را شنیده باشند کافی است، ولی اگر فقط امام اذان را شنیده باشد یا فقط مأمومین شنیده باشند، مورد اشکال است.<br /> <br /> همچنین، اگر فرد قسمتی از اذان و اقامه را نشنود، جایز است جمله‌هایی را که نشنیده، خود بگوید و به چنین اذان و اقامه‌ای اکتفا نماید، به شرط آنکه ترتیب معتبر بین اذان و اقامه و جمله‌های آنها مراعات شود.<br /> <br /> شایان ذکر است، در مورد شنیدن اذان و اقامۀ دیگری، فرقی بین سماع (به گوش خوردن) و استماع (با قصد گوش دادن) نیست.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-255 مسألة ۲۵۵]: یسقط الأذان والإقامة فی موارد منها ما یأتی:<br /> <br /> ۱- ما إذا دخل فی الجماعة التی أُذّن لها وأُقیم، سواء کان الداخل هو الإمام أم المأموم.<br /> <br /> ۲- ما إذا دخل المسجد للصلاة وقد انتهت صلاة الجماعة ولکن لم تتفرّق صفوفها بعد، فإنّه إذا أراد الصلاة منفرداً لم یتأکد له الأذان والإقامة، بل الأحوط الأولی أن لا یأتی بالأذان إلّا سرّاً، وإذا أراد إقامة جماعة أخری لم یشرع له الأذان والإقامة.<br /> <br /> ویشترط فی السقوط وحدة المکان عرفاً، وصحّة الجماعة السابقة، وأن یکونوا قد أذنوا لصلاتهم وأقاموا.<br /> <br /> ۳- ما إذا سمع إقامة وأذان غیره للصلاة، فإنّه یجزئ عن أذانه وإقامته فیما إذا لم یقع بین صلاته وبین ما سمعه من الأذان والإقامة فصل کثیر، ولا فرق فی ذلک بین أن یکون الآتی بهما إماماً أو مأموماً أو منفرداً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-256 مسألة ۲۵۶]: یسقط الأذان للصلاة الثانیة من المشترکتین فی الوقت إذا جمع بینهما عند استحباب الجمع - کما فی الظهرین یوم عرفة فی وقت صلاة الظهر ولو فی غیر الموقف، والعشاءین لیلة العید بمزدلفة فی وقت صلاة العشاء - بل فی مطلق موارده، فمتی جمع بین الفرضین أداءً سقط أذان الثانیة، وکذا إذا جمع بین قضاء الفوائت فی مجلس واحد فإنّه یسقط الأذان عمّا عدا الأولی. والأحوط وجوباً ترکه فی الجمیع بداعی المشروعیة، بل لا یؤتی به فی الموردین الأوّلین مطلقاً ولو رجاءً. <br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-567 ج۱، مسألة ۵۶۷]: یسقط الأذان للصلاة الثانیة من المشترکتین فی الوقت إذا جمع بینهما وأذّن للأُولی، سواء أکان الجمع مستحبّاً - کما فی الظهرین یوم عرفة فی الوقت الأوّل ولو فی غیر الموقف والعشاءین لیلة العید بمزدلفة فی الوقت الثانی - أم لم یکن الجمع مستحبّاً، وکذا إذا جمع بین قضاء الفوائت فی مجلس واحد فإنّه یسقط الأذان ممّا عدا الأُولی، ولا یترک الاحتیاط فی الجمیع بترک الأذان بداعی المشروعیة، بل لا یترک الاحتیاط بعدم الإتیان به فی الموردین الأوّلین مطلقاً ولو رجاءً مع عدم الفصل بصلاة أُخری ولا سیما النافلة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-568 ج۱، مسألة ۵۶۸]: یسقط الأذان والإقامة جمیعاً فی موارد:<br /> <br /> الأوّل: الداخل فی الجماعة التی أذّنوا لها وأقاموا - وإن لم‏ یسمع - من غیر فرق فی ذلک بین أن تکون الجماعة منعقدة فعلاً أو فی شرف الانعقاد، کما لا فرق فی الصورة الثانیة بین أن یکون الداخل هو الإمام أو المأموم.<br /> <br /> الثانی: الداخل إلی المسجد قبل تفرّق الجماعة مع انتهائهم من الصلاة، فإنّه إذا أراد الصلاة منفرداً لم‏ یتأکد له الأذان والإقامة - بل الأحوط الأولی أن لا یأتی بالأذان إلّا سرّاً - وأمّا إذا أراد إقامة جماعة أُخری فیسقطان عنه علی وجه العزیمة ویشترط فی السقوط وحدة المکان عرفاً، فمع کون إحداهما فی أرض المسجد، والأُخری علی سطحه یشکل السقوط. <br /> <br /> ویشترط أیضاً أن تکون الجماعة السابقة بأذان وإقامة، فلو کانوا تارکین لهما لاجتزائهم بأذان جماعة سابقة علیها وإقامتها فلا سقوط، وأن تکون جماعتهم صحیحة فلو کان الإمام فاسقاً مع علم المأمومین به فلا یسقطان، ویعتبر کون الصلاتین أدائیتین إلّا إذا کان الداخل منفرداً فإنّه یسقط عنه الأذان خاصّة ولو کانت صلاته قضائیة، ویعتبر أیضاً اشتراکهما فی الوقت بمعنی عدم تمایز الوقتین فلو کانت السابقة عصراً وأراد الداخل أن یصلّی المغرب فلا یسقطان، والظاهر جواز الإتیان بهما فی جمیع الصور برجاء المطلوبیة، وکذلک إذا کان المکان غیر المسجد.<br /> <br /> الثالث: إذا سمع شخصاً آخر یؤذّن ویقیم للصلاة، بشرط أن لا یقع بین صلاته وبین ما سمعه فصل کثیر، وأن یسمع تمام الفصول، ومع فرض النقصان یجوز له أن یتمّ ما نقصه القائل، ولا فرق فیما ذُکر بین أن یکون الآتی بهما إماماً أو مأموماً أو منفرداً، وکذا الحال فی السامع إلّا أنّه لا یکتفی - علی الأحوط لزوماً - بسماع الإمام وحده أو المأمومین وحدهم فی الصلاة جماعة.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1393 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: یسقط الاذان فی موارد &lt;ref&gt;(یسقط الاذان فی موارد): الظاهر عدم اختصاص السقوط بالموارد المذکورة، بل یسقط للصلاة الثانیة من المشترکتین فی الوقت اذا جمع بینهما وأذن للاولی مطلقاً سواء لم یکن الجمع مستحباً أم کان مستحباً کما فی الظهرین من یوم عرفة اذا اتی بهما فی الوقت الاول ولو فی غیر الموقف، والعشائین لیلة العید بمزدلفة فی الوقت الثانی.&lt;/ref&gt;:<br /> <br /> أحدها: أذان عصر یوم الجمعة إذا جمعت مع الجمعة أو الظهر، وأما مع التفریق فلا یسقط.<br /> <br /> الثانی: أذان عصر یوم عرفة إذا جمعت مع الظهر لا مع التفریق.<br /> <br /> الثالث: أذان العشاء فی لیلة المزدلفة مع الجمع أیضاً لا مع التفریق.<br /> <br /> الرابع: العصر والعشاء للمستحاضة التی تجمعهما مع الظهر والمغرب.<br /> <br /> الخامس: المسلوس ونحوه فی بعض الاحوال التی یجمع بین الصلاتین، کما إذا أراد أن یجمع بین الصلاتین بوضوء واحد، ویتحقق التفریق بطول الزمان بین الصلاتین لا بمجرد قراءة تسبیح الزهراء أو التعقیب والفصل القلیل، بل لا یحصل بمجرد فعل النافلة مع عدم طول الفصل، والأقوی أن السقوط فی الموارد المذکورة رخصة لا عزیمة &lt;ref&gt;(رخصة لا عزیمة): فیه تأمل فالاحوط ترکه بداعی المشروعیة مطلقاً بل ولو رجاءً فی الموردین الثانی والثالث بالخصوصیات المذکورة آنفاً مع عدم الفصل بصلاة اخری ولا سیماً النافلة.&lt;/ref&gt; وإن کان الأحوط الترک، خصوصا فی الثلاثة الأولی .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1394 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: لا یتأکد الاذان &lt;ref&gt;(لا یتأکد الاذان): الاحوط ترکه فی غیر الاولی أو الاتیان به رجاءً.&lt;/ref&gt; لمن أراد فوائت فی دور واحد لما عدا الصلاة الأولی، فله أن یؤذن للأولی منها ویأتی بالبواقی بالاقامة وحدها لکل صلاة. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1395 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: یسقط الاذان والاقامة فی موارد:<br /> <br /> أحدها: الداخل فی الجماعة &lt;ref&gt;(الداخل فی الجماعة): مع انعقادها أو کونها فی شرف الانعقاد، وفی الفرض الثانی لا فرق بین ان یکون الداخل اماماً أو مأموماً.&lt;/ref&gt; التی أذنوا لها وأقاموا وإن لم یسمعهما ولم یکن حاضرا حینهما و کان مسبوقا، بل مشروعیة الإتیان بهما فی هذه الصورة لا تخلو عن إشکال &lt;ref&gt;(لا تخلو عن أشکال): إلا اذا کان الداخل هو المأموم وکان الامام ممن لا یقتدی به.&lt;/ref&gt; .<br /> <br /> الثانی: الداخل فی المسجد للصلاة منفردا أو جماعة وقد أقیمت الجماعة حال اشتغالهم ولم یدخل معهم &lt;ref&gt;(ولم یدخل معهم): فیه تأمل.&lt;/ref&gt; أو بعد فراغهم مع عدم تفرق الصفوف، فإنهما یسقطان لکن علی وجه الرخصة لا العزیمة &lt;ref&gt;(الرخصة لا العزیمة): الاظهر ان سقوطهما عن المنفرد انما هو بمعنی انهما لا یتأکد ان فی حقه ـ بل الاحوط الاولی له ان لا یأتی بالاذان إلا سراً ـ واما سقوطهما عن جماعة اخری فهو علی وجه العزیمة.&lt;/ref&gt; علی الأقوی، سواء صلی جماعة إماما أو مأموما أو منفردا. <br /> <br /> ویشترط فی السقوط أمور:<br /> <br /> أحدها: کون صلاته وصلاة الجماعة کلاهما أدائیة &lt;ref&gt;(کلاهما ادائیة): لا یبعد سقوط الاذان عن المنفرد وان کانت صلاته قضائیة.&lt;/ref&gt;، فمع کون إحداهما أو کلتیهما قضائیة عن النفس أو عن الغیر علی وجه التبرع أو الاجارة لا یجری الحکم.<br /> <br /> الثانی: اشتراکهما فی الوقت &lt;ref&gt;(اشتراکهما فی الوقت): بمعنی عدم تمایز وقتهما کالمثال المذکور، فلا یضر کون اللاحقة غیر موقتة کالقضائیة.&lt;/ref&gt;، فلو کانت السابقة عصرا وهو یرید أن یصلی المغرب لا یسقطان.<br /> <br /> الثالث: اتحادهما فی المکان عرفاً، فمع کون إحداهما داخل المسجد والاُخری علی سطحه یشکل السقوط، وکذا مع البعد کثیرا &lt;ref&gt;(وکذا مع البعد کثیراً): لا یبعد السقوط فی هذا الفرض.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> الرابع: أن تکون صلاة الجماعة السابقة مع الاذان والاقامة، فلو کانوا تارکین لا یسقطان عن الداخلین وإن کان ترکهم من جهة اکتفائهم بالسماع من الغیر.<br /> <br /> الخامس: أن تکون صلاتهم صحیحة، فلو کان الإمام فاسقا مع علم المأمومین لا یجری الحکم، وکذا لو کان البطلان من جهة اخری.<br /> <br /> السادس: أن یکون فی المسجد، فجریان الحکم فی الامکنة الاخری محل إشکال &lt;ref&gt;(محل إشکال): بل منع.&lt;/ref&gt;، وحیث إن الأقوی کون السقوط علی وجه الرخصة &lt;ref&gt;(علی وجه الرخصة): قد مر التفصیل، ولکن لا بأس بالاتیان بهما رجاءً فیما یکون السقوط فیه علی وجه العزیمة.&lt;/ref&gt; فکل مورد شک فی شمول الحکم له الأحوط أن یأتی بهما، کما لو شک فی صدق التفرق وعدمه أو صدق اتحاد المکان وعدمه أو کون صلاة الجماعة أدائیة أو لا أو أنهم أذنوا وأقاموا لصلاتهم أم لا، نعم لو شک فی صحة صلاتهم حمل علی الصحة.<br /> <br /> الثالث من موارد سقوطهما: إذا سمع الشخص أذان غیره أو إقامته، فإنه یسقط عنه سقوطا علی وجه الرخصة بمعنی أنه یجوز له أن یکتفی بما سمع إماما کان الاتی بهما أو مأموما أو منفردا، وکذا فی السامع&lt;ref&gt;(وکذا فی السامع): فی کفایة سماع الامام فقط أو المأمومین کذلک فی صلاة الجماعة اشکال.&lt;/ref&gt; ، لکن بشرط أن لا یکون ناقصا وأن یسمع تمام الفصول، ومع فرض النقصان یجوز له أن یتم ما نقصه القائل ویکتفی به، وکذا إذا لم یسمع التمام یجوز له أن یأتی بالبقیة ویکتفی به لکن بشرط مراعاة الترتیب، ولو سمع أحدهما لم یجز للآخر، والظاهر أنه لو سمع الاقامة فقط فأتی بالاذان لا یکتفی بسماع الاقامة لفوات الترتیب حینئذ بین الاذان والاقامة.<br /> <br /> الرابع: اذا حکی أذان الغیر أو إقامته فإن له أن یکتفی بحکایتهما. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1398 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: یعتبر فی السقوط بالسماع عدم الفصل الطویل بینه وبین الصلاة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1399 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: الظاهر عدم الفرق بین السماع والاستماع.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1400 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: القدر المتیقن من الاذان الاذان المتعلق بالصلاة، فلو سمع الاذان الذی یقال فی أذن المولود أو وراء المسافر عند خروجه إلی السفر لا یجزئه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1401 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: الظاهر عدم الفرق بین أذان الرجل والمرأة &lt;ref&gt;(والمرأة): فی الاکتفاء بسماع أذانها اشکال.&lt;/ref&gt; إلا إذا کان سماعه علی الوجه المحرم أو کان أذان المرأة علی الوجه المحرم. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1402 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰: قد یقال یشترط فی السقوط بالسماع أن یکون السامع من الأول قاصدا الصلاة فلو لم یکن قاصدا وبعد السماع بنی علی الصلاة لم یکف فی السقوط، وله وجه .<br /> [[رده:سقوط تکلیف]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2870 2026-05-05T13:40:15Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>حکایت اذان و اقامه آن است که فرد، جملات اذان یا اقامه‌ای را که می‌شنود، به صورت آهسته تکرار کند.<br /> <br /> بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی: حکایت در موارد زیر مستحب است:<br /> <br /> * حکایت اذان اعلام<br /> * حکایت اذان نماز جماعت<br /> * حکایت اقامه نماز جماعت<br /> <br /> === مستحبات کسی که اذان و اقامه را می‌شنود ===<br /> <br /> * کسی که اذان را می‌شنود مستحب است جملات آن را به آرامی تکرار کند.<br /> * هنگامی که مؤذن به شهادتین رسید، مستحب است بگوید: «'''وَ أَنَا أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللّهِ، أَکْتَفی بِها عَنْ کُلِّ مَنْ أَبَی وَ جَحَدَ وَ أُعینُ بِها مَنْ أَقَرَّ وَ شَهِدَ'''»<br /> * کسی که اقامه نماز جماعت را می‌شنود مستحب است جملات آن را بازگو کند<br /> * هنگامی که جمله «قد قامت الصلاة» را شنید، مستحب است بگوید: «'''اللّهُمَّ أَقِمْها وَ أَدِمْها وَ اجْعَلْنی مِنْ خَیْرِ صالِحی أَهْلِها'''»<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: هل یجوز متابعة المؤذِّن الذی یؤذِّن لصلاة الجماعة أو لنفسه بأن یردّد السامع الأذان معه أو بعده مباشرة بصوت خافت؟ وهل ذاک مستحب أو مکروه أو مباح؟<br /> <br /> الجواب: تجوز المتابعة بل هی مستحبة فی حکایة الأذان المستحب لصلاة الجماعة، وأمّا استحبابها فی أذان المنفرد فغیر معلوم، ولا بأس بها رجاءً.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-913 مسئله ۹۱۳] . کسی که اذان دیگری را که برای اعلام یا برای نماز جماعت می‌گوید بشنود، مستحب است هر قسمتی را که می‌شنود آهسته بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-914 مسئله ۹۱۴] . کسی که اذان و اقامه دیگری را شنیده باشد، چه با او گفته باشد یا نه، در صورتی که بین آن اذان و اقامه و نمازی که می‌خواهد بخواند زیاد فاصله نشده باشد و از ابتدای شنیدن قصد نماز داشته است، می‌تواند به اذان و اقامه او اکتفا کند. ولی این حکم در مورد جماعتی که فقط امام اذان را شنیده باشد، یا فقط مأمومین شنیده باشند، مورد اشکال است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-1215 ج۱، مسئله ۱۲۱۵]. کسی که اذان دیگری را - که برای اعلام یا برای نماز جماعت می‌گوید - بشنود، مستحب است هر قسمتی را که می‌شنود، آهسته تکرار کرده و بگوید، که به این کار «حکایت اذان» گویند.<br /> <br /> همچنین، حکایت اقامۀ فردی که برای نماز جماعت اقامه می‌گوید، مستحب است، امّا سزاوار است هنگامی که فردِ اقامه‌گو «قَدْ قامَتِ الصَّلاةُ» می‌گوید، شنونده بگوید: «اللّهُمَّ أَقِمْها وَأَدِمْها وَاجْعَلْنی مِنْ خَیْرِ صالِحی أَهْلِها» و مستحب بودن حکایت اذان یا اقامۀ فردی که فرادی نماز می‌خواند، خالی از اشکال نیست، ولی حکایت آن رجاءً مانعی ندارد. <br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1396 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴: یستحب حکایة الاذان عند سماعه سواء کان أذان الاعلام أو أذان الاعظام أی أذان الصلاة جماعة أو فرادی&lt;ref&gt;(أو فرادی) : الحکم باستحباب حکایة أذانه والاذان المکروه محل تأمل، نعم له أن یأتی بها رجاءً وکذا الحال فی استحباب حکایة الاقامة.&lt;/ref&gt; مکروهاً کان أو مستحبا، نعم لا یستحب حکایة الاذان المحرم، والمراد بالحکایة أن یقول مثل ما قال المؤذن عند السماع من غیر فصل معتد به، وکذا یستحب حکایة الاقامة أیضاً، لکن ینبغی إذا قال المقیم: قد قامت الصلاة أن یقول هو: اللهم أقمها وأدمها واجعلنی من خیرصالحی أهلها، والأولی تبدیل &lt;ref&gt;(والاولی تبدیل): فیه اشکال بل منع.&lt;/ref&gt; الحیعلات بالحوقلة بأن یقول: لا حول ولا قوة إلا بالله. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1397 &lt;nowiki&gt;[ ۱۳۹۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: یجوز حکایة الاذان &lt;ref&gt;(یجوز حکایة الاذان): لا یترک الاحتیاط بترکها فی الصلاة.&lt;/ref&gt; وهو فی الصلاة، لکن الأقوی حینئذ تبدیل الحیعلات بالحوقلة. <br /> <br /> <br /> [[رده:مستحبات]]<br /> [[رده:مستحبات نماز]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]<br /> [[رده:تکرار ذکر]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%A8%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2869 2026-05-05T13:38:25Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== مستحبات هنگام گفتن اذان ===<br /> بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> مستحب است مؤذن هنگام اذان امور زیر را رعایت کند:<br /> <br /> * رو به قبله بایستد<br /> * انگشت خود را در گوش قرار دهد<br /> * صدای خود را بلند کرده و بکشد<br /> * بین جمله‌های اذان کمی فاصله اندازد<br /> * بین جمله‌های اذان سخن نگوید<br /> <br /> === مستحبات کسی که اقامه می‌گوید ===<br /> <br /> * اقامه را در حال آرامش بدن بگوید<br /> * اقامه را آهسته‌تر از اذان ادا کند<br /> * بین جمله‌های اقامه فاصله نیندازد<br /> <br /> === مستحبات بین اذان و اقامه ===<br /> انجام امور زیر بین اذان و اقامه مستحب است:<br /> <br /> * یک قدم برداشتن، و بهتر است هنگام گام‌برداشتن بگوید: «'''بِاللّهِ أَسْتَفْتِحُ وَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَسْتَنْجِحُ وَ أَتَوَجَّهُ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اجْعَلْنی بِهِمْ وَجیهاً فِی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبینَ'''»<br /> * قدری نشستن، و مستحب است بگوید: «'''اللّهُمَّ اجْعَلْ قَلْبی بارّاً وَ رِزْقی دارّاً وَ عَمَلی سارّاً وَ اجْعَلْ لی عِنْدَ قَبْرِ نَبیِّکَ قَراراً وَ مُسْتَقَرّاً'''»<br /> * به سجده رفتن، و بهتر است بگوید: «'''رَبِّ سَجَدْتُ لَکَ خاضِعاً خاشِعاً ذَلیلاً'''» یا بگوید: «'''لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ رَبّی، سَجَدْتُ لَکَ خاضِعاً خاشِعاً'''»<br /> * ذکرگفتن یا دعایی خواندن<br /> * اندکی سکوت‌کردن<br /> * دو رکعت نمازگزاردن<br /> * و نیز مستحب است بین اذان و اقامۀ نماز مغرب بگوید: «'''اللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِإِقْبَالِ لَیْلِکَ وَ إِدْبَارِ نَهَارِکَ وَ حُضُورِ صَلَوَاتِکَ وَ أَصْوَاتِ دُعَاتِکَ وَ تَسْبیحِ مَلَائِکَتِکَ، أَنْ تُصَلّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَنْ تَتُوبَ عَلَیَّ إِنَّکَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحیمُ‌'''»<br /> * و میان اذان و اقامۀ نماز صبح بگوید: «'''اللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِإِقْبَالِ نَهَارِکَ وَ إِدْبَارِ لَیْلِکَ وَ حُضُورِ صَلَوَاتِکَ وَ أَصْوَاتِ دُعَاتِکَ وَ تَسْبیحِ مَلَائِکَتِکَ، أَنْ تُصَلّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَنْ تَتُوبَ عَلَیَّ إِنَّکَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحیمُ‌'''»<br /> <br /> === مکروهات اذان و اقامه ===<br /> <br /> * [[صحبت‌کردن هنگام اذان و اقامه|سخن‌گفتن هنگام اذان و اقامه]]<br /> * [[غنا در اذان و اقامه|چرخاندن صدا در گلو هنگام اذان و اقامه]]<br /> <br /> ----'''همسو''': [[حکایت اذان و اقامه]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-924 مسئله ۹۲۴] . مستحب است انسان در موقع اذان گفتن، رو به قبله بایستد و با وضو یا غسل باشد، و دست‌ها را به گوش بگذارد و صدا را بلند نماید و بکشد، و بین جمله‌های اذان کمی فاصله دهد و بین آنها حرف نزند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-925 مسئله ۹۲۵] . مستحب است بدن انسان در موقع گفتن اقامه آرام باشد و آن را از اذان آهسته‌تر بگوید، و جمله‌های آن را به هم نچسباند. ولی به‌اندازه‌ای که بین جمله‌های اذان فاصله می‏دهد، بین جمله‌های اقامه فاصله ندهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-926 مسئله ۹۲۶] . مستحب است بین اذان و اقامه یک‌قدم بردارد، یا قدری بنشیند، یا سجده کند، یا ذکر بگوید، یا دعا بخواند، یا قدری ساکت باشد، یا صحبتی کند، یا دو رکعت نماز بخواند. ولی صحبت کردن بین اذان و اقامه نماز صبح مستحب نیست.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> مستحبات اذان و اقامه<br /> <br /> موارد ذیل، به عنوان مستحبات اذان و اقامه شمرده شده است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1214 ج۱، مسئله ۱۲۱۴]. مستحب است شخصی را که برای گفتن اذان اعلام معیّن می‌کنند، عادل و وقت‌شناس و صدایش بلند باشد و اذان را در جای بلند بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1215 ج۱، مسئله ۱۲۱۵]. کسی که اذان دیگری را - که برای اعلام یا برای نماز جماعت می‌گوید - بشنود، مستحب است هر قسمتی را که می‌شنود، آهسته تکرار کرده و بگوید، که به این کار «حکایت اذان» گویند.<br /> <br /> همچنین، حکایت اقامۀ فردی که برای نماز جماعت اقامه می‌گوید، مستحب است، امّا سزاوار است هنگامی که فردِ اقامه‌گو «قَدْ قامَتِ الصَّلاةُ» می‌گوید، شنونده بگوید: «اللّهُمَّ أَقِمْها وَأَدِمْها وَاجْعَلْنی مِنْ خَیْرِ صالِحی أَهْلِها» و مستحب بودن حکایت اذان یا اقامۀ فردی که فرادی نماز می‌خواند، خالی از اشکال نیست، ولی حکایت آن رجاءً مانعی ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1216 ج۱، مسئله ۱۲۱۶]. مستحب است کسی که صدای مؤذّن را می‌شنود که می‌گوید: «أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلهَ إِلّا اللّهُ‌، أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللّهِ‌» بگوید: «وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا اللّهُ وَأَنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللّهِˆ أَکْتَفی بِها عَنْ کُلِّ مَنْ أَبَی وَجَحَدَ وَأُعینُ بِها مَنْ أَقَرَّ وَشَهِدَ».&lt;ref&gt;مستحب است انسان در هنگام زوال (آغاز ظهر شرعی) بگوید: «سُبْحانَ اللَّهِ وَلا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَالْحَمْدُ لِلهِ الَّذی لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَلَا وَلَداً وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فِی الْمُلْکِ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ وَلیٌّ مِنَ الذُّلِّ وَکَبِّرْهُ تَکْبیراً‌&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1217 ج۱، مسئله ۱۲۱۷]. مستحب است انسان در موقع اذان گفتن، رو به قبله بایستد و با وضو یا غسل باشد و دو انگشت را در دو گوش بگذارد و صدا را بلند نماید و بکشد و بین جمله‌ های اذان کمی فاصله دهد و بین آنها حرف نزند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1218 ج۱، مسئله ۱۲۱۸]. مستحب است بدن انسان در موقع گفتن اقامه آرام باشد و آن را از اذان آهسته ‌تر بگوید و جمله‌های آن را به هم نچسباند؛ ولی به اندازه‌ای که بین جمله‌های اذان فاصله می‌دهد، بین جمله ‌های اقامه فاصله ندهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1219 ج۱، مسئله ۱۲۱۹]. مستحب است فرد بین اذان و اقامه فاصله بیندازد به این صورت که یک قدم بردارد یا قدری بنشیند یا سجده کند یا ذکر بگوید مثلاً «سُبْحانَ اللّه» بگوید یا دعا بخواند یا قدری ساکت باشد یا حرفی بزند یا دو رکعت نماز بخواند؛ ولی حرف زدن بین اذان و اقامۀ نماز صبح، مستحب نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1220 ج۱، مسئله ۱۲۲۰]. اگر نمازگزار برای فاصله انداختن بین اذان و اقامه، سجده را انتخاب کند، مستحب است در سجده بگوید: «رَبِّ سَجَدْتُ لَکَ خاضِعاً خاشِعاً ذَلیلاً» یا بگوید «لا إِلهَ إِلّا أَنْتَ رَبّی، سَجَدْتُ لَکَ خاضِعاً خاشِعاً»؛<br /> <br /> اگر نشستن را انتخاب کند، مستحب است بگوید: «اللّهُمَّ اجْعَلْ قَلْبی بارّاً وَرِزْقی دارّاً وَعَمَلی سارّاً وَاجْعَلْ لی عِنْدَ قَبْرِ نَبیِّکَ قَراراً وَمُسْتَقَرّاً»؛<br /> <br /> اگر قدم برداشتن را انتخاب کند، بگوید: «بِاللّهِ أَسْتَفْتِحُ وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ أَسْتَنْجِحُ وَأَتَوَجَّهُ، اللّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاجْعَلْنی بِهِمْ وَجیهاً فِی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبینَ».<br /> <br /> نیز مستحب است بین اذان و اقامۀ نماز مغرب بگوید:<br /> <br /> «اللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِإِقْبَالِ لَیْلِکَ وَإِدْبَارِ نَهَارِکَ وَحُضُورِ صَلَوَاتِکَ وَأَصْوَاتِ دُعَاتِکَ وَتَسْبیحِ مَلَائِکَتِکَ، أَنْ تُصَلّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَتُوبَ عَلَیَّ إِنَّکَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحیمُ‌».<br /> <br /> و بین اذان و اقامۀ نماز صبح بگوید:<br /> <br /> «اللَّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ بِإِقْبَالِ نَهَارِکَ وَإِدْبَارِ لَیْلِکَ وَحُضُورِ صَلَوَاتِکَ وَأَصْوَاتِ دُعَاتِکَ وَتَسْبیحِ مَلَائِکَتِکَ، أَنْ تُصَلّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَتُوبَ عَلَیَّ إِنَّکَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحیمُ‌».<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> فصل (فی مستحبات الأذان والإقامة)<br /> <br /> بعد [https://mesb.ir/o2-1403 مسأله ۱۴۰۳]<br /> <br /> یستحب فیهما أمور:<br /> <br /> الأول: الاستقبال .<br /> <br /> الثانی: القیام&lt;ref&gt;(القیام) : اعتباره فی الاقامة احوط بل لا یخلو عن قوة.&lt;/ref&gt; .<br /> <br /> الثالث: الطهارة فی الاذان، وأما الاقامة فقد عرفت أن الأحوط بل لا یخلو عن قوة اعتبارها فیها، بل الأحوط اعتبار الاستقبال والقیام أیضاً فیها، وإن کان الأقوی الاستحباب.<br /> <br /> الرابع: عدم التکلم فی أثنائهما، بل یکره بعد «قد قامت الصلاة» للمقیم، بل لغیره أیضاً فی صلاة الجماعة، إلا فی تقدیم إمام بل مطلق ما یتعلق بالصلاة کتسویة صف ونحوه، بل یستحب له إعادتها حینئذ.<br /> <br /> الخامس: الاستقرار فی الاقامة.<br /> <br /> السادس: الجزم فی أواخر فصولهما مع التأنی فی الاذان، والحَدر فی الاقامة علی وجه لا ینافی قاعدة الوقف.<br /> <br /> السابع: الافصاح بالالف والهاء من لفظ الجلالة فی آخر کل فصل هو فیه.<br /> <br /> الثامن: وضع الاصبعین فی الاذنین فی الاذان.<br /> <br /> التاسع: مد الصوت فی الاذان ورفعه، ویستحب الرفع فی الاقامة أیضاً إلا أنه دون الاذان.<br /> <br /> العاشر: الفصل بین الاذان والاقامة بصلاة رکعتین أو خطوة أو قعدة أو سجدة أو ذکر أو دعاء أو سکوت بل أو تکلم لکن فی غیر الغداة، بل لا یبعد کراهته فیها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1404 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: لو اختار السجدة یستحب أن یقول فی سجوده: «رب سجدت لک خاضعا خاشعا»، أو یقول: «لا إله إلا أنت سجدت لک خاضعا خاشعا»، ولو اختار القعدة یستحب أن یقول: «اللهم اجعل قلبی بارا ورزقی دارا وعملی سارا واجعل لی عند قبر نبیک قرارا ومستقرا»، ولو اختار الخطوة أن یقول: «بالله أستفتح وبمحمد &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; أستنجح وأتوجه، اللهم صل علی محمد وآل محمد واجعلنی بهم وجیها فی الدنیا والاخرة ومن المقربین». <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1405 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: یستحب لمن سمع المؤذن یقول: أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدا رسول الله أن یقول: «و أنا أشهد أن لا إله إلا الله وأن محمدا رسول الله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; أکتفی بها عن کل من أبی وجحد، وأعین بها من أقر وشهد».<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1410 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۱۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: لو أذّن منفردا وأقام ثم بدا له الامامة یستحب له إعادتهما.<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]<br /> [[رده:مستحبات نماز]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86_%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2868 2026-05-05T13:33:15Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> گفتن اقامه تنها با وضو صحیح است، و مستحب است مؤذن نیز هنگام اذان با وضو باشد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-917 مسئله ۹۱۷] . اقامه باید بعد از اذان گفته شود، و نیز در اقامه معتبر است که در حال ایستادن و طهارت از حدث ـ با وضو یا غسل یا تیمم ـ باشد. <br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> شرط یازدهم: اقامه را بنابر احتیاط واجب با طهارت بگوید<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1203 ج۱، مسئله ۱۲۰۳]. فرد در هنگام گفتن اقامه بنابر احتیاط واجب، باید با غسل، وضو یا تیمّم (هر کدام وظیفه‌اش هست) باشد؛ امّا در اذان رعایت این نکته، مستحب می‌باشد. <br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-257 مسألة ۲۵۷]: یعتبر فی الأذان والإقامة النیة والترتیب والموالاة ودخول الوقت. ویعتبر فی الإقامة الطهارة والقیام. وینبغی عدم التکلّم فی أثنائهما، ویکره التکلّم بعد قوله (قد قامت الصلاة) إلّا فیما یتعلّق بالصلاة کتسویة الصفّ ونحوه. <br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> کتاب الصلاة» الفصل الرابع: آدابهما <br /> <br /> یستحبّ فی الأذان الطهارة من الحدث والقیام والاستقبال، ویکره الکلام فی أثنائه، وکذلک الإقامة، وتشتدّ کراهة الکلام بعد قول المقیم: (قد قامت الصلاة) إلّا فیما یتعلّق بالصلاة، <br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-1403 مسأله  ۱۴۰۳] <br /> <br /> السابع: الطهارة من الحدث فی الاقامة علی الأحوط، بل لا یخلو عن قوة، بخلاف الاذان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1409 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: لو نام فی خلال أحدهما أو جُنَّ أو اغمی علیه أو سکر ثم أفاق جازله البناء مالم تفت الموالاة مراعیاً لشرطیة الطهارة فی الاقامة، لکن الأحوط &lt;ref&gt;(لکن الاحوط): لا یترک.&lt;/ref&gt; الإعادة فیها مطلقاً خصوصاً فی النوم، وکذا لو ارتد عن ملة &lt;ref&gt;(عن ملة): بل مطلقاً.&lt;/ref&gt; ثم تاب. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1411 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۱۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: لو أحدث فی أثناء الاقامة أعادها &lt;ref&gt;(عادها): علی الاحوط.&lt;/ref&gt; بعد الطهارة بخلاف الاذان، نعم یستحب فیه أیضاً الاعادة بعد الطهارة. <br /> [[رده:طهارت از حدث]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%A8_%D9%88_%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2867 2026-05-05T13:31:36Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> در اذان از چند جهت لازم است ترتیب و موالات رعایت شود:<br /> <br /> === رعایت ترتیب ===<br /> در مورد ترتیب اذان و اقامه، دو نکته مهم وجود دارد:<br /> <br /> '''ترتیب جملات''': ترتیب بین جملات اذان و اقامه باید درست رعایت شود و اگر شخصی به‌طور عمدی یا اشتباهی یا از روی ندانستن، جمله‌ای را جابه‌جا بگوید، باید از همان قسمت اصلاح کند؛ مثلاً اگر «حیّ علی الفلاح» را قبل از «حیّ علی الصلاة» گفت، باید دوباره «حیّ علی الفلاح» را بگویید و اذان یا اقامه را ادامه دهد.<br /> <br /> '''ترتیب اذان و اقامه''': اقامه باید پس از اذان گفته شود و اگر کسی عمدی یا اشتباهی یا از روی ندانستن، اذان را پس از اقامه بگوید، درست نیست.<br /> <br /> === رعایت موالات ===<br /> در مورد موالات اذان و اقامه، سه نکته مهم وجود دارد:<br /> <br /> '''پیوستگی جملات''': جملات اذان و اقامه باید پشت‌سرهم گفته شود و بین آنها فاصله زیادی نیافتد.<br /> <br /> '''فاصله بین اذان و اقامه''': بین اذان و اقامۀ یک نماز نباید زیاد فاصله شود؛ البته فاصله‌هایی مثل سجده یا دو رکعت نماز مستحبی (که در احکام مستحبات بین اذان و اقامه بیان شده) اشکالی ندارد.