http://wiki.al-mesbah.org/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Thaniashar 2026-08-16T11:39:07Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.9 http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%B1%D8%B3_%D9%88_%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%86_%D8%AF%D9%81%D8%AA%D8%B1&diff=3067 2026-07-26T05:22:25Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>== آدرس و تلفن‌های دفتر ==<br /> شماره‌های تماس و آدرس دفتر آقای مصباح موسوی، نمایندۀ آیت‌الله العظمی سیستانی در مشهد مقدس<br /> <br /> === شماره تماس: ===<br /> '''پاسخگویی به احکام شرعی و استخاره (ساعت ۸ تا ۲۱):'''<br /> <br /> * [tel:05133683944 05133683944]<br /> * [tel:05133683945 05133683945]<br /> * [tel:05133683946 05133683946]<br /> * [tel:05133683947 05133683947]<br /> <br /> '''شماره استخاره (ساعت ۸ تا ۱۲):'''<br /> <br /> * [tel:05133684343 05133684343]<br /> <br /> «[[استخاره|توضیحاتی دربارۀ استخاره]]»<br /> <br /> '''تلفن‌خانه:'''<br /> <br /> &lt;small&gt;(لطفاً برای احکام و استخاره با این شماره تماس '''نــ'''گیرید)&lt;/small&gt;<br /> *05133688877<br /> <br /> شماره داخلی‌های کاربردی:<br /> <br /> *صندوق (اعلام فیش واریز): &lt;code&gt;130&lt;/code&gt; - &lt;code&gt;142&lt;/code&gt;<br /> *امور شهریه: &lt;code&gt;132&lt;/code&gt;<br /> *امور عبادات: &lt;code&gt;137&lt;/code&gt;<br /> *حسابداری: &lt;code&gt;139&lt;/code&gt; - &lt;code&gt;140&lt;/code&gt; - &lt;code&gt;141&lt;/code&gt;<br /> *وجوهات و محاسبه خمس: &lt;code&gt;136&lt;/code&gt; - &lt;code&gt;138&lt;/code&gt; - &lt;code&gt;155&lt;/code&gt;<br /> ===آدرس دفتر:===<br /> مشهد مقدس، پایین خیابان حرم مطهر امام رضا &lt;sup&gt;علیه‌السلام&lt;/sup&gt; &lt;small&gt;(خیابان نواب صفوی)&lt;/small&gt;، شهید شوشتری۸، سالاری‌مقدم۸ / بلوار وحدت، وحدت۲۹ (۲۱ قدیم)، سالاری‌مقدم۸<br /> <br /> کد پستی: &lt;code&gt;9154673196&lt;/code&gt;<br /> <br /> [https://goo.gl/maps/Z3Ygo8Kd6oSsRhAt9 لینک مسیریاب]<br /> ----'''همسو''': [[پرداخت وجوهات|شماره کارت واریز وجوهات]] •<br /> ----<br /> [[رده:مجموعه المصباح]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%84&diff=3066 2026-07-21T16:48:30Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>[[رده:پاسخگویان احکام]]<br /> رضا پردل<br /> <br /> متولد: ۱۳۵۱<br /> <br /> تحصیلات جدید: دیپلم انسانی <br /> <br /> و گذراندن دوره مکالمه زبان انگلیسی در دفتر تبلیغات اسلامی <br /> <br /> تحصیلات حوزوی: اتمام خارج فقه و اصول<br /> <br /> === اساتید ===<br /> اساتید سطح:<br /> <br /> * آیت‌الله رضازاده<br /> * استاد محمدرضا علیزاده<br /> * استاد ناطقی<br /> * استاد رضوانی<br /> * استاد صالحی<br /> <br /> اساتید خارج<br /> <br /> * آیت‌الله رضازاده<br /> * آیت‌الله مرتضوی<br /> <br /> === سوابق تدریس ===<br /> <br /> * تدریس مقدمات در مدرسه موسی‌بن‌جعفر(ع)<br /> * تدریس احکام تخصصی در مدرسه آیت‌الله خوئی به مدت ۴ سال<br /> <br /> === سایر فعالیت‌های علمی تبلیغی ===<br /> <br /> * ۳۱ سال سابقه تبلیغ عمومی<br /> * ۴ سال طرح هجرت و مدارس<br /> * پاسخگوی سؤالات شرعی حرم مطهر رضوی به‌مدت ۱۳ سال (از سال ۱۳۹۲ تاکنون)<br /> * گردآوری جزوه «'''احکام اولاد و ولادت'''»<br /> * فعالیت در بخش انگلیسی پایگاه اطلاع‌رسانی شیعه‌سرچ به‌مدت ۲۳ سال<br /> * مسولیت پایگاه اطلاع‌رسانی شیعه‌سرچ به‌مدت ۵ سال</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D9%85%D8%B7%D9%84%D9%82_%D9%88_%D9%85%D8%AA%D8%AC%D8%B2%DB%8C&diff=3065 2026-07-21T10:04:57Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== احکام مربوط به تجزی در اجتهاد ===<br /> <br /> ==== تعریف مجتهد مطلق و مجتهد متجزی ====<br /> مجتهد مطلق شخصی است که در همۀ ابواب فقهی [[مجتهد]] است.<br /> <br /> مجتهد متجزی شخصی است که در یک یا چند باب فقهی به [[اجتهاد]] رسیده است.<br /> <br /> ==== وظیفه مجتهد در مسئله تقلید ====<br /> مجتهد مطلق در همۀ مسائل شرعی یا از دیدگاه خود پیروی کرده یا بر اساس [[احتیاط در عمل|احتیاط]] عمل می‌نماید.<br /> <br /> مجتهد متجزی در مسائلی که توانِ استنباط آن را دارد، می‌تواند یا طبق [[فتوا|فتوای]] خود عمل کند یا [[احتیاط در عمل|احتیاط]] نماید، و در غیر آن مسائل، می‌تواند از مجتهد دیگر [[تقلید]] کرده یا احتیاط نماید.<br /> <br /> ==== وظیفه مکلف در تقلید از مجتهد متجزی ====<br /> افراد غیر مجتهد، لازم است اعمالشان مطابق فتوای [[مجتهد اعلم]] باشد.<br /> ----'''همسو''': [[شرایط مجتهد]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> [https://mesb.ir/m-1 مسألة ۱]: المجتهد: مطلق ومتجزّئ.<br /> <br /> المجتهد المطلق هو: الذی یتمکن من الاستنباط فی جمیع أنواع الفروع الفقهیة.<br /> <br /> المجتهد المتجّزئ هو: القادر علی استنباط الحکم الشرعی فی بعضها دون بعض.<br /> <br /> فالمجتهد المطلق یلزمه العمل باجتهاده أو أن یعمل بالاحتیاط، وکذلک المتجزّئ بالنسبة إلی الموارد التی یتمکن فیها من الاستنباط، وأمّا فیما لا یتمکن فیه من الاستنباط فحکمه حکم غیر المجتهد، فیتخیر فیه بین التقلید والعمل بالاحتیاط.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-22 ج۱، مسألة ۲۲]: المتجزّئ فی الاجتهاد یجوز له العمل بفتوی نفسه، بل یجوز لغیره العمل بفتواه إلّا مع العلم بمخالفة فتواه لفتوی الأعلم، أو فتوی من یساویه فی العلم - علی تفصیل علم ممّا سبق - وینفذ قضاؤه ولو مع وجود الأعلم إذا عرف مقداراً معتدّاً به من الأحکام التی یتوقّف علیها القضاء.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-22 &lt;nowiki&gt;[۲۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۲: یشترط فی المجتهد أمور &lt;ref&gt;(یشترط فی المجتهد أمور): ای فی حجیة فتواه لغیره واعتبار بعض هذه الامور مبنی علی الاحتیاط، وقد ظهر الامر فی بعضها مما سبق، ومنه یظهر الحال فی [https://mesb.ir/o1-24 المسألة (۲۴)].&lt;/ref&gt;: البلوغ، والعقل، والإِیمان، والعدالة، والرجولیة، والحرّیة  علی قول ، وکونه مجتهداً مطلقاً فلا یجوز تقلید المتجزّی، والحیاة فلا یجوز تقلید المیت ابتداء، نعم یجوز البقاء کما مر، وأن یکون أعلم فلا یجوز  علی الأحوط  تقلید المفضول مع التمکن من الأفضل، وأن لا یکون متولداً من الزنا، وأن لا یکون مقبلا علی الدنیا وطالباً لها مکبّاً علیها مجدّاً فی تحصیلها، ففی الخبر (( من کان من الفقهاء صائناً لنفسه، حافظاً لدینه، مخالفاً لهواه، مطیعاً لأمر مولاه، فللعوام أن یقلدوه )) .