<br /> <br /> '''فاصله بین اقامه و نماز''': بین اقامه و شروع نماز نباید فاصله زیادی ایجاد شود، طوری که از نظر عرفی، دیگر اقامۀ آن نماز شمرده نشود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-917 مسئله ۹۱۷] . اقامه باید بعد از اذان گفته شود، و نیز در اقامه معتبر است که در حال ایستادن و طهارت از حدث ـ با وضو یا غسل یا تیمم ـ باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-918 مسئله ۹۱۸] . اگر کلمات اذان و اقامه را بدون ترتیب بگوید ـ مثلاً «حَی عَلَی الفَلاحِ» را پیش از «حَی عَلَی الصَّلاةِ» بگوید ـ باید از جایی که ترتیب به هم خورده دوباره بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-919 مسئله ۹۱۹] . باید بین اذان و اقامه فاصله ندهد، و اگر بین آنها به‌قدری فاصله دهد که اذانی را که گفته اذان این اقامه حساب نشود، اذان باطل است. و نیز اگر بین اذان و اقامه و نماز به‌قدری فاصله دهد که اذان و اقامه آن نماز حساب نشود، اذان و اقامه باطل می‌شود.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> شرط هفتم: ترتیب را رعایت کند<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1197 ج۱، مسئله ۱۱۹۷]. اقامه باید بعد از اذان گفته شود. بنابراین، اگر فرد، اقامه را عمداً یا سهواً یا به علّت ندانستن مسأله، قبل از اذان بگوید، برای عمل به این مستحب (اذان و اقامه)، لازم است آن را دوباره بعد از اذان بگوید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1198 ج۱، مسئله ۱۱۹۸]. رعایت ترتیب بین جملات اذان یا اقامه لازم است. بنابراین، اگر فرد کلمات اذان و اقامه را بدون ترتیب بگوید، مثلاً «حَیَّ عَلَی الْفَلاحِ» را قبل از «حَیَّ عَلَی الصَّلاةِ» بگوید، باید از جایی که ترتیب به هم خورده دوباره بگوید، مگر آنکه موالات از بین برود که در این صورت اذان یا اقامه از سر گرفته می‌شود. <br /> <br /> شرط هشتم: موالات را رعایت کند<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1199 ج۱، مسئله ۱۱۹۹]. بین جمله‌های اذان یا اقامه، نباید زیاد فاصله شود و اگر بین آنها بیشتر از معمول فاصله انداخته شود - طوری که صورت اذان و اقامه به هم بخورد و عرفاً نگویند فرد اذان یا اقامه می‌گوید - چنین اذان و اقامه‌ای کافی نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1200 ج۱، مسئله ۱۲۰۰.] فرد باید بین اذان و اقامه فاصله نیندازد و اگر بین آن دو به قدری فاصله بدهد که اذانی را که گفته، اذان این اقامه حساب نشود، برای نماز کافی نیست؛ ولی فاصله شدن مواردی که در مسألۀ «۱۲۱۹» خواهد آمد، موالات را به هم نمی‌زند و نیز اگر بین اذان و اقامه و نماز به قدری فاصله بدهد که اذان و اقامۀ آن نماز محسوب نشود، کافی نیست. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1219 ج۱، مسئله ۱۲۱۹]. مستحب است فرد بین اذان و اقامه فاصله بیندازد به این صورت که یک قدم بردارد یا قدری بنشیند یا سجده کند یا ذکر بگوید مثلاً «سُبْحانَ اللّه» بگوید یا دعا بخواند یا قدری ساکت باشد یا حرفی بزند یا دو رکعت نماز بخواند؛ ولی حرف زدن بین اذان و اقامۀ نماز صبح، مستحب نیست.<br /> <br /> <br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-257 مسألة ۲۵۷]: یعتبر فی الأذان والإقامة النیة والترتیب والموالاة ودخول الوقت. ویعتبر فی الإقامة الطهارة والقیام. وینبغی عدم التکلّم فی أثنائهما، ویکره التکلّم بعد قوله (قد قامت الصلاة) إلّا فیما یتعلّق بالصلاة کتسویة الصفّ ونحوه.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> ذیل [https://mesb.ir/m1-568 مسألة ۵۶۸]. <br /> <br /> الفصل الثالث: شروطهما<br /> <br /> یشترط فیهما أُمور: ....<br /> <br /> الخامس: الترتیب بتقدیم الأذان علی الإقامة، وکذا بین فصول کلٍّ منهما، فإذا قدّم الإقامة أعادها بعد الأذان، وإذا خالف بین الفصول أعاد علی نحو یحصل الترتیب، إلّا أن تفوت الموالاة فیعید من الأوّل.<br /> <br /> السادس: الموالاة بین فصول کلٍّ منهما، فلا یفصل بینهما علی وجه تنمحی صورتهما، وکذا تعتبر الموالاة العرفیة بین الإقامة والصلاة، وأمّا الموالاة بین الأذان والإقامة فالأمر فیها أوسع، إذ یستحبّ الفصل بینهما بصلاة رکعتین أو بسجدة أو بغیر ذلک ممّا ذکر فی المفصّلات.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-1403 مساله ۱۴۰۳]<br /> <br /> یشترط فی الاذان والاقامة أمور:<br /> <br /> الثالث: الترتیب بینهما بتقدیم الاذان علی الاقامة، وکذا بین فصول کل منهما، فلو قدم الاقامة عمدا أو جهلا أو سهوا أعادها بعد الاذان، وکذا لو خالف الترتیب فیما بین فصولهما، فإنه یرجع إلی موضع المخالفة ویأتی علی الترتیب إلی الاخر، وإذا حصل الفصل الطویل المخل بالموالاة یعید من الأول من غیر فرق أیضاً بین العمد وغیره.<br /> <br /> الرابع: الموالاة بین الفصول من کل منهما علی وجه تکون صورتهما محفوظة بحسب عرف المتشرعة، وکذا بین الاذان والاقامة وبینهما وبین الصلاة، فالفصل الطویل المخل بحسب عرف المتشرعة بینهما أو بینهما وبین الصلاة مبطل. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1408 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: یجوز للمصلی فیما إذا جازله ترک الاقامة تعمد <br /> <br /> الاکتفاء بأحدهما &lt;ref&gt;(تعمد الاکتفاء باحدهما): مر الکلام فی الاکتفاء بالاذان.&lt;/ref&gt;، لکن لو بنی علی ترک الاذان فأقام ثم بدا له فعله أعادها بعده. <br /> [[رده:ترتیب و موالات]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B4%DA%A9_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2866 2026-05-05T13:25:25Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> اگر کسی بعد از شروع اقامه شک کند که اذان را گفته یا نه، نیازی نیست اذان بگوید. همچنین اگر هنگام گفتن یکی از جملات اذان یا اقامه شک کند که جملۀ قبلی را گفته یا نه، نباید به شک خود توجه کند.<br /> <br /> اما اگر در زمان مکث بین جملات نسبت به گفتن جمله‌ای مردّد شود، باید آن جمله را بگوید.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: ما حکم المؤذِّن إذا سها فی أذانه ونسی أن یقول: (أشهد أن لا إله إلّا الله) فی بدایة الأذان؟<br /> <br /> الجواب: لا شیء علیه مع السهو.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-922 مسئله ۹۲۲] . اگر پیش از گفتن اقامه شک کند که اذان گفته یا نه، اذان را بگوید ولی اگر مشغول اقامه شود و شک کند که اذان گفته یا نه، گفتن اذان لازم نیست. <br /> <br /> [https://mesb.ir/t-923 مسئله ۹۲۳] . اگر در بین اذان یا اقامه پیش از آنکه قسمتی را بگوید شک کند که قسمت پیش از آن را گفته یا نه، باید قسمتی را که در گفتن آن شک کرده، بگوید ولی اگر در حال گفتن قسمتی از اذان یا اقامه شک کند که آنچه پیش از آن است گفته یا نه، گفتن آن لازم نیست.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-1212 ج۱، مسئله ۱۲۱۲]. اگر انسان قبل از گفتن اقامه شک کند که اذان گفته یا نه، اذان را بگوید؛ ولی اگر مشغول اقامه شود و شک کند که اذان گفته یا نه، گفتن اذان لازم نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1213 ج۱، مسئله ۱۲۱۳]. اگر فرد در بین اذان یا اقامه، قبل از آنکه قسمتی را بگوید، شک کند که قسمت قبل از آن را گفته یا نه، باید قسمتی را که در گفتن آن شک کرده، بگوید ولی اگر در حال گفتن قسمتی از اذان یا اقامه، شک کند که آنچه قبل از آن است را گفته یا نه، گفتن آن لازم نیست.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1403 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۱: إذا شک فی الإتیان بالاذان بعد الدخول فی الاقامة لم یعتن به، وکذا لو شک فی فصل من أحدهما بعد الدخول فی الفصل اللاحق، ولوشک قبل التجاوزأتی بما شک فیه.<br /> [[رده:شک هنگام عمل]]<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=2865 2026-05-05T13:24:08Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>اذانی که به منظور اعلام وقت نماز و آگاه‌ساختن مردم گفته می‌شود، اذان اعلام نامیده می‌شود.<br /> <br /> === شرایط اذان اعلام ===<br /> بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی: در اذان اعلام، رعایت [[شرایط اذان و اقامه|شرایط اذان]] نماز واجب نیست؛ تنها کافی است در اول وقت گفته شود و گوینده‌ آن مرد باشد.<br /> <br /> === مستحبات مؤذن در اذان اعلام ===<br /> کسی که به‌عنوان مؤذن انتخاب می‌شود بهتر است:<br /> <br /> * عادل باشد؛<br /> * وقت‌شناس باشد؛<br /> * صدای بلندی داشته باشد؛<br /> * برای گفتن اذان در مکانی بلند بایستد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> السؤال: یُتَعارف لدی بعض المجتمعات الأذان عند حصول الکسوف أو الخسوف مراراً بقصد الإعلام، فهل هذا مشروع أم لا؟<br /> <br /> الجواب: لم یرد دلیل علی مشروعیّته.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ==== توضیح المسائل ====<br /> [https://mesb.ir/t-927 مسئله ۹۲۷] . مستحب است کسی را که برای گفتن اذان معین می‏کنند عادل و وقت‌شناس و صدایش بلند باشد، و اذان را در جای بلند بگوید.<br /> <br /> ==== رساله جامع ====<br /> [https://mesb.ir/j1-1189 ج۱ مسئله ۱۱۸۹]. اذان گفتن برای اینکه به دیگران اعلام شود وقت نماز داخل شده، جایز است و آن را «اذان اعلام» می‌‌نامند، اذان اعلام لازم است در اوّل وقت گفته شود و مؤذّن آن مرد باشد، ولی قصد قربت در آن لازم نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1214 ج۱ مسئله ۱۲۱۴]. مستحب است شخصی را که برای گفتن اذان اعلام معیّن می‌کنند، عادل و وقت‌شناس و صدایش بلند باشد و اذان را در جای بلند بگوید.<br /> <br /> ==== عروه الوثقی ====<br /> [https://mesb.ir/o2-1393 قبل مسأاله ۱۳۹۳] <br /> <br /> ثم إن الاذان قسمان: أذان الاعلام وأذان الصلاة، ویشترط فی أذان الصلاة کالاقامة قصد القربة، بخلاف أذان الاعلام فانه لا یعتبر فیه، ویعتبر أن یکون أول الوقت، وأما أذان الصلاة فمتصل بها وإن کان فی آخر الوقت.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1406 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: یستحب فی المنصوب للاذان أن یکون عدلا رفیع الصوت مبصرا بصیرا بمعرفة الأوقات، وأن یکون علی مرتفع منارة أو غیرها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-1413 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۱۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰: قد یقال: إن اللحن فی أذان الاعلام لا یضر، وهو ممنوع. <br /> [[رده:انواع و اقسام]]<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%A8&diff=2864 2026-05-05T13:22:48Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> برای نمازهای مستحبی نباید اذان و اقامه گفته شود و این کار درست نیست؛ البته اگر بخواهند [[نماز عید فطر]] یا عید قربان را به صورت جماعت برگزار کنند، مستحب است قبل از شروع نماز سه بار بگویند: «'''الصلاة'''».<br /> <br /> همین‌طور در [[نماز باران]] (استسقاء)، خوب است با امید ثواب، پیش از نماز سه مرتبه «'''الصلاة'''» بگویند.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': گفتن‌ اذان و اقامه‌ برای نمازهای مستحبی‌ شرعا چه‌ حکمی‌ دارد؟ آیا مستحب‌ است‌ یا حرام؟<br /> <br /> '''جواب''': مشروع نیست‌.<br /> <br /> '''السؤال''': هل یجوز الإتیان بالأذان والإقامة فی الصلوات غیر الواجبة مثل صلاة جعفر وصلاة الآیات وصلاة لیلة القدر؟<br /> <br /> '''الجواب''': مورد الأذان والإقامة الفرائض الیومیّة فقط، ولا یشرعان فی النوافل ولا فی الفرائض غیر الیومیّة.<br /> <br /> '''السؤال''': هل فی صلاة العید اذان واقامة ؟<br /> <br /> '''الجواب''': لیس لصلاة العیدین أذان ولا إقامة، بل یستحب أن یقول المؤذن: (الصلاة) ثلاثاً.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-902 مسئله ۹۰۲] ـ برای مرد و زن مستحب است پیش از نمازهای واجب شبانه‌روزی (یومیه) اذان و سپس اقامه بگویند، و برای نمازهای دیگر واجب یا مستحب مشروع نیست، ولی پیش از نماز عید فطر و قربان در صورتی که با جماعت بخوانند مستحب است سه مرتبه بگویند: الصلاة.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-1188 ج۱، مسئله ۱۱۸۸]. اذان و اقامه گفتن برای نمازهای واجبِ غیر یومیّه مثل نماز آیات و نیز برای نمازهای مستحب، شرعی نیست؛ ولی قبل از نماز عید فطر و قربان در صورتی که به جماعت خوانده شود، گفتن سه مرتبه «الصَّلاة» مستحب است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2039 ج۱، مسئله ۲۰۳۹]. آنچه در نمازهای یومیّه، واجب یا مستحب است، در نماز آیات هم واجب یا مستحب می‌باشد؛ ولی نماز آیات اذان و اقامه ندارد و اگر با جماعت خوانده می‌شود، بهتر است رجاءً به جای اذان و اقامه، سه مرتبه گفته شود: «الصَّلاة» و در غیر جماعت، گفتن سه مرتبه «الصَّلاة» وارد نشده است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2074 ج۱، مسئله ۲۰۷۴]. مستحبات دیگری که برای نماز استسقاء شمرده شده، از قرار ذیل است: ....<br /> <br /> ۹. نماز استسقاء اذان و اقامه ندارد و بهتر است رجاءً قبل از نماز سه مرتبه «الصلاةَ» گفته شود. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2095 ج۱، مسئله ۲۰۹۵]. گفتن اذان و اقامه برای نمازهای مستحبی، مشروع نیست؛ ولی پیش از نماز عید فطر و قربان در صورتی که با جماعت بخوانند، مستحب است سه مرتبه بگویند: «الصَّلاةَ».<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2128 ج۱، مسئله ۲۱۲۸]. نماز عید فطر و قربان، اذان و اقامه ندارد، ولی مستحب است قبل از آن، در صورتی که به جماعت برگزار شود، سه بار «الصَّلاة» گفته شود، امّا در صورتی که فرادی خوانده شود، چنین امری به عنوان مستحب، ثابت نیست.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-963 ج۱، مسألة ۹۶۳]: لیس لصلاة العیدین أذان ولا إقامة، بل یستحبّ أن یقول المؤذّن: (الصلاة) ثلاثاً.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2208 &lt;nowiki&gt;[۲۲۰۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰: لیس فی هذه الصلاة أذان ولا إقامة، نعم یستحب أن یقول المؤذن: «الصلاة» ثلاثا.<br /> [[رده:نماز مستحب]]<br /> [[رده:اذان و اقامه]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%86_%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%86_%D8%A7%D8%B0%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87&diff=2863 2026-05-05T13:21:34Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== باطل‌کردن نماز هنگام فراموشی اذان و اقامه ===<br /> بر اساس نظر آیت‌الله سیستانی:<br /> <br /> اگر کسی عمداً اذان و اقامه را نگفته باشد، بنابر احتیاط واجب نمی‌تواند نماز را برای گفتن آن بشکند؛ اما اگر اذان و اقامه را فراموش کند و پس از شروع نماز یادش بیاید، مستحب است نماز را قطع کند، اذان و اقامه را گفته و دوباره نمازش را بخواند.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''السؤال''': من دخل الصلاة وتذکّر حال الرکوع أنّه لم یأتِ بالأذان والإقامة قبل تکبیرة الإحرام، فهل یجوز له قطع الصلاة واستئنافها بعد الإتیان بهما؟<br /> <br /> '''الجواب''': إذا نسی المصلِّی الأذان والإقامة قبل الصلاة الیومیّة فیستحب له قطع الصلاة واستئنافها بعد الإتیان بهما، ولکن یختلف مراتبه حسب اختلاف زمان التذکّر وکونه قبل الدخول فی القراءة أو بعده، قبل الدخول فی الرکوع أو بعده ما لم یفرغ من الصلاة، فالاستئناف فی کلّ سابقٍ أفضل من لاحقه.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-1549 ج۱، مسئله ۱۵۴۹]. اگر نمازگزار قبل از قرائت یا پیش از آنکه به اندازۀ رکوع خم شود، یادش بیاید که اذان و اقامه یا تنها اقامه را فراموش کرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است برای گفتن آنها نماز را بشکند، بلکه اگر پیش از تمام شدن نماز یادش بیاید که آنها را فراموش کرده، مستحب است برای گفتن آنها نماز را بشکند؛ البتّه، مراتب این استحباب با هم متفاوت است، هر چه زودتر در اثنای نماز یادش بیاید، شکستن نماز جهت خواندن اذان و اقامه یا اقامه، فضیلت بیشتری دارد. <br /> <br /> شایان ذکر است، این حکم بنابر احتیاط واجب در موارد ذیل جاری نمی‌شود: <br /> <br /> ۱. اذان تنها را فراموش کرده باشد. <br /> <br /> ۲. ‌‌بعضی از قسمت‌های آنها را فراموش کرده باشد. <br /> <br /> ۳. بعضی از شرایط آنها را فراموش کرده باشد. <br /> <br /> ۴. جایی که آنها را عمداً ترک کرده باشد. <br /> <br /> ۵. جایی که آنها را فراموش کرده و بین نماز یادش آمده، ولی از خواندن آنها منصرف گردیده یا مرّدد شده و نماز را ادامه داده و پس از گذشتن مدّت قابل توجهّی، تصمیم به خواندن آنها گرفته باشد. <br /> <br /> ۶. نماز جماعت باشد.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> ذیل [https://mesb.ir/m1-568 مسأله ۵۶۸ .] <br /> <br /> کتاب الصلاة» الفصل الخامس: حکم قطع الصلاة لترک الأذان والإقامة <br /> <br /> من ترک الأذان والإقامة أو أحدهما عمداً حتّی أحرم للصلاة لم یجز له قطعها واستئنافها علی الأحوط لزوماً، وإذا ترکهما أو ترک الإقامة فقط عن نسیان یستحبّ له الاستئناف مطلقاً، ولکن یختلف مراتبه حسب اختلاف زمان التذکر وکونه قبل الدخول فی القراءة أو بعده، قبل الدخول فی الرکوع أو بعده ما لم ‏یفرغ من الصلاة فالاستئناف فی کلِّ سابق أفضل من لاحقه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-1407 &lt;nowiki&gt;[ ۱۴۰۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴: من ترک الاذان أو الاقامة أو کلیهما عمدا حتی أحرم للصلاة لم یجز له قطعها لتدارکهما &lt;ref&gt;(لم یجز له قطعها لتدارکها): علی الاحوط.&lt;/ref&gt;، نعم إذا کان عن نسیان جازله القطع ما لم یرکع &lt;ref&gt;(ما لم یرکع): الاقرب استحباب الاستئناف مطلقاً اذا نسیهما معاً أو نسی الاقامة وحدها وتختلف مراتبه حسب اختلاف زمان التذکر، وکونه قبل الدخول فی القراءة أو بعدها، قبل الدخول فی الرکوع أو بعده ما لم یفرع فی الصلاة فالاستئناف فی کل سابق أفضل من لاحقه.&lt;/ref&gt; منفردا کان أو غیره &lt;ref&gt;(منفرداً کان أوغیره): فی التعمیم نظر.&lt;/ref&gt;حال الذکر، لا ما إذا عزم علی الترک زمانا معتدا به ثم أراد الرجوع، بل وکذا لو بقی علی التردد کذلک، وکذا لا یرجع لو نسی أحدهما أو نسی بعض فصولهما بل أو شرائطهما علی الأحوط. <br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اذان و اقامه]]<br /> [[رده:قطع عمل]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B4_%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86_%DA%A9%D9%81%D8%A7%D8%B1%D9%87&diff=2862 2026-05-05T13:18:58Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== نکات کلی '''مربوط''' کفاره و فدیه ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> ۱. پرداخت کفاره و فدیه باید با [[قصد قربت]] انجام شود.<br /> <br /> ۲. مقدار طعامی که به فقیر تملیک و تحویل داده می‌شود، باید حداقل ۷۵۰ گرم باشد.<br /> <br /> ۳. جنس طعامی که به فقیر داده می‌شود، می‌تواند نان، گندم، جو، خرما، برنج، ماکارونی، حبوبات و مانند آن باشد.<br /> <br /> ۴. پرداخت پول کفاره به‌جای اطعام کافی نیست، مگر اینکه به فقیر وکالت دهد از طرف او جنس مورد نظرش را تهیه کند.<br /> <br /> نکته:  اگر فقیر طعام مدنظرِ پرداخت‌کننده را تهیه نکند، کفاره از عهده وی ساقط نمی‌شود و فقیر آن مبلغ را به او بدهکار است.<br /> <br /> ۵. کفاره بنابر احتیاط واجب به [[فقیر شرعی|فقیر]] [[شیعه‌]]&lt;nowiki/&gt;ای پرداخت شود که [[شراب‌خوا]]&lt;nowiki/&gt;ر و [[تارک الصلاة]] نبوده و آشکارا معصیت نکند.<br /> <br /> ۶. پرداخت کفاره و فدیه لازم نیست فوری باشد، ولی نباید به‌اندازه‌ای تأخیر بیاندازد که [[کوتاهی و سهل‌انگار]]&lt;nowiki/&gt;ی شمرده شود.<br /> <br /> ۷. کسی که مثلاً کفاره یا فدیه یک ماه بر عهدۀ اوست، یا کفارۀ عمد بر عهدۀ اوست و باید بین ۶۰ فقیر تقسیم کند، لازم نیست همۀ کفاره را یک‌جا و در یک زمان بپردازد؛ بلکه می‌تواند به‌مرور زمان بین فقرا تقسیم نماید.<br /> <br /> === '''نکات اختصاصی کفاره افطار عمدی''' ===<br /> ۱. مکلف در کفاره افطار عمدی ماه رمضان و افطار عمدی قضای آن می‌تواند ۷۵۰ گرم طعام به فقیر بدهد (تسلیم و تملیک)، یا به مقدار سیرشدن وی غذای آماده در اختیارش بگذارد (اشباع).<br /> <br /> ۲. در کفاره افطار عمدی ماه رمضان، اگر مکلف به ۶۰ فقیر دسترسی دارد، نمی‌تواند ۶۰ مدّ طعام را بین افراد کمتری تقسیم کند، به این صورت که مثلاً به ۳۰ فقیر هر کدام دو مُدّ طعام بدهد.<br /> <br /> اما اگر نتواند ۶۰ فقیر پیدا کند (مثلاً ۳۰ فقیر پیدا کند) می‌تواند به هر فقیر بیش از یک مُدّ بدهد؛ البته اگر بعداً به بقیۀ فقرا دسترسی پیدا کرد، بنابر احتیاط واجب به هر کدام یک مدّ طعام بدهد.<br /> <br /> === '''نکات اختصاصی فدیه و کفاره تأخیر''' ===<br /> ۱. در کفاره تأخیر و فدیه (روزانه و سالانه) سیرکردن فقیر کافی نیست؛ بلکه باید ۷۵۰ گرم طعام به فقیر داده شود.<br /> <br /> ۲. پرداخت کفاره چند روز به یک فقیر اشکال ندارد؛ اما نباید به هر فقیر کمتر از یک مدّ (۷۵۰ گرم) طعام پرداخت شود؛ مثلاً مکلف می‌تواند برای کفاره ۲۰ روز، 7.5 کیلو طعام به یک فقیر و 7.5 کیلو به فقیر دیگر بدهد.<br /> <br /> ۳. کفارۀ چند روز می‌تواند از چند جنس مختلف پرداخت شود؛ اما کفارۀ یک روز باید از یک جنس باشد؛ مثلاً مکلفی که کفارۀ یک ماه بدهکار است، می‌تواند 7.5 کیلو گندم، 7.5 کیلو ماکارونی و 7.5 کیلو برنج به فقیر بدهد.<br /> <br /> === '''نکات ۶۰ روز روزه‌گرفتن''' ===<br /> کسی که می‌خواهد کفاره خود را با گرفتن دو ماه روزه به‌جا آورد، باید ۳۱ روز را پشت سرهم بگیرد و بقیه آن را هم به احتیاط واجب اگر [[عذر عرفی]] پیش نیاید باید پشت سرهم روزه بگیرد.<br /> <br /> '''نکته۱''':  مکلف نباید ۳۱ روز را طوری شروع کند که می‌داند در بین آن به روزهایی برخورد می‌کند که [[روزه‌های حرام|روزه‌گرفتن آن حرام]] یا [[روزه‌های واجب|واجب]] است.<br /> <br /> '''نکته۲''':  اگر در بین ۳۱ روز عذری مانند حیض و نفاس یا سفر ضروری پیش آید، لازم نیست روزه‌ها را از سر بگیرد؛ اما اگر بدون عذر فاصله بیافتد، باید ۳۱ روز را دوباره شروع کند.<br /> ----'''همسو''': [[محاسبه کفاره روزه|روش محاسبه کفاره روزه]] • [[فدیه روزانه]] • [[فدیه سالانه]] • [[کفاره تأخیر]] • [[کفاره افطار روزه|کفاره افطار عمدی]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': آیا شخص غیر سید می‌تواند کفاره‌اش را به سید فقیر بدهد؟<br /> <br /> '''جواب''': اشکال ندارد.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1630 مسئله ۱۶۳۰]. در کفاره افطار روزه هر یک روز از ماه رمضان، یا باید یک بنده آزاد کند، یا به دستوری که در مسأله بعد ذکر خواهد شد دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هرکدام یک مُد که تقریباً «۷۵۰» گرم است، طعام  یعنی گندم یا جو یا نان و مانند اینها  بدهد، و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، باید به قدر امکان تصدّق دهد، و اگر ممکن نیست، استغفار نماید. و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند، کفاره را بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1631 مسئله ۱۶۳۱]. کسی که می‏خواهد دو ماه روزه کفاره ماه رمضان بگیرد، باید یک ماه تمام و یک روز از ماه بعد را پی‌درپی بگیرد، و همچنین بقیه ماه بعد را باید بنا بر احتیاط واجب پی‌درپی بیاورد. بله اگر مانعی پیش آید که عرفاً عذر شمرده شود می‌تواند آن روز را نگیرد و با ارتفاع عذر دوباره ادامه دهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1632 مسئله ۱۶۳۲]. کسی که می‏خواهد دو ماه پی در پی، روزه کفاره ماه رمضان بگیرد، نباید موقعی شروع کند که می‏داند در میان یک ماه و یک روز، روزی باشد که مانند عید قربان، روزه آن حرام است، یا مانند روزه ماه رمضان، روزه آن واجب است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1633 مسئله ۱۶۳۳]. کسی که باید پی‌درپی روزه بگیرد، اگر در بین آن بدون عذر یک روز روزه نگیرد، باید روزه‌ها را از سر بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1634 مسئله ۱۶۳۴]. اگر در بین روزهایی که باید پی‌درپی روزه بگیرد عذری مثل حیض، یا نفاس، یا سفری که در رفتن آن مجبور است، برای او پیش آید بعد از برطرف شدن عذر، واجب نیست روزه‌ها را از سر بگیرد، بلکه بقیه را بلافاصله بعد از برطرف شدن عذر به‌جا می‏آورد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1653 مسئله ۱۶۵۳]. انسان نباید در به‌جا آوردن کفاره کوتاهی کند به گونه‌ای که سهل‌انگاری در ادای واجب شمرده شود، ولی لازم نیست فوراً آن را انجام دهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1654 مسئله ۱۶۵۴]. اگر کفاره بر انسان واجب شود و چند سال آن را به‌جا نیاورد، چیزی بر آن اضافه نمی‏شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1655 مسئله ۱۶۵۵]. کسی که باید برای کفاره یک روز شصت فقیر را طعام بدهد، اگر به تمام شصت نفر دسترسی دارد نمی‌تواند عدد را کم کند، مثلاً به سی نفر هرکدام دو مُد طعام بدهد و به آن اکتفا کند، ولی می‌تواند برای هر فرد از عیال فقیر اگرچه صغیر باشند یک مُد به آن فقیر بدهد، و فقیر به وکالت از عائله یا ولایت بر آنها اگر صغیر باشند قبول نماید، و اگر نتواند شصت نفر فقیر را پیدا کند و مثلاً فقط سی نفر را پیدا کند می‌تواند به هرکدام دو مُد طعام بدهد ولی  بنا بر احتیاط واجب  هرگاه تمکن پیدا کرد به سی نفر فقیر دیگر نیز یک مُد بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1666 مسئله ۱۶۶۶]. اگر برای عذری چند روز روزه نگیرد و بعد شک کند که چه وقت عذر او برطرف شده، واجب نیست مقدار بیشتری را که احتمال می‏دهد روزه نگرفته قضا نماید، مثلاً کسی که پیش از ماه رمضان مسافرت کرده و نمی‏داند پنجم رمضان از سفر برگشته یا ششم، و یا اینکه مثلاً در آخرهای ماه رمضان مسافرت کرده و بعد از ماه رمضان برگشته و نمی‏داند که بیست و پنجم رمضان مسافرت کرده یا بیست و ششم، در هر دو صورت می‌تواند مقدار کمتر یعنی پنج روز را قضا کند اگرچه احتیاط مستحب آن است که مقدار بیشتر یعنی شش روز را قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1667 مسئله ۱۶۶۷]. اگر از چند ماه رمضان روزه قضا داشته باشد، قضای هرکدام را که اوّل بگیرد مانعی ندارد، ولی اگر وقت قضای آخرین ماه رمضان تنگ باشد، مثلاً پنج روز از ماه رمضان آخر قضا داشته باشد، و پنج روز هم به ماه رمضان مانده باشد، بهتر آن است که اوّل قضای ماه رمضان آخر را بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1667 مسئله ۱۶۷۷]. کسی که باید برای هر روز یک مُد طعام به فقیر بدهد، می‌تواند کفاره چند روز را به یک فقیر بدهد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-147 ج۲، مسئله ۱۴۷]. کسی که چند روز روزۀ قضای ماه مبارک رمضان دارد و تعداد آنها را نمی‌داند یا فراموش کرده، مثلاً نمی‌داند که سه یا چهار یا پنج روز بوده، چنانچه مقدار مورد یقین یا اطمینان - در این مثال سه روز - را روزه بگیرد، کافی است و واجب نیست تعداد بیشتر از آن را، که مشکوک است به‌جا آورد؛<br /> <br /> البتّه احتیاط مستحب است به قدری روزه بگیرد که یقین یا اطمینان کند تمام آنها را انجام داده است. بنابراین، در مثال ذکر شده، بهتر است احتیاطاً پنج روز روزۀ قضا بگیرد.&lt;ref&gt;شایان ذکر است، حکم مذکور در مورد روزۀ کفّاره و نیز کفّارات روزه نیز جاری است.&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-148 ج۲، مسئله ۱۴۸]. اگر انسان تعداد روزه‌های قضا را که بر عهده‌اش است می‌داند - مثلاً پنج روز - ولی نمی‌داند چه تعداد از آنها را به‌جا آورده است، باید مقدار مشکوک را انجام دهد. بنابراین، در مثال مذکور اگر می‌داند که دو روز از روزه‌های قضا را انجام داده و نسبت به سه روز دیگر شک دارد، باید سه روز دیگر روزۀ قضا بگیرد. &lt;ref&gt;همان.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-149 ج۲، مسئله ۱۴۹]. اگر انسان به جهت عذری چند روز روزه نگیرد و بعد شک کند که چه وقت عذر او برطرف شده، واجب نیست مقدار بیشتری را که احتمال می‌دهد روزه نگرفته قضا نماید؛<br /> <br /> مثلاً کسی که قبل از ماه رمضان مسافرت کرده و نمی‌داند عصر پنجم ماه رمضان از سفر برگشته یا عصر ششم و یا اینکه مثلاً در اواخر ماه رمضان مسافرت کرده و بعد از ماه رمضان برگشته و نمی‌داند که شب بیست و پنجم ماه رمضان مسافرت کرده یا شب بیست و ششم، در هر دو صورت می‌تواند مقدار کمتر یعنی پنج روز را (در مثال دوّم، در صورت کامل بودن ماه) قضا کند، هرچند احتیاط مستحب آن است که مقدار بیشتر یعنی شش روز را قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-150 ج۲، مسئله ۱۵۰]. اگر انسان از چند ماه رمضان روزۀ قضا داشته باشد، رعایت ترتیب در قضای آنها لازم نیست. بنابراین، قضای هر کدام را که اوّل بگیرد اشکال ندارد.؛<br /> <br /> ولی اگر وقت قضای روزۀ ماه رمضان آخر نسبت به زمان فرا رسیدن ماه رمضان جدید کم باشد، مثلاً پنج روز از ماه رمضان آخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به ماه رمضان جدید مانده باشد، احتیاط مستحب آن است که اوّل قضای ماه رمضان آخر را بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-151 ج۲، مسئله ۱۵۱]. اگر قضای روزۀ چند ماه رمضان بر انسان واجب باشد و در نیّت، معیّن نکند روزه‌ای را که می‌گیرد قضای کدام ماه رمضان است، قضای آخرین سال حساب نمی‌شود. بنابراین، هرچند این کار - با توضیحی که در مسألۀ قبل بیان شد - تکلیفاً جایز است، ولی کفّارۀ تأخیر در موارد وجوب آن ساقط نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-152 ج۲، مسئله ۱۵۲]. در روزه‌های قضا، رعایت موالات لازم نیست. بنابراین، اگر کسی یک هفته پشت سر هم روزۀ ماه مبارک رمضان را - چه با عذر و چه بدون عذر - نگرفته، در هنگام قضای آن، واجب نیست هفت روز روزه را، پشت سر هم انجام دهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-169 ج۲، مسئله ۱۶۹]. کسی که باید برای کفّارۀ یک روز، به شصت فقیر طعام بدهد، اگر به تمام شصت نفر دسترسی دارد، نمی‌تواند به جای آنکه به شصت فقیر، شصت طعام بدهد، به تعداد کمتری فقیر، طعام بیشتری بدهد که در مجموع همان شصت طعام بشود؛ مثلاً جایز نیست به سی نفر هر کدام دو مُدّ طعام بدهد و به آن اکتفا کند؛<br /> <br /> ولی می‌تواند برای هر فرد از عیال و خانوادۀ فقیر - هرچند نابالغ باشند- یک مُدّ به آن فقیر بدهد و فقیر می‌‌تواند به وکالت از عائله و خانواده یا ولایت بر آنها - اگر نابالغ باشند - قبول نماید؛<br /> <br /> البتّه اگر فرد نتواند شصت نفر فقیر را پیدا کند و مثلاً فقط سی نفر را پیدا نماید، می‌تواند به هر کدام دو مُدّ طعام بدهد، ولی بنابر احتیاط واجب، هر گاه در آینده توانایی پیدا کرد، به سی نفر فقیر دیگر نیز یک مُدّ طعام بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-186 ج۲، مسئله ۱۸۶]. پرداخت کفّارۀ مذکور در مسألۀ قبل (فدیۀ سالانه)، قبل از فرا رسیدن ماه رمضان سال بعد، در بین سال - قبل از گذشتن زمان قضای روزه – &lt;ref&gt;به عبارتی قبل از زمان واجب شدن فدیه.&lt;/ref&gt; صحیح نیست؛ &lt;ref&gt;هرچند بداند بیماری او تا ماه رمضان بعد ادامه دارد و نمی‌تواند قضای روزه‌ها را به‌جا آورد.&lt;/ref&gt; بلکه لازم است به مقداری صبر نماید تا زمان قضای روزه بگذرد.<br /> <br /> مثلاً کسی که سی روز کفّاره (فدیه) از ماه رمضان قبل به عهده دارد، می‌تواند با اتمام روز پانزدهم ماه شعبان، کفّارۀ پانزده روز را بپردازد، و نیز کسی که کفّارۀ ده روز به عهدۀ اوست، با اتمام روز بیست و پنجم ماه شعبان، می‌تواند کفّارۀ پنج روز را بپردازد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-187 ج۲، مسئله ۱۸۷]. برای پرداخت کفّارۀ مورد مذکور در مسألۀ «۱۸۶» (فدیۀ سالانه) و همین طور موارد ذکر شده در مسائل بعدی، سیر کردن فقیر کافی نیست و لازم است یک مُدّ طعام را به عنوان اینکه مال و ملک فقیر باشد به وی بپردازد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-200 ج۲، مسئله ۲۰۰]. برای پرداخت کفّاره (فدیه) در مورد مسألۀ قبل و همین طور مواردی که در مسائل بعد ذکر می‌شود، سیر کردن فقیر کافی نیست و لازم است یک مُدّ طعام را به عنوان اینکه مال و ملک فقیر باشد به او بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-207 ج۲، مسئله ۲۰۷]. کسی که باید برای هر روز یک مُدّ طعام به فقیر به عنوان کفّارۀ تأخیر یا فدیه بدهد، می‌تواند کفّاره یا فدیۀ چند روز را به یک فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-209 ج۲، مسئله ۲۰۹]. انسان نباید در به‌جا آوردن کفّاره‌های روزه کوتاهی و سهل‌انگاری کند، ولی لازم نیست فوراً آنها را انجام دهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1117 ج۲، مسئله ۱۱۱۷]. انسان در هر یک از اقسام کفّاره، اعم از روزه و اطعام و غیر آن، باید نیّت کفّاره و نیز قصد قربت داشته باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1118 ج۲، مسئله ۱۱۱۸]. در مواردی که بر فرد واجب است به عنوان کفّاره، دو ماه پی در پی (پشت سر هم) روزه بگیرد، کافى است که یک ماه و یک روز (یک ماه قمری تمام به اضافۀ یک روز از ماه دوّم) را پشت سر هم (بدون فاصله) روزه بگیرد و در این صورت، اگر بقیّۀ آن را به سبب «عذر عرفی» پی در پی انجام ندهد، اشکال ندارد؛<br /> <br /> امّا اگر عذر عرفی نداشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید باقیماندۀ ماه دوّم را نیز پشت سر هم روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1119 ج۲، مسئله ۱۱۱۹]. کسى که روزۀ کفّاره دو ماه پیاپی بر او واجب شده، در صورتى که روزه‌ها را از اوّل ماه قمرى شروع کند، کافى است دو ماه قمری کامل روزه بگیرد، هرچند هر یک از دو ماه ۲۹‌ روز باشد؛<br /> <br /> البتّه انسان می‌تواند روزه‌های کفّاره را در بین ماه قمری شروع کند، ولی چنانچه بین روزه‌هاى دو ماه به نوعى جدایى بیفتد که پى در پى بودن روزه‌ها شرعاً از بین نرود،&lt;ref&gt;توضیح این مطلب، در مسألۀ «۱۱۲۱» ذکر می‌شود.