&lt;references /&gt;<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}<br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85_%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AF&diff=3064 2026-07-21T09:57:21Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به اجتهاد</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[اجتهاد]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7_%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81&diff=3063 2026-07-21T09:51:04Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>انسان، زمانی مکلف به تکالیف الهی می‌شود که یکسری ویژگی‌ها را داشته باشد؛ مثل:<br /> <br /> ۱. عاقل باشد و از درک و فهم لازم برخوردار باشد<br /> <br /> ۲. قدرت و توانایی انجام تکلیف را داشته باشد<br /> <br /> ۳. بالغ باشد و به [[نشانه‌های بلوغ|سنّ بلوغ]] رسیده باشد<br /> ----'''همسو''': [[نشانه‌های بلوغ|نشانه‌های بلوغ در پسران و دختران]] • [[بچه ممیز]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> <br /> ==== [https://mesb.ir/p-1848 شرایط تکلیف] ====<br /> انسان در صورتی که دارای شرایط خاصّی باشد، باید احکام و مقرّرات الهی را رعایت نماید. این شرایط، «شرایط تکلیف» نام دارد و در صورتی که هر یک از آنها نباشد، انسان مکلّف نمی‌باشد. از جملۀ آنها موارد زیر است:<br /> <br /> '''الف. عقل'''<br /> <br /> شرط اوّل تکلیف، عقل و توان فکری مکلّف است و فردی که مجنون و دیوانه است و از نظر فکری دارای توان لازم نیست، از نظر اسلام تکلیفی ندارد و تا چراغ عقل در درون انسان روشن نشده و قدرت تشخیص ایمان و کفر، حقّ و باطل، واجب و حرام را ندارد، تکلیفی به عهدۀ او نیست. عقل و توان فکری انسان، مبنای تکلیف و معیار محاسبه و مؤاخذۀ الهی است.<br /> <br /> از امام باقر&lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; روایت شده است: «در روز قیامت، خداوند به اندازۀ عقلی که در دنیا به بندگان داده است، در رسیدگی به حساب آنان دقّت به خرج می‌‌دهد»&lt;ref&gt;أصول الکافی، ج۱، کتاب العقل والجهل، ص۱۱، ح۷&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''ب. قدرت'''<br /> <br /> دوّمین شرط تکلیف، قدرت، یعنی توانایی برای انجام کاری است که خداوند آن را از انسان خواسته است.<br /> <br /> قرآن کریم در این‌‌باره می‌‌فرماید: «لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إلّا وُسْعَها»&lt;ref&gt;بقره/۲۸۶&lt;/ref&gt;؛ خداوند هیچ کس را جز به اندازۀ توانش تکلیف نمی‌‌کند.<br /> <br /> در حدیث نقل شده است که حضرت امام حسین&lt;sup&gt;(علیه السلام)&lt;/sup&gt; دربارۀ این شرط می‌‌فرمایند: «خداوند طاقت کسی را نگرفت، مگر آنکه طاعت خود را از او برداشت و قدرت کسی را سلب نکرد، مگر اینکه تکلیف خود را از او برداشت»&lt;ref&gt;تحف العقول، ص۲۴۶، باب حِکَم الحسین(علیه السلام) و مواعظه&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> '''ج. بلوغ'''<br /> <br /> سوّمین شرط تکلیف، [[:رده:بلوغ|بلوغ]] جسمی می‌باشد. بلوغ، پدیدۀ مبارکی است که انسان در سایۀ آن این شایستگی را پیدا می‌‌کند که مورد توجّه خطاب الهی قرار گیرد و رعایت دستورات و فرمان‌های الهی بر او واجب شود و ارتکاب اموری که از آن نهی شده بر او حرام گردد و با انجام وظایف دینی به خداوند متعال تقرّب جوید و در امتحان بندگی و تسلیم، سرافراز و سربلند گردد. دین مبین اسلام، نشانه‌‌هایی را برای بلوغ بیان نموده است که توضیح آن در ادامه ذکر می‌شود.<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:بلوغ]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:تکلیف و مکلف]]<br /> [[رده:شرایط تکلیف]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA&diff=3062 2026-07-21T09:50:07Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>== علامت بلوغ پسر و دختر ==<br /> <br /> === رسیدن دختران به سنّ تکلیف ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> نشانۀ بالغ‌شدن دختر، فقط کامل‌شدن ۹ [[سال قمری]] و واردشدن به ۱۰ سال قمری است.<br /> <br /> نُه سال قمری تقریباً برابر با هشت سال و هشت ماه و بیست روز شمسی است.<br /> <br /> === رسیدن پسران به سنّ تکلیف ===<br /> اما پسر با تحقّق یکی از این چهار علامت، به [[:رده:بلوغ|بلوغ]] و [[سن تکلیف|سنّ تکلیف]] می‌رسد:<br /> <br /> # روییدن موی درشت زیر شکم، بالای عورت؛<br /> # روییدن موی درشت در صورت و پشت لب (ریش و سبیل)؛<br /> # بیرون‌آمدن منی (چه در خواب، چه در بیداری)؛<br /> # کامل‌شدن ۱۵ سال قمری و واردشدن به ۱۶ سال.<br /> پانزده سال قمری تقریباً برابر با چهارده سال و شش ماه و پانزده روز شمسی است.<br /> <br /> '''نکته۱''': روییدن مو در سینه و زیر بغل و درشت‌شدن صدا و مانند اینها، نشانۀ بالغ‌شدن نیست.<br /> <br /> '''نکته۲''': فردی که به سنّ تکلیف می‌رسد، لازم است در [[فروع دین]] از [[مجتهد جامع الشرایط]] پیروی کند.<br /> <br /> '''همسو''': [[بچه ممیز]] • [[شرایط تکلیف]]<br /> <br /> ==استفتائات==<br /> '''سؤال''': اگر به سن بلوغ نرسیم و جنب شویم، نماز خواندن بر ما واجب می‌شود؟<br /> <br /> '''جواب''': بله، پسری که پانزده سال قمری‌اش کامل نشده، اگر جنب شود، این نشانۀ بلوغ اوست و مکلف می‌شود و باید اعمال عبادی واجب را به‌جا آورد.<br /> <br /> ==منابع فقهی==<br /> <br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-2270 مسأله ۲۲۷۰]. بچه‌ای که بالغ نشده است شرعاً نمی‌تواند در ذمّه، یا در مال خود تصرف کند، هرچند در کمال تمییز و رشد باشد، و اذن سابق ولیّ در این باب فایده‌ای ندارد، همچنان که اجازه بعدی کافی نیست، ولی در مواردی تصرف بچه صحیح است، از آن جمله خرید و فروش چیزهای کم‌قیمت، چنانکه در مسأله (۲۰۹۲) گذشت، و همچنین وصیّت او برای ارحام و نزدیکانش، چنانکه در مسأله (۲۷۱۴) خواهد آمد. و نشانه بلوغ در دختر، تمام شدن نُه سال قمری است، و در پسر یکی از سه چیز است:<br /> <br /> اوّل: روییدن موی درشت در زیر شکم بالای عورت.<br /> <br /> دوّم: بیرون آمدن منی.<br /> <br /> سوّم: تمام شدن پانزده سال قمری.<br /> <br /> مسأله ۲۲۷۱. روییدن موی درشت در صورت و پشت لب (سبیل) یکی از علایم بلوغ است، ولی روییدن مو در سینه و زیر بغل، و درشت شدن صدا و مانند اینها نشانه بالغ شدن نیست.<br /> <br /> ===رساله جامع===<br /> '''نشانه‌های بلوغ'''<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-1 ج۱، مسأله ۱]. نشانۀ بلوغ در دختر، تمام شدن نه سال قمری است&lt;ref&gt;بنابر آنچه گفته شده، دختران یا پسرانی ‌که تاریخ تولّدشان به سال قمری ‌مشخّص نیست، ولی ‌تاریخ تولّد آنان به سال شمسی ‌معلوم است، برای ‌تبدیل سال شمسی ‌به قمری، ‌کافی ‌است ابتدا دختران روزی ‌که نه سال شمسی ‌آنان و پسران روزی ‌که پانزده سال شمسی‌شان کامل می‌گردد را مشخّص نموده، سپس دختران ۹۷ روز و پسران ۱۶۲ روز از آن کم کنند، به این ترتیب روز کامل شدن ۹ یا ۱۵ سال قمری ‌آنان معیّن می‌شود.