&lt;/ref&gt; باید شصت روز روزه بگیرد،&lt;ref&gt;در این صورت لازم است سی و یک روز آن پشت سر هم باشد.&lt;/ref&gt; بلکه اگر بین روزه ‌های دو ماه جدایی نیندازد و تمام آنها را پشت سر هم انجام دهد، باز هم بنابر احتیاط واجب باید شصت روز روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1120 ج۲، مسئله ۱۱۲۰]. کسى که میخواهد دو ماه روزۀ کفّاره بگیرد، نباید زمانی‌ شروع کند که میداند در بین یک ماه و یک روز، روزى مانند عید قربان - که روزۀ آن حرام است - یا مانند ماه رمضان - که روزۀ آن واجب می‌باشد - واقع شده است.<br /> <br /> این حکم، در مورد کفّارۀ شکستن قسم و مانند آن نیز که باید فرد سه روز پشت سر هم روزه بگیرد جاری است.<br /> <br /> البتّه اگر روزه مطلق باشد، طوری که بر روزۀ کفّاره هم منطبق شود، مانند اینکه قبل از تعلّق کفّاره، نذر کرده باشد روز اول ماه رجب را روزه بگیرد، چنین روزه‌ای مضرّ به پیاپی بودن روزه ‌های کفّاره نیست و با قصد روزۀ کفّاره، از کفّاره محسوب می‌شود؛ امّا اگر نذر کرده به جهت شکرگزاری از نعمتی که خداوند متعال به وی داده است روز اول ماه رجب را روزه بگیرد، مضرّ به پیاپی بودن روزه‌های کفّاره است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1121 ج۲، مسئله ۱۱۲۱]. اگر فرد در بین روزه ‌هاى کفّاره‌اى که پى در پى بودن آنها لازم است، یک یا چند روز عمداً و بدون عذر روزه نگیرد، روزه ‌هایى که گرفته به عنوان کفّاره محسوب نمی‌شود و باید روزه‌ های کفّاره را به‌طور پیاپی از سر بگیرد؛<br /> <br /> ولى اگر روزه نگرفتن به خاطر عذرى مانند اکراه، اضطرار، بیمارى، سفر ضروری یا عارض شدن حیض و نفاس بدون اختیار‌ زن باشد،&lt;ref&gt;شایان ذکر است، در این مورد لازم نیست زن با مصرف دارو یا مانند آن از روند طبیعی خروج خون حیض جلوگیری نماید؛ امّا اگر زن عمداً با مصرف دارو یا مانند آن کاری کند که حیض شود، پیاپی بودن روزه‌های کفّاره به هم می‌خورد و باید آنها را از سر بگیرد.&lt;/ref&gt; توالی و پیاپی بودن روزه‌ها به هم نمی‌خورد و باید بقیّه را بلافاصله بعد از برطرف شدن عذر به‌جا آورد.<br /> <br /> این حکم، در مواردی که فرد بر اثر فراموشی از کفّاره، بعضی از روزها را روزه نگیرد یا نیّت روزۀ دیگرى نماید نیز جاری است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1129 ج۲، مسئله ۱۱۲۹]. اطعام فقرا به عنوان کفّاره، به دو صورت محقّق می‌شود:<br /> <br /> الف. مقدار طعام معیّن شده را به فقیر تحویل داده و به وی تملیک نماید که برای هر فقیر یک مدّ طعام (تقریباً ۷۵۰ گرم) می‌باشد، البتّه پرداخت دو مدّ طعام بهتر و مطابق با احتیاط مستحب است؛<br /> <br /> ب. طعام آماده را برای خوردن فقیر - به مقداری که برای سیر شدن وی کافی باشد - عرضه نماید و در این مورد با سیر شدن فقیر، کفّاره محقّق می‌شود، هرچند بهتر است هر فقیر را در دو وعده از یک شبانه روز (یکى اوّل روز و دیگرى اوّل شب) سیر نماید.<br /> <br /> شایان ذکر است، در مورد اطعام فقیر، هر یک از دو صورت فوق در تمام اقسام کفّاراتی که در این فصل بیان شد کافی است؛ مگر در مواردی که در مسائل «۱۱۰۴ و ۱۱۱۲ و ۱۱۱۴» ‌ذکر شد، که اطعام فقرا لازم است به صورت تملیک مدّ طعام به آنان (صورت الف) انجام شود و سیر کردن فقیر بدون تملیک مدّ طعام کافی نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1130 ج۲، مسئله ۱۱۳۰]. در کفّاراتی که باید اطعام نسبت به تعداد معیّنی - مثلاً شصت فقیر - انجام شود، لازم است شصت فقیر مختلف به یکی از دو صورت ذکر شده در مسألۀ قبل اطعام شوند. بنابراین، در مثال مذکور اطعام سی فقیر در دو نوبت کافی نیست؛<br /> <br /> البتّه، انسان می‌تواند بعضی از فقرا را به شیوۀ (الف) و بعضی را به شیوۀ (ب) که در مسأله قبل بیان شد، اطعام نماید.<br /> <br /> همین طور، لازم نیست فقرای مذکور (مثلاً شصت فقیر) در یک مکان حضور داشته و اطعام شوند و نیز لازم نیست اطعام آنان در یک زمان صورت گیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1131 ج۲، مسئله ۱۱۳۱]. اگر کسی چند کفّاره بر او واجب باشد، می‌تواند به قصد ادای آنها چند مدّ طعام (به تعداد کفّارات مذکور) به یک فقیر بدهد؛ مثلاً کسی که کفّارۀ افطار عمدی دو روز ماه رمضان بر عهده دارد، می‌تواند به شصت نفر فقیر، هر کدام دو مدّ طعام به نیّت ادای کفّارۀ آن دو روز بپردازد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1132 ج۲، مسئله ۱۱۳۲]. سیر کردن فقرا&lt;ref&gt;منظور، صورت (ب) از مسألۀ «۱۱۲۹» است.&lt;/ref&gt; با هر طعامی که آماده برای خوردن بوده و استفاده از آن برای غالب مردم معمول و متعارف باشد محقّق می‌شود، هرچند غذایی ساده باشد و بهتر است نان یا برنج و مانند آن به همراه خوراکی دیگری که معمولاً با آنها خورده می‌شود برای اطعام فقیر تهیه شود؛ البتّه هر چه غذا بهتر باشد، افضل است؛<br /> <br /> امّا در ادای کفّاره به صورت تملیک،&lt;ref&gt;منظور، صورت (الف) از مسألۀ «۱۱۲۹» است.&lt;/ref&gt;تحویل دادن یک مدّ طعام (تقریباً ۷۵۰ گرم) مانند نان، خرما، گندم، جو، برنج، ماکارونی، حبوبات، سیب زمینی - هر چند نپخته باشد - کافی است؛<br /> <br /> البتّه، در مورد کفّارۀ قسم و آنچه در حکم آن می‌باشد،&lt;ref&gt;منظور، مواردی است که در مسألۀ «۱۱۰۰» ذکر شد.&lt;/ref&gt; احتیاط واجب آن است که فقط «گندم» یا «آرد گندم» به عنوان کفّاره به فقیر پرداخت شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1133 ج۲، مسئله ۱۱۳۳]. در مواردی که کفّاره به صورت تملیک طعام ادا می‌شود،&lt;ref&gt;صورت (الف) از مسألۀ «۱۱۲۹».&lt;/ref&gt; لازم است یک مدّ طعام که به یک فقیر داده می‌شود، فقط از یک جنس باشد. بنابراین، نمی‌توان نصف مدّ را برنج و نصف دیگر آن را نان داد؛<br /> <br /> البتّه، تملیک یک مدّ (تقریباً ۷۵۰ گرم) گوشت که مشتمل بر استخوان و چربی است یا آب گوشت&lt;ref&gt;البتّه، آب موجود در آب گوشت، نباید بیشتر از مقدار متعارف باشد.&lt;/ref&gt;یا آش یا عدس پلو (برنج طبخ شده با عدس) که عرفاً یک غذا محسوب شود نیز کافی است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1134 ج۲، مسئله ۱۱۳۴]. اگر چند مدّ طعام به یک یا چند فقیر بابت کفّاره داده می‌شود، لازم نیست هر مدّ طعام با مدّهای دیگر از یک جنس باشد؛<br /> <br /> مثلاً می‌توان یک مدّ طعام را از برنج و مدّ دیگر را از نان، بابت کفّاره در نظر گرفت.<br /> <br /> همین طور، لازم نیست تملیک یک مدّ طعام به فقیر، در یک دفعه انجام شود و می‌توان مثلاً نصف مدّ نان را در یک دفعه و نصف آن را در دفعۀ دیگر، بابت کفّاره به یک فقیر تملیک کرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1135 ج۲، مسئله ۱۱۳۵]. در مواردی که کفّاره به صورت تملیک طعام ادا می‌شود، لازم نیست فقیر طعام را بخورد؛ بلکه می‌تواند آن را به دیگری بدهد یا آن را بفروشد و با همان تملیک و تحویل به فقیر، وظیفۀ فرد بابت کفّاره انجام شده است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1136 ج۲، مسئله ۱۱۳۶]. اگر ادای کفّاره به صورت تملیک مدّ طعام باشد، فرقی بین کبیر یا صغیر بودن فقرا نیست و پرداخت یک مدّ طعام به هر یک از آنان کافی است؛<br /> <br /> البتّه، در مورد نابالغ یا مجنون یا سفیه لازم است مدّ طعام را به ولىّ شرعی او تحویل داده تا آن را برای وی تملّک نماید و تحویل دادن به خود نابالغ یا مجنون یا سفیه کافی نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1137 ج۲، مسئله ۱۱۳۷]. اگر ادای کفّاره به صورت سیر کردن فقیر باشد، لازم است هر دو نفر صغیر را به منزلۀ یک فرد بالغ به حساب آورد؛&lt;ref&gt;مقصود از صغیر در این مسأله کسی است که به خاطر کمی سنّ در مقایسه با افراد بزرگسال، با مقدار کمتری از طعام سیر می‌شود، طوری که مقدار تفاوت آن قابل توجّه محسوب شود.&lt;/ref&gt; البتّه، این حکم در صورتی که افراد صغیر و کبیر در یک اجتماع با هم اطعام شوند، بنابر احتیاط لازم می‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1138 ج۲، مسئله ۱۱۳۸]. سیر کردن افراد نابالغ یا مجنون یا سفیه به عنوان کفّاره، لازم نیست با اذن ولیّ شرعی یا کسى که وی تحت حضانت شرعی و سرپرستى اوست، باشد؛ مگر آنکه این امر با حقّشان (حقّ ولیّ یا کسی که حضانت متعلّق به اوست) منافات داشته باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1143 ج۲، مسئله ۱۱۴۳]. اگر انسان قیمت و پول طعام یا لباس را بابت کفّاره به فقیر بپردازد کافی نیست؛ بلکه باید خود طعام یا لباس را با توضیحاتی که قبلاً‌ ذکر شد، جهت کفّاره پرداخت نماید؛<br /> <br /> البتّه، کسی که کفّاره بر عهدۀ اوست، می‌تواند پول طعام یا لباس را به فقیر داده تا به وکالت از طرف او جنس مورد نظر را برایش بخرد&lt;ref&gt;اگر فقیر، طعام یا لباس را برای خود بالذمّه مثلاً بخرد، سپس پول کفّاره را بابت ادای بدهیش به فروشنده بدهد، کافی نیست.<br /> <br /> &lt;/ref&gt; و آن گاه آن را بابت کفّاره - مطابق با شرایط ذکر شده - قبول نماید&lt;ref&gt;به این صورت که پس از خرید برای کفّاره دهنده، مال را بابت کفّاره از طرف کسی که کفّاره به عهدۀ ‌اوست، به خود تملیک نماید یا در مواردی که سیر کردن (اشباع) کافی است بخورد تا سیر شود.&lt;/ref&gt; و تا وقتى که این امر توسط فقیر انجام نشده، تکلیف کفّاره از عهدۀ مکلّف، برداشته نمی‌شود. بنابراین، باید برای فرد ثابت شود که فقیر این عمل را انجام داده است.&lt;ref&gt;چنانچه فقیر ادّعا نماید که عمل مذکور را انجام داده است، حکمی که در مسألۀ «۱۱۴۵» ذکر می‌شود، در مورد آن جاری می‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1147 ج۲، مسئله ۱۱۴۷]. منظور از فقیر - که مستحقّ دریافت کفّاره است - فقیرى است که توضیح آن در فصل «خمس»&lt;ref&gt;به فصل «خمس» مسائل «۸۰۷ و بعد از آن» رجوع شود.&lt;/ref&gt; بیان شد و لازم است فقیری که به وی کفّاره داده می‌شود، مسلمان بلکه بنابر احتیاط واجب شیعۀ دوازده امامى باشد؛<br /> <br /> البتّه، در صورتى که شیعۀ دوازده امامى یافت نشود، پرداخت کفّاره به مسلمان غیر شیعه که از نظر فکرى مستضعف محسوب می­شود، اشکال ندارد؛ مگر آنکه ناصبى، یعنى دشمن اهل بیت&lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1148 ج۲، مسئله ۱۱۴۸]. کفّاره را نمی‌توان به کسی که نفقۀ او بر فرد کفّاره دهنده واجب است، پرداخت نمود (مانند پدر و مادر و فرزند و زوجه دائمى) و پرداخت آن به سایر خویشاوندان مستحقّ، جایز است؛ بلکه چه بسا افضل باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1149 ج۲، مسئله ۱۱۴۹]. اگر فرد بمیرد و کفّاره بدهکار باشد، چنانچه کسانی که واجب النّفقۀ او در زمان حیات بودند، فقیرند، می­توان کفّارۀ مذکور را - با رعایت سایر شرایط استحقاق - به آنان پرداخت.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1150 ج۲، مسئله ۱۱۵۰]. کسی که کفّاره را در معصیت مصرف می‌کند، نباید کفّاره به او بدهند. همچنین، بنابر احتیاط واجب نباید پرداخت کفّاره به وی، کمک به گناه یا تشویق بر کار قبیح و ناپسند محسوب شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1151 ج۲، مسئله ۱۱۵۱]. فقیرى که مستحقّ کفّاره می‌باشد، لازم نیست عادل باشد؛ ولى بنابر احتیاط واجب کفّاره به فقیرى که تارک الصّلاة یا شارب الخمر یا متجاهر به فسق است و آشکارا گناه مى­کند داده نشود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-1152 ج۲، مسئله ۱۱۵۲]. فردی که سیّد نیست، مى­تواند کفّاره­اش را به فقیر سیّد بپردازد، هرچند احتیاط مستحب است که آن را به فقیر غیر سیّد بدهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-477 مسألة ۴۷۷]: یکفی فی المُدّ إعطاء ثلاثة أرباع الکیلوغرام تقریباً، والأولی أن یکون من الحنطة أو دقیقها، وإن کان یجزئ مطلق الطعام حتّی الخبز.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-518 مسألة ۵۱۸]: لا یعتبر الترتیب ولا الموالاة فی القضاء، فیجوز التفریق فیه، کما یجوز قضاء ما فات ثانیاً قبل أن یقضی ما فاته أوّلاً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1325 مسألة ۱۳۲۵]: یجب التتابع فی صوم الشهرین من الکفّارة المخیرة والمرتّبة وکفّارة الجمع، کما یجب التتابع بین صیام الأیام الثلاثة فی کفّارة الیمین والنذر.<br /> <br /> والمقصود بالتتابع: عدم تخلّل الإفطار ولا صوم آخر غیر الکفّارة بین أیامها، فلا یجوز الشروع فی الصوم فی زمان یعلم أنّه لا یسلم له بتخلّل العید أو تخلّل یوم یجب فیه صوم آخر إلّا إذا کان ذلک الصوم مطلقاً ینطبق علی صوم الکفارة، کما لو نذر قبل تعلّق الکفّارة بأن یصوم الیوم الأوّل من شهر رجب فإنّ صومه لا یضرُّ بالتتابع بل یحسب من الکفاّرة أیضاً مع قصدها، بخلاف ما إذا نذر أن یصومه شکراً - مثلاً - فإنّه یضرّ بالتتابع.<br /> <br /> ویلحق بالعالم الجاهل غیر المعذور، وأمّا الغافل والجاهل المعذور فلا یضرّهما ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1326 مسألة ۱۳۲۶]: إنّما یضرّ الإفطار فی الأثناء بالتتابع فیما إذا وقع علی وجه الاختیار، فلو وقع لعذر کالمرض وطروّ الحیض والنفاس لا بتسبیب منه، والسفر الاضطراری دون الاختیاری، ونسیان النیة إلی فوات وقتها، لم یجب الاستئناف بعد زوال العذر بل یبنی علی ما مضی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1327 مسألة ۱۳۲۷]: یکفی فی تتابع الشهرین من الکفّارة صیام شهر ویوم واحد متتابعاً، ویجوز له التفریق بعد ذلک لأی عارض یعدّ عذراً عرفاً وإن لم یبلغ درجة الضرورة، وأمّا التفریق اختیاراً لا لعذر أصلاً فالأحوط لزوماً ترکه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1328 مسألة ۱۳۲۸]: من وجب علیه صیام شهرین یجوز له الشروع فیه فی أثناء الشهر ولکنّ الأحوط وجوباً حینئذٍ أن یصوم ستّین یوماً وإن کان الشهر الذی شرع فیه مع تالیه ناقصین أو مختلفین، وأمّا لو شرع فیه من أوّل الشهر فیجزئه شهران هلالیان وإن کانا ناقصین.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1329 مسألة ۱۳۲۹]: یتخیر فی الإطعام الواجب فی الکفّارات بین تسلیم الطعام إلی المساکین وإشباعهم. ولا یتقدّر الإشباع بمقدار معین بل المدار فیه عرض الطعام الجاهز علیهم بمقدار یکفی لإشباعهم مرّة واحدة قلّ أو کثر.<br /> <br /> وأمّا نوعه فیجب أن یکون ممّا یتعارف التغذّی به لغالب الناس من المطبوخ وغیره وإن کان بلا إدام - وهو ما جرت العادة بأکله مع الخبز ونحوه -، والأفضل أن یکون مع الإدام، وکلّ ما کان أجود کان أفضل.<br /> <br /> وأمّا فی التسلیم فأقل ما یجزئ تسلیم کلّ واحد منهم مدّاً (۷۵۰ غراماً تقریباً)، والأفضل بل الأحوط استحباباً مدّان (۱,۵ کیلوغرام تقریباً).<br /> <br /> ویکفی فیه مطلق الطعام کالتمر والأرزّ والزبیب والماش والذرة والحنطة وغیرها. نعم، الأحوط لزوماً فی کفّارة الیمین والنذر الاقتصار علی تسلیم الحنطة أو دقیقها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1330 مسألة ۱۳۳۰]: التسلیم إلی المسکین تملیک له، وتبرأ ذمّة المکفّر بمجرّد ذلک، ولا تتوقّف علی أکله الطعام، فیجوز له بیعه علیه أو علی غیره.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1331 مسألة ۱۳۳۱]: یتساوی الصغیر والکبیر فی الإطعام إذا کان بنحو التسلیم، فیعطی الصغیر مدّاً کما یعطی الکبیر، وإن کان اللازم فی الصغیر التسلیم إلی ولیه الشرعی.<br /> <br /> وأمّا إذا کان الإطعام بنحو الإشباع فاللازم احتساب الاثنین من الصغار بواحد إذا کانوا منفردین بل وإن اجتمعوا مع الکبار علی الأحوط وجوباً. ولا یعتبر فیه إذن مَن له الولایة والحضانة إذا لم یکن منافیاً لحقّه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1332 مسألة ۱۳۳۲]: یجوز التبعیض فی التسلیم والإشباع، فیشبع البعض ویسلّم إلی الباقی، ولا یجوز التکرار مطلقاً بأن یشبع واحداً مرّات متعدّدة أو یدفع إلیه أمداداً متعدّدة من کفّارة واحدة، ویجوز من عدّة کفّارات، کما لو أفطر تمام شهر رمضان فیجوز له إشباع ستّین مسکیناً معینین فی ثلاثین یوماً، أو تسلیم ثلاثین مدّاً من الطعام لکلّ واحد منهم.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1333 مسألة ۱۳۳۳]: إذا تعذّر إکمال العدد الواجب فی الإطعام فی البلد وجب النقل إلی غیره، وإن تعذّر لزم الانتظار، ولا یکفی التکرار علی العدد الموجود علی الأحوط وجوباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1335 مسألة ۱۳۳۵]: لا تجزئ القیمة فی الکفّارة لا فی الإطعام ولا فی الکسوة، بل لا بُدَّ فی الإطعام من بذل الطعام إشباعاً أو تملیکاً، کما أنّه لا بُدَّ فی الکسوة من بذلها تملیکاً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1336 مسألة ۱۳۳۶]: یجب فی الکفّارة المخیرة التکفیر بجنس واحد، فلا یجوز أن یکفِّر بجنسین کأن یصوم شهراً ویطعم ثلاثین مسکیناً فی کفّارة الإفطار فی شهر رمضان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1342 مسألة ۱۳۴۲]: یجوز التأخیر فی أداء الکفّارة المالیة وغیرها بمقدار لا یعدّ توانیاً وتسامحاً فی أداء الواجب، وإن کانت المبادرة إلی الأداء أحوط استحباباً.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1020 ج۱، مسألة ۱۰۲۰]: إذا علم أنّه أتی بما یوجب فساد الصوم، وتردّد بین ما یوجب القضاء فقط أو یوجب الکفّارة معه لم‏ تجب علیه، وإذا علم أنّه أفطر أیاماً ولم ‏یدرِ عددها اقتصر فی الکفّارة علی القدر المعلوم، وإذا شک فی أنّ الیوم الذی أفطره کان من شهر رمضان أو کان من قضائه وقد أفطر قبل الزوال لم‏ تجب علیه الکفّارة، وإن کان قد أفطر بعد الزوال کفّر بإطعام ستّین مسکیناً ولا یکفیه إطعام عشرة مساکین علی الأحوط لزوماً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1023 ج۱، مسألة ۱۰۲۳]: وجوب الکفّارة موسّع، ولکن لا یجوز التأخیر فی أدائها إلی حدّ یعدّ توانیاً وتسامحاً فی أداء الواجب.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1046 ج۱، مسألة ۱۰۴۶]: إذا شک فی أداء الصوم فی الیوم الماضی بنی علی الأداء، وإذا شک فی عدد الفائت بنی علی الأقلّ.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1048 ج۱، مسألة ۱۰۴۸]: لا ترتیب بین صوم القضاء وغیره من أقسام الصوم الواجب بالأصل - کصوم الکفّارة - أو الواجب بالعرض إذا کان فریضة بالأصل - کقضاء صوم شهر رمضان عن الغیر بإجارة - فله تقدیم أیهما شاء، وأمّا إذا لم ‏یکن فریضة بالأصل کصوم نذر التطوّع فلا یصحّ ممّن علیه قضاء شهر رمضان کما مرّ .<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1053 ج۱، مسألة ۱۰۵۳]: یجوز إعطاء فدیة أیام عدیدة من شهر واحد ومن شهور إلی فقیر واحد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1054 ج۱، مسألة ۱۰۵۴]: لا تجب فدیة الزوجة علی زوجها، ولا فدیة العیال علی المعیل، ولا فدیة واجب النفقة علی المنفق.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1055 ج۱، مسألة ۱۰۵۵]: لا تجزئ القیمة فی الفدیة، بل لا بُدَّ من دفع العین وهو الطعام، وکذا الحکم فی الکفّارات.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-755 ج۳، مسألة ۷۵۵]: یعتبر فی الخصال الثلاث - العتق والصیام والإطعام - النیة المشتملة علی قصد العمل، وقصد القربة، وکذا قصد کونه کفّارة ولو إجمالاً.<br /> <br /> فلو تردّد ما فی ذمّته بین الکفّارة وغیرها - کما لو علم أنّ علیه صیام شهرین متتابعین ولم یعلم أنّه من جهة النذر أو الکفّارة - اجتزأ بالإتیان به بقصد ما فی الذمّة ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-762 ج۳، مسألة ۷۶۲]: یجب التتابع فی صوم الشهرین من الکفّارة المخیرة والمرتّبة وکفّارة الجمع، کما یجب التتابع بین صیام الأیام الثلاثة فی کفّارة الیمین وما بحکمها، وأمّا غیرهما من الصیام الواجب کفّارة فلا یعتبر فیه التتابع.<br /> <br /> ویتفرّع علی وجوب التتابع فیما ذکرناه أنّه لا یجوز الشروع فی الصوم فی زمان یعلم أنّه لا یسلم له بتخلّل العید أو تخلّل یوم یجب فیه صوم آخر فی زمان معین بین أیامه، فلو شرع فی صیام ثلاثة أیام فی کفّارة الیمین قبل یوم أو یومین من شهر رمضان، أو من خمیس معین نذر صومه شکراً مثلاً لم یجزِ بل وجب استئنافه، ویلحق بالعالم الجاهل غیر المعذور، وأمّا الغافل والجاهل المعذور فلا یضرّهما ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-763 ج۳، مسألة ۷۶۳]: إنّما یضرّ الإفطار فی الأثناء بالتتابع فیما إذا وقع علی وجه الاختیار، فلو وقع لعذر من الأعذار - کما إذا کان الإفطار بسبب الإکراه أو الاضطرار، أو بسبب عروض المرض أو طروّ الحیض أو النفاس لا بتسبیبه - لم یضرّ به، ومن العذر وقوع السفر فی الأثناء إذا کان ضروریاً دون ما کان بالاختیار، ومنه أیضاً ما إذا نسی النیة حتّی فات وقتها، وکذا الحال فیما إذا تخلّل صوم آخر فی البین لا بالاختیار کما إذا نسی فنوی صوماً آخر، ومنه ما إذا نذر صوم کلّ خمیس مثلاً ثُمَّ وجب علیه صوم شهرین متتابعین فإنَّه لا یضرّ بالتتابع تخلّل المنذور فیه، بخلاف ما إذا وجب علیه صوم ثلاثة أیام من کفّارة الیمین أو ما بحکمها فإنّه یضرّ تخلّله بالتتابع، لتمکنه من صیام ثلاثة أیام متتابعات فی أوائل الأسبوع مثلاً، هذا إذا کان الصوم المنذور معنوناً بعنوان لا ینطبق علی صوم الکفّارة کما لو نذر صوم کلّ خمیس شکراً، وأمّا لو کان مطلقاً بأن نذر أن یکون صائماً فیه علی نحو الإطلاق فلا یستوجب ذلک تخلّلاً فیه بل یحسب من الکفّارة أیضاً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-764 ج۳، مسألة ۷۶۴]: یکفی فی تتابع الشهرین من الکفّارة - مرتّبة کانت أم مخیرة أم کفّارة الجمع - صیام شهر ویوم متتابعاً، ویجوز له التفریق بعد ذلک ولو اختیاراً لا لعذر، علی إشکال فیما إذا لم یکن لعارض یعدّ عذراً عرفاً فلا تترک مراعاة مقتضی الاحتیاط فیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-765 ج۳، مسألة ۷۶۵]: من وجب علیه صیام شهرین یجوز له الشروع فیه فی أثناء الشهر، ولکن الأحوط حینئذٍ أن یصوم ستّین یوماً مطلقاً، سواء أکان الشهر الذی شرع فیه مع تالیه تامّین أم ناقصین أم مختلفین، ولو وقع التفریق بین الأیام بتخلّل ما لا یضرّ بالتتابع شرعاً تعین ذلک.<br /> <br /> وأمّا لو شرع فیه من أوّل الشهر فیجزئه شهران هلالیان وإن کانا ناقصین.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-766 ج۳، مسألة ۷۶۶]: یتخیر فی الإطعام الواجب فی الکفّارات بین تسلیم الطعام إلی المساکین وإشباعهم، ویجوز التسلیم إلی البعض وإشباع البعض، ولا یتقدّر الإشباع بمقدار معین بل المدار فیه عرض الطعام الجاهز علیهم بمقدار یکفی لإشباعهم قلّ أو کثر، وأمّا التسلیم فأقلّ ما یجزئ فیه تسلیم کلّ واحد منهم مدّاً من الطعام، والأفضل بل الأحوط مدّان، وفی تحدید المدّ بالوزن إشکال ولکن یکفی فی المقام احتساب المدّ ثلاثة أرباع الکیلو غرام.<br /> <br /> ولا بُدَّ فی کلّ من التسلیم والإشباع إکمال العدد من الستّین أو العشرة، فلا یجزئ إشباع ثلاثین أو خمسة مرّتین أو تسلیم کلّ منهم مدّین، ولا یجب الاجتماع لا فی التسلیم ولا فی الإشباع، فلو أطعم ستّین مسکیناً فی أوقات متفرّقة من بلاد مختلفة ولو کان هذا فی سنة وذاک فی سنة أُخری لأجزأ وکفی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-767 ج۳، مسألة ۷۶۷]: الواجب فی الإشباع إشباع کلّ واحد من العدّة مرّة، وإن کان الأفضل إشباعه فی یومه ولیله غداءً وعشاءً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-768 ج۳، مسألة ۷۶۸]: یجزئ فی الإشباع کلّ ما یتعارف التغذّی والتقوّت به لغالب الناس من المطبوخ وما یصنع من أنواع الأطعمة، ومن الخبز من أی جنس کان ممّا یتعارف تخبیزه من حنطة أو شعیر أو غیرهما وإن کان بلا إدام، والأفضل أن یکون مع الإدام وهو کلّ ما جرت العادة بأکله مع الخبز جامداً أو مائعاً وإن کان خلّاً أو ملحاً أو بصلاً وکلّ ما کان أجود کان أفضل.<br /> <br /> وأمّا فی التسلیم فیجزئ بذل ما یسمّی طعاماً من مطبوخ وغیره من الحنطة والشعیر وخبزهما ودقیقهما والأرز والماش والذُّرَة والتمر والزبیب وغیرها، نعم الأحوط لزوماً فی کفّارة الیمین وما بحکمها الاقتصار علی الحنطة ودقیقها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-769 ج۳، مسألة ۷۶۹]: التسلیم إلی المسکین تملیک له، وتبرأ ذمّة المکفّر بمجرّد ذلک، ولا تتوقّف البراءة علی أکله الطعام فیجوز له بیعه علیه وعلی غیره.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-770 ج۳، مسألة ۷۷۰]: یتساوی الصغیر والکبیر إن کان التکفیر بنحو التسلیم، فیعطی الصغیر مدّاً من طعام کما یعطی الکبیر، وإن کان اللازم فی الصغیر التسلیم إلی ولیه، وأمّا إن کان التکفیر بنحو الإشباع فاللازم احتساب الاثنین من الصغار بواحد، ولا فرق فی ذلک - علی الأحوط لزوماً - بین أن یجمع الکبار والصغار فی الإشباع أم یشبع الصغار منفردین، ولا یعتبر فی الإشباع إذن من له الولایة أو الحضانة اذا لم یکن منافیاً لحقّه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-771 ج۳، مسألة ۷۷۱]: یجوز إعطاء کلّ مسکین أزید من مدّ، أو إشباعه أزید من مرّة عن کفّارات متعدّدة ولو مع الاختیار، فلو أفطر تمام شهر رمضان جاز له إشباع ستّین شخصاً معینین فی ثلاثین یوماً، أو تسلیم ثلاثین مدّاً من طعام لکلّ واحد منهم وإن وجد غیرهم.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-772 ج۳، مسألة ۷۷۲]: إذا تعذّر إکمال العدد الواجب من الستّین أو العشرة فی البلد وجب النقل إلی غیره، وإن تعذّر لزم الانتظار، وفی کفایة التکرار علی العدد الموجود حتّی یستوفی المقدار إشکال فلا یترک مراعاة مقتضی الاحتیاط فیه، وعلی القول بالکفایة فلا بُدَّ من الاقتصار فی التکرار علی مقدار التعذّر، فلو تمکن من عشرة کرّر علیهم ستّ مرّات ولا یجوز التکرار علی خمسة منهم مثلاً اثنی عشرة مرّة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-774 ج۳، مسألة ۷۷۴]: لا یشترط فی المسکین الذی هو مصرف الکفّارة العدالة، نعم الأحوط لزوماً عدم دفعها لتارک الصلاة ولا لشارب الخمر ولا للمتجاهر بالفسق، وفی جواز إعطاء کفّارة غیر الهاشمی إلی الهاشمی قولان، والصحیح هو الجواز .<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-776 ج۳، مسألة ۷۷۶]: لا تجزئ القیمة فی الکفّارة لا فی الإطعام ولا فی الکسوة، بل لا بُدَّ فی الإطعام من بذل الطعام إشباعاً أو تملیکاً کما أنّه لا بُدَّ فی الکسوة من بذلها تملیکاً.<br /> <br /> نعم لا بأس بأن یدفع القیمة إلی المستحقّ ویوکله فی أن یشتری بها طعاماً أو کسوة ویأخذه لنفسه کفّارة بأن یملّکه لنفسه وکالة عن المالک ویتقبّله لنفسه أصالة، ولکن لا تبرأ ذمّة المُوَکل إلّا مع قیام المستحقّ بما وکل فیه فلا بُدّ من إحراز ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-777 ج۳، مسألة ۷۷۷]: إذا وجبت علیه کفّارة مخیرة لم یجزِ أن یکفّر بجنسین، بأن یصوم شهراً ویطعم ثلاثین مسکیناً فی کفّارة شهر رمضان، أو یطعم خمسة ویکسو خمسة مثلاً فی کفّارةالیمین، نعم لا بأس باختلاف أفراد الصنف الواحد منها، کما لو أطعم بعض العدد طعاماً خاصّاً وبعضه غیره، أو کسی بعضهم ثوباً من جنس وبعضهم من جنس آخر، بل یجوز فی الإطعام أن یشبع بعضاً ویسلّم إلی بعض کما مرّ.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-782 ج۳، مسألة ۷۸۲]: یجوز التأخیر فی أداء الکفّارة المالیة وغیرها بمقدار لا یعدّ توانیاً وتسامحاً فی أداء الواجب، وإن کانت المبادرة إلی الأداء أحوط استحباباً.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2479 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰ : لو علم أنه أتی بما یوجب فساد الصوم وتردد بین ما یوجب القضاء فقط أو یوجب الکفارة أیضاً لم تجب علیه، وإذا علم أنه أفطر أیاما ولم یدر عددها یجوز له الاقتصار علی القدر المعلوم، وإذا شک فی أنه أفطر بالمحلل أو المحرم کفاه إحدی الخصال، وإذا شک فی أن الیوم الذی أفطره کان من شهر رمضان أو کان من قضائه وقد أفطر قبل الزوال لم تجب علیه الکفارة، وإن کان قد أفطر بعد الزوال کفاه إطعام ستین مسکیناً، بل له الاکتفاء بعشرة مساکین &lt;ref&gt;(بل له الاکتفاء بعشرة مساکین) : الأحوط لزوما عدم الاکتفاء بها .&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2493 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۹۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۴ : مصرف کفارة الإطعام الفقراء إما بإشباعهم وإما بالتسلیم إلیهم کل واحد مدا، والأحوط مدّان من حنطة أو شعیر أو أرز أو خبز أو نحو ذلک، ولا یکفی &lt;ref&gt;(ولا یکفی) : إلا مع تعذر استیفاء تمام العدد فکیفی حینئذ فی وجه لا یخلو من إشکال فلا یترک مراعاة مقتضی الاحتیاط إذا اتفق التمکن منه بعد ذلک.&lt;/ref&gt; فی کفارة واحدة إشباع شخص واحد مرتین أو أزید أو إعطاؤه مدین أو أزید بل لابد من ستین نفسا، نعم إذا کان للفقیر عیال متعددون ولو کانوا أطفالا صغارا یجوز إعطاؤه &lt;ref&gt;(یجوز إعطاؤه) : بل إعطاؤهم بالتسلیم إلی وکیلهم أو ولیهم سواء کان هو المعیل الفقیر أم غیره.&lt;/ref&gt; بعدد الجمیع لکل واحد مدا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2527 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۲۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶ : إذا علم أنه فاته أیام من شهر رمضان ودار بین الأقل والأکثر یجوز له الاکتفاء بالأقل، ولکن الأحوط قضاء الأکثر خصوصا إذا کان الفوت لمانع من مرض أو سفر أو نحو ذلک وکان شکه فی زمان زواله، کأن یشک فی أنه حضر من سفره بعد أربعة أیام أو بعد خمسة أیام مثلا من شهر رمضان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2528 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۲۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷ : لا یجب الفور فی القضاء ولا التتابع، نعم یستحب التتابع فیه وإن کان أکثر من ستة لا التفریق فیه مطلقا أو فی الزائد علی الستة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2529 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۲۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸ : لا یجب تعیین الأیام، فلو کان علیه أیام فصام بعددها کفی وإن لم یعین الأول والثانی وهکذا، بل لا یجب الترتیب أیضاً فلو نوی الوسط أو الأخیر تعین ویترتب علیه أثره.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2530 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹ : لو کان علیه قضاء من رمضانین فصاعدا یجوز قضاء اللاحق قبل السابق، بل إذا تضیق اللاحق بأن صار قریبا من رمضان آخر کان الأحوط تقدیم اللاحق، ولو أطلق فی نیته انصرف إلی السابق، وکذا فی الأیام &lt;ref&gt;(وکذا فی الایام) : اذا فرض اختصاص اللاحق بأثر.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2531 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰ : لا ترتیب بین صوم القضاء وغیره من أقسام الصوم الواجب کالکفارة والنذر &lt;ref&gt;(والنذر) : مر عدم صحة صوم نذر التطوع لمن علیه قضاء شهر رمضان.&lt;/ref&gt; ونحوهما، نعم لا یجوز التطوع بشیء لمن علیه صوم واجب کما مر &lt;ref&gt;(کما مر) : وقد مر منع إطلاقه.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2537 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۶ : یجوز إعطاء کفارة أیام عدیدة من رمضان واحد أو أزید لفقیر واحد، فلا یجب إعطاء کل فقیر مدا واحدا لیوم واحد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2538 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۷ : لا تجب کفارة العبد علی سیده من غیر فرق بین کفارة التأخیر وکفارة الإفطار، ففی الأولی إن کان له مال وأذن له السید &lt;ref&gt;(وأذن له السید) : اعتبار إذنه غیر واضح.&lt;/ref&gt; أعطی من ماله وإلا استغفر بدلا عنها، وفی کفارة الإفطار یجب علیه اختیار صوم شهرین مع عدم المال والإذن من السید وإن عجز فصوم ثمانیة عشر یوما &lt;ref&gt;(فصوم ثمانیة عشر یوما) : تقدم عدم بدلیته عن الخصال الثلاث عند العجز عنها.&lt;/ref&gt;، وإن عجز فالاستغفار.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2539 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۸ : الأحوط عدم تأخیر القضاء إلی رمضان آخر مع التمکن عمدا وإن کان لا دلیل علی حرمته .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2549 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱ : یجب التتابع فی صوم شهرین من کفارة الجمع أو کفارة التخییر&lt;ref&gt;(کفارة التخییر): او الترتیب.&lt;/ref&gt;، ویکفی فی حصول التتابع فیهما صوم الشهر الأول ویوم من الشهر الثانی، وکذا یجب التتابع فی الثمانیة عشر &lt;ref&gt;(وکذا یجب التتابع فی الثمانیة عشر) : لا یجب فیها وإن کان الأحوط.&lt;/ref&gt; بدل الشهرین، بل هو الأحوط &lt;ref&gt;(بل هو الأحوط) : لا بأس بترکه فی غیر کفارة الیمین فإن الأقوی فیها لزوم التتابع.&lt;/ref&gt; فی صیام سائر الکفارات، وإن کان فی وجوبه فیها تأمل وإشکال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2552 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴ : من وجب علیه الصوم اللازم فیه التتابع لا یجوز أن یشرع فیه فی زمان یعلم أنه لا یسلم له بتخلل العید أو تخلل یوم یجب فیه صوم آخر من نذر أو إجارة أو شهر رمضان، فمن وجب علیه شهران متتابعان لا یجوز له أن یبتدئ بشعبان بل یجب أن یصوم قبله یوما أو أزید من رجب، وکذا لا یجوز أن یقتصر علی شوال مع یوم من ذی القعدة، أو علی ذی الحجة مع یوم من المحرم لنقصان الشهرین بالعیدین، نعم لو لم یعلم من حین الشروع عدم السلامة فاتفق فلا بأس علی الأصح &lt;ref&gt;(فلا بأس علی الأصح) : فی الغافل عن الموضوع والجاهل المرکب القاصر دون المقصر والمتردد.&lt;/ref&gt;، وإن کان الأحوط عدم الإجزاء، ویستثنی مما ذکرنا &lt;ref&gt;(ویستثنی مما ذکرنا) : فی الاستثناء تأمل، نعم یحکم بالإجزاء فی الموردین المتقدمین فی التعلیق السابق.&lt;/ref&gt; من عدم الجواز مورد واحد وهو صوم ثلاثة أیام بدل هدی التمتع إذا شرع فیه یوم الترویة، فإنه یصح وإن تخلل بینها العید فیأتی بالثالث بعد العید بلا فصل أو بعد أیام التشریق بلا فصل لمن کان بمنی، وأما لو شرع فیه یوم عرفة أو صام یوم السابع والترویة وترکه فی عرفة لم یصح ووجب الاستئناف کسائر موارد وجوب التتابع.<br /> <br /> [ [https://mesb.ir/o2-2553 &lt;nowiki&gt;۲۵۵۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵ : کل صوم یشترط فیه التتابع إذا أفطر فی أثنائه لا لعذر اختیارا یجب استئنافه، وکذا إذا شرع فیه فی زمان یتخلل فیه صوم واجب آخر من نذر ونحوه، وأما ما لم یشترط فیه التتابع وإن وجب فیه بنذر أو نحوه فلا یجب استئنافه وإن أثم بالإفطار، کما إذا نذر التتابع فی قضاء رمضان فإنه لو خالف وأتی به متفرقا صح وإن عصی من جهة خلف النذر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2554 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶ : إذا أفطر فی أثناء ما یشترط فیه التتابع لعذر من الأعذار کالمرض والحیض والنفاس &lt;ref&gt;(کالمرض والحیض والنفاس) : إذا کان عروضها بالطبع وإن تمکن من المنع عن حدوثها بعلاج، وأما إذا کان هو السبب فی طروها فیحتمل وجوب الاستئناف بل لا یخلو عن وجه.&lt;/ref&gt; والسفر الاضطراری دون الاختیاری لم یجب استئنافه بل یبنی علی ما مضی ومن العذر ما إذا نسی النیة حتی فات وقتها بأن تذکر بعد الزوال &lt;ref&gt;(بان تذکر بعد الزوال) : علی کلام تقدم فیه وفیما بعده.&lt;/ref&gt;، ومنه أیضاً ما إذا نسی فنوی صوما آخر ولم یتذکر إلا بعد الزوال، ومنه أیضاً ما إذا نذر قبل تعلق الکفارة صوم کل خمیس فإن تخلله فی أثناء التتابع لا یضر به &lt;ref&gt;(لا یضر به) : فیه نظر فانه ان کانت الکفارة معینة فالظاهر انحلال النذر المذکور بطر وسبب وجوبها، وان کانت مخیرة فعدم الاضرار بالتتابع بتخلل الصوم المنذور غیر واضح، وعلی کل تقدیر فمورد الکلام مالو کان الصوم المنذور معنویاً بعنوان خاص کما لو نذر صوم کل خمیس شکراً لله تعالی فلا یتحقق التخلل لو نذر أن یکون صائما فیه علی نحو الإطلاق ومنه یظهر الحال فی صوم الدهر.&lt;/ref&gt; ولا یجب علیه الانتقال إلی غیر الصوم من الخصال فی صوم الشهرین لأجل هذا التعذر، نعم لو کان قد نذر صوم الدهر قبل تعلق الکفارة اتجه الانتقال إلی سائر الخصال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2555 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: کل من وجب علیه شهران متتابعان من کفارة معینة أو مخیرة إذا صام شهرا ویوما متتابعا یجوز له التفریق فی البقیة ولو اختیارا لا لعذر &lt;ref&gt;(لا لعذر): إطلاقه بالنسبة إلی ما إذا لم یکن لعروض عارض یعد عذرا عرفا محل تأمل.&lt;/ref&gt;، وکذا لو کان من نذر أو عهد لم یشترط فیه تتابع الأیام جمیعها ولم یکن المنساق منه ذلک، وألحق المشهور بالشهرین الشهر المنذور فیه التتابع فقالوا إذا تابع فی خمسة عشر یوما منه یجوز له التفریق فی البقیة اختیارا وهو مشکل &lt;ref&gt;(وهو مشکل): فی غیر الصورة المشار إلیها فی التعلیقة السابقة.&lt;/ref&gt;، فلا یترک الاحتیاط فیه بالاستئناف مع تخلل الإفطار عمدا وإن بقی منه یوم، کما لا إشکال فی عدم جواز التفریق اختیارا مع تجاوز النصف فی سائر أقسام الصوم المتتابع.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2556 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: إذا بطل التتابع فی الأثناء لا یکشف عن بطلان الأیام السابقة فهی صحیحة وإن لم تکن امتثالا للأمر الوجوبی ولا الندبی لکونها محبوبة فی حد نفسها من حیث أنها صوم، وکذلک الحال فی الصلاة إذا بطلت فی الأثناء فإن الأذکار والقراءة صحیحة فی حد نفسها من حیث محبوبیتها لذاتها.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:کفاره روزه]]<br /> [[رده:روش و شیوه]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2861 2026-05-05T13:09:48Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر روزه‌دار در یک روز از [[ماه رمضان]] چند کار از مبطلات روزه را عمداً انجام دهد، پرداخت یک [[کفاره افطار روزه|کفاره]] برای همۀ آن‌ها کافی است.<br /> <br /> نکته: کسی که عمداً روزه‌اش را باطل کرده، به احتیاط واجب باید تا اذان مغرب از انجام مبطلات خودداری کند.<br /> ----'''همسو''': [[انجام مبطلات روزه (عمدی)|باطل‌کردن عمدی روزه]] •<br /> <br /> <br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1624 مسئله ۱۶۲۴]. اگر روزه‌دار سهواً یکی از کارهایی که روزه را باطل می‏کند انجام دهد و به اعتقاد اینکه روزه‌اش باطل شده، عمداً دوباره یکی از آنها را به‌جا آورد، حکم مسأله گذشته درباره او جاری می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1637 مسئله ۱۶۳۷]. اگر در یک روز ماه رمضان چند مرتبه بخورد یا بیاشامد، یا نزدیکی یا استمناء کند، برای همه آنها یک کفاره کافی است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1638 مسئله ۱۶۳۸]. اگر روزه‌دار غیر از نزدیکی و استمناء کار دیگری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، و بعد با حلال خود نزدیکی نماید، برای هر دو یک کفاره کافی است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1639 مسئله ۱۶۳۹]. اگر روزه‌دار کاری که حلال است و روزه را باطل می‏کند انجام دهد،  مثلاً آب بیاشامد  و بعد کار دیگری که حرام است و روزه را باطل می‏کند انجام دهد  مثلاً غذای حرامی بخورد  یک کفاره کافی است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1680 مسئله ۱۶۸۰]. اگر روزه ماه رمضان را عمداً نگیرد و در روز مکرّر نزدیکی یا استمناء کند، کفاره تکرار نمی‏شود؛ و همچنین اگر چند مرتبه کار دیگری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، مثلاً چند مرتبه غذا بخورد یک کفاره کافی است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-139 ج۲، مسئله ۱۳۹]. اگر روزه‌دار سهواً یکی از کارهایی که روزه را باطل می‌کند، انجام دهد و به اعتقاد اینکه روزه‌اش باطل شده، عمداً دوباره یکی از آنها را به‌جا آورد، حکم مسألۀ قبل دربارۀ او جاری می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-172 ج۲، مسئله ۱۷۲]. اگر روزه‌دار در یک روز ماه رمضان مفطراتی که باعث کفّاره می‌شود را بیش از یک بار انجام دهد، چه اینکه یکی از آنها را چند بار تکرار کند، یعنی چند مرتبه بخورد یا بیاشامد یا چند مرتبه جماع یا چند مرتبه استمناء نماید و چه اینکه چند مفطر مختلف را انجام دهد، مثلاً آب خورد و بعد جماع یا استمناء نماید، یک کفّاره برای همۀ آنها کافی است و لازم نیست کفّاره‌های متعدّد بدهد.<br /> <br /> همین طور اگر فرد، روزۀ واجب ماه رمضان را عمداً نگیرد و نیّت روزه نداشته باشد و در روز چند بار مفطر انجام دهد - هرچند جماع یا استمناء باشد - باز هم پرداخت یک کفّاره کافی است.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-512 مسألة ۵۱۲]: من ارتکب شیئاً من المفطرات فی نهار شهر رمضان فبطل صومه فالأحوط وجوباً أن یمسک بقیة ذلک النهار، بل الأحوط لزوماً أن یکون إمساکه برجاء المطلوبیة فی الإفطار بإدخال الدخان أو الغبار الغلیظین فی الحلق أو الکذب علی الله ورسوله. ولا تجب الکفّارة إلّا بأوّل مرّة من الإفطار، ولا تتعدّد بتعدّده حتّی فی الجماع والاستمناء، فإنّه لا تتکرّر الکفّارة بتکرّرهما وإن کان ذلک أحوط استحباباً.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1017 ج۱، مسألة ۱۰۱۷]: تتکرّر الکفّارة بتکرّر الموجب فی یومین، لا فی یوم واحد حتّی فی الجماع والاستمناء، فإنّها لا تتکرّر بتکرّرهما وإن کان الاحتیاط فیهما فی محلّه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2462 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۶۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: إذا أکل ناسیا فظن فساد صومه فأفطر عامدا بطل صومه &lt;ref&gt;(بطل صومه): الظاهر دخوله فی الجاهل فإن کان قاطعا ببطلان صومه یجری فیه التفصیل المتقدم.&lt;/ref&gt;، وکذا لو أکل بتخیل أن صومه مندوب یجوز إبطاله فذکر أنه واجب.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2471 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: تتکرر الکفارة بتکرر الموجب فی یومین وأزید من صوم له کفارة، ولا تتکرر بتکرره فی یوم واحد فی غیر الجماع وإن تخلل التکفیر بین الموجبین أو اختلف جنس الموجب علی الأقوی، وإن کان الأحوط التکرار مع أحد الأمرین، بل الأحوط التکرار مطلقا، وأما الجماع فالأحوط بل الأقوی تکریرها بتکرره &lt;ref&gt;(فالأحوط بل الأقوی تکریرها بتکرره): بل الأقوی عدم التکرار ولکن الاحتیاط فیه وفی الاستمناء فی محله.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2475 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: إذا جامع فی یوم واحد مرات وجب علیه کفارات بعددها &lt;ref&gt;(وجب علیه کفارات بعددها): مر أن الأقوی عدم التکرر مطلقا.&lt;/ref&gt;، وإن کان علی الوجه المحرم تعددت کفارة الجمع بعددها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2476 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: الظاهر أن الأکل فی مجلس واحد یعد إفطارا واحدا وإن تعددت اللقم، فلو قلنا بالتکرار مع التکرر فی یوم واحد لا تتکرر بتعددها، وکذا الشرب إذا کان جرعة فجرعة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2477 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: فی الجماع الواحد إذا أدخل وأخرج مرات لا تتکرر الکفارة وإن کان أحوط.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2478 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: إذا أفطر بغیر الجماع ثم جامع بعد ذلک یکفیه التکفیر مرة، وکذا إذا أفطر أولا بالحلال ثم أفطر بالحرام تکفیه کفارة الجمع &lt;ref&gt;(تکفیه کفارة الجمع): بل یکفیه التکفیر بإحدی الخصال أیضاً.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B9%D8%B0%D8%B1_%D8%B4%D8%B1%D8%B9%DB%8C_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2860 2026-05-05T13:05:49Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== به‌وجودآوردن عذر ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر کسی عمداً روزۀ خود را باطل کند و سپس (چه قبل از اذان ظهر و چه بعد از آن) به سفر برود، کفارۀ روزه از او ساقط نمی‌شود.<br /> <br /> === '''به‌وجودآمدن عذر''' ===<br /> اگر کسی عمداً روزۀ خود را باطل کند و بعداً عذری مانند حیض، نفاس یا بیماری برایش پیش آید، احتیاط مستحب آن است که کفاره بپردازد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1643 مسئله ۱۶۴۳]. کسی که عمداً روزه خود را باطل کرده، اگر بعد از ظهر مسافرت کند، یا پیش از ظهر برای فرار از کفاره سفر نماید، کفاره از او ساقط نمی‏شود، بلکه اگر قبل از ظهر مسافرتی برای او پیش آید نیز کفاره بر او واجب است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1644 مسئله ۱۶۴۴]. اگر عمداً روزه خود را باطل کند، و بعد عذری مانند حیض یا نفاس یا مرض برای او پیدا شود، احتیاط مستحب آن است که کفاره را بدهد، مخصوصاً اگر به‌وسیله‌ای مانند دارو حیض یا مرضی را به وجود بیاورد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-179 ج۲، مسئله ۱۷۹]. کسی که عمداً روزۀ خود را باطل کرده، اگر بعد از اذان ظهر مسافرت کند، یا قبل از ظهر برای فرار از کفّاره سفر نماید، کفّاره از او ساقط نمی‌شود؛ بلکه اگر قبل از اذان ظهر مسافرتی برای او پیش بیاید نیز، کفّاره بر او واجب است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-180 ج۲، مسئله ۱۸۰]. اگر فردی، عمداً روزۀ خود را باطل کند و بعد عذری مانند حیض یا نفاس یا مرض برای او پیدا شود، احتیاط مستحب آن است که کفّاره بدهد، مخصوصاً اگر به وسیله‌ای مانند دارو، حیض یا مرضی را به وجود بیاورد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-513 مسألة ۵۱۳]: من أفطر فی شهر رمضان متعمّداً ثُمَّ سافر لم یسقط عنه وجوب الکفّارة وإن کان سفره قبل الزوال.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1021 ج۱، مسألة ۱۰۲۱]: إذا أفطر متعمّداً ثُمَّ سافر قبل الزوال لم‏ تسقط عنه الکفّارة، وأمّا إذا أفطر متعمّداً ثُمَّ عرض له عارض قهری من حیض أو نفاس أو مرض أو نحو ذلک من الأعذار لم ‏تجب علیه الکفّارة وإن کان الأحوط استحباباً أداؤها، ولا سیما إذا کان العارض القهری بتسبیب منه خصوصاً إذا کان بقصد سقوط الکفّارة.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2480 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۸۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۱: إذا أفطر متعمدا ثم سافر بعد الزوال لم تسقط عنه الکفارة بلا إشکال، وکذا إذا سافر قبل الزوال للفرار عنها، بل وکذا لو بدا له السفر لا بقصد الفرار علی الأقوی، وکذا لو سافر فأفطر قبل الوصول إلی حد الترخص، وأما لو أفطر متعمدا ثم عرض له عارض قهری من حیض أو نفاس أو مرض أو جنون أو نحو ذلک من الأعذار ففی السقوط وعدمه وجهان بل قولان أحوطهما الثانی &lt;ref&gt;(أحوطهما الثانی): لا ینبغی ترک هذا الاحتیاط فیما إذا کان العارض القهری بتسبیب منه لا سیما إذا کان بقصد سقوط الکفارة.&lt;/ref&gt; وأقواهما الأول.<br /> [[رده:عذر شرعی]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA_%D8%A8%D8%A7_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C&diff=2859 2026-05-05T13:04:00Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== قضا و کفاره مخالفت با روزه نذر و قسم و عهد معیّن ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> مکلفی که [[:رده:نذر|نذر]] کرده روز معینی را روزه بگیرد، اگر آن روز را روزه نگیرد یا روزه خود را باطل کند، باید [[کفاره نذر|کفاره]] بدهد و قضای آن روز را نیز به‌جا آورد.<br /> <br /> اما چنانچه به سبب [[عذر شرعی]] (مثل مسافرت، بیماری، حیض یا نفاس روزه نگیرد، باید قضای آن را به‌جا آورد؛ ولی کفاره ندارد.<br /> <br /> مکلفی که [[:رده:قسم|قسم]] خورده یا [[:رده:عهد|عهد]] بسته روز معینی را روزه بگیرد، اگر آن روز را روزه نگیرد یا روزه خود را باطل کند، باید [[کفاره قسم]] یا [[کفاره عهد|عهد]] بدهد و قضای آن روز واجب نیست.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1641 مسئله ۱۶۴۱]. اگر نذر کند که روز معینی را روزه بگیرد، چنانچه در آن روز عمداً روزه خود را باطل کند، باید کفاره بدهد، و کفاره آن در احکام نذر خواهد آمد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-210 ج۲، مسئله ۲۱۰]. اگر انسان نذر کند که روز معیّنی را روزه بگیرد، چنانچه در آن روز عمداً روزۀ خود را باطل کند، باید کفّاره بدهد و کفّارۀ آن در فصل «احکام نذر» و فصل «کفّارات» خواهد آمد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-235 ج۲، مسئله ۲۳۵]. در مواردی که فرد به صورت صحیح نذر کرده روز معیّنی را روزۀ مستحبّی بگیرد، باید همان روز را روزه بگیرد و در صورتی که عمداً آن روز را روزه نگیرد، گناهکار است و باید قضای آن روز را بعداً به‌جا آورد و علاوه بر آن واجب است کفّارۀ شکستن نذر - که در مسألۀ «۱۱۰۱» ذکر می‌شود - را بپردازد.<br /> <br /> امّا چنانچه به سبب عذر شرعی مثل مسافرت به حدّ مسافت شرعی یا بیماری یا حیض یا نفاس روزۀ نذر شده را نگیرد، لازم است قضای آن را بعداً انجام دهد؛ ولی کفّاره ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-236 ج۲، مسئله ۲۳۶]. اگر فرد با رعایت شرایط صحّت عهد یا قسم، با خداوند متعال عهد کند یا قسم به خداوند متعال بخورد که روز معیّنی را روزۀ مستحبّی بگیرد و با این عمل، روزۀ مستحبّی را بر خود واجب نماید، باید همان روز را روزه بگیرد و در صورتی که عمداً روزه نگیرد، گناهکار است و واجب است کفّارۀ شکستن عهد - که در مسائل «۱۰۹۹ و ۱۲۳۵» ذکر می‌شود - یا کفّارۀ شکستن قسم - که در مسائل «۱۱۰۱ و ۱۱۷۶» ذکر می‌شود - را بپردازد، ولی واجب نیست قضای آن روزه را انجام دهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-520 مسألة ۵۲۰]: یجوز الإفطار فی قضاء شهر رمضان قبل الزوال ولا یجوز بعده، ولو أفطر لزمته الکفّارة، وهی إطعام عشرة مساکین یعطی کلّ واحد منهم مُدّاً من الطعام، فلو عجز عنه صام بدله ثلاثة أیام. هذا إذا لم یکن القضاء فی ذلک الیوم متعیناً علیه بنذر أو نحوه، وإلّا لم یجز الإفطار فیه مطلقاً، کما هو الحکم فی غیره من الواجب المعین، بل قد تترتّب الکفّارة علی ذلک کالإفطار فی الصوم المعین بالنذر ....<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1016 ج۱، مسألة ۱۰۱۶]: .... وکفّارة إفطار الصوم المنذور المعین کفّارة یمین وهی عتق رقبة أو إطعام عشرة مساکین - لکلّ واحد مدّ - أو کسوة عشرة مساکین، فإن عجز صام ثلاثة أیام متوالیات.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2470 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: تجب الکفارة فی أربعة أقسام من الصوم: ....<br /> <br /> الثالث: صوم النذر المعین، وکفارته کفارة إفطار شهر رمضان &lt;ref&gt;(وکفارته کفارة إفطار شهر رمضان): الأظهر إجزاء کفارة الیمین. ....&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> و أما ما عدا ذلک من أقسام الصوم فلا کفارة فی إفطاره واجبا کان کالنذر المطلق والکفارة أو مندوبا فإنه لا کفارة فیها وإن أفطر بعد الزوال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2551 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: إذا فاته النذر المعین أو المشروط فیه التتابع فالأحوط &lt;ref&gt;(فالأحوط): لا یعتبر فی الأول بل الأقوی عدم اعتباره فی الثانی أیضاً.&lt;/ref&gt; فی قضائه التتابع أیضاً.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مخالفت با نذر]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%A8%D8%A7_%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85&diff=2858 2026-05-05T13:01:14Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر مکلف روزۀ خود را با عمل حرامی مثل خوردن شراب یا نزدیکی با همسر در حال حیض باطل کند، باید یک [[کفاره افطار روزه|کفاره افطار عمدی]] بپردازد؛ گرچه [[احتیاط مستحب]] است [[کفاره جمع]] بدهد.<br /> ----'''همسو''': [[مبطلات روزه|باطل‌کننده‌های روزه]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1635 مسئله ۱۶۳۵]. اگر به چیز حرامی روزه خود را باطل کند، چه آن چیز اصلاً حرام باشد مثل شراب و زنا، یا به جهتی حرام شده باشد مثل خوردن غذای حلالی که برای انسان ضرر کلی دارد، و نزدیکی کردن با همسر خود در حال حیض، یک کفاره کافی است. ولی  احتیاط مستحب  آن است که کفاره جمع بدهد  یعنی یک بنده آزاد کند، و دو ماه روزه بگیرد، و شصت فقیر را سیر کند، یا به هرکدام آنها یک مُد گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد  و چنانچه هر سه برایش ممکن نباشد، هرکدام آنها که ممکن است، انجام دهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1636 مسئله ۱۶۳۶]. اگر روزه‌دار عمداً دروغی را به خداوند متعال و پیامبر اکرم&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; نسبت دهد کفاره ندارد، هرچند احتیاط مستحب آن است که کفاره بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1639 مسئله ۱۶۳۹.] اگر روزه‌دار کاری که حلال است و روزه را باطل می‏کند انجام دهد،  مثلاً آب بیاشامد  و بعد کار دیگری که حرام است و روزه را باطل می‏کند انجام دهد  مثلاً غذا حرامی بخورد  یک کفاره کافی است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-159 ج۲، مسئله ۱۵۹]. اگر کسی در حال روزۀ ماه مبارک رمضان کاری را انجام دهد که با صرف‌نظر از اینکه مفطر روزه است، به خودی خود، حرام می‌باشد - مثل استمناء - و این در حالی باشد که حرام بودن آن را می‌دانسته، ولی احتمال مفطر بودن آن را نمی‌داده و عقیده داشته که روزه را باطل نمی‌کند، در این صورت نیز کفّاره بر او واجب نمی‌‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-170 ج۲، مسئله ۱۷۰.] اگر فرد روزۀ خود را با شیء حرام یا عمل حرام باطل کند، چه خود آن شیء یا عمل، در اصل حرام باشد مثل شراب، زنا و استمناء، یا به جهتی حرام شده باشد، مانند خوردن غذای حلالی که برای انسان ضرر کلّی و مهم دارد و نزدیکی کردن با همسر خود در حال حیض، یک کفّاره که توضیح آن در مسألۀ «۱۶۶ و ۱۶۷» ذکر شد، کافی است؛<br /> <br /> ولی احتیاط مستحب آن است که «کفّارۀ جمع» بدهد؛ یعنی یک بنده آزاد کند و دو ماه روزه بگیرد و شصت فقیر را سیر کند یا به هر‌کدام آنها یک مُدّ گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد؛ توضیح بیشتر در مورد کفّارۀ جمع در فصل «کفّارات»، مسألۀ «۱۱۰۶» ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-171 ج۲، مسئله ۱۷۱.] اگر روزه‌دار دروغی را به خداوند متعال و پیامبر اکرم&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; عمداً نسبت دهد، کفّاره ندارد، ولی احتیاط مستحب آن است که کفّاره بدهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-510 مسألة ۵۱۰]: تجب الکفّارة علی من أفطر فی شهر رمضان بالأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة مع العمد والاختیار من غیر کره ولا إجبار، ویتحقّق التکفیر - حتّی فی الإفطار بالمحرّم - بتحریر رقبة أو صیام شهرین متتابعین أو إطعام ستّین مسکیناً، بتوضیح سیأتی فی أحکام الکفّارات.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2472 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: لا فرق فی الإفطار بالمحرم الموجب لکفارة الجمع بین أن یکون الحرمة أصلیة کالزنا وشرب الخمر أو عارضیة کالوطء حال الحیض أو تناول ما یضره &lt;ref&gt;(أو تناول ما یضره): لا دلیل علی حرمة مطلق الإضرار بالنفس بل المحرم خصوص البالغ حد الإتلاف وما یلحق به کفساد عضو من الأعضاء.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2473 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴: من الإفطار بالمحرم الکذب علی الله وعلی رسوله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; &lt;ref&gt;(من الإفطار بالمحرم الکذب علی الله ورسوله صلی الله علیه وآله وسلم): لا تجب الکفارة به وإن کان مفطرا علی الأحوط کما تقدم.&lt;/ref&gt;، بل ابتلاع النخامة إذا قلنا بحرمتها من حیث دخولها فی الخبائث لکنه مشکل &lt;ref&gt;(لکنه مشکل): بل ممنوع ما لم یخرج من فضاء الفم.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2475 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: إذا جامع فی یوم واحد مرات وجب علیه کفارات بعددها &lt;ref&gt;(وجب علیه کفارات بعددها): مر أن الأقوی عدم التکرر مطلقا.&lt;/ref&gt; وإن کان علی الوجه المحرم تعددت کفارة الجمع بعددها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2478 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: إذا أفطر بغیر الجماع ثم جامع بعد ذلک یکفیه التکفیر مرة، وکذا إذا أفطر أولا بالحلال ثم أفطر بالحرام تکفیه کفارة الجمع &lt;ref&gt;(تکفیه کفارة الجمع): بل یکفیه التکفیر بإحدی الخصال أیضاً.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2492 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۹۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۳: إذا أفطر الصائم بعد المغرب علی حرام من زنا أو شرب الخمر أو نحو ذلک لم یبطل صومه وإن کان فی أثناء النهار قاصدا لذلک.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7_%D9%88_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=2857 2026-05-05T12:57:59Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>فردی که قضای روزه ماه رمضان خود را به‌جا می‌آورد، تا پیش از ظهر می‌تواند از نیت خود منصرف شده و روزه خود را باطل کند؛ اما اگر پس از اذان ظهر روزه خود را باطل کند، [[کفاره افطار روزه|کفاره بر او واجب می‌شود]].<br /> <br /> شخصی که قضای روزه میت یا روزه نذر غیر معین یا هر واجب موسّعی را به‌جا می‌آورد، هر زمان از روز می‌تواند روزه خود را باطل کند.<br /> <br /> === استفتائات ===<br /> <br /> === منابع فقهی ===<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1656 مسئله ۱۶۵۶] . کسی که قضای روزه ماه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً کاری که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، باید به ده فقیر هرکدام یک مُد طعام بدهد، و اگر نمی‌تواند، سه روز روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1670 مسئله ۱۶۷۰] . اگر قضای روزه میتی را گرفته باشد، بهتر آن است که بعد از ظهر روزه را باطل نکند.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-116 ج۲، مسئله ۱۱۶]. در روزه قضای ماه رمضان اگر زن عمداً غسل و تیمّم را ترک کند، بنابر احتیاط واجب نمی‌تواند آن روز را روزۀ قضا بگیرد و چنانچه غیر عمدی بوده، اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-153 ج۲، مسئله ۱۵۳]. روزه‌داری که قضای روزۀ ماه رمضان از خودش دارد و روزۀ قضا گرفته است، می‌تواند قبل از اذان ظهر، روزۀ خود را باطل نماید، ولی اگر وقت قضای روزۀ ماه رمضان آخر نسبت به زمان فرا رسیدن ماه رمضان جدید کم باشد، مثل اینکه فرد، یک هفته روزۀ قضا از ماه رمضان سال قبل دارد و فقط هفت روز هم به ماه رمضان سال جدید باقی مانده است، در این صورت، احتیاط مستحب آن است که روزۀ خویش را باطل ننماید. &lt;ref&gt;شایان ذکر است، آنچه ذکر شد در صورتی ‌است که انجام روزۀ خصوص آن روز - به سبب نذر و مانند آن - بر فرد، واجب نشده باشد، وگرنه افطار و باز کردن روزه، حتّی ‌قبل از ظهر جایز نیست.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> امّا بعد از اذان ظهر، افطار عمدی روزۀ قضای ماه رمضان جایز نیست و کفّاره دارد، که توضیح آن در مسألۀ «۱۵۵» ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-154 ج۲، مسئله ۱۵۴]. اگر فردی قضای روزۀ میّتی را گرفته باشد، احتیاط مستحب آن است که بعد از اذان ظهر روزه را باطل نکند.&lt;ref&gt;البتّه، این در صورتی است که اتمام روزۀ همان روز، به سبب شرط ضمن عقد اجاره و مانند آن معیّن نشده باشد، وگرنه افطار و باز کردن روزه مطلقاً جایز نیست.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-155 ج۲، مسئله ۱۵۵]. کسی که قضای روزۀ ماه رمضان خودش را گرفته، اگر بعد از اذان ظهر عمداً با «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» یا «استمناء» روزۀ خویش را باطل ‌کند، واجب است ده فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُدّ طعام بدهد و اگر نمی‌تواند سه روز روزه بگیرد؛<br /> <br /> البتّه چنانچه افطار روزۀ قضا در بعد از ظهر با مبطلاتی که ذکر شد، به علّت ندانستن مسأله و حکم شرعی باشد، در صورتی که جاهل قاصر باشد، کفّاره بر او واجب نیست، ولی اگر جاهل مقصّر باشد - حتّی بنابر احتیاط واجب در موردی که هنگام ارتکاب مبطل، تردید نداشته - پرداخت کفّاره لازم می‌باشد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> [https://mesb.ir/mm-520 مسألة ۵۲۰]: یجوز الإفطار فی قضاء شهر رمضان قبل الزوال ولا یجوز بعده، ولو أفطر لزمته الکفّارة، وهی إطعام عشرة مساکین یعطی کلّ واحد منهم مُدّاً من الطعام، فلو عجز عنه صام بدله ثلاثة أیام. هذا إذا لم یکن القضاء فی ذلک الیوم متعیناً علیه بنذر أو نحوه، وإلّا لم یجز الإفطار فیه مطلقاً، کما هو الحکم فی غیره من الواجب المعین، بل قد تترتّب الکفّارة علی ذلک کالإفطار فی الصوم المعین بالنذر.<br /> <br /> وأمّا الواجب الموسّع - غیر القضاء عن النفس - فیجوز الإفطار فیه قبل الزوال وبعده، والأولی أن لا یفطر بعد الزوال ولا سیما إذا کان الواجب هو قضاء صوم شهر رمضان عن غیره بإجارة أو غیر إجارة<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1016 ج۱، مسألة ۱۰۱۶]: کفّارة إفطار یوم من شهر رمضان مخیرة بین عتق رقبة، وصوم شهرین متتابعین، وإطعام ستّین مسکیناً لکلّ مسکین مدّ، والأحوط الأولی فی الإفطار علی الحرام الجمع بین الخصال الثلاث.<br /> <br /> وکفّارة إفطار قضاء شهر رمضان بعد الزوال إطعام عشرة مساکین لکلّ مسکین مدّ فإن لم ‏یتمکن صام ثلاثة أیام.<br /> <br /> وکفّارة إفطار الصوم المنذور المعین کفّارة یمین وهی عتق رقبة أو إطعام عشرة مساکین - لکلّ واحد مدّ - أو کسوة عشرة مساکین، فإن عجز صام ثلاثة أیام متوالیات.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1040 ج۱، مسألة ۱۰۴۰]: یجوز السفر فی شهر رمضان اختیاراً ولو للفرار من الصوم ولکنّه مکروه، إلّا فی حجّ أو عمرة، أو غزو فی سبیل الله تعالی، أو مال یخاف تلفه، أو إنسان یخاف هلاکه.<br /> <br /> وإذا کان علی المکلّف صوم واجب معین لم یجز له السفر إذا کان واجباً بإیجار ونحوه، وکذا الثالث من أیام الاعتکاف، ویجوز فیما إذا کان واجباً بالنذر، وفی إلحاق الیمین والعهد به إشکال فلا یترک مراعاة الاحتیاط فی ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1056 ج۱، مسألة ۱۰۵۶]: یجوز الإفطار فی الصوم المندوب إلی الغروب، ولا یجوز فی قضاء صوم شهر رمضان بعد الزوال إذا کان القضاء لنفسه، بل تقدّم أنّ علیه الکفّارة، أمّا قبل الزوال فیجوز إذا کان موسّعاً، وأمّا الواجب الموسّع غیر قضاء شهر رمضان فیجوز الإفطار فیه مطلقاً، وإن کان الأحوط استحباباً ترک الإفطار فیه بعد الزوال<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2548 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۷: لا یجوز للصائم قضاء شهر رمضان إذا کان عن نفسه الإفطار بعد الزوال، بل تجب علیه الکفارة به وهی کما مر إطعام عشرة مساکین لکل مسکین مد، ومع العجز عنه صیام ثلاثة أیام، وأما إذا کان عن غیره بإجارة أو تبرع فالأقوی جوازه وإن کان الأحوط الترک، کما أن الأقوی الجواز فی سائر أقسام الصوم الواجب الموسع وإن کان الأحوط الترک فیها أیضاً، وأما الإفطار قبل الزوال فلا مانع منه حتی فی قضاء شهر رمضان عن نفسه إلا مع التعین بالنذر أو الإجارة أو نحوهما، أو التضیق بمجیء رمضان آخر إن قلنا بعدم جواز التأخیر إلیه کما هو المشهور .