<br /> <br /> به عنوان مثال دختر خانمی ‌که در تاریخ ۱۰ مردادماه ۱۳۹۴ به دنیا آمده است، در تاریخ ۱۰ مردادماه ۱۴۰۳، نه سال شمسی ‌وی ‌کامل می‌گردد. چنانچه ۹۷ روز از این تاریخ کم نماید، تاریخ ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳ به دست می‌آید که بیانگر تاریخ کامل شدن ۹ سال قمری ‌او و رسیدن به سنّ تکلیف است.<br /> <br /> آقا پسری ‌که در تاریخ ۱۰ مهرماه ۱۳۸۸ به دنیا آمده است، در تاریخ ۱۰ مهرماه ۱۴۰۳، پانزده سال شمسی ‌وی ‌کامل می‌گردد. چنانچه ۱۶۲ روز از این تاریخ کم نماید، تاریخ ۳ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳ به دست می‌آید که بیانگر تاریخ کامل شدن ۱۵ سال قمری ‌اوست.<br /> <br /> شایان ذکر است به علّت وجود موقعیّت‌‌های ‌جغرافیایی ‌مختلف در سطح کرۀ زمین و یکسان نبودن تعداد روزهای ‌ماه‌‌های ‌سال و تقریبی بودن محاسبۀ مذکور و عدم لحاظ ساعت و ثانیه در آن و جهات تأثیرگذار دیگر، گاه تاریخی که بر اساس این محاسبه به دست می‌آید، یک یا دو روز متغیّر است. بنابراین، تا حدّ دو روز، احتیاط در مورد این محاسبه رعایت گردد و برای ‌آنکه محاسبه دقیق‌تر از این باشد، باید هر موردی جداگانه حساب شود.&lt;/ref&gt; و نشانۀ بلوغ در پسر، یکی از چهار مورد زیر است:<br /> <br /> اوّل: روییدن موی درشت در زیر شکم، بالای عورت؛&lt;ref&gt;موضع مذکور، «عانه» یا «زِهار» نامیده می‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دوّم: روییدن موی درشت در صورت و پشت لب؛&lt;ref&gt;البتّه اگر پسری که در دوران نزدیک به بلوغ جسمی نیست، مثلاً پنج ساله یا هفت ساله، در اثر استعمال دارو یا غیر آن یا به‌طور طبیعی، در صورت یا پشت لبش موی درشت بروید یا دارای موی درشت در زیر شکم شود یا منی از وی خارج شود، کافی نیست و بالغ محسوب نمی‌شود.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> سوّم: بیرون آمدن منی، چه در خواب و چه در بیداری؛<br /> <br /> چهارم: تمام شدن پانزده سال قمری.<br /> <br /> هر یک از علامت‌‌های بالا، نشان بالغ شدن انسان و رسیدن او به حدّ تکلیف است و از آن لحظه، در صورتی که سایر شرایط تکلیف نیز فراهم باشد، انجام همۀ دستورهای الهی بر انسان واجب است. از آنجا که دختر چند سال زودتر از پسر به تکلیف می‌‌رسد، تقدّم زن در تشرّف به تکلیف، نشانۀ آمادگی سریع‌تر او برای ارتباط با خدا و حرکت به سوی کمال است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-2 ج۱، مسأله ۲]. روییدن مو در سینه و زیر بغل و درشت شدن صدا و مانند اینها در پسران، نشانۀ بالغ شدن نیست.<br /> <br /> ===المسائل المنتخبة===<br /> [https://mesb.ir/m-844 مسألة ۸۴۴]: علامة البلوغ فی الأنثی: إکمال تسع سنین هلالیة، وفی الذکر أحد الأمور الثلاثة:<br /> <br /> ۱- نبات الشعر الخشن علی العانة - وهی بین البطن والعورة - أو علی الخدّ أو الشارب، ولا اعتبار بالزَّغَب والشعر الضعیف.<br /> <br /> ۲- خروج المنی.<br /> <br /> ۳- إکمال خمس عشرة سنة هلالیة.<br /> <br /> وأمّا نبات الشعر الخشن فی الصدر وتحت الإبط وکذا غلظة الصوت ونحوهما فلیست علامة للبلوغ.