<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:روزه قضا]]</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%DA%A9%D9%81%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%D9%81%D8%B7%D8%A7%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2856 2026-05-05T12:56:58Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== کفاره افطار عمدی در ماه رمضان ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> کسی که در ماه رمضان روزۀ خود را عمداً با یکی از [[انجام مبطلات روزه (عمدی)|مبطلات شش‌گانه]] باطل کند، باید یا ۶۰ روز روزه بگیرد (به‌طوری که ۳۱ روز آن پشت‌سرهم باشد) یا ۶۰ فقیر را اطعام کند (با شرایطی که در [[روش انجام‌دادن کفاره|این صفحه]] بیان شده است).<br /> <br /> و اگر نتواند هیچ‌کدام را انجام دهد، باید به هر تعداد فقیری که می‌تواند یک [[مدّ طعام]] بدهد و اگر آن هم ممکن نبود، [[استغفار]] کند و چنانچه در آینده توانایی پرداخت پیدا کرد باید آن را بپردازد.<br /> <br /> === '''کفاره افطار قضای روزه ماه رمضان''' ===<br /> کسی که قضای روزۀ ماه رمضان خودش را گرفته، قبل از [[اذان ظهر]] می‌تواند روزه‌اش را باطل کند؛ اما اگر بعد از اذان ظهر عمداً روزه‌اش را با «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» یا «استمناء» باطل کند، باید کفاره بدهد که کفاره آن اطعام ده نفر فقیر است و اگر نتوانست، باید سه روز روزه بگیرد.<br /> <br /> '''نکته''':  باطل‌کردن روزه نذر و عهد و قسم و روزه اعتکاف نیز گاهی موجب کفاره می‌شود که در مباحث مربوط به خودشان بیان شده است.<br /> <br /> ----'''همسو''': [[روش انجام‌دادن کفاره]] • [[محاسبه کفاره روزه|روش محاسبه کفاره روزه]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1630 مسئله ۱۶۳۰]. در کفاره افطار روزه هر یک روز از ماه رمضان، یا باید یک بنده آزاد کند، یا به دستوری که در مسأله بعد ذکر خواهد شد دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هرکدام یک مُد که تقریباً «۷۵۰» گرم است، طعام  یعنی گندم یا جو یا نان و مانند اینها  بدهد، و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، باید به قدر امکان تصدّق دهد، و اگر ممکن نیست، استغفار نماید. و احتیاط واجب آن است که هر وقت بتواند، کفاره را بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1656 مسئله ۱۶۵۶]. کسی که قضای روزه ماه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً کاری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، باید به ده فقیر هرکدام یک مُد طعام بدهد، و اگر نمی‌تواند، سه روز روزه بگیرد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-153 ج۲، مسئله ۱۵۳]. روزه‌داری که قضای روزۀ ماه رمضان از خودش دارد و روزۀ قضا گرفته است، می‌تواند قبل از اذان ظهر، روزۀ خود را باطل نماید، ولی اگر وقت قضای روزۀ ماه رمضان آخر نسبت به زمان فرا رسیدن ماه رمضان جدید کم باشد، مثل اینکه فرد، یک هفته روزۀ قضا از ماه رمضان سال قبل دارد و فقط هفت روز هم به ماه رمضان سال جدید باقی مانده است، در این صورت، احتیاط مستحب آن است که روزۀ خویش را باطل ننماید. &lt;ref&gt;شایان ذکر است، آنچه ذکر شد در صورتی ‌است که انجام روزۀ خصوص آن روز - به سبب نذر و مانند آن - بر فرد، واجب نشده باشد، وگرنه افطار و باز کردن روزه، حتّی ‌قبل از ظهر جایز نیست.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> امّا بعد از اذان ظهر، افطار عمدی روزۀ قضای ماه رمضان جایز نیست و کفّاره دارد، که توضیح آن در مسألۀ «۱۵۵» ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-155 ج۲، مسئله ۱۵۵]. کسی که قضای روزۀ ماه رمضان خودش را گرفته، اگر بعد از اذان ظهر عمداً با «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» یا «استمناء» روزۀ خویش را باطل ‌کند، واجب است ده فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُدّ طعام بدهد و اگر نمی‌تواند سه روز روزه بگیرد؛<br /> <br /> البتّه چنانچه افطار روزۀ قضا در بعد از ظهر با مبطلاتی که ذکر شد، به علّت ندانستن مسأله و حکم شرعی باشد، در صورتی که جاهل قاصر باشد، کفّاره بر او واجب نیست، ولی اگر جاهل مقصّر باشد - حتّی بنابر احتیاط واجب در موردی که هنگام ارتکاب مبطل، تردید نداشته - پرداخت کفّاره لازم می‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-165 ج۲، مسئله ۱۶۵]. کفّارۀ افطار عمدی در ماه مبارک، اختصاص به فردی دارد که عمداً روزۀ خود را با ارتکاب یکی از مواردی که در مسألۀ «۱۵۶» ذکر شد، باطل نموده است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-166 ج۲، مسئله ۱۶۶]. در کفّارۀ افطار عمدی روزۀ ماه رمضان، فرد باید یک بنده آزاد کند، یا به دستوری که بعداً گفته می‌شود &lt;ref&gt;به فصل «کفّارات»، مسائل «۱۱۱۸ تا ۱۱۲۱»مراجعه شود.&lt;/ref&gt; دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُدّ که تقریباً «۷۵۰ گرم» است، طعام یعنی گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-167 ج۲، مسئله ۱۶۷]. اگر در کفّارۀ افطار عمدی روزۀ ماه رمضان انجام هیچ کدام از سه مورد ذکر شده در مسألۀ قبل برای فرد ممکن نباشد، باید به هر تعداد فقیری که می‌تواند، یک مُدّ طعام بپردازد و اگر آن هم ممکن نیست، استغفار نماید و احتیاط واجب آن است که در این دو صورت (صدقه و استغفار)، هر وقت در آینده برایش توانایی حاصل گردید، کفّاره را بپردازد یا آن را کامل نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-168 ج۲، مسئله ۱۶۸]. کسی که کفّارات متعدّد عمد از ماه مبارک رمضان بر عهده دارد و فعلاً از اینکه همۀ آنها را به‌طور کامل پرداخت کند ناتوان است، ولی می تواند در آینده تدریجاً کفّارات را بپردازد، مثلاً در طی چند سال آنها را ادا نماید، لازم است این کار را انجام دهد و در این صورت، نوبت به اینکه به هر تعداد فقیری که می‌تواند، یک مُدّ طعام بدهد نمی‌رسد.<br /> <br /> شایان ذکر است، در فرضی که فرد برای همیشه ناتوان است و در آینده هم به تدریج نمی‌تواند کفّارات را بپردازد، باید به هر تعداد فقیری که می‌تواند، یک مُدّ طعام بدهد و لازم است مقدار طعامی را که تمکّن از اعطای آن به فقرا دارد، بر تعداد روزهایی که افطار عمدی کرده، توزیع نماید با رعایت اینکه به هر فقیر کمتر از یک مُدّ داده نشود و چنانچه طعام با توزیع به صورت مذکور برای تمام ایّام کافی نباشد، برای مقداری که کافی نیست استغفار نماید؛ مثلاً اگر فرد ۶۰ کفّارۀ عمد ماه مبارک رمضان بر عهده دارد و فقط تا آخر عمر توانایی پرداخت ۳۰۰ مُدّ طعام را دارد، باید برای کفّارۀ هر روز، پنج مُدّ طعام لحاظ نماید و هر مُدّ را به یک فقیر بپردازد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-510 مسألة ۵۱۰]: تجب الکفّارة علی من أفطر فی شهر رمضان بالأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة مع العمد والاختیار من غیر کره ولا إجبار، ویتحقّق التکفیر - حتّی فی الإفطار بالمحرّم - بتحریر رقبة أو صیام شهرین متتابعین أو إطعام ستّین مسکیناً، بتوضیح سیأتی فی أحکام الکفّارات.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-520 مسألة ۵۲۰]: یجوز الإفطار فی قضاء شهر رمضان قبل الزوال ولا یجوز بعده، ولو أفطر لزمته الکفّارة، وهی إطعام عشرة مساکین یعطی کلّ واحد منهم مُدّاً من الطعام، فلو عجز عنه صام بدله ثلاثة أیام. هذا إذا لم یکن القضاء فی ذلک الیوم متعیناً علیه بنذر أو نحوه، وإلّا لم یجز الإفطار فیه مطلقاً، کما هو الحکم فی غیره من الواجب المعین، بل قد تترتّب الکفّارة علی ذلک کالإفطار فی الصوم المعین بالنذر.<br /> <br /> وأمّا الواجب الموسّع - غیر القضاء عن النفس - فیجوز الإفطار فیه قبل الزوال وبعده، والأولی أن لا یفطر بعد الزوال ولا سیما إذا کان الواجب هو قضاء صوم شهر رمضان عن غیره بإجارة أو غیر إجارة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1319 مسألة ۱۳۱۹]: الکفّارات علی خمسة أقسام:<br /> <br /> فإنّها إما أن تکون معینة أو مرتّبة أو مخیرة أو ما اجتمع فیها الترتیب والتخییر أو تکون کفّارة الجمع، وفیما یلی أمثلة للجمیع: ....<br /> <br /> ب- کفّارة من تعمّد الإفطار فی یوم من شهر رمضان أو خالف العهد مخیرة، وهی عتق رقبة أو صیام شهرین متتابعین أو إطعام ستّین مسکیناً. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1340 مسألة ۱۳۴۰]: إذا عجز عن الخصال الثلاث فی الکفّارة المخیرة لإفطار شهر رمضان عمداً فعلیه التصدّق بما یطیق - أی بأقلّ من ستّین مسکیناً -، ومع التعذّر یتعین علیه الاستغفار، ولکن إذا تمکن بعد ذلک من إکمال العدد أو من التکفیر لزمه ذلک علی الأحوط.<br /> <br /> وإذا عجز عن الخصال الثلاث فی الکفّارة المخیرة لحنث العهد فلیصم ثمانیة عشر یوماً، فإن عجز لزمه الاستغفار.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-1341 مسألة ۱۳۴۱]: إذا عجز عن صیام ثلاثة أیام فی کفّارة الإفطار فی قضاء شهر رمضان بعد الزوال وفی کفّارة الیمین والنذر فعلیه الاستغفار، وهکذا الحال لو عجز عن إطعام عشرة مساکین فی کفّارة البراءة.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> قبل [https://mesb.ir/m1-1016 مسألة ۱۰۱۶]<br /> <br /> تجب الکفّارة بتعمّد الإفطار بالأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة فی صوم شهر رمضان، أو بأحد الأربعة الأُول فی قضائه بعد الزوال، أو بشیء من المفطرات المتقدّمة فی الصوم المنذور المعین، ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1016 ج۱، مسألة ۱۰۱۶]: کفّارة إفطار یوم من شهر رمضان مخیرة بین عتق رقبة، وصوم شهرین متتابعین، وإطعام ستّین مسکیناً لکلّ مسکین مدّ، والأحوط الأولی فی الإفطار علی الحرام الجمع بین الخصال الثلاث.<br /> <br /> وکفّارة إفطار قضاء شهر رمضان بعد الزوال إطعام عشرة مساکین لکلّ مسکین مدّ فإن لم ‏یتمکن صام ثلاثة أیام.<br /> <br /> وکفّارة إفطار الصوم المنذور المعین کفّارة یمین وهی عتق رقبة أو إطعام عشرة مساکین - لکلّ واحد مدّ - أو کسوة عشرة مساکین، فإن عجز صام ثلاثة أیام متوالیات.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1018 ج۱، مسألة ۱۰۱۸]: من عجز عن الخصال الثلاث فی کفّارة الإفطار فی شهر رمضان تصدّق بما یطیق - أی یطعم أقلّ من ستّین مسکیناً حسب تمکنه - ومع التعذّر یتعین علیه الاستغفار، ولکن یلزم التکفیر عند التمکن علی الأحوط وجوباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1056 ج۱، مسألة ۱۰۵۶]: یجوز الإفطار فی الصوم المندوب إلی الغروب، ولا یجوز فی قضاء صوم شهر رمضان بعد الزوال إذا کان القضاء لنفسه، بل تقدّم أنّ علیه الکفّارة، أمّا قبل الزوال فیجوز إذا کان موسّعاً، وأمّا الواجب الموسّع غیر قضاء شهر رمضان فیجوز الإفطار فیه مطلقاً، وإن کان الأحوط استحباباً ترک الإفطار فیه بعد الزوال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-746 ج۳، مسألة ۷۴۶]: الکفّارات - عدا کفّارات الإحرام - علی خمسة أقسام: ....<br /> <br /> القسم الثانی: الکفّارة المخیرة&lt;ref&gt;سیأتی فی المسألة (۷۸۰) أنّ من عجز عن الخصال الثلاث فی کفّارة الإفطار یلزمه التصدّق بما یطیق، وإنّ من عجز عنها فی کفّارة الاعتکاف أو العهد یلزمه صیام ثمانیة عشر یوماً، فالکفّارة الثابتة فی الموارد الثلاثة المذکورة مشتملة علی التخییر والترتیب – کالقسم الثالث الآتی – فعدّها قسماً مستقلّاً فی مقابله جری علی وفق ما هو الشائع فی کلمات الفقهاء (رضوان الله تعالی علیهم) من تقسیم الکفّارات إلی: مرتّبة، ومخیرة، وما اجتمع فیه الأمران، وکفّارة الجمع.&lt;/ref&gt;، وهی فی ثلاثة موارد أیضاً:<br /> <br /> ۱. کفّارة من أفطر فی شهر رمضان بتعمّد الأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m3-780 ج۳، مسألة ۷۸۰]: إذا عجز عن الخصال الثلاث فی الکفّارة المخیرة فإن کانت کفّارة الإفطار فی شهر رمضان فعلیه التصدّق بما یطیق أی بأقلّ من ستّین مسکیناً، ومع التعذّر یتعین علیه الاستغفار، ولکن إذا تمکن بعد ذلک من إکمال العدد أو من التکفیر لزمه ذلک علی الأحوط. ....<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2470 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: تجب الکفارة فی أربعة أقسام من الصوم:<br /> <br /> الأول: صوم شهر رمضان، وکفارته مخیرة بین العتق وصیام شهرین متتابعین وإطعام ستین مسکینا علی الأقوی، وإن کان الأحوط الترتیب فیختار العتق مع الإمکان ومع العجز عنه فالصیام ومع العجز عنه فالإطعام، ویجب الجمع &lt;ref&gt;(ویجب الجمع) لا یجب وإن کان أحوط، ومنه یظهر الحال فی التفریعات الآتیة.&lt;/ref&gt; بین الخصال إن کان الإفطار علی محرم کأکل المغصوب وشرب الخمر والجماع المحرم ونحو ذلک.<br /> <br /> الثانی: صوم قضاء شهر رمضان إذا أفطر بعد الزوال، وکفارته إطعام عشرة مساکین لکل مسکین مد، فإن لم یتمکن فصوم ثلاثة أیام، والأحوط إطعام ستین مسکینا.<br /> <br /> الثالث: صوم النذر المعین، وکفارته کفارة إفطار شهر رمضان &lt;ref&gt;(وکفارته کفارة إفطار شهر رمضان): الأظهر إجزاء کفارة الیمین.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> الرابع: صوم الاعتکاف، وکفارته مثل کفارة شهر رمضان مخیرة بین الخصال، ولکن الأحوط الترتیب المذکور، هذا وکفارة الاعتکاف مختصة بالجماع فلا تعم سائر المفطرات، والظاهر أنها لأجل الاعتکاف لا للصوم ولذا تجب فی الجماع لیلا أیضاً.<br /> <br /> و أما ما عدا ذلک من أقسام الصوم فلا کفارة فی إفطاره واجبا کان کالنذر المطلق والکفارة أو مندوبا فإنه لا کفارة فیها وإن أفطر بعد الزوال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2474 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۷۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: إذا تعذر بعض الخصال فی کفارة الجمع وجب علیه الباقی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2488 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۸۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۹: من عجز عن الخصال الثلاث فی کفارة مثل شهر رمضان تخیر بین أن یصوم ثمانیة عشر یوما أو یتصدق بما یطیق &lt;ref&gt;(أو یتصدق بما یطیق): بل هو المتعین فی کفارة الافطار فی شهر رمضان کما یتعین صیام ثمانیة عشر یوماً فی سائر موارد الکفارة المتخیرة ومع تعذرهما یتعین علیه الاستغفار.&lt;/ref&gt;، ولو عجز أتی بالممکن منهما، وإن لم یقدر علی شیء منهما استغفر الله ولو مرة بدلا عن الکفارة، وإن تمکن بعد ذلک منها أتی بها &lt;ref&gt;(أتی بها): علی الأحوط.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2548 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۷: لا یجوز للصائم قضاء شهر رمضان إذا کان عن نفسه الإفطار بعد الزوال، بل تجب علیه الکفارة به وهی کما مر إطعام عشرة مساکین لکل مسکین مد، ومع العجز عنه صیام ثلاثة أیام، وأما إذا کان عن غیره بإجارة أو تبرع فالأقوی جوازه وإن کان الأحوط الترک، کما أن الأقوی الجواز فی سائر أقسام الصوم الواجب الموسع وإن کان الأحوط الترک فیها أیضاً، وأما الإفطار قبل الزوال فلا مانع منه حتی فی قضاء شهر رمضان عن نفسه إلا مع التعین بالنذر أو الإجارة أو نحوهما، أو التضیق بمجیء رمضان آخر إن قلنا بعدم جواز التأخیر إلیه کما هو المشهور .<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:کفاره روزه]]<br /> [[رده:عمد]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%DA%A9%D9%81%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%AA%D8%A3%D8%AE%DB%8C%D8%B1&diff=2855 2026-05-05T12:54:35Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> مکلفی که در ماه رمضان روزه نگرفته است (غیر از [[روزه پیرمرد و پیرزن|پیرمرد و پیرزن]] و [[ذوالعطاش]] و [[ضررداشتن روزه|مریض مستمرّ]]) چنانچه تا ماه رمضان سال آینده قضای آن را به‌جا نیاورد، باید علاوه بر قضای روزه، برای هر روز یک [[مدّ طعام]] به [[فقیر شرعی|فقیر]] بدهد که به آن کفاره تأخیر گفته می‌شود.<br /> <br /> توجه: اگر انجام قضا و پرداخت کفاره برای چند سال به تأخیر بیفتد، کفاره فقط یک بار واجب می‌شود و برای سال‌های بعد تکرار نمی‌شود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1673 مسئله ۱۶۷۳] . اگر به واسطه مرضی روزه ماه رمضان را نگیرد و بعد از ماه رمضان مرض او برطرف شود، ولی عذر دیگری پیدا کند که نتواند تا ماه رمضان سال بعد قضای روزه را بگیرد، باید روزه‌هایی را که نگرفته قضا نماید، ـ و بنا بر احتیاط واجب ـ برای هر روز یک مُد طعام نیز به فقیر بدهد. و همچنین است اگر در ماه رمضان غیر از مرض عذر دیگری داشته باشد و بعد از ماه رمضان آن عذر برطرف شود و تا ماه رمضان سال بعد به واسطه مرض نتواند روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1674 مسئله ۱۶۷۴] . اگر در ماه رمضان به واسطه عذری روزه نگیرد، و بعد از ماه رمضان عذر او برطرف شود و تا ماه رمضان آینده عمداً قضای روزه را نگیرد، باید روزه را قضا کند و برای هر روز یک مُد طعام هم به فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1675 مسئله ۱۶۷۵] . اگر در قضای روزه کوتاهی کند تا وقت تنگ شود و در تنگی وقت عذر پیدا کند، باید قضا را بگیرد ـ و بنا بر احتیاط ـ برای هر روز یک مُد طعام به فقیر بدهد، و همچنین است اگر بعد از برطرف شدن عذر تصمیم داشته باشد که روزه‌های خود را قضا کند، ولی پیش از آنکه قضا نماید در تنگی وقت عذر پیدا کند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1678 مسأله ۱۶۷۸] . اگر قضای روزه ماه رمضان را چند سال تأخیر بیندازد، باید قضا را بگیرد و از جهت تأخیر در سال اوّل برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد، و اما از جهت تأخیر چند سال بعدی چیزی بر او واجب نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1679 مسئله ۱۶۷۹] . اگر روزه ماه رمضان را عمداً نگیرد، باید قضای آن را به‌جا آورد و برای هر روز دو ماه روزه بگیرد، یا به شصت فقیر طعام بدهد، یا یک بنده آزاد کند، و چنانچه تا ماه رمضان آینده قضای آن روزه را به‌جا نیاورد ـ بنا بر احتیاط لازم ـ برای هر روز یک مُد طعام نیز کفاره بدهد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-146 ج۲، مسأله ۱۴۶]. اگر انسان روزۀ ماه رمضان را عمداً نگیرد، احکام ذیل در مورد وی جاری می‌باشد: ....<br /> <br /> د. چنانچه تا ماه رمضان آینده قضای آن روزه را به‌جا نیاورد، بنابر احتیاط واجب، برای هر روز یک مُدّ طعام نیز بابت کفّارۀ تأخیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-191 ج۲، مسأله ۱۹۱]. اگر انسان به علّت عذر دیگری غیر از بیماری روزه نگرفته باشد و عذر او تا ماه رمضان بعد باقی بماند، روزه‌هایی را که نگرفته باید قضا کند و احتیاط واجب آن است که برای هر روز یک مُدّ طعام به فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-192 ج۲، مسأله ۱۹۲]. اگر فرد به علّت بیماری، روزۀ ماه رمضان را نگیرد و بعد از ماه رمضان، بیماری او برطرف شود ولی عذر دیگری پیدا کند که نتواند تا ماه رمضان بعد قضای روزه را بگیرد، باید روزه‌هایی را که نگرفته قضا نماید و بنابر احتیاط واجب، برای هر روز یک مُدّ طعام نیز به فقیر بدهد؛<br /> <br /> همین طور، اگر در ماه رمضان به جز بیماری، عذر دیگری داشته باشد و بعد از ماه رمضان آن عذر برطرف شود و تا ماه رمضان سال بعد به علّت بیماری نتواند روزه بگیرد، باید روزه‌هایی را که نگرفته قضا نماید و بنابر احتیاط واجب، برای هر روز یک مُدّ طعام نیز به فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-193 ج۲، مسأله ۱۹۳]. اگر انسان در ماه رمضان به علّت عذری روزه نگیرد و بعد از ماه رمضان، عذر او برطرف شود و تا ماه رمضان آینده عمداً قضای روزه را نگیرد، باید روزه را قضا کند و برای هر روز یک مُدّ (تقریباً ۷۵۰ گرم) طعام، یعنی گندم یا جو یا نان یا برنج و مانند اینها به فقیر بدهد؛ کفّارۀ مذکور که بابت تأخیر در انجام روزۀ قضا است، «کفّارۀ تأخیر» نامیده می‌شود. &lt;ref&gt;[پ: توضیح بیشتر پیرامون کفّارۀ تأخیر، در فصل «کفّارات» ذکر می‌شود.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برای پرداخت کفّارۀ مذکور در این مسأله (کفّارۀ تأخیر) و همین طور موارد ذکر شده در مسائل بعدی، سیر کردن فقیر کافی نیست و لازم است یک مُدّ طعام را به عنوان اینکه مال و ملک فقیر باشد به وی بپردازد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-194 ج۲، مسأله ۱۹۴]. اگر انسان در ماه رمضان بدون عذر روزه نگیرد و تا ماه رمضان آینده عمداً قضای روزه را هم به‌جا نیاورد، باید روزه را قضا کند و بنابر احتیاط واجب، برای هر روز یک مُدّ طعام هم بابت کفّارۀ تأخیر به فقیر بدهد.<br /> <br /> شایان ذکر است، از آنجا که فرد عمداً روزۀ ماه رمضان را نگرفته، باید در مواردی که در مسألۀ «۱۵۶» ذکر شد، کفّارۀ افطار عمدی را نیز بپردازد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-195 ج۲، مسأله ۱۹۵]. اگر انسان در ماه رمضان به علّت عذری روزه نگیرد و بعد از ماه رمضان، عذر او برطرف شود و از روی عمد یا سهل‌انگاری، قضای روزه را نگیرد تا آنکه وقت قضای روزۀ ماه رمضان قبل نسبت به زمان فرا رسیدن ماه رمضان جدید کم باشد، مثلاً اگر یک هفته روزۀ قضا از ماه رمضان سال قبل دارد یک هفته به ماه رمضان جدید باقی باشد و در این فاصلۀ زمانی نیز عذر پیدا کند، باید قضا را بعد از برطرف شدن عذر بگیرد و برای هر روز یک مُدّ طعام بابت کفّارۀ تأخیر به فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-196 ج۲، مسأله ۱۹۶]. اگر انسان در ماه رمضان به علّت عذری روزه نگیرد و بعد از ماه رمضان، عذر او برطرف شود و بعد از برطرف شدن آن عذر تصمیم داشته باشد که روزه‌های خود را قضا کند، ولی قبل از آنکه قضا نماید، در کمی وقت - به معنایی که در مسألۀ قبل بیان شد - عذر دیگری پیدا کند، باید قضا را بعد از برطرف شدن عذر بگیرد و نیز لازم است - حتّی بنابر احتیاط واجب اگر عذر عرفی برای تأخیر در انجام قضای روزه تا زمان پدید آمدن عذر جدید داشته باشد - برای هر روز یک مُدّ طعام بابت کفّارۀ تأخیر به فقیر بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-198 ج۲، مسأله ۱۹۸]. اگر کسی می‌دانسته روزۀ قضا دارد، ولی نمی‌دانسته تأخیر در انجام روزۀ قضا تا ماه رمضان سال بعد، موجب ثابت شدن کفّارۀ تأخیر می‌شود، کفّارۀ تأخیر از وی ساقط نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-208 ج۲، مسأله ۲۰۸]. اگر کفّاره یا فدیه بر انسان واجب شود و چند سال آن را به‌جا نیاورد، چیزی بر آن اضافه نمی‌شود.<br /> <br /> بنابراین، اگر فرد قضای روزۀ ماه رمضان را چند سال به تأخیر بیندازد، باید قضا را بگیرد و به علّت تأخیر در سال اوّل - با توضیحی که قبلاً بیان شد - برای هر روز یک مُدّ طعام به فقیر بدهد و امّا برای تأخیر چند سال بعدی، چیزی بر او واجب نیست و کفّارۀ تأخیر مکرّر نمی‌شود. &lt;ref&gt;[پ: مثلاً فردی ‌که یک روز روزۀ قضا داشته و انجام آن را پنج سال به تأخیر انداخته است، پرداخت یک کفّارۀ تأخیر (یک مُدّ طعام) بر او واجب است و لازم نیست به علّت تأخیر پنج ساله، پنج کفّارۀ تأخیر بپردازد.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-519 مسألة ۵۱۹]: الأحوط الأولی أن یقضی ما فاته فی شهر رمضان لعذر أو بغیر عذر أثناء سنته إلی رمضان الآتی ولا یؤخّره عنه، ولو أخّره عمداً وجب أن یکفِّر عن کلّ یوم بالتصدّق بمُدّ من الطعام، سواء فاته صوم شهر رمضان لعذر أم بدونه علی الأحوط لزوماً فی الصورة الثانیة، کما أن الأحوط وجوباً أداء الکفّارة مع التأخیر فی القضاء بغیر عمد فی الصورتین.<br /> <br /> ولو فاته الصوم لمرض واستند التأخیر فی قضائه إلی استمرار المرض إلی رمضان الآتی بحیث لم یتمکن المکلّف من القضاء فی مجموع السنة سقط وجوب القضاء ولزمته الفدیة فقط، وهی بمقدار الکفّارة المذکورة.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1047 ج۱، مسألة ۱۰۴۷]: لا یجب الفور فی القضاء، وإن کان الأحوط استحباباً عدم تأخیر قضاء صوم شهر رمضان عن شهر رمضان الثانی، وإن فاتته أیام من شهر واحد لا یجب علیه التعیین ولا الترتیب، وإن عین لم‏ یتعین إلّا إذا کان له أثر، وإذا کان علیه قضاء من شهر رمضان سابق ومن لاحق لم یجب التعیین، کما لا یجب الترتیب فیجوز قضاء اللاحق قبل السابق ویجوز العکس، نعم إذا تضیق وقت اللاحق بمجیء شهر رمضان الثالث فالأحوط الأولی قضاء اللاحق، وإن نوی السابق صحّ صومه ووجبت علیه الفدیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1050 مسألة ۱۰۵۰]: إذا فاته شهر رمضان أو بعضه بمرض واستمرّ به المرض إلی شهر رمضان الثانی سقط قضاؤه، وتصدّق عن کلّ یوم بمدّ ولا یجزئ القضاء عن التصدّق، وأمّا إذا فاته بعذر غیر المرض وجب القضاء وتجب الفدیة أیضاً علی الأحوط لزوماً، وکذا إذا کان سبب الفوت المرض وکان العذر فی التأخیر السفر، وکذا العکس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1051 مسألة ۱۰۵۱]: إذا فاته شهر رمضان، أو بعضه لعذر وأخّر القضاء إلی شهر رمضان الثانی مع تمکنه منه عازماً علی التأخیر أو متسامحاً ومتهاوناً وجب القضاء والفدیة معاً، وهکذا إذا کان عازماً علی القضاء - قبل مجیء شهر رمضان الثانی - فاتّفق طروّ العذر، ولا فرق فی ذلک بین المرض وغیره من الأعذار .<br /> <br /> وإذا فاته شهر رمضان أو بعضه لا لعذر ولم ‏یقضِه إلی شهر رمضان الثانی - لأی سبب کان - وجب علیه القضاء وکذا الفدیة أیضاً علی الأحوط لزوماً، وإذا کان فوته بالإفطار فیه متعمّداً تجب کفارة الإفطار أیضاً.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2490 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۹۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۱: من علیه الکفارة إذا لم یؤدها حتی مضت علیه سنین لم تتکرر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2491 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۹۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۲: الظاهر أن وجوب الکفارة موسع فلا تجب المبادرة إلیها نعم لا یجوز التأخیر إلی حد التهاون.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2534 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۳: إذا فاته شهر رمضان أو بعضه لعذر واستمر إلی رمضان آخر فإن کان العذر هو المرض سقط قضاؤه علی الأصح وکفّر عن کل یوم بمد والأحوط مدان، ولا یجزئ القضاء عن التکفیر نعم الأحوط الجمع بینهما، وإن کان العذر غیر المرض کالسفر ونحوه فالأقوی وجوب القضاء، وإن کان الأحوط الجمع بینه وبین المد &lt;ref&gt;(وإن کان الأحوط الجمع بینه وبین المد): لا یترک الاحتیاط بالجمع فیه وفیما بعده من الصورتین.&lt;/ref&gt;، وکذا إن کان سبب الفوت هو المرض وکان العذر فی التأخیر غیره مستمرا من حین برئه إلی رمضان آخر أو العکس، فإنه یجب القضاء أیضاً فی هاتین الصورتین علی الأقوی والأحوط الجمع خصوصا فی الثانیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2535 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۴: إذا فاته شهر رمضان أو بعضه لا لعذر بل کان متعمدا فی الترک ولم یأت بالقضاء إلی رمضان آخر وجب علیه الجمع بین الکفارة &lt;ref&gt;(وجب علیه الجمع بین الکفارة) : أی کفارة التأخیر المعبر عنها بالفدیة وثبوتها حینئذ مبنی علی الاحتیاط، نعم لا إشکال فی ثبوت کفارة الإفطار العمدی لو فرض کون الفوت مع الإفطار علی تفصیل تقدم فی محله.&lt;/ref&gt; والقضاء بعد الشهر، وکذا إن فاته لعذر ولم یستمر ذلک العذر بل ارتفع فی أثناء السنة ولم یأت به إلی رمضان آخر متعمدا وعازما علی الترک أو متسامحا واتفق العذر عند الضیق، فإنه یجب حینئذ الجمع، وأما إن کان عازما علی القضاء بعد ارتفاع العذر فاتفق العذر عند الضیق فلا یبعد کفایة القضاء &lt;ref&gt;(فلا یبعد کفایة القضاء) : کفایته محل إشکال، سیما اذا لم یکن له عذر عرفی فی التأخیر، بل لایبعد وجوب الکفارة علیه فی هذه الصورة.&lt;/ref&gt; لکن لا یترک الاحتیاط بالجمع أیضاً، ولا فرق فیما ذکر بین کون العذر هو المرض أو غیره.<br /> <br /> فتحصل مما ذکر فی هذه المسألة وسابقتها أن تأخیر القضاء إلی رمضان آخر إما یوجب الکفارة فقط وهی الصورة الأولی المذکورة فی المسألة السابقة، وإما یوجب القضاء فقط &lt;ref&gt;(وأما یوجب القضاء فقط) : مر الإشکال فی کفایته فی الصور المشار إلیها.&lt;/ref&gt; وهی بقیة الصور المذکورة فیها، وإما یوجب الجمع بینهما وهی الصور المذکورة فی هذه المسألة. نعم الأحوط الجمع فی الصور المذکورة فی السابقة أیضاً کما عرفت.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:کفاره روزه]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D9%BE%D8%AF%D8%B1_%D9%88_%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1&diff=2854 2026-05-05T12:51:48Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> قضای روزه‌های پدر بر بزرگ‌ترین پسر هنگام فوت با چند شرط واجب است:<br /> <br /> ۱. روزه ماه رمضان باشد (به‌خلاف روزه نذر و استیجاری و...)<br /> <br /> ۲. روزه‌نگرفتن به‌جهت عذر باشد (نه از روی نافرمانی)<br /> <br /> ۳. بعد از برطرف‌شدن عذر، به‌جاآوردن قضا ممکن بوده است<br /> <br /> ۴. پسر بزرگ‌تر هنگام فوت پدر، عاقل و بالغ باشد<br /> <br /> ۵. نسبت به پسر بزرگ‌تر، موانع ارث وجود نداشته باشد<br /> <br /> '''نکته۱''': در صورتی که پدر وصیت به روزه نکرده باشد، پسر بزرگ‌تر می‌تواند به‌جای قضای روزه، به‌ازای هر روز یک مدّ طعام به فقیر صدقه بدهد.<br /> <br /> '''نکته۲''': احتیاط مستحب است که پسر بزرگ‌تر، قضای روزۀ ماه رمضان مادر را به‌جا آورد.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': اگر پسر بزرگ‌تر برای روزه‌های پدر شخصی را اجیر کند یا کسی به صورت تبرعی و مجانی قضای روزه‌ها را به‌جا آورد، آیا روزه‌ها ساقط می‌شود؟<br /> <br /> '''جواب''': بله در فرض سؤال روزه‌ها از عهده پسر بزرگ‌تر برداشته می‌شود.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1670 مسئله ۱۶۷۰]. اگر قضای روزه میتی را گرفته باشد، بهتر آن است که بعد از ظهر روزه را باطل نکند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1671 مسئله ۱۶۷۱]. اگر به واسطه مرض یا حیض یا نفاس، روزه ماه رمضان را نگیرد و پیش از گذشت زمانی که بتواند آن روزه‌هایی را که نگرفته قضا کند بمیرد، آن روزه‌ها قضا ندارند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1681 مسئله ۱۶۸۱]. بعد از مرگ پدر، پسر بزرگ‌تر  بنا بر احتیاط لازم  باید قضای روزه ماه رمضان او را به تفصیلی که در نماز در مسأله (۱۳۷۰) ذکر شد به‌جا آورد، و می‌تواند به‌جای هر روز (۷۵۰ گرم) طعام را به فقیری بدهد هرچند از مال میت اگر ورثه راضی باشند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1682 مسئله ۱۶۸۲]. اگر پدر غیر از روزه ماه رمضان، روزه واجب دیگری را مانند روزه نذر نگرفته باشد، یا اجیر شده و نگرفته باشد، قضای آن بر پسر بزرگ‌تر لازم نیست.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-144 ج۲، مسئله ۱۴۴]. در موارد زیر لازم نیست مکلّف قضای روزه را انجام دهد: ....<br /> <br /> ۶. اگر فرد به دلیل بیماری یا حیض یا نفاس، روزۀ ماه رمضان را نگیرد و قبل از گذشت زمانی که بتواند آن روزه‌هایی را که نگرفته قضا کند، بمیرد، آن روزه‌ها قضا ندارند؛ مثلاً پدری که در ماه مبارک رمضان به علّت بیماری روزه نگرفته و در روز عید فطر همان سال از دنیا رفته است، بر پسر بزرگ‌تر لازم نیست قضای روزه‌های او را بگیرد.<br /> <br /> احکام روزۀ قضای ماه رمضان پدر (که بنابر احتیاط لازم، بر پسر بزرگ‌تر واجب است)<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-211 ج۲، مسئله ۲۱۱]. بعد از مرگ پدر، پسر بزرگ‌تر، بنابر احتیاط لازم باید قضای روزۀ ماه رمضان او را با توضیحی که در فصل (نماز قضای پدر) بیان شد، به‌جا آورد؛ البتّه اگر به جای هر روز روزۀ قضا یک مُدّ (تقریباً ۷۵۰ گرم) طعام به فقیر داده شود کافی است &lt;ref&gt;این حکم اختصاص به پسر بزرگتر ندارد و شامل سایر اشخاص که محجور نیستند نیز می‌شود؛ بنابراین اگر ورثۀ بالغ رشید - غیر از پسر بزرگتر - از مالشان اقدام به این امر نمایند، کافی است.&lt;/ref&gt; و در این صورت، قضای روزه‌‌های پدر، بر پسر بزرگتر واجب نیست؛<br /> <br /> ولی اگر میّت وصیّت کرده که برای روزه‌هایش اجیر بگیرند، دادن طعام کافی نیست و در این صورت، باید از ثلث مال او برای روزه‌های قضایش، فردی را اجیر کنند. &lt;ref&gt;شایان ذکر است، همۀ احکام و شرایط واجب شدن قضای ‌روزۀ پدر بر پسر بزرگ‌‌‌تر همانند نماز قضای ‌پدر است؛ برای ‌آشنایی ‌بیشتر با احکام آن، به جلد اوّل، فصل مربوط به نماز قضای ‌پدر، مراجعه شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-212 ج۲، مسئله ۲۱۲]. اگر پدر غیر از روزۀ ماه رمضان، روزۀ واجب دیگری مانند روزۀ نذر را نگرفته باشد یا برای قضای روزه اجیر شده و نگرفته باشد، قضای آن بر پسر بزرگ‌تر لازم نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-213 ج۲، مسئله ۲۱۳]. بعد از مرگ مادر احتیاط مستحب است پسر بزرگ‌تر، قضای روزۀ ماه رمضان او را به تفصیلی که در جلد اول فصل (نماز قضای پدر) بیان شد، به‌جا آورد؛<br /> <br /> همچنان که کافی است به جای هر روز یک مُدّ (تقریباً ۷۵۰ گرم) طعام به فقیر بدهد، ولی اگر مادر وصیّت کرده که برای روزه‌هایش اجیر بگیرند، دادن طعام کافی نیست و در این صورت، باید از ثلث مال مادر برای روزه‌‌های قضایش، فردی را اجیر کنند.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-521 مسألة ۵۲۱]: من فاته صیام شهر رمضان لعذر أو غیره ولم یقضه مع التمکن منه حتّی مات فالأحوط وجوباً أن یقضیه عنه ولده الأکبر بالشرطین المتقدّمین فی المسألة (۴۴۸). ویجزئ عن القضاء التصدّق بمُدّ من الطعام عن کلّ یوم، والأحوط الأولی ذلک فی الأمّ أیضاً. وما ذکرناه فی المسألة (۴۴۸) إلی المسألة (۴۵۳) من الأحکام الراجعة إلی قضاء الصلوات یجری فی قضاء الصوم أیضاً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-522 مسألة ۵۲۲]: إذا فاته صوم شهر رمضان لمرض أو حیض أو نفاس ولم یتمکن من قضائه - کأن مات قبل البرء من المرض أو النقاء من الحیض أو النفاس أو بعد ذلک قبل مضی زمان یصحّ منه قضاؤه فیه - لم یقضَ عنه.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1049 ج۱، مسألة ۱۰۴۹]: إذا فاتته أیام من شهر رمضان بمرض، ومات قبل أن یبرأ لم ‏تُقضَ عنه، وکذا إذا فات بحیض أو نفاس ماتت فیه أو بعد ما طهرت قبل مضی زمان یمکن القضاء فیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1057 ج۱، مسألة ۱۰۵۷]: لا یلحق القاضی عن غیره بالقاضی عن نفسه فی الحرمة والکفّارة، وإن کان الأحوط استحباباً الإلحاق.<br /> <br /> کتاب الصوم» الفصل الحادی عشر قضاء صوم المیت من ولیه <br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1058 ج۱، مسألة ۱۰۵۸]: یجب علی الأحوط علی ولی المیت - وهو الولد الذکر الأکبر حال الموت - أن یقضی ما فات أباه من الصوم لعذر ممّا وجب علیه قضاؤه، هذا إذا لم یکن قاصراً حین موته - لصغرٍ أو جنون - ولم ‏یکن ممنوعاً من إرثه لبعض أسبابه کالقتل والکفر وإلّا لم یجب علیه ذلک.<br /> <br /> وأمّا ما فات أباه عمداً أو أتی به فاسداً لجهل تقصیری فلا یلحق بما فات عن عذر ولا یجب قضاؤه، وإن فاته ما لا یجب علیه قضاؤه کما لو مات فی مرضه لم ‏یجب القضاء عنه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1059 ج۱، مسألة ۱۰۵۹]: الأحوط استحباباً إلحاق الأکبر الذکر فی جمیع طبقات المواریث - علی الترتیب فی الإرث - بالولد الأکبر فی الحکم المتقدّم، کما أنّ الأحوط استحباباً إلحاق الأمّ بالأب.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1060 ج۱، مسألة ۱۰۶۰]: لا یجب علی الولی قضاء ما لم ‏یحرز اشتغال ذمّة الأب بقضائه من الصوم الفائت عنه بعذر، ولا یکفی فی ذلک إقراره به عند موته ما لم ‏یحصل الاطمئنان بمطابقته للواقع.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1061 ج۱، مسألة ۱۰۶۱]: إذا علم أنّه کان علی الأب القضاء وشک فی إتیانه به فی حال حیاته وجب علی الولی قضاؤه علی الأحوط.<br /> <br /> وقد تقدّم فی کتاب الصلاة بعض المسائل المتعلّقة بالمقام لأنّ المقامین من باب واحد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1062 ج۱، مسألة ۱۰۶۲]: من مات وعلیه قضاء صوم شهر رمضان یکفی التصدّق بدلاً عن القضاء بمدّ من الطعام عن کلّ یوم، ولا بأس بإخراجه من ترکته فیما إذا رضیت الورثة بذلک، وعندئذٍ لا یجب القضاء علی ولیه وإن کان الأحوط الأولی له عدم الاکتفاء به.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2533 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۳۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۲: إذا فاته شهر رمضان أو بعضه بمرض أو حیض أو نفاس ومات فیه لم یجب القضاء عنه، ولکن یستحب النیابة &lt;ref&gt;(ولکن یستحب النیابة): الظاهر عدم استحباب النیابة بعنوان القضاء.&lt;/ref&gt; عنه فی أدائه، والأولی أن یکون بقصد إهداء الثواب.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2540 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۹: یجب &lt;ref&gt;(یجب): علی الأحوط، وفی کفایة التصدق بدلا عن القضاء بمد من الطعام عن کل یوم  ولو من ترکة المیت فیما إذا رضیت الورثة بذلک  قول لا یخلو عن وجه ومنه یظهر الحال فی التفریعات الآتیة.&lt;/ref&gt; علی ولی المیت قضاء ما فاته من الصوم لعذر من مرض أو سفر أو نحوهما، لا ما ترکه عمدا أو أتی به وکان باطلا من جهة التقصیر فی أخذ المسائل، وإن کان الأحوط قضاء جمیع ما علیه وإن کان من جهة الترک عمدا نعم یشترط فی وجوب قضاء ما فات بالمرض &lt;ref&gt;(ما فات بالمرض): أو الحیض أو النفاس، بناء علی تعمیم الحکم بالنسبة الی الام.&lt;/ref&gt;أن یکون قد تمکن فی حال حیاته من القضاء وأهمل وإلا فلا یجب لسقوط القضاء حینئذ کما عرفت سابقا، ولا فرق فی المیت بین الأب والأم علی الأقوی &lt;ref&gt;(علی الأقوی): بل الأقوی عدم وجوب القضاء عن الأم.&lt;/ref&gt;، وکذا لا فرق بین ما إذا ترک المیت ما یمکن التصدق به عنه وعدمه، وإن کان الأحوط فی الأول الصدقة عنه برضاء الوارث مع القضاء، والمراد بالولی هو الولد الأکبر وإن کان طفلا &lt;ref&gt;(وإن کان طفلا): فیه وفیما بعده إشکال بل منع.&lt;/ref&gt; أو مجنونا حین الموت، بل وإن کان حملا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2541 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۰: لو لم یکن للمیت ولد لم یجب القضاء علی أحد من الورثة، وإن کان الأحوط قضاء أکبر الذکور من الأقارب &lt;ref&gt;(أکبر الذکور من الأقارب): علی ترتیب طبقات الإرث.&lt;/ref&gt; عنه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2542 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۱: لو تعدد الولی اشترکا &lt;ref&gt;(اشترکا): بل الأظهر أنه علی نحو الوجوب الکفائی.<br /> <br /> &lt;/ref&gt;، وإن تحمل أحدهما کفی عن الأخر، کما أنه لو تبرع أجنبی سقط عن الولی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2543 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۲: یجوز للولی أن یستأجر من یصوم عن المیت وأن یأتی به مباشرة، وإذا استأجر ولم یأت به المؤجر أو أتی به باطلا لم یسقط عن الولی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2544 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۳: إذا شک الولی فی اشتغال ذمة المیت وعدمه لم یجب علیه شیء، ولو علم به إجمالا وتردد بین الأقل والأکثر جاز له الاقتصار علی الأقل.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2545 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۴: إذا أوصی المیت باستئجار ما علیه من الصوم أو الصلاة سقط عن الولی بشرط أداء الأجیر صحیحا &lt;ref&gt;(سقط عن الولی بشرط أداء الأجیر صحیحا): إذا کانت الوصیة نافذة فلا شیء علی الولی مطلقا علی الأظهر.&lt;/ref&gt; وإلا وجب علیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2546 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۵: إنما یجب علی الولی قضاء ما علم اشتغال ذمة المیت به أو شهدت به البینة أو أقر به عند موته &lt;ref&gt;(أو أقر به عند موته): فی نفوذ إقراره إشکال بل منع.&lt;/ref&gt;، وأما لو علم أنه کان علیه القضاء وشک فی إتیانه حال حیاته أو بقاء شغل ذمته فالظاهر عدم الوجوب علیه &lt;ref&gt;(فالظاهر عدم الوجوب علیه): بل هو غیر ظاهر.&lt;/ref&gt; باستصحاب بقائه، نعم لو شک هو فی حال حیاته وأجری الاستصحاب أو قاعدة الشغل ولم یأت به حتی مات فالظاهر وجوبه علی الولی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2547 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۴۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۶: فی اختصاص ما وجب علی الولی بقضاء شهر رمضان أو عمومه لکل صوم واجب قولان، مقتضی إطلاق بعض الإخبار الثانی وهو الأحوط &lt;ref&gt;(وهو الأحوط): ولکن الأظهر هو الأول .&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2489 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۸۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۰: یجوز التبرع بالکفارة عن المیت صوما کانت أو غیره، وفی جواز التبرع بها عن الحی إشکال، والأحوط العدم خصوصا فی الصوم.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:حقوق والدین]]<br /> [[رده:روزه قضا]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=2853 2026-05-05T12:25:20Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>=== انجام مبطلات روزه با اجبار و اکراه و تقیه ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> '''اجبار''':  اگر کسی روزه‌دار را مجبور به انجام مبطلات روزه کند (مثلاً آب در گلوی او بریزد)، روزه‌اش باطل نمی‌شود.<br /> <br /> '''اکراه''':  اگر کسی روزه‌دار را مجبور به انجام مبطلات روزه نکند؛ بلکه تهدید کند که اگر این کار را انجام ندهد، ضرری به او خواهد رساند و روزه‌دار خودش آن کار را انجام دهد، روزه‌اش باطل می‌شود؛ ولی کفاره ندارد.<br /> <br /> '''تقیه''':  اگر روزه‌دار به‌جهت [[تقیه]] (پنهان‌کردن عقیده برای حفظ خود از خطر) مبطلی انجام دهد، حکم همان اکراه را دارد، یعنی روزه باطل می‌شود ولی کفاره ندارد.<br /> <br /> ----'''همسو''': [[نزدیکی در ماه رمضان|اجبار همسر به نزدیکی در ماه رمضان]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1625 مسئله ۱۶۲۵].  اگر چیزی به زور در گلوی روزه‌دار بریزند، روزه او باطل نمی‏شود، ولی اگر مجبورش کنند که روزه خود را به خوردن یا آشامیدن یا نزدیکی باطل کند، مثلاً به او بگویند اگر غذا نخوری ضرر مالی یا جانی به تو می‏زنیم، و خودش برای جلوگیری از ضرر چیزی بخورد، روزه او باطل می‌شود. و در غیر آن سه چیز نیز  بنا بر احتیاط واجب  باطل می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1626 مسئله ۱۶۲۶].  روزه‌دار نباید جایی برود که می‏داند چیزی در گلویش می‏ریزند، یا مجبورش می‏کنند که خودش روزه خود را باطل کند، و اگر برود و از روی ناچاری خودش کاری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، روزه او باطل می‌شود. و همچنین است  بنا بر احتیاط لازم  اگر چیزی را در گلویش بریزند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1627 مسئله ۱۶۵۷].  در چند مورد  غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد  فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفاره واجب نیست: .... <br /> <br /> دهم: آنکه کسی از جهت اکراه یا اضطرار یا تقیه افطار کند، اگر مورد اکراه و تقیه، خوردن یا آشامیدن یا نزدیکی باشد، و همچنین در غیر آنها بنا بر احتیاط واجب.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-140 ج۲، مسئله ۱۴۰]. اگر چیزی به زور در گلوی روزه‌دار بریزند، روزۀ او باطل نمی‌شود، ولی اگر مجبورش کنند که روزۀ خود را به یکی از سه مورد «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» باطل کند (اکراه)، مثلاً به او بگویند: «اگر غذا نخوری ضرر مالی یا جانی یا آبرویی به تو می‌زنیم» و خودش از روی ناچاری برای جلوگیری از ضرر چیزی بخورد، روزۀ او باطل می‌شود و در غیر آن سه مورد از سایر مفطرات نیز، بنابر احتیاط واجب، روزه‌اش باطل می‌شود و این حکم در مورد تقیّه نیز که افطار بر فرد واجب می-شود، جاری است. &lt;ref&gt;شایان ذکر است، در مورد تقیه یا اکراه به خوردن یا آشامیدن یا جماع، روزۀ ماه مبارک رمضان باطل است و امساک بنابر احتیاط واجب، در صورت امکان در باقیماندۀ روز لازم است و باید قضای آن را هم بعداً انجام دهد و غیر موارد سه‌گانه، از سایر مفطرات بنابر احتیاط واجب در صورت امکان، باید به قصد قربت مطلقه آن روز را روزه بگیرد و قضای آن را هم بنابر احتیاط واجب، باید انجام دهد.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-141 ج۲، مسئله ۱۴۱]. روزه‌دار نباید جایی برود که می‌داند چیزی در گلویش می‌ریزند یا مجبورش می‌کنند که خودش روزۀ خود را باطل کند و اگر برود و از روی ناچاری خودش کاری که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، روزۀ او باطل می‌شود. همچنین است بنابر احتیاط لازم، چنانچه چیزی را در گلویش بریزند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-160 ج۲، مسئله ۱۶۰]. در چند مورد غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد، فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفّاره واجب نیست: ....<br /> <br /> ۱۱. به جهت اکراه یا اضطرار یا تقیّه افطار کند و مورد اکراه، اضطرار و تقیّه، «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» باشد؛ البتّه در غیر این مفطرات نیز، بنابر احتیاط واجب این حکم (وجوب قضا) جاری است.۱&lt;ref&gt;شایان ذکر است سایر مواردی که فقط قضای روزه واجب است، ولی کفّاره واجب نمی‌باشد، در ضمن مسائل«۱۵۶ و ۱۵۷» ذکر گردید.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-162 ج۲، مسئله ۱۶۲]. در «موارد چهارم تا دهم» از مسألۀ «۱۶۰» روزه باطل است و باید تا انتهای روز امساک کند و قضای آن را هم انجام دهد.<br /> <br /> و در «مورد یازدهم» نسبت به «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» روزه باطل است و امساک بنابر احتیاط واجب، در صورت امکان لازم است و باید قضای آن را هم انجام دهد و غیر موارد سه‌گانه از سایر مفطرات، بنابر احتیاط واجب در صورت امکان، باید به قصد قربت مطلقه آن روز را روزه بگیرد و قضای آن را هم بنابر احتیاط واجب، انجام دهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-516 مسألة ۵۱۶]: من أُکره فی نهار شهر رمضان علی الأکل أو الشرب أو الجماع، أو اقتضت التقیة ارتکابها، أو اضطرّ إلیها أو إلی القیء أو الاحتقان جاز له الإفطار بها - مع الاقتصار فیه علی مقدار الضرورة علی الأحوط وجوباً -، ولکن یبطل صومه ویجب علیه القضاء، بل الأحوط لزوماً القضاء فی الإکراه والاضطرار إلی الإفطار بغیر المذکورات أیضاً.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1014 ج۱، مسألة ۱۰۱۴]: إذا أُکره الصائم علی الأکل أو الشرب أو الجماع فأفطر به بطل صومه، وکذا إذا کان لتقیة سواء کانت التقیة فی ترک الصوم - کما إذا أفطر فی یوم عیدهم تقیة - أم کانت فی أداء الصوم کالإفطار قبل الغروب، فإنّه یجب الإفطار حینئذٍ ولکن یجب القضاء، وأمّا لو أُکره علی الإفطار بغیر الثلاثة المتقدّمة أو أتی به تقیة ففی بطلان صومه إشکال، فلا یترک مراعاة مقتضی الاحتیاط بالإتمام والقضاء.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2462 مسألة ۲۴۶۲] <br /> <br /> فصل فی ما یعتبر فی مفطریة المفطرات<br /> <br /> المفطرات المذکورة ما عدا البقاء علی الجنابة الذی مر الکلام فیه تفصیلا إنما توجب بطلان الصوم إذا وقعت علی وجه العمد والاختیار، وأما مع السهو وعدم القصد فلا توجبه &lt;ref&gt;(وأما مع السهو وعدم القصد فلا توجبه): إلا فی بعض الموارد التی سیجیء بیانها فی أواخر الفصل السابع.&lt;/ref&gt;، من غیر فرق بین أقسام الصوم من الواجب المعین والموسع والمندوب، ولا فرق فی البطلان مع العمد بین الجاهل بقسمیه &lt;ref&gt;(الجاهل بقسمیه): الأظهر عدم البطلان فی الجاهل القاصر غیر المتردد بالإضافة إلی جمیع المفطرات سوی الأکل والشرب ویلحق بهما الجماع فی وجه، وفی حکم الجاهل المذکور المعتمد فی عدم مفطریتها علی حجة شرعیة .&lt;/ref&gt; والعالم ولا بین المکره وغیره، فلو أکره علی الإفطار فأفطر مباشرة فرارا عن الضرر المترتب علی ترکه بطل صومه علی الأقوی &lt;ref&gt;(بطل صومه علی الأقوی): البطلان فی الإکراه علی ما سوی الأکل والشرب والجماع مبنی علی الاحتیاط .&lt;/ref&gt;، نعم لو وجر فی حلقه من غیر مباشرة منه لم یبطل. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2463 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۶۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: إذا أفطر تقیة من ظالم بطل صومه &lt;ref&gt;(بطل صومه): بل الظاهر أنه کالمکره فیجری فیه الکلام المتقدم .&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2467 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۶۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶: لا یجوز للصائم أن یذهب إلی المکان الذی یعلم اضطراره فیه إلی الإفطار بإکراه أو إیجار فی حلقه أو نحو ذلک، ویبطل صومه لو ذهب وصار مضطرا ولو کان بنحو الإیجار &lt;ref&gt;(ولو کان بنحو الإیجار): لا یخلو عن تأمل .&lt;/ref&gt;، بل لا یبعد بطلانه بمجرد القصد إلی ذلک فإنه کالقصد للإفطار &lt;ref&gt;(فإنه کالقصد للإفطار): مر الکلام فیه&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> .<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:اکراه]]<br /> [[رده:اجبار]]<br /> [[رده:تقیه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%84%D8%A3_%D8%B9%D8%A7%D9%85&diff=2852 2026-05-05T12:23:08Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> تظاهر به روزه خواری چنانچه مصداق [[هتک]] حرمت [[ماه رمضان]] باشد، مثل اینکه شخص عذری نداشته باشد، یا عذرش برای مردم آشکار نباشد، حرام است.<br /> <br /> اما چنانچه مصداق هتک حرمت ماه رمضان نباشد، مثل [[روزه پیرمرد و پیرزن|پیرمردی که نمی‌تواند روزه بگیرد]] و معذوربودنش نزد عموم مردم آشکار است، در این صورت تظاهر به روزه‌خواری حرام نیست.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-142 ج۲، مسئله ۱۴۲.] تظاهر به روزه‌خواری که مصداق هتک حرمت ماه مبارک رمضان است حرام می‌باشد، هرچند فرد در روزه نگرفتن عذر شرعی داشته باشد؛<br /> <br /> البتّه اگر معذور بودن وی در بین اهل عرف امر روشن و آشکاری باشد - مانند پیرمرد کهنسالی که به جهت مشقّت زیادی که معمولاً تحمّل نمی‌شود روزه نمی‌گیرد یا مریضی که روزه برایش ضرر دارد و بیماریش عیان و آشکار است - طوری که تظاهر وی به روزه‌خواری عرفاً مصداق هتک نباشد اشکال ندارد؛ امّا برای بیماری که عذرش آشکار نیست، تظاهر به روزه‌خواری جایز نیست.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> ابتدای [https://lib.al-mesbah.org/6739/#pp1257 کتاب صوم]<br /> <br /> .... ومن أفطر فیه لا مستحلا عالما عامدا یعزر بخمسة وعشرین سوطاً &lt;ref&gt;(یعزر بخمسة وعشرین سوطاً): بل تحدیده مفوض الی الحاکم مطلقاً حتی فی الجماع مع الحلیلة نعم لابد من بلوغه حد الانتهاک.&lt;/ref&gt;، فإن عاد عزر ثانیاً، فإن عاد قتل &lt;ref&gt;(فإن عاد قتل): ثبوت القتل مع العود عندی محل إشکال.&lt;/ref&gt; علی الأقوی، وإن کان الأحوط قتله فی الرابعة، وإنما یقتل فی الثالثة أو الرابعة إذا عزر فی کل من المرتین أو الثلاث، وإذا ادعی شبهة محتملة فی حقه درئ عنه الحد.<br /> <br /> <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2482 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۸۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۳: قد مر أن من أفطر فی شهر رمضان عالما عامدا إن کان مستحلا فهو مرتد &lt;ref&gt;(فهو مرتد): مر الکلام فیه وفیما بعده فی أول کتاب الصوم.&lt;/ref&gt;، بل وکذا إن لم یفطر ولکن کان مستحلا له، وإن لم یکن مستحلا عزر بخمسة وعشرین سوطاً، فإن عاد بعد التعزیر عزر ثانیا فإن عاد کذلک قتل فی الثالثة، والأحوط قتله فی الرابعة.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:تظاهر]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_(%D8%A7%D8%B2_%D8%B1%D9%88%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4%DB%8C)&diff=2851 2026-05-05T12:20:55Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر مکلف یکی از [[مبطلات روزه|مفطرات روزه]] (غیر از [[بقاء بر جنابت]]) را از روی فراموشی انجام دهد؛ مثلاً مقداری [[خوردن و آشامیدن برای روزه‌دار|غذا یا آب بخورد]] یا [[بقاء بر حیض|غسل حیض]] را فراموش کند، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> === فراموشی غسل جنابت ===<br /> اگر مکلف در ماه رمضان [[غسل جنابت]] را فراموش کند و چند روز روزه بگیرد، باید آن روزها را قضا کند؛ اما در غیر روزه ماه رمضان (مثل روزه نذری و قضای ماه رمضان) روزه‌هایی که گرفته صحیح است.<br /> ----'''همسو''': [[انجام مبطلات روزه (از روی ندانستن)|انجام مبطلات جهلاً]] • [[انجام مبطلات روزه (عمدی)|انجام مبطلات عمداً]] •<br /> ----<br /> <br /> ==استفتائات==<br /> <br /> ==منابع فقهی==<br /> <br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1566 مسئله ۱۵۶۶]. اگر فراموش کند که روزه است و نزدیکی نماید، یا او را به نزدیکی مجبور نمایند به‌طوری که از اختیار او خارج شود روزه او باطل نمی‏شود، ولی چنانچه در بین نزدیکی یادش بیاید، یا جبر او برداشته شود باید فوراً از حال نزدیکی خارج شود، و اگر خارج نشود روزه او باطل است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1587 مسئله ۱۵۸۷].  اگر فراموش کند که روزه است و مواظبت نکند، یا بی‌اختیار غبار و مانند آن به حلق او برسد، روزه‌اش باطل نمی‏شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1593 مسئله ۱۵۹۳].  اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید، و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، روزه هرچند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا نماید، مثلاً اگر نمی‏داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا کند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1611 مسئله ۱۶۱۱].  اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش کند، و بعد از یک روز یا چند روز یادش بیاید، روزه‌هایی که گرفته صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1657 مسئله ۱۶۵۷].  در چند مورد غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفاره واجب نیست: ....<br /> <br /> سوّم: آنکه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کند و با حال جنابت یک روز یا چند روز روزه بگیرد. ....<br /> <br /> نهم: آنکه از جهت تشنگی مضمضه کند، یعنی آب در دهان بگرداند و بی‌اختیار فرو رود، ولی اگر فراموش کند که روزه است و آب را فرو دهد، یا برای غیر جهت تشنگی مثل مواردی که مضمضه در آنجاها مستحب است، مانند وضو مضمضه کند و بی‌اختیار فرو رود، قضا ندارد. ....<br /> <br /> ===رساله جامع===<br /> [https://mesb.ir/j2-71 ج۲، مسئله ۷۱]. اگر انسان فراموش کند که روزه است و جماع نماید، یا او را به جماع مجبور نمایند، طوری که از اختیار او خارج شود روزۀ او باطل نمی‌شود، ولی چنانچه در بین جماع یادش بیاید، یا اجبار از او برداشته شود و اختیار پیدا کند باید فوراً از حال جماع خارج شود و اگر خارج نشود روزه‌اش باطل است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-94 ج۲، مسئله ۹۴]. اگر فرد فراموش کند که روزه است و مواظبت نکند، یا بی‌‌اختیار غبار و مانند آن به حلق او برسد، روزه‌اش باطل نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-101 ج۲، مسئله ۱۰۱]. اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزۀ آن روز را قضا نماید و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، روزۀ هرچند روزی را که می‌داند جنب بوده قضا نماید؛ مثلاً اگر نمی‌داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا کند و اگر در همان روز یادش بیاید، باید روزۀ آن روز را تمام کند و احتیاط واجب آن است که در آن، قصد قربت مطلقه داشته باشد و علاوه بر آن، قضای روزه را نیز باید انجام دهد و منظور از قضا در این مسأله، به معنایی است که در مسألۀ «۹۷» ذکر شد.<br /> <br /> شایان ذکر است، این حکم اختصاص به روزۀ ماه مبارک رمضان دارد و شامل سایر اقسام روزه نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-102 ج۲، مسئله ۱۰۲]. کسی که می‌دانسته جنب است، ولی واجب بودن روزۀ فردا یا روزهای بعد در ماه رمضان را فراموش نموده، مثلاً فراموش کرده که فردا اوّل ماه رمضان است و بعد از اذان صبح ملتفت واجب بودن روزۀ آن روز می‌شود، حکمی که در مسألۀ «۹۸» بیان شد در مورد آن جاری می‌شود. بنابراین، اگر مفطری انجام نداده و قبل از ظهر است باید آن روز را روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح می‌باشد و قضا بر عهدۀ او ثابت نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-121 ج۲، مسئله ۱۲۱]. اگر زن در ماه مبارک رمضان غسل حیض یا نفاس را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید، روزه‌هایی که گرفته صحیح است. بنابراین، مسألۀ «۱۰۱»، شامل غسل حیض یا نفاس نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-137 ج۲، مسئله ۱۳۷]. اگر انسان یکی از مفطرات روزه را به‌طور غیر عمدی مرتکب شود، اشکال ندارد و روزه‌اش صحیح است و در موارد غیر عمد، بین سهو، فراموشی، غفلت و عدم اختیار فرقی نیست؛ ولی مواردی از این حکم استثنا می‌شود: ....<br /> <br /> ب. اگر فرد در ماه مبارک رمضان، غسل جنابت را فراموش کند و روزه بگیرد و بعد از سپری شدن یک یا چند روز، یادش بیاید، همان طور که در مسألۀ «۱۰۱» ذکر شد، باید قضای آن را به قصد قربت مطلقه انجام دهد. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-160 ج۲، مسئله ۱۶۰]. در چند مورد غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد، فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفّاره واجب نیست: ....<br /> <br /> ۲. در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کند و با حال جنابت یک یا چند روز روزه بگیرد که توضیح آن در مسألۀ «۱۰۱» ذکر شد. ....<br /> <br /> ۹. به علّت «عطش و تشنگی» مضمضه کند، یعنی آب در دهان بگرداند و بی‌‌اختیار فرو رود؛<br /> <br /> ولی اگر فراموش کند که روزه است و آب را فرو دهد، یا به جهتی غیر از عطش و تشنگی مثل مواردی که مضمضه در آن مستحب است مانند وضو، مضمضه کند و بی‌‌اختیار فرو رود، قضا ندارد. همچنین، اگر روزه‌دار غیر آب، چیز دیگری را در دهان ببرد و بی‌اختیار فرو رود، یا آب داخل بینی کند و بی‌‌اختیار فرو رود، قضا بر او واجب نیست. ....<br /> <br /> ===المسائل المنتخبه===<br /> [https://mesb.ir/mm-490 مسألة ۴۹۰]: لا یبطل الصوم بالأکل أو الشرب بغیر عمد، کما إذا نسی صومه فأکل أو شرب، کما لا یبطل بما إذا وُجِرَ فی حلقه بغیر اختیاره ونحو ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-506 مسألة ۵۰۶]: إذا علم بالجنابة ونسی غسلها حتّی طلع الفجر من نهار شهر رمضان کان علیه قضاؤه، ولکن یجب علیه إمساک ذلک الیوم، والأحوط لزوماً أن ینوی به القربة المطلقة، ولا یلحق صیام غیر شهر رمضان به فی هذا الحکم حتّی قضاؤه کما مرّ.<br /> <br /> وإذا لم یعلم بالجنابة أو علم بها ونسی وجوب صوم الغد حتّی طلع الفجر صحّ صومه ولا شیء علیه.<br /> <br /> ===منهاج الصالحین===<br /> ج۱، قبل [https://mesb.ir/m1-179 مسئله ۱۷۹]<br /> <br /> الفصل الثانی: فیما یتوقّف صحّته أو جوازه علی غسل الجنابة<br /> <br /> وهو أُمور : ....<br /> <br /> الثالث: الصوم، بمعنی أنّه لو تعمّد البقاء علی الجنابة فی شهر رمضان أو قضائه حتّی طلع الفجر بطل صومه، وکذا صوم ناسی الغُسل فی شهر رمضان دون قضائه، علی ما سیأتی فی محلّه إن شاء الله تعالی. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-987 ج۱، مسألة ۹۸۷]: إذا جامع نسیاناً ثُمَّ تذکر وجب الإخراج فوراً فإن تراخی بطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-995 ج۱، مسألة ۹۹۵]: إذا نسی غسل الجنابة لیلاً حتّی مضی یوم أو أیام من شهر رمضان وجب علیه القضاء، ولا یلحق به غیره من الصوم الواجب، وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً، کما لا یلحق غسل الحیض والنفاس إذا نسیته المرأة بالجنابة وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1012 ج۱، مسألة ۱۰۱۲]: لیس من المفطرات مصّ الخاتم، ومضغ الطعام للصبی، وذوق المرق ونحوها ممّا لا یتعدّی إلی الحلق، أو تعدّی من غیر قصد، أو نسیاناً للصوم - أمّا ما یتعدّی عمداً فمبطل وإن قلّ - وکذا لا بأس بمضغ العلک وإن وجد له طعماً فی ریقه - ما لم یکن لِتفتُّت أجزائه - ولا بمصّ لسان الزوج والزوجة، والأحوط الأولی الاقتصار علی صورة ما إذا لم‏ تکن علیه رطوبة، ولکن لا یترک الاحتیاط بعدم بلع الریق مع عدم استهلاکها فیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1024 ج۱، مسألة ۱۰۲۴]: یجب القضاء دون الکفّارة فی موارد: ....<br /> <br /> الثالث: إذا نسی غسل الجنابة یوماً أو أکثر. ....<br /> <br /> ===عروه الوثقی===<br /> قبل [https://mesb.ir/o2-2496 مسئلة ۲۴۹۶]<br /> <br /> یجب القضاء دون الکفارة فی موارد &lt;ref&gt;(فی موارد): وله موارد أخری کما ظهر مما علقناه علی المسائل السابقة.&lt;/ref&gt; . ....<br /> <br /> الثالث: إذا نسی غسل الجنابة ومضی علیه یوم أو أیام کما مر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2378 &lt;nowiki&gt;[۲۳۷۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۹: لو صام یوم الشک بنیة أنه من شعبان ندبا أو قضاءاً أو نحوهما ثم تناول المفطر نسیانا وتبین بعده أنه من رمضان أجزأ عنه أیضاً، ولا یضره تناول المفطر نسیانا کما لو لم یتبین وکما لو تناول المفطر نسیانا بعد التبین.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2395 &lt;nowiki&gt;[۲۳۹۵]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۲: إذا جامع نسیانا أو من غیر اختیار ثم تذکر أو ارتفع الجبر وجب الإخراج فورا، فإن تراخی بطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2433 &lt;nowiki&gt;[۲۴۳۳]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۰: الأقوی بطلان صوم شهر رمضان &lt;ref&gt;(الأقوی بطلان صوم شهر رمضان): بمعنی وجوب قضائه، فلو نسی الاغتسال لیلا وتذکره بعد طلوع الفجر أتم صومه  بنیة القربة المطلقة علی الأحوط  وقضاه .&lt;/ref&gt; بنسیان غسل الجنابة لیلا قبل الفجر حتی مضی علیه یوم أو أیام &lt;ref&gt;(یوم أو أیام): ما لم یتحقق منه غسل شرعی بأی عنوان أو التیمم لأحد مسوغاته مع استمراره .&lt;/ref&gt;، والأحوط إلحاق غیر شهر رمضان من النذر المعین ونحوه به وإن کان الأقوی عدمه، کما أن الأقوی عدم إلحاق غسل الحیض والنفاس لو نسیتهما بالجنابة فی ذلک وإن کان أحوط.<br /> <br /> &lt;nowiki&gt;[۲۴۶۴] مسألة ۳&lt;/nowiki&gt;: إذا کانت اللقمة فی فمه وأراد بلعها لنسیان الصوم فتذکر وجب إخراجها، وإن بلعها مع إمکان إلقائها بطل صومه بل تجب الکفارة أیضاً، وکذا لو کان مشغولا بالأکل فتبین طلوع الفجر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2468 &lt;nowiki&gt;[۲۴۶۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: إذا نسی فجامع لم یبطل صومه، وإن تذکر فی الأثناء وجب المبادرة إلی الإخراج، وإلا وجب علیه القضاء والکفارة.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:نسیان]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}<br /> <br /> &lt;references /&gt;</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_(%D8%B9%D9%85%D8%AF%DB%8C)&diff=2850 2026-05-05T12:15:41Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر کسی با آگاهی و قصد یکی از شش کار زیر را انجام دهد، روزه‌اش باطل می‌شود و علاوه بر قضا، کفاره افطار عمدی نیز بر او واجب است و به احتیاط واجب باید تا [[اذان مغرب]] از انجام مبطلات خودداری کند:<br /> *[[خوردن و آشامیدن برای روزه‌دار|خوردن]]<br /> *[[خوردن و آشامیدن برای روزه‌دار|آشامیدن]]<br /> *[[نزدیکی در ماه رمضان|جماع]]<br /> *[[جنابت در حال روزه|استمناء]]<br /> *[[بقاء بر جنابت]]<br /> *[[بقاء بر حیض]]<br /> '''نکته۱''': انجام سایر مبطلات موجب کفاره نمی‌شود.<br /> <br /> '''نکته۲''': اگر مکلف با یقین به اینکه ماه رمضان است یکی از شش مبطل مذکور را انجام دهد و بعداً معلوم شود آن روز ماه رمضان نبوده، کفاره واجب نمی‌شود.<br /> <br /> '''نکته۳''': اگر روزه‌دار یکی از مبطلات روزه را سهواً انجام دهد (مثل آنکه در حال چشیدن غذا به‌صورت اتفاقی مقداری غذا وارد حلقش شود) روزه‌اش باطل نمی‌شود.<br /> ----'''همسو''': [[انجام مبطلات روزه (از روی ندانستن)|انجام مبطلات جهلاً]] • [[انجام مبطلات روزه (از روی فراموشی)|انجام مبطلات نسیاناً]] • [[کفاره افطار روزه|کفاره افطار عمدی]] •<br /> ----<br /> <br /> ==استفتائات==<br /> ==منابع فقهی==<br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1623 مسئله ۱۶۲۳]. اگر انسان عمداً و از روی اختیار کاری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، روزه او باطل می‌شود. و چنانچه از روی عمد نباشد اشکال ندارد. ولی جنب اگر بخوابد و به تفصیلی که در مسأله ۱۶۰۰ ذکر شد تا اذان  صبح غسل نکند روزه او باطل است. و چنانچه انسان نداند که بعضی از آنچه ذکر شد روزه را باطل می‏کند اگر در این جهل کوتاهی نکرده باشد، و تردیدی هم نداشته باشد، یا آنکه اعتماد بر حجت شرعی داشته باشد، اگر آن چیز را انجام دهد، روزه‌اش باطل نمی‏شود، مگر در خوردن و آشامیدن و نزدیکی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1628 مسئله ۱۶۲۸]. اگر کسی روزه ماه رمضان را به خوردن یا آشامیدن یا نزدیکی یا استمناء یا باقی ماندن بر جنابت باطل کند، در صورتی که از روی عمد و اختیار باشد و از روی ناچاری و جبر نباشد، اضافه بر قضا، کفاره هم بر او واجب می‌شود. و احتیاط مستحب آن است که کسی که روزه را به غیر آنچه ذکر شد باطل کند، اضافه بر قضا، کفاره هم بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1640 مسئله ۱۶۴۰]. اگر روزه‌دار آروغ بزند و چیزی در دهانش بیاید، چنانچه عمداً آن را فرو ببرد بنا بر احتیاط واجب  روزه‌اش باطل است، و باید قضای آن را بگیرد و کفاره هم بدهد. و اگر خوردن آن چیز حرام باشد، مثلاً موقع آروغ زدن، خون یا غذایی که از صورت غذا بودن خارج است به دهان او بیاید و عمداً آن را فرو برد، بهتر است کفاره جمع بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1645 مسئله ۱۶۴۵]. اگر یقین کند که روز اوّل ماه رمضان است و عمداً روزه خود را باطل کند، بعد معلوم شود که آخر شعبان بوده، کفاره بر او واجب نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1646 مسئله ۱۶۴۶]. اگر انسان شک کند که آخر ماه رمضان است یا اوّل شوال، و عمداً روزه خود را باطل کند، بعد معلوم شود اوّل شوال بوده، کفاره بر او واجب نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1679 مسئله ۱۶۷۹]. اگر روزه ماه رمضان را عمداً نگیرد، باید قضای آن را به‌جا آورد و برای هر روز دو ماه روزه بگیرد، یا به شصت فقیر طعام بدهد، یا یک بنده آزاد کند، و چنانچه تا ماه رمضان آینده قضای آن روزه را به‌جا نیاورد  بنا بر احتیاط لازم  برای هر روز یک مُد طعام نیز کفاره بدهد.<br /> ===رساله جامع===<br /> [https://mesb.ir/j2-136 ج۲، مسئله ۱۳۶]. اگر انسان عمداً و با اختیار و با اینکه حکم شرعی را می‌داند، کاری که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، روزۀ او باطل&lt;ref&gt;. این باطل شدن، در بعضی‌از موارد مثل دروغ بستن بر خداوند متعال و پیامبر اکرمˆ بنابر احتیاط واجب می‌‌باشد و در چنین مواردی، ‌احتیاط واجب آن است که در بقیّۀ روز ماه مبارک رمضان، امساک فرد به قصد قربت مطلقه باشد.&lt;/ref&gt; می‌شود.&lt;ref&gt;البتّه توضیح حکم در مورد باطل شدن روزۀ کسی ‌که عمداً تا اذان صبح برجنابت یا حیض یا نفاس باقی‌مانده، قبلاً ذکر شد.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-146 ج۲، مسئله ۱۴۶]. اگر انسان روزۀ ماه رمضان را عمداً نگیرد، احکام ذیل در مورد وی جاری می‌باشد:<br /> <br /> الف. باید از روزه‌خواری خویش جدّاً به درگاه الهی توبه نماید.<br /> <br /> ب. واجب است قضای آن را به‌جا آورد.<br /> <br /> ج. با شرایطی که در مبحث کفّارۀ روزه ذکر می‌شود، کفّارۀ عمد ماه مبارک رمضان بر عهدۀ او ثابت می‌‌شود و واجب است برای هر روز روزه‌خواری دو ماه روزه بگیرد، یا به شصت فقیر طعام بدهد، یا یک بنده آزاد کند.<br /> <br /> د. چنانچه تا ماه رمضان آینده قضای آن روزه را به‌جا نیاورد، بنابر احتیاط واجب، برای هر روز یک مُدّ طعام نیز بابت کفّارۀ تأخیر بدهد.<br /> <br /> ج۲، مسئله ۱۵۶. اگر کسی روزۀ ماه رمضان را با «خوردن» یا «آشامیدن» یا «جماع» یا «استمناء» یا «باقی ماندن بر جنابت» باطل کند،&lt;ref&gt;باطل شدن در مورد باقی‌‌ماندن بر جنابت، به معنایی ‌است که قبلاً ذکر شد.&lt;/ref&gt; در صورتی که عمدی و با اختیار باشد و به علّت ناچاری و اضطرار یا اکراه نباشد، علاوه بر قضا، کفّاره هم بر او واجب می‌شود و بنابر احتیاط واجب «باقی ماندن بر حیض و نفاس» نیز حکم جنابت را دارد؛<br /> <br /> ولی کسی که سایر مبطلات روزه را عمدی و با اختیار مرتکب شده مثل قی کردن، إماله کردن، دروغ بستن به خداوند متعال و پیامبر خدا&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; و امامان&lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; ، پرداخت کفّاره بر او واجب نیست، هرچند احتیاط مستحب آن است که علاوه بر قضا، کفّاره هم بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-165 ج۲، مسئله ۱۶۵]. کفّارۀ افطار عمدی در ماه مبارک، اختصاص به فردی دارد که عمداً روزۀ خود را با ارتکاب یکی از مواردی که در مسألۀ «۱۵۶» ذکر شد، باطل نموده است.<br /> ===منهاج الصالحین===<br /> قبل از [https://mesb.ir/m1-1014 مسألة ۱۰۱۴]<br /> <br /> تتمیم ارتکاب المفطرات سهواً‌ أو إکراهاً‌ أو اضطراراً<br /> <br /> المفطرات المذکورة إنّما تفسد الصوم إذا وقعت علی وجه العمد والاختیار، وأمّا مع السهو وعدم القصد فلا تفسده، من غیر فرق فی ذلک بین أقسام الصوم من الواجب المعین والموسّع والمندوب، فلو أخبر عن الله تعالی ما یعتقد أنّه صدق فتبین کذبه أو کان ناسیاً لصومه فاستعمل المفطر أو دخل فی جوفه شیء قهراً بدون اختیاره لم‏ یبطل صومه، ولا فرق فی البطلان مع العمد بین العالم والجاهل، نعم لا یحکم ببطلان صوم الجاهل القاصر غیر المتردّد بالإضافة إلی ما عدا الأکل والشرب والجماع من المفطرات، وفی حکمه المعتمد فی عدم مفطریتها علی حجّة شرعیة.<br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/m1-1016 مسألة ۱۰۱۶]<br /> <br /> تجب الکفّارة بتعمّد الإفطار بالأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة فی صوم شهر رمضان، أو بأحد الأربعة الأُول فی قضائه بعد الزوال، أو بشیء من المفطرات المتقدّمة فی الصوم المنذور المعین، ویختصّ وجوب الکفّارة بمن کان عالماً بکون ما یرتکبه مفطراً، ویلحقه علی الأحوط لزوماً الجاهل المقصِّر المتردّد فی المفطریة، وأمّا الجاهل القاصر أو المقصّر غیر المتردّد فلا کفّارة علیه، فلو استعمل مفطراً باعتقاد أنّه لا یبطل الصوم لم ‏تجب علیه الکفّارة سواء اعتقد حرمته فی نفسه أم لا، فلو استمنی متعمّداً عالماً بحرمته معتقداً - ولو لتقصیر - عدم بطلان الصوم به فلا کفّارة علیه، نعم لا یعتبر فی وجوب الکفّارة العلم بوجوبها.<br /> ===عروه الوثقی===<br /> [https://mesb.ir/o2-2439 &lt;nowiki&gt;[۲۴۳۹]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۶: نوم الجنب فی شهر رمضان فی اللیل مع احتمال الاستیقاظ أو العلم به إذا اتفق استمراره إلی طلوع الفجر علی أقسام، فإنه إما أن یکون مع العزم علی ترک الغسل وإما أن یکون مع التردد فی الغسل وعدمه وإما أن یکون مع الذهول والغفلة عن الغسل وإما أن یکون مع البناء علی الاغتسال حین الاستیقاظ مع اتفاق الاستمرار، فإن کان مع العزم علی ترک الغسل أو مع التردد فیه &lt;ref&gt;(أو مع التردد فیه): الحکم فی المتردد مبنی علی الاحتیاط الوجوبی .&lt;/ref&gt; لحقه حکم تعمد البقاء جنباً، بل الأحوط ذلک إن کان مع الغفلة والذهول أیضاً، وإن کان الأقوی لحوقه بالقسم الأخیر &lt;ref&gt;(وإن کان الأقوی لحوقه بالقسم الأخیر): فی عدم وجوب الکفارة وأما القضاء فالظاهر وجوبه نعم لو ذهل عن وجوب صوم الغد فنام ولم یستیقظ إلی الفجر لم یجب القضاء أیضا .&lt;/ref&gt;، وإن کان مع البناء علی الاغتسال أو مع الذهول علی ما قوینا فإن کان فی النومة الأولی بعد العلم بالجنابة فلا شیء علیه &lt;ref&gt;(فلا شیء علیه): إذا کان واثقا بالانتباه وإلا فالأحوط وجوب القضاء .&lt;/ref&gt; وصح صومه، وإن کان فی النومة الثانیة بأن نام بعد العلم بالجنابة ثم انتبه ونام ثانیا مع احتمال الانتباه فاتفق الاستمرار وجب علیه القضاء فقط دون الکفارة علی الأقوی، وإن کان فی النومة الثالثة فکذلک علی الأقوی، وإن کان الأحوط ما هو المشهور من وجوب الکفارة أیضاً فی هذه الصورة، بل الأحوط وجوبها فی النومة الثانیة أیضاً، بل وکذا فی النومة الأولی أیضاً إذا لم یکن معتاد الانتباه &lt;ref&gt;(إذا لم یکن معتاد الانتباه): أو واثقا به من جهة أخری کتوقیت الساعة المنبهة .&lt;/ref&gt;، ولا یعد النوم الذی احتلم فیه من النوم الأول &lt;ref&gt;(ولا یعد النوم الذی احتلم فیه من النوم الأول): بل یعد منه علی الأحوط بل لا یخلو من قوة .&lt;/ref&gt; بل المعتبر فیه النوم بعد تحقق الجنابة فلو استیقظ المحتلم من نومه ثم نام کان من النوم الأول لا الثانی.<br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2462 مسألة ۲۴۶۲]<br /> <br /> المفطرات المذکورة ما عدا البقاء علی الجنابة الذی مر الکلام فیه تفصیلا إنما توجب بطلان الصوم إذا وقعت علی وجه العمد والاختیار، وأما مع السهو وعدم القصد فلا توجبه &lt;ref&gt;(وأما مع السهو وعدم القصد فلا توجبه): إلا فی بعض الموارد التی سیجیء بیانها فی أواخر الفصل السابع.&lt;/ref&gt;، من غیر فرق بین أقسام الصوم من الواجب المعین والموسع والمندوب، ولا فرق فی البطلان مع العمد بین الجاهل بقسمیه &lt;ref&gt;(الجاهل بقسمیه): الأظهر عدم البطلان فی الجاهل القاصر غیر المتردد بالإضافة إلی جمیع المفطرات سوی الأکل والشرب ویلحق بهما الجماع فی وجه، وفی حکم الجاهل المذکور المعتمد فی عدم مفطریتها علی حجة شرعیة .&lt;/ref&gt;والعالم ولا بین المکره وغیره، فلو أکره علی الإفطار فأفطر مباشرة فرارا عن الضرر المترتب علی ترکه بطل صومه علی الأقوی &lt;ref&gt;(بطل صومه علی الأقوی): البطلان فی الإکراه علی ما سوی الأکل والشرب والجماع مبنی علی الاحتیاط .&lt;/ref&gt;، نعم لو وجر فی حلقه من غیر مباشرة منه لم یبطل.<br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2470 مسألة ۲۴۷۰]<br /> <br /> المفطرات المذکورة کما أنها موجبة للقضاء کذلک توجب الکفارة إذا کانت مع العمد والاختیار من غیر کره ولا إجبار، من غیر فرق بین الجمیع &lt;ref&gt;(من غیر فرق بین الجمیع): إنما تجب الکفارة فی صوم شهر رمضان بالإفطار فیه بالأکل أو الشرب أو الجماع أو الاستمناء أو البقاء علی الجنابة متعمدا وفی قضائه بعد الزوال بأحد الأربعة الأول ولا تجب بالإفطار فیهما بغیر ذلک علی الأظهر، نعم تجب الکفارة بالإفطار فی الصوم المنذور المعین مطلقا.&lt;/ref&gt; حتی الارتماس والکذب علی الله وعلی رسوله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; بل والحقنة والقیء علی الأقوی، نعم الأقوی عدم وجوبها فی النوم الثانی من الجنب بعد الانتباه بل والثالث وإن کان الأحوط فیها أیضاً ذلک خصوصا الثالث، ولا فرق أیضاً فی وجوبها بین العالم والجاهل المقصر والقاصر علی الأحوط، وإن کان الأقوی عدم وجوبها علی الجاهل خصوصا القاصر والمقصر الغیر الملتفت حین الإفطار &lt;ref&gt;(الغیر الملتفت حین الإفطار): ولا یترک الاحتیاط فی حق الملتفت المتردد فی المفطریة.&lt;/ref&gt; نعم إذا کان جاهلا بکون الشیء مفطرا مع علمه بحرمته کما إذا لم یعلم أن الکذب علی الله ورسوله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; من المفطرات فارتکبه حال الصوم فالظاهر لحوقه بالعالم فی وجوب الکفارة &lt;ref&gt;(فالظاهر لحوقه بالعالم فی وجوب الکفارة): فیه إشکال بل منع.&lt;/ref&gt; .<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2496 &lt;nowiki&gt;[۲۴۹۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: إذا أکل أو شرب مثلا مع الشک فی طلوع الفجر ولم یتبین أحد الأمرین لم یکن علیه شیء، نعم لو شهد عدلان بالطلوع ومع ذلک تناول المفطر وجب علیه القضاء بل الکفارة أیضاً وإن لم یتبین له ذلک بعد ذلک، ولو شهد عدل واحد بذلک فکذلک علی الأحوط .&lt;ref&gt;(علی الأحوط): بل علی الأقوی مع حصول الاطمئنان من قوله وإلا فلا.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:عمد]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%82%D8%B5%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2849 2026-05-05T12:12:59Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> کسی که روزه [[ماه رمضان]] یا [[واجب معین]] گرفته است، چنانچه در طول روز از [[نیت روزه|نیت]] خود منصرف شود یا تصمیم جدّی بر انجام یکی از مبطلات داشته باشد (هرچند آن مبطل را انجام نداده باشد) روزۀ آن روز باطل است و لازم است قضای آن را به‌جا آورده و در ماه رمضان بقیه روز را امساک کند.<br /> <br /> اگر مکلف در غیر روزه ماه رمضان و واجب معین، در بین روز تصمیم بگیرد روزه نباشد، چنانچه آخرین زمان نیت نگذشته باشد، می‌تواند دوباره نیت روزه کرده و روزه‌اش صحیح خواهد بود.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1544 مسئله ۱۵۴۴]. اگر برای روزه واجب غیر معینی مثل روزه کفّاره عمداً تا نزدیک ظهر نیت نکند اشکال ندارد، بلکه اگر پیش از نیت تصمیم داشته باشد که روزه نگیرد، یا تردید داشته باشد که بگیرد یا نه، چنانچه کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده باشد و پیش از ظهر نیت کند، روزه او صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1549 مسئله ۱۵۴۹]. اگر در روزه واجب معینی مثل روزه ماه رمضان مردّد شود که روزه خود را باطل کند یا نه، یا قصد کند که روزه را باطل کند، اگر دو مرتبه نیت روزه نکند، روزه‌اش باطل می‌شود، و اگر دو مرتبه نیت روزه کند، احتیاط واجب آن است که روزه آن روز را تمام کند، و بعداً قضاء آن را به‌جا آورد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1550 مسئله ۱۵۵۰]. در روزه مستحب و روزه واجبی که وقت آن معین نیست مثل روزه کفّاره، اگر قصد کند کاری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، یا مردّد شود که به‌جا آورد یا نه، چنانچه به‌جا نیاورد و در روزه واجب پیش از ظهر، و در روزه مستحب پیش از غروب دوباره نیت روزه کند، روزه او صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1657 مسئله ۱۶۵۷]. در چند مورد  غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد  فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفاره واجب نیست: ....<br /> <br /> دوّم: عملی که روزه را باطل می‏کند به‌جا نیاورد ولی نیت روزه نکند، یا ریا کند، یا قصد کند که روزه نباشد، و همچنین اگر قصد کند کاری که روزه را باطل می‏کند انجام دهد به تفصیلی که در مسأله (۱۵۴۹) بیان شد. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1660 مسئله ۱۶۶۰]. اگر انسان بداند که به واسطه مضمضه، بی‌اختیار یا از روی فراموشی آب وارد گلویش می‌شود، نباید مضمضه کند، و اگر در این صورت مضمضه کرد ولی آب فرو نرفت  بنا بر احتیاط واجب  قضا لازم است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1669 مسئله ۱۶۶۹]. در قضای روزه ماه رمضان می‌تواند پیش از ظهر، روزه خود را باطل نماید؛ ولی اگر وقتِ قضا تنگ باشد، بهتر آن است که باطل ننماید.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-40 ج۲، مسئله ۴۰.] وقت نیّت روزۀ واجب غیر معیّن، تا اذان ظهر باقی است. بنابراین، اگر برای روزه واجب غیر معیّنی مثل روزۀ کفّاره یا روزۀ قضای ماه مبارک رمضان، عمداً تا نزدیک اذان ظهر نیّت نکند، اشکال ندارد؛<br /> <br /> بلکه اگر قبل از نیّت، تصمیم داشته باشد که روزه نگیرد یا تردید داشته باشد که بگیرد یا نه، چنانچه کاری که روزه را باطل می‌‌کند انجام نداده باشد و قبل از اذان ظهر نیّت کند، روزۀ او صحیح است؛ امّا نیّت بعد از اذان ظهر، بنابر احتیاط واجب کافی نمی‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-43 ج۲، مسئله ۴۳]. برگشتن از نیّت روزه یا تصمیم به باطل کردن آن، چند صورت دارد:<br /> <br /> ۱. در روزۀ واجب معیّنی مثل روزۀ ماه رمضان باشد، که این صورت، خود دو قسم است:<br /> <br /> الف. قصد کند روزه نباشد یا مردّد شود که روزه باشد یا نه؛&lt;ref&gt;آن را «نیّت قطع» می‌نامند.&lt;/ref&gt; در این مورد، اگر پس از چنین قصد یا تردیدی دوباره نیّت روزه نکند، روزه‌اش باطل است و اگر پشیمان شده و قبل از انجام مفطرات (کارهایی که روزه را باطل می‌کند)، دوباره نیّت روزه کند، احتیاط واجب آن است که روزۀ آن روز را تمام کند و بعداً قضای آن را هم به‌جا آورد.<br /> <br /> ب. قصد کند روزه را با یکی از مفطرات - با اینکه متوجّه مفطر بودن آن هست - باطل کند یا آنکه در باطل کردن آن مردّد شود؛&lt;ref&gt;آن را «نیّت قاطع» می‌نامند.&lt;/ref&gt; در این صورت، اگر پشیمان شده و مفطر روزه را انجام ندهد، احتیاط واجب آن است که روزۀ آن روز را تمام کند و بعداً قضای آن را به‌جا آورد.<br /> <br /> ۲. در روزۀ واجبی که وقت آن معیّن نیست، مثل روزۀ کفّاره یا روزۀ قضای ماه مبارک رمضان، اگر فرد قبل از اذان ظهر قصد کند که روزه نباشد یا مردّد شود که روزه باشد یا نباشد یا قصد کند یکی از مفطرات روزه را - با اینکه متوجّه مفطر بودن آن هست - به‌جا آورد یا مردّد شود که به‌جا آورد یا نه، چنانچه پشیمان شده و قبل از انجام مفطرات، قبل از اذان ظهر دوباره نیّت روزه کند، روزۀ او صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-154 ج۲، مسئله ۱۵۴]. اگر فردی قضای روزۀ میّتی را گرفته باشد، احتیاط مستحب آن است که بعد از اذان ظهر روزه را باطل نکند. &lt;ref&gt;البتّه، این در صورتی است که اتمام روزۀ همان روز، به سبب شرط ضمن عقد اجاره و مانند آن معیّن نشده باشد، وگرنه افطار و باز کردن روزه مطلقاً جایز نیست.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-228 ج۲، مسئله ۲۲۸]. در روزۀ مستحب، اگر فرد قصد کند که روزه نباشد، یا مردّد شود روزه باشد یا نباشد، یا قصد کند کاری که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، یا مردّد شود که به‌جا آورد یا نه، چنانچه آن مفطر را به‌جا نیاورد و قبل از پایان روز چه قبل از ظهر و چه بعد از ظهر دوباره نیّت روزه کند، روزۀ او صحیح است.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-448 مسألة ۴۸۸]: لو عقد نیة الصوم ثُمَّ نوی الإفطار فی وقت لا یجوز تأخیر النیة إلیه عمداً ثُمَّ جدّد النیة لم یجتزئ به علی الأحوط لزوماً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-517 مسألة ۵۱۷]: تقدّمت جملة من الموارد التی یجب فیها القضاء فقط، والبقیة کما یلی:<br /> <br /> ۱- ما إذا أخلّ بالنیة فی شهر رمضان ولکنّه لم یرتکب شیئاً من المفطرات المتقدّمة. ....<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-980 ج۱، مسألة ۹۸۰:] تجب استدامة النیة إلی آخر النهار، فإذا نوی القطع فعلاً أو تردّد بطل وإن رجع إلی نیة الصوم علی الأحوط لزوماً، وکذا إذا نوی القطع فیما یأتی أو تردّد فیه أو نوی المفطر مع العلم بمفطریته، وإذا تردّد للشک فی صحّة صومه لم‏ یضرّ بصحّته، هذا فی الواجب المعین، أمّا الواجب غیر المعین فلا یقدح شیء من ذلک فیه إذا رجع إلی نیته قبل الزوال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1024 ج۱، مسألة ۱۰۲۴]: یجب القضاء دون الکفّارة فی موارد: ....<br /> <br /> الثانی: إذا أبطل صومه بالإخلال بالنیة من دون استعمال المفطر . ....<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2372 &lt;nowiki&gt;[ ۲۳۷۲ ] مسألة ۱۳&lt;/nowiki&gt;]: لو نوی الصوم لیلا ثم نوی الإفطار ثم بدا له الصوم قبل الزوال فنوی وصام قبل أن یأتی بمفطر صح علی الأقوی &lt;ref&gt;(صح علی الأقوی): أی فیما سبق الحکم فیه بالإجزاء مع تأخر النیة بمعنی العزم .&lt;/ref&gt;، إلا أن یفسد صومه بریاء ونحوه، فإنه لا یجزئه لو أراد التجدید قبل الزوال علی الأحوط.<br /> <br /> <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2380 &lt;nowiki&gt;[ ۲۳۸۰ ] مسألة ۲۱&lt;/nowiki&gt;]: إذا صام یوم الشک بنیة شعبان ثم نوی الإفطار وتبین کونه من رمضان قبل الزوال قبل أن یفطر فنوی صح صومه، وأما إن نوی الإفطار فی یوم من شهر رمضان عصیانا ثم تاب فجدد النیة قبل الزوال لم ینعقد صومه &lt;ref&gt;(لم ینعقد صومه): علی الأحوط .&lt;/ref&gt;، وکذا لو صام &lt;ref&gt;(وکذا لو صام): بل الأظهر صحة صومه والأحوط قضاؤه أیضاً.&lt;/ref&gt; یوم الشک بقصد واجب معین ثم نوی الإفطار عصیانا ثم تاب فجدد النیة بعد تبین کونه من رمضان قبل الزوال.<br /> <br /> <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2381 &lt;nowiki&gt;[ ۲۳۸۱ ] مسألة ۲۲&lt;/nowiki&gt;]: لو نوی القطع أو القاطع&lt;ref&gt;(أو القاطع): أی المفطر مع الالتفات إلی مفطریته .&lt;/ref&gt; فی الصوم الواجب المعین بطل صومه سواء نواهما من حینه أو فیما یأتی، وکذا لو تردد، نعم لو کان تردده من جهة الشک فی بطلان صومه وعدمه لعروض عارض لم یبطل وإن استمر ذلک إلی أن یسأل، ولا فرق فی البطلان بنیة القطع أو القاطع أو التردد بین أن یرجع إلی نیة الصوم قبل الزوال أم لا &lt;ref&gt;(بین أن یرجع إلی نیة الصوم قبل الزوال أم لا): الحکم بالبطلان فیما إذا رجع إلی نیة الصوم مبنی علی الاحتیاط مطلقا .&lt;/ref&gt;، وأما فی غیر الواجب المعین فیصح &lt;ref&gt;(فیصح): وفی المندوب یصح لو رجع قبل الغروب علی ما مر .&lt;/ref&gt; لو رجع قبل الزوال.<br /> <br /> <br /> <br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2495 مساله ۲۴۹۵]<br /> <br /> یجب القضاء دون الکفارة فی موارد &lt;ref&gt;(فی موارد): وله موارد أخری کما ظهر مما علقناه علی المسائل السابقة.&lt;/ref&gt;. ....<br /> <br /> الثانی: إذا أبطل صومه بالإخلال بالنیة مع عدم الإتیان بشیء من المفطرات، أو بالریاء أو بنیة القطع أو القاطع کذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2500 &lt;nowiki&gt;[۲۵۰۰]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: لا یجوز التمضمض مطلقاً مع العلم بأنه یسبقه الماء إلی الحلق أو ینسی فیبلعه &lt;ref&gt;(أو ینسی فیبلعه): ولکن لو تمضمض ولم یحصل ذلک فالحکم بالبطلان مبنی علی الاحتیاط.&lt;/ref&gt; . <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2557 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۵۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: لا یجب إتمام صوم التطوع بالشروع فیه بل یجوز له الإفطار إلی الغروب، وإن کان یکره بعد الزوال.<br /> [[رده:ابطال]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:نیت روزه]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B3%D8%B1_%D8%B2%DB%8C%D8%B1_%D8%A2%D8%A8&diff=2848 2026-05-05T12:06:08Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>به نظر مشهور فقها، فروبردن سر زیر آب روزه را باطل می‌کند؛ ولی بنابر نظر آیت الله سیستانی این کار مکروه است و روزه را باطل نمی‌کند.<br /> ----'''همسو''': [[مکروهات روزه‌دار]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': رفتن به استخر و غواصی در ماه رمضان چه حکمی دارد؟<br /> <br /> '''جواب''': اگر آب از حلق فرو نرود روزه صحیح است.<br /> <br /> '''سؤال''': آیا مکلف می‌تواند در حال روزه ماه رمضان غسل ارتماسی انجام دهد؟<br /> <br /> '''جواب''': اشکال ندارد.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1588 مسئله ۱۵۸۸].  فرو بردن تمام سر در آب روزه را باطل نمی‌کند، ولی کراهت شدید دارد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-143 ج۲، مسئله ۱۴۳]. چند مورد برای روزه‌دار مکروه شمرده شده و از آن جمله است:<br /> <br /> ۱. فرو بردن تمام سر در آب که این کار روزه را باطل نمی‌کند؛ ولی کراهت شدید دارد و احتیاط مستحب در ترک ‌آن است.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-500 مساله ۵۰۰]<br /> <br /> الرابع من المفطرات: تعمّد الارتماس فی الماء علی المشهور بین الفقهاء &lt;sup&gt;(رضوان الله علیهم)&lt;/sup&gt;، ولکنّ المختار أنّه لا یضرّ بصحّة الصوم، بل هو مکروه کراهة شدیدة، ولا فرق فی ذلک بین رمس تمام البدن ورمس الرأس فقط. ولا بأس بوقوف الصائم تحت المطر ونحوه وإن أحاط الماء بتمام بدنه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-501 مسألة ۵۰۱]: الأحوط استحباباً للصائم فی شهر رمضان وفی غیره عدم الاغتسال برمس الرأس فی الماء.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-988 مساله ۹۸۸]<br /> <br /> الخامس: رمس تمام الرأس فی الماء علی المشهور بین الفقهاء &lt;sup&gt;(رضوان الله تعالی علیهم)&lt;/sup&gt;، ولکن المختار أنّه لا یضرّ بصحّة الصوم بل هو مکروه کراهة شدیدة، ولا فرق فی ذلک بین الدفعة والتدریج، ولا بأس برمس أجزاء الرأس علی التعاقب وإن استغرقه، وکذا إذا ارتمس وقد أدخل رأسه فی غطاء کامل کما یصنعه الغوّاصون.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-989 ج۱، مسألة ۹۸۹]: لا یلحق المضاف بالماء فی الحکم المتقدّم.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-990 ج۱، مسألة ۹۹۰]: الأحوط استحباباً للصائم فی شهر رمضان وفی غیره عدم الاغتسال برمس الرأس فی الماء.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2413 مساله ۲۴۱۳]<br /> <br /> السابع: الارتماس فی الماء &lt;ref&gt;(الارتماس فی الماء): علی المشهور، والأظهر أنه لا یضر بصحة الصوم بل هو مکروه کراهة شدیدة ومنه یظهر حال الفروع الآتیة.&lt;/ref&gt;، ویکفی فیه رمس الرأس فیه وإن کان سائر البدن خارجا عنه، من غیر فرق بین أن یکون رمسه دفعة أو تدریجا علی وجه یکون تمامه تحت الماء زمانا، وأما لو غمسه علی التعاقب لا علی هذا الوجه فلا بأس به وإن استغرقه، والمراد بالرأس ما فوق الرقبة بتمامه فلا یکفی غمس خصوص المنافذ فی البطلان وإن کان هو الأحوط، وخروج الشعر لا ینافی صدق الغمس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2413 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۱۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۰: لا بأس برمس الرأس أو تمام البدن فی غیر الماء من سائر المائعات، بل ولا رمسه فی الماء المضاف، وإن کان الأحوط الاجتناب خصوصا فی الماء المضاف.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2414 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۴]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۱: لو لطخ رأسه بما یمنع من وصول الماء إلیه ثم رمسه فی الماء فالأحوط بل الأقوی بطلان صومه، نعم لو أدخل رأسه فی إناء کالشیشة ونحوها ورمس الإناء فی الماء فالظاهر عدم البطلان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2415 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۵] مسألة ۳۲&lt;/nowiki&gt;]: لو ارتمس فی الماء بتمام بدنه إلی منافذ رأسه وکان ما فوق المنافذ من رأسه خارجا عن الماء کلا أو بعضا لم یبطل صومه علی الأقوی، وإن کان الأحوط البطلان برمس خصوص المنافذ کما مر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2416 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۳: لا بأس بإفاضة الماء علی رأسه وإن اشتمل علی جمیعه ما لم یصدق الرمس فی الماء، نعم لو أدخل رأسه أو تمام بدنه فی النهر المنصب من عال إلی السافل ولو علی وجه التسنیم فالظاهر البطلان لصدق الرمس، وکذا فی المیزاب إذا کان کبیرا وکان الماء کثیرا کالنهر مثلا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2417 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۴: فی ذی الرأسین إذا تمیز الأصلی منهما فالمدار علیه، ومع عدم التمیز یجب علیه الاجتناب عن رمس کل منهما، لکن لا یحکم ببطلان الصوم إلا برمسهما ولو متعاقبا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2418 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۵: إذا کان مائعان یعلم بکون أحدهما ماء یجب الاجتناب عنهما، ولکن الحکم بالبطلان یتوقف علی الرمس فیهما.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2419 &lt;nowiki&gt;[۲۴۱۹]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۶: لا یبطل الصوم بالارتماس سهوا أو قهرا أو السقوط فی الماء من غیر اختیار.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2420 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۰]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۷: إذا ألقی نفسه من شاهق فی الماء بتخیل عدم الرمس فحصل لم یبطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2421 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۸: إذا کان مائع لا یعلم أنه ماء أو غیره، أو ماء مطلق أو مضاف لم یجب الاجتناب عنه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2422 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۹: إذا ارتمس نسیانا أو قهرا ثم تذکر أو ارتفع القهر وجب علیه المبادرة إلی الخروج وإلا بطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2423 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۳]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۰: إذا کان مکرها فی الارتماس لم یصح صومه بخلاف ما إذا کان مقهورا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2424 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۴]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۱: إذا ارتمس لإنقاذ غریق بطل صومه وإن کان واجبا علیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2425 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۵]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۲: إذا کان جنبا وتوقف غسله علی الارتماس انتقل إلی التیمم إذا کان الصوم واجبا معینا، وإن کان مستحبا أو کان واجبا موسعا وجب علیه الغسل وبطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2426 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۳: إذا ارتمس بقصد الاغتسال فی الصوم الواجب المعین بطل صومه وغسله، إذا کان متعمدا، وإن کان ناسیا لصومه صحا معاً، وأما إذا کان الصوم مستحبا أو واجبا موسعا بطل صومه وصح غسله.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2427 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۴: إذا أبطل صومه بالارتماس العمدی فإن لم یکن من شهر رمضان ولا من الواجب المعین غیر رمضان یصح له الغسل حال المکث فی الماء أو حال الخروج، وإن کان من شهر رمضان یشکل صحته حال المکث لوجوب الإمساک عن المفطرات فیه بعد البطلان أیضاً، بل یشکل صحته حال الخروج أیضاً لمکان النهی السابق کالخروج من الدار الغصبیة إذا دخلها عامدا، ومن هنا یشکل صحة الغسل فی الصوم الواجب المعین أیضاً سواء کان فی حال المکث أو حال الخروج.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2428 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۵: لو ارتمس الصائم فی الماء المغصوب فإن کان ناسیا للصوم وللغصب صح صومه وغسله، وإن کان عالما بهما بطلا معاً، وکذا إن کان متذکرا للصوم ناسیا للغصب، وإن کان عالما بالغصب ناسیا للصوم صح الصوم دون الغسل.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2429 &lt;nowiki&gt;[۲۴۲۹]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۶: لا فرق فی بطلان الصوم بالارتماس بین أن یکون عالما بکونه مفطرا أو جاهلا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2430 &lt;nowiki&gt;[۲۴۳۰]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۷: لا یبطل الصوم بالارتماس فی الوحل ولا بالارتماس فی الثلج.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2431 &lt;nowiki&gt;[۲۴۳۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۸: إذا شک فی تحقق الارتماس بنی علی عدمه.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:مکروهات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA_%D9%88_%D9%82%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1&diff=2847 2026-05-05T11:30:49Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر روزه‌دار عمداً قی و استفراغ کند [[مبطلات روزه|روزه‌اش باطل می‌شود]] (هرچند به دلیل بیماری یا نجات از مسمومیت و مانند آن باشد).<br /> <br /> البته قی‌کردن [[سهوی]] و بدون اختیار و همچنین آروغ‌زدن روزه را باطل نمی‌کند.<br /> <br /> نکته:  قی، استفراغ، بالاآوردن، حالت تهوع، انگشت در حلق بردن، همگی تقریباً یک معنا دارند.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> &lt;big&gt;۸ _ قی کردن&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;استفراغ کردن.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1616 مسئله ۱۶۱۶].  هرگاه روزه‌دار عمداً قی کند اگرچه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد، روزه‌اش باطل می‌شود. ولی اگر سهواً یا بی‌اختیار قی کند، اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1617 مسئله ۱۶۱۷].  اگر در شب چیزی بخورد که می‏داند به واسطه خوردن آن، در روز بی‌اختیار قی می‏کند، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1618 مسئله ۱۶۱۸].  اگر روزه‏دار بتواند از قی کردن خودداری کند، چنانچه خود به خود انجام شده است به گونه‌‌ای که عرفاً نگویند فرد، خودش را وادار به قی کردن نموده  لازم نیست از آن جلوگیری کند و روزه‏اش صحیح می‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1621 مسئله ۱۶۲۱].  اگر یقین داشته باشد که به واسطه آروغ زدن، چیزی از گلو بیرون می‏آید، چنانچه طوری باشد که بر آن قی کردن صدق کند، نباید عمداً آروغ بزند. ولی اگر یقین نداشته باشد اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1622 مسئله ۱۶۲۲].  اگر آروغ بزند و چیزی در گلو یا دهانش بیاید، باید آن را بیرون بریزد، و اگر بی‌اختیار فرو رود، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1640 مسئله ۱۶۴۰].  اگر روزه‌دار آروغ بزند و چیزی در دهانش بیاید، چنانچه عمداً آن را فرو ببرد بنا بر احتیاط واجب  روزه‌اش باطل است، و باید قضای آن را بگیرد و کفاره هم بدهد. و اگر خوردن آن چیز حرام باشد، مثلاً موقع آروغ زدن، خون یا غذایی که از صورت غذا بودن خارج است به دهان او بیاید و عمداً آن را فرو برد، بهتر است کفاره جمع بدهد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-129 ج۲،مسئله ۱۲۹]. هر گاه روزه‌دار عمداً قی (استفراغ) کند، هرچند به دلیل بیماری یا برای نجات از مسمومیّت و مانند آن ناچار به این کار باشد، روزه‌اش باطل می‌شود؛ ولی اگر سهواً یا بی‌‌اختیار قی کند، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-130 ج۲،مسئله ۱۳۰]. اگر فرد در شب هنگام چیزی بخورد که می‌داند به علّت خوردن آن، در روز بی‌‌اختیار قی می‌کند، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-131 ج۲،مسئله ۱۳۱]. اگر روزه‌دار بتواند از قی کردن خودداری کند، چنانچه قی خود به خود انجام شده - به گونه‌‌ای که عرفاً نگویند فرد، خودش را وادار به قی کردن نموده - لازم نیست از آن جلوگیری کند و روزه‌اش صحیح می‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-134 ج۲،مسئله ۱۳۴]. اگر روزه‌دار بداند به علّت آروغ زدن، چیزی از گلو بیرون می‌آید، چنانچه طوری باشد که عرفاً بر آن، قی کردن صدق کند، نباید عمداً آروغ بزند؛ ولی اگر نداند، اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-135 ج۲،مسئله ۱۳۵]. اگر فرد آروغ بزند و چیزی در فضای دهانش بیاید، باید آن را بیرون بریزد و اگر بی‌‌اختیار فرو رود، روزه‌اش صحیح است و چنانچه عمداً آن را فرو ببرد، بنابر احتیاط واجب روزه‌اش باطل می‌شود.<br /> <br /> بنابراین، چنانچه مثلاً در روزۀ ماه رمضان چنین کند، باید روزۀ آن روز را به قصد قربت مطلقه &lt;ref&gt;یعنی خصوص روزه واجب را نیّت نکند؛ بلکه از مبطلات روزه پرهیز کند و قصدش از این کار به‌طور کلّی، قربةً إلی الله باشد.&lt;/ref&gt; به پایان برده و قضای آن را هم به‌جا آورد و باید بنابر احتیاط واجب کفّاره هم بدهد.<br /> <br /> شایان ذکر است، اگر با آروغ زدن، شیئی در دهان فرد بیاید که خوردن آن حرام است - مثل خون یا غذایی که از صورت غذا بودن خارج شده، به گونه‌ای که عرفاً از خبائث محسوب شده - و عمداً آن را فرو برد، همین حکم در مورد آن جاری است، ولی احتیاط مستحب است در این صورت کفّارۀ جمع بدهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/mm-509 مساله ۵۰۹طرات]: تعمّد القیء ولو للضرورة. ویجوز التجشّؤ للصائم وإن احتمل خروج شیء من الطعام أو الشراب معه، والأحوط لزوماً ترک ذلک مع الیقین بخروجه ما لم یصدق علیه التقیؤ، وإلّا فلا یجوز.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-509 مسألة ۵۰۹]: لو خرج شیء من الطعام أو الشراب بالتجشّؤ أو بغیره إلی حلق الصائم قهراً فابتلعه ثانیاً بطل صومه علی الأحوط لزوماً.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-1007 مساله ۱۰۰۷]<br /> <br /> العاشر: تعمّد القیء وإن کان لضرورة من علاج مرض ونحوه، ولا بأس بما کان سهواً أو من غیر اختیار .<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1008 ج۱، مسألة ۱۰۰۸]: یجوز التجشّؤ للصائم وإن احتمل خروج شیء من الطعام أو الشراب معه، والأحوط لزوماً ترک ذلک مع الیقین بخروجه ما لم‏ یصدق علیه التقیؤ وإلّا فلا یجوز .<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1009 ج۱، مسألة ۱۰۰۹]: إذا خرج بالتجشّؤ شیء ثُمَّ نزل من غیر اختیار لم یکن مبطلاً، وأمّا إذا وصل إلی فضاء الفم فابتلعه اختیاراً بطل صومه وعلیه الکفّارة علی الأحوط لزوماً فیهما.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1011 ج۱، مسألة ۱۰۱۱]: إذا ابتلع فی اللیل ما یجب قیؤه فی النهار بطل صومه إذا تقیأ، أو لم ‏یکن عازماً علی ترک التقیؤ - مع الالتفات إلی کونه مانعاً عن صحّة الصوم - فی الوقت الذی لا یجوز تأخیر النیة إلیه اختیاراً المختلف باختلاف أنحاء الصوم کما تقدّم فی المسألة (۹۷۶)، ولا فرق فی ذلک کلّه بین ما إذا انحصر إخراج ما ابتلعه بالقیء وعدم الانحصار به.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2451 مساله ۲۴۵۱]<br /> <br /> العاشر: تعمد القیء وإن کان للضرورة من رفع مرض أو نحوه ولا بأس بما کان سهوا أو من غیر اختیار، والمدار علی الصدق العرفی فخروج مثل النوات أو الدود لا یعد منه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2452 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۹: لو خرج بالتجشؤ شیء ثم نزل من غیر اختیار لم یکن مبطلا، ولو وصل إلی فضاء الفم فبلعه اختیارا بطل صومه &lt;ref&gt;(بطل صومه): بطلانه ما لم یخرج خارج الفم مبنی علی الاحتیاط ومنه یظهر حکم الکفارة .&lt;/ref&gt; وعلیه القضاء والکفارة، بل تجب کفارة الجمع &lt;ref&gt;(تجب کفارة الجمع): سیأتی عدم ثبوتها فی الإفطار بالمحرم .&lt;/ref&gt; إذا کان حراما من جهة خباثته أو غیرها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2453 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۰: لو ابتلع فی اللیل ما یجب علیه قیؤه فی النهار فسد صومه &lt;ref&gt;(فسد صومه): إن تقیأ أو لم یکن عازماً علی ترک التقیء  مع الالتفات الی کونه مانعاً عن صحة الصوم  فی وقت لا یجوز تأخیر النیة الیه اختیاراً المختلف باختلاف انحاء الصوم.&lt;/ref&gt; إن کان الإخراج منحصرا فی القیء، وإن لم یکن منحصرا فیه لم یبطل إلا إذا اختار القیء مع إمکان الإخراج بغیره، ویشترط أن یکون مما یصدق القیء علی إخراجه وأما لو کان مثل دُرِّة أو بُندُقة أو درهم أو نحوها مما لا یصدق معه القیء لم یکن مبطلا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2454 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۱: إذا أکل فی اللیل ما یعلم أنه یوجب القیء فی النهار من غیر اختیار فالأحوط القضاء &lt;ref&gt;(فالأحوط القضاء): والأظهر عدم وجوبه.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2455 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۲: إذا ظهر أثر القیء وأمکنه الحبس والمنع وجب &lt;ref&gt;(وجب): الأظهر عدم وجوبه وعدم البطلان بترکه فیما إذا کان القیء حادثا باقتضاء الطبع إیاه علی نحو لا یصدق أنه أکره نفسه علیه.&lt;/ref&gt; إذا لم یکن حرج وضرر.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2457 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۴: یجوز للصائم التجشؤ اختیارا وإن احتمل خروج شیء من الطعام معه، وأما إذا علم بذلک فلا یجوز &lt;ref&gt;(فلا یجوز): مع صدق التقیأ علیه.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2460 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۶۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۷: قیل: یجوز للصائم أن یدخل اصبعه فی حلقه ویخرجه عمداً، وهو مشکل &lt;ref&gt;(وهو مشکل): لا إشکال فیه .&lt;/ref&gt;مع الوصول إلی الحد فالأحوط الترک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2461 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۶۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷۸: لا بأس بالتجشؤ القهری &lt;ref&gt;(لا بأس بالتجشؤ القهری): تقدم الکلام فی هذه المسألة .&lt;/ref&gt; وإن وصل معه الطعام إلی فضاء الفم ورجع، بل لا بأس بتعمد التجشؤ ما لم یعلم أنه یخرج معه شیء من الطعام، وإن خرج بعد ذلک وجب إلقاؤه، ولو سبقه الرجوع إلی الحلق لم یبطل صومه وإن کان الأحوط القضاء.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D9%86%D9%82%DB%8C%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2846 2026-05-05T11:23:33Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> داخل‌کردن آب یا هر مایع دیگر به روده از طریق مقعد، روزه را باطل می‌کند؛ گرچه برای معالجه باشد؛ ولی استفاده از [[شیاف]] روزه را باطل نمی‌کند.<br /> <br /> همچنین اگر زن شیء جامد یا مایع را در [[مهبل]] وارد نماید روزه‌اش باطل نمی‌شود.<br /> ----'''همسو''': [[مکروهات روزه‌دار|کراهت استفاده از شیاف]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': آیا روزه‌دار می‌تواند از شیافی که نسبت به جامد یا مایع‌بودن آن شک دارد استفاده کند؟<br /> <br /> '''جواب''': اشکال ندارد.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> ۷. اماله کردن&lt;ref&gt;داخل کردن آب یا هر مایع دیگر به داخل روده از طریق مقعد.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1615 مسئله ۱۶۱۵]. اماله کردن با چیز روان اگرچه از روی ناچاری و برای معالجه باشد، روزه را باطل می‏کند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1627 مسئله ۱۶۲۷]. چند چیز برای روزه‌دار مکروه است و از آن جمله است: ....<br /> <br /> ۶. استعمال شیاف ....<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-128 ج۲، مسئله ۱۲۸]. إماله کردن&lt;ref&gt;منظور، داخل کردن داروی مایع و مانند آن به کمک وسیلۀ مخصوص در رودۀ بزرگ انسان است.&lt;/ref&gt; با شیء روان، هرچند از روی ناچاری و برای معالجه باشد، روزه را باطل می‌کند؛<br /> <br /> ولی إماله کردن با شیء جامد مثل شیاف، روزه را باطل نمی‌‌کند؛ مگر آنکه در ابتدای ورود، به علّت حرارت بدن، تبدیل به مایع روان شده و به داخل نفوذ کند و امّا اگر در همان‌جا موادّ دارویی آن جذب بدن شود، اشکال ندارد. همچنین، اگر زن شیء جامد یا مایع را در مَهْبِل وارد نماید روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-143 ج۲، مسئله ۱۴۳.] چند مورد برای روزه‌دار مکروه شمرده شده و از آن جمله است: ....<br /> <br /> ۸. استعمال شیاف.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-509 مساله ۵۰۹]<br /> <br /> العاشر من المفطرات: تعمّد الاحتقان بالماء أو بغیره من المائعات ولو للضرورة، ولا بأس بغیر المائع، کما لا بأس بما تستدخله المرأة من المائع أو الجامد فی مهبلها.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/m1-1006 مساله ۱۰۰۶]<br /> <br /> التاسع: الاحتقان بالمائع ولو مع الاضطرار إلیه لمرض، ولا بأس بالجامد وإن کان الأحوط استحباباً اجتنابه، کما لا بأس بما تدخله المرأة من المائع أو الجامد فی مهبلها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1006 ج۱، مسألة ۱۰۰۶]: إذا احتقن بالمائع لکن لم‏ یصعد إلی الجوف بل کان بمجرّد الدخول فی الدُّبُر، لم یکن مفطراً وإن کان الأحوط استحباباً ترکه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1007 ج۱، مسألة ۱۰۰۷]: یجوز الاحتقان بما یشک فی کونه جامداً أو مائعاً وإن کان الأحوط استحباباً ترکه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2450 مساله۲۴۵۰]<br /> <br /> التاسع من المفطرات: الحقنة بالمائع ولو مع الاضطرار إلیها لرفع المرض، ولا بأس بالجامد وإن کان الأحوط اجتنابه أیضاً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2450 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۷: إذا احتقن بالمائع لکن لم یصعد إلی الجوف بل کان بمجرد الدخول فی الدبر فلا یبعد عدم کونه مفطرا وإن کان الأحوط ترکه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2451 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۵۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۸: الظاهر جواز الاحتقان بما یشک فی کونه جامدا أو مائعا، وإن کان الأحوط ترکه.<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%BA_%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%87_%D8%AE%D8%AF%D8%A7_%D9%88_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86&diff=2845 2026-05-05T11:16:05Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> اگر روزه‌دار (چه با گفتار، چه با نوشتار یا اشاره) عمداً دروغی را به خداوند متعال، پیامبر اکرم(ص) یا ائمۀ اطهار(ع) نسبت دهد، علاوه بر گناه بزرگی که مرتکب شده، بنابر احتیاط واجب، روزه‌اش نیز باطل می‌شود، به‌شرط آنکه:<br /> <br /> ·      این کار را با قصد و از روی عمد انجام دهد؛<br /> <br /> ·      بداند سخنش دروغ و موجب بطلان روزه است؛<br /> <br /> ·      دیگران دروغ او را بشنوند و معنی آن را بفهمند؛<br /> <br /> ·      خودش دروغ را نسبت بدهد؛ اما نقل قول سخن دیگران روزه را باطل نمی‌کند؛ مثل اینکه شخصی نسبت دروغی به رسول خدا(ص) بدهد و روزه‌دار در مقام نقل گفتار وی بگوید:  «آن شخص این چنین گفته است».<br /> <br /> '''نکته''':  اگر نسبت دروغ توسط دیگری باشد و روزه‌دار آن را تأیید کند نیز همین حکم را دارد.<br /> <br /> نکته: اگر روزه‌دار دروغی را که دیگری گفته تأیید یا تصدیق کند، همان حکم را دارد و روزه‌اش باطل می‌شود. (به احتیاط واجب)<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1575 مسئله ۱۵۷۵]. اگر روزه‌دار به گفتن یا به نوشتن یا به اشاره و مانند اینها به خداوند متعال و پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; و ائمه اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; عمداً نسبتی را بدهد که دروغ است  اگرچه فوراً بگوید دروغ گفتم یا توبه کند  روزه او بنا بر احتیاط لازم  باطل است، و همچنین است  بنا بر احتیاط مستحب  دروغ بستن به حضرت زهرا &lt;sup&gt;(علیها السلام)&lt;/sup&gt; و سایر پیامبران و جانشینان آنان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1576 مسئله ۱۵۷۶]. اگر بخواهد خبری را که دلیلی بر حجیت آن ندارد و نمی‏داند راست است یا دروغ نقل کند بنا بر احتیاط واجب  باید به نحو نقل بگوید، و آن را به پیامبر اکرم و ائمه اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; مستقیماً نسبت ندهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1577 مسئله ۱۵۷۷]. اگر چیزی را به اعتقاد اینکه راست است از قول خداوند متعال یا پیامبر اکرم نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه‌اش باطل نمی‏شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1578 مسئله ۱۵۷۸]. اگر چیزی را که می‏داند دروغ است، به خداوند متعال و پیامبر اکرم نسبت دهد و بعداً بفهمد آنچه را که گفته راست بوده، اگر می‏دانسته که این کار روزه را باطل می‏کند، باید  بنا بر احتیاط لازم  روزه را تمام کند و قضای آن را هم به‌جا آورد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1579 مسئله ۱۵۷۹]. اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خداوند متعال و پیامبر اکرم و ائمه اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نسبت دهد  بنا بر احتیاط لازم  روزه‌اش باطل می‌شود، ولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته نقل کند اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1580 مسئله ۱۵۸۰]. اگر از روزه‌دار بپرسند که آیا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; چنین مطلبی فرموده‌اند و او جایی که در جواب باید بگوید نه عمداً بگوید بلی، یا جایی که باید بگوید بلی عمداً بگوید نه، روزه‌اش  بنا بر احتیاط لازم  باطل می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1581 مسئله ۱۵۸۱]. اگر از قول خداوند متعال یا پیامبر اکرم حرف راستی را بگوید بعد بگوید دروغ گفتم، یا در شب به دروغ به آنان نسبتی بدهد و فردای آن که روزه می‏باشد بگوید آنچه دیشب گفتم راست است  بنا بر احتیاط روزه‌اش باطل می‌شود، مگر آنکه مقصودش بیان حال خبرش باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1636 مسئله ۱۶۳۶]. اگر روزه‌دار عمداً دروغی را به خداوند متعال و پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; نسبت دهد کفاره ندارد، هرچند احتیاط مستحب آن است که کفاره بدهد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-80 ج۲، مسئله ۸۰]. اگر روزه‌دار با گفتن یا نوشتن یا اشاره و مانند اینها به خداوند متعال یا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; یا ائمّۀ اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; عمداً نسبتی را - چه در امور دینی و چه در امور دنیوی - بدهد که آن نسبت دروغ باشد، هرچند فوراً بگوید «دروغ گفتم» یا توبه کند، روزۀ او بنابر احتیاط واجب باطل است.<br /> <br /> بنابراین، اگر مثلاً در روزۀ ماه رمضان چنین کند، بنابر احتیاط واجب باید روزۀ آن روز را به قصد قربت مطلقه &lt;ref&gt;همان.&lt;/ref&gt; تمام کند و قضای آن را هم بگیرد.<br /> <br /> این حکم بنابر احتیاط مستحب، در مورد دروغ بستن به حضرت زهرا &lt;sup&gt;(علیها السلام)&lt;/sup&gt; و سایر پیامبران و جانشینان آنان &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نیز جاری است. &lt;ref&gt;البتّه، دروغ بستن به خداوند و پیامبر&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; و معصومین &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; از جمله حضرت زهرا &lt;sup&gt;(علیها السلام)&lt;/sup&gt; از گناهان کبیره است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> شایان ذکر است اگر روزه‌دار خبر دروغ مذکور را در خلوت بگوید یا در حضور شنونده‌ای که معنای آن را نمی‌فهمد بگوید - مثل اینکه به فارسی سخن بگوید و مخاطب انگلیسی‌زبان یا عرب‌زبان بوده و معنای آن را نفهمد - روزه‌اش باطل نمی‌شود؛ امّا اگر کسی که معنای خبر مذکور را می‌فهمد بشنود یا در معرض شنیدن چنین کسی باشد - مانند صورتی که صدا ضبط شده و در اختیار وی قرار گیرد - روزه‌اش بنابر احتیاط واجب - با توضیحی که گذشت - باطل می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-81 ج۲، مسئله ۸۱]. اگر روزه‌دار بخواهد خبری را بگوید که دلیل معتبری بر راست بودن آن ندارد و نمی‌داند راست است یا دروغ، چنانچه آن را به صورت نقل بگوید و آن را مستقیماً به پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; و ائمّۀ اطهار&lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نسبت ندهد، روزه‌اش صحیح است، وگرنه بنابر احتیاط واجب روزه‌اش به معنایی که در مسألۀ قبل ذکر شد، باطل است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-82 ج۲، مسئله ۸۲]. اگر انسان چیزی را به اعتقاد اینکه راست است از قول خداوند متعال یا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; یا ائمّۀ اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزه‌اش باطل نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-83 ج۲، مسئله ۸۳]. اگر فرد چیزی را که می‌داند دروغ است، به خداوند متعال یا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; یا ائمّۀ اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نسبت دهد و بعد بفهمد آنچه را که گفته راست بوده، اگر توجّه داشته که این کار روزه را باطل می‌کند، بنابر احتیاط واجب، باید روزه را به قصد قربت مطلقه تمام کند و قضای آن را هم به‌جا آورد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-84 ج۲، مسئله ۸۴]. اگر انسان دروغی را که دیگری ساخته، عمداً به خداوند متعال یا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; یا ائمّۀ اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نسبت دهد، بنابر احتیاط لازم، روزه‌اش به معنایی که در مسألۀ «۸۰» ذکر شد، باطل می‌شود؛ ولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته، بدون تأیید گفتۀ وی آن را نقل کند، روزه‌اش باطل نمی‌شود. &lt;ref&gt;مانند اینکه شخصی نسبت دروغی را به پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; بدهد و فرد روزه‌دار در مقام نقل گفتار وی بگوید: «آن شخص این چنین گفته است». در این مورد، روزه‌اش باطل نمی‌شود، امّا اگر بعد از نقل مطلب کذب شخص مذکور، آن را تأیید هم بنماید، مثلاً بگوید: «آنچه آن شخص گفته، صحیح و مطابق با واقع می‌باشد»، بنابر احتیاط واجب - به معنایی که در مسألۀ «۸۰» بیان شد - روزه‌اش باطل می‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-85 ج۲، مسئله ۸۵]. اگر از روزه‌دار بپرسند که آیا پیامبر &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; چنین مطلبی فرموده‌اند؟ و او جایی که در جواب باید بگوید: «نه»، عمداً بگوید: «بلی»، یا جایی که باید بگوید: «بلی»، عمداً بگوید: «نه»، روزه‌اش بنابر احتیاط واجب، به معنایی که در مسألۀ «۸۰» ذکر شد، باطل می‌شود و این حکم، در مورد خداوند متعال یا ائمّۀ اطهار&lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; نیز جاری است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-86 ج۲، مسئله ۸۶]. اگر از قول خداوند متعال یا پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; و ائمّۀ اطهار &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; حرف راستی را بگوید، بعد در هنگامی که روزه است، بگوید: «دروغ گفتم» یا به آنان دروغی را نسبت بدهد و موقعی که روزه می‌باشد، بگوید: «آنچه قبلاً گفته‌‌ام راست است»، بنابر احتیاط لازم، روزه‌اش به معنایی که در مسألۀ «۸۰» ذکر شد، باطل می‌شود، مگر آنکه منظورش، بیان حال خبرش باشد که در این صورت، روزه‌‌اش باطل نمی‌‌شود. &lt;ref&gt;مثل اینکه فردی، ‌شب در مجلسی، سخن دروغی ‌را به پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; نسبت می‌‌دهد و در روز، به هنگامی ‌که روزه است شخصی ‌از او سؤال می‌‌کند: «آیا راست است دیشب شما، چنین سخنی ‌را گفته‌‌اید؟» و وی ‌در پاسخ بگوید «بلی، راست است». در این صورت، روزه‌اش باطل نمی‌‌شود، زیرا منظور فرد، تنها خبر دادن از واقعه‌‌ای ‌است که در شب گذشته برایش رخ داده است و امّا اگر هنگامی ‌که روزه است شخصی ‌از او سؤال ‌‌کند: «آیا آنچه دیشب شما به پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; نسبت داده‌‌اید، راست است یا دروغ؟» و وی در پاسخ بگوید: «بلی، سخنی که به پیامبر&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; نسبت دادم، راست است»، در این فرض، بنابر احتیاط واجب - به معنایی که در مسألۀ «۸۰» بیان شد - روزه‌اش باطل می‌‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-171 ج۲، مسئله ۱۷۱]. اگر روزه‌دار دروغی را به خداوند متعال و پیامبر اکرم &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; عمداً نسبت دهد، کفّاره ندارد، ولی احتیاط مستحب آن است که کفّاره بدهد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/mm-499 مسألة ۴۹۹]<br /> <br /> الثالث من المفطرات: تعمّد الکذب علی الله أو علی رسوله أو علی أحد الأئمة المعصومین &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; علی الأحوط لزوماً، والأحوط الأولی إلحاق الصدّیقة الطاهرة وسائر الأنبیاء وأوصیائهم &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-499 مسألة ۴۹۹]: إذا اعتقد الصائم صدق خبره عن الله أو عن أحد المعصومین &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; ثُمَّ انکشف له کذبه لم یبطل صومه. نعم، إذا أخبر عن الله أو عن أحد المعصومین &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; علی سبیل الجزم غیر معتمد علی حجّة شرعیة مع احتمال کذب الخبر - وکان کذباً فی الواقع - جری علیه حکم التعمّد.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/m1-988 مسألة ۹۸۸]<br /> <br /> .... الرابع: الکذب علی الله تعالی، أو علی رسول الله &lt;sup&gt;(صلّی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; أو علی الأئمّة &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; علی الأحوط وجوباً، بل الأحوط الأولی إلحاق سائر الأنبیاء والأوصیاء &lt;sup&gt;(علیهم السلام)&lt;/sup&gt; بهم، من غیر فرق بین أن یکون فی أمر دینی أو دنیوی، وإذا قصد الصدق فبان کذباً لم ‏یضرّ، وإن قصد الکذب فبان صدقاً کان من قصد المفطر، وقد تقدّم حکمه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-988 ج۱، مسألة ۹۸۸:] إذا تکلّم بالکذب غیر موجّه خطابه إلی أحد، أو موجّهاً له إلی من لا یفهم معناه وکان یسمعه من یفهم أو کان فی معرض سماعه - کما إذا سجّل بآلة - جری فیه الاحتیاط المتقدّم.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2402 مسألة۲۴۰۲]<br /> <br /> الخامس: تعمد الکذب &lt;ref&gt;(تعمد الکذب): علی الأحوط، وعلیه تبتنی التفریعات الآتیة.&lt;/ref&gt; علی الله تعالی أو رسوله<br /> <br /> أو الأئمة  صلوات الله علیهم  سواء کان متعلقا بأمور الدین أو الدنیا، وسواء کان بنحو الإخبار أو بنحو الفتوی &lt;ref&gt;(بنحو الفتوی): علی نحو الاستناد إلیهم لا الإخبار عن نظره ورأیه.&lt;/ref&gt;، بالعربی أو بغیره من اللغات، من غیر فرق بین أن یکون بالقول أو الکتابة أو الإشارة أو الکنایة أو غیرها مما یصدق علیه الکذب علیهم ومن غیر فرق بین أن یکون الکذب مجعولا له أو جعله غیره وهو أخبر به مسندا إلیه لا علی وجه نقل القول وأما لو کان علی وجه الحکایة ونقل القول فلا یکون مبطلا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2402 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۹: الأقوی إلحاق &lt;ref&gt;(الأقوی إلحاق): بل الأقوی عدم الإلحاق فیه وفیما بعده.&lt;/ref&gt; باقی الأنبیاء والأوصیاء بنبینا &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; فیکون الکذب علیهم أیضاً موجبا للبطلان، بل الأحوط إلحاق فاطمة الزهراء  سلام الله علیها  بهم أیضاً.<br /> <br /> <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2403 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۰: إذا تکلم بالخبر غیر موجه خطابه إلی أحد أو موجها إلی من لا یفهم معناه فالظاهر عدم البطلان &lt;ref&gt;(فالظاهر عدم البطلان): إذا سمعه من یفهم معناه أو کان فی معرض سماعه  کما إذا سجل بآلة  جری فیه الاحتیاط المتقدم.&lt;/ref&gt;، وإن کان الأحوط القضاء.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2404 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۱: إذا سأله سائل هل قال النبی &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; کذا فأشار «نعم» فی مقام «لا» أو «لا» فی مقام «نعم» بطل صومه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2405 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۲: إذا أخبر صادقا عن الله أو عن النبی &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt; مثلا ثم قال: کذبت ؛ بطل صومه &lt;ref&gt;(بطل صومه): إذا کان المقصود الإخبار عن حال خبره لم یضر بصحة صومه.&lt;/ref&gt;، وکذا إذا أخبر باللیل کاذبا ثم قال فی النهار: ما أخبرت به البارحة صدق.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2406 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۳: إذا أخبر کاذبا ثم رجع عنه بلا فصل لم یرتفع عنه الأثر &lt;ref&gt;(لم یرتفع عنه الأثر): إذا لم یکن الرجوع بضم ما یخرجه عن الکذب علیهم وإلا فیدخل فی نیة المفطر بناء علی مفطریة الکذب.&lt;/ref&gt; فیکون صومه باطلا، بل وکذا إذا تاب بعد ذلک فإنه لا تنفعه توبته فی رفع البطلان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2407 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۴: لا فرق فی البطلان بین أن یکون الخبر المکذوب مکتوبا فی کتاب من کتب الأخبار أو لا، فمع العلم بکذبه لا یجوز الإخبار به وإن أسنده إلی ذلک الکتاب إلا أن یکون ذکره له علی وجه الحکایة دون الإخبار بل لا یجوز الإخبار به علی سبیل الجزم مع الظن بکذبه &lt;ref&gt;(مع الظن بکذبه): إذا لم یکن معتمدا علی حجة شرعیة وکذا الحال فی محتمل الکذب.&lt;/ref&gt; بل وکذا مع احتمال کذبه إلا علی سبیل النقل والحکایة، فالأحوط لناقل الأخبار فی شهر رمضان مع عدم العلم بصدق الخبر أن یسنده إلی الکتاب أو إلی قول الراوی علی سبیل الحکایة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2408 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۵: الکذب علی الفقهاء والمجتهدین والرواة وإن کان حراما لا یوجب بطلان الصوم إلا إذا رجع إلی الکذب علی الله ورسوله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله وسلم)&lt;/sup&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2409 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۰۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۶: إذا اضطر إلی الکذب علی الله ورسوله &lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; فی مقام التقیة من ظالم لا یبطل صومه به، کما أنه لا یبطل مع السهو أو الجهل المرکب.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2410 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۱۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۷: إذا قصد الکذب فبان صدقا دخل فی عنوان قصد المفطر&lt;ref&gt;(دخل فی عنوان قصد المفطر): بناءً علی الاحتیاط المتقدم.&lt;/ref&gt; بشرط العلم بکونه مفطرا.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2411 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۱۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۸: إذا قصد الصدق فبان کذبا لم یضر کما أشیر إلیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2412 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۱۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۹: إذا أخبر بالکذب هزلا بأن لم یقصد المعنی &lt;ref&gt;(بأن لم یقصد المعنی): إذا لم یقصد الحکایة عن الواقع لم یبطل صومه سواء قصد المعنی أم لا.&lt;/ref&gt; أصلاً لم یبطل صومه.<br /> <br /> <br /> [[رده:دروغ]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%B3_%D9%85%DB%8C%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=2844 2026-05-05T11:10:18Z

<p>Mahdipoor: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> لمس‌کردن بدن میت برای روزه‌دار، روزه را باطل نمی‌کند.<br /> <br /> همچنین اگر کسی بدن میّتی را لمس کرده و پیش از اذان صبح [[غسلِ مسّ میت]] انجام نداده باشد، می‌تواند آن روز را روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح است.<br /> ----'''همسو''': [[بقاء بر جنابت]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1614 مسئله ۱۶۱۴]. کسی که مسّ میت کرده  یعنی جایی از بدن خود را به بدن میت رسانده  می‌تواند بدون غسل مسّ میت روزه بگیرد، و اگر در حال روزه هم میت را مسّ نماید، روزه او باطل نمی‏شود.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-107 ج۲، مسئله ۱۰۷]. کسی که مسّ میّت کرده، یعنی جایی از بدن خود را به بدن میت رسانده، می‌تواند بدون غسل مسّ میّت، روزه بگیرد و اگر در حال روزه هم میّت را مسّ نماید، روزۀ او باطل نمی‌شود.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-933 ج۱، مسألة ۹۹۳]: لا یبطل الصوم - واجباً أو مندوباً، معیناً أو غیره - بالاحتلام فی أثناء النهار، کما لا یبطل بالبقاء علی حدث مسّ المیت عمداً حتّی یطلع الفجر .<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2448 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۵: لا یشترط فی صحة الصوم الغسل لمس المیت کما لا یضر مسه فی أثناء النهار.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:مس میت]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Mahdipoor