<br /> <br /> ===منهاج الصالحین===<br /> [https://mesb.ir/m2-1069 ج۲، مسألة ۱۰۶۹]: علامة البلوغ فی الأُنثی إکمال تسع سنین هلالیة، وفی الذکر أحد الأُمور الثلاثة:<br /> <br /> الأوّل: نبات الشعر الخشن علی العانة أو علی الخدّ أو الشارب، ولا اعتبار بالزَّغَب والشعر الضعیف.<br /> <br /> الثانی: خروج المنی، سواء خرج یقظة أو نوماً بجماع أو احتلام أو غیرهما.<br /> <br /> الثالث: إکمال خمس عشرة سنة هلالیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-1070 ج۲، مسألة ۱۰۷۰]: نبات الشعر الخشن فی الصدر وتحت الإبْط وکذا غلظة الصوت ونحوهما لیست علامة للبلوغ.<br /> [[رده:بلوغ]]<br /> [[رده:علامت و نشانه]]<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:تکلیف و مکلف]]<br /> [[رده:شرایط تکلیف]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D9%88%D8%AC%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AA&diff=3061 2026-07-16T18:38:49Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>== واریز وجوهات شرعی ==<br /> <br /> === مبالغ ===<br /> مبالغ کفاره و فطریه، بر اساس محاسبه نرخ نان و آردی است که توسط خیریه امام هادی&lt;sup&gt;(صلوات‌الله‌علیه)&lt;/sup&gt; به نیازمندان تحت پوشش اعطا می‌شود.<br /> <br /> برای اطلاع بیشتر، مقالۀ [[محاسبه کفاره روزه]] و [[محاسبه فطریه]] را مطالعه بفرمایید.<br /> ----🔹 '''کفاره افطار غیر عمد''' (تأخیر و فدیه) = هر روز ۳۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''کفاره افطار عمدی ماه رمضان''' = هر روز ۱,۸۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> &lt;small&gt;(در صورت تهیۀ آرد و نان ارزان‌تر، مابه‌التفاوتِ وجهِ دریافتی، برای فقرا مصرف می‌شود)&lt;/small&gt;<br /> <br /> 🔹 '''فطریه''' (بر اساس قیمت گندم) = هر نفر ۲۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> &lt;small&gt;(اولویت در پرداخت فطریه این است که مبلغ را به اقوام و خویشانِ نیازمند یا همسایگان نیازمند خود تحویل دهید)&lt;/small&gt;<br /> <br /> 🔹 '''روزه قضای میت'''، یک ماه (۳۰ روز) = ۱۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''نماز قضای میت'''، یک سال (۳۶۵ روز + ۴ نماز آیات) = ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان | یک ماه = ۱,۸۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''ختم قرآن''' (۳۰ جزء) = ۲,۴۰۰,۰۰۰ تومان<br /> ----&lt;small&gt;&lt;u&gt;به‌روزرسانی مبالغ: ۱۴۰۵/۰۴/۲۴&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;<br /> ----<br /> <br /> === واریز خمس مقلدین آیت‌الله سیستانی ===<br /> 🔸 مقلدین مرجعیت اعلای شیعه، آیت الله سیستانی&lt;sup&gt;(دام‌ظله)&lt;/sup&gt; می‌توانند '''خمس &lt;small&gt;(سهم امام و سهم سادات)&lt;/small&gt;''' خود را نیز به حساب زیر واریز کرده، سپس گزارش واریز خود را به صندوق دفتر اطلاع دهند.<br /> ----<br /> <br /> ===شماره حساب واریز وجوهات===<br /> 🏦 شماره شبا (حساب بانک ملت):<br /> <br /> IR70 0120 0000 0000 8664 7779 76<br /> <br /> 💳 شماره کارت (بانک ملت):<br /> <br /> 6104337480818044<br /> <br /> به‌نام آقای «'''سید محمدباقر مصباح موسوی'''»<br /> <br /> === اعلام واریزی ===<br /> 🔸 لطفاً پس از واریز وجه (به‌ویژه در مورد فطریه)، با یکی از راه‌های ارتباطی زیر، '''اطلاعات پرداخت''' خود را (به صورت متن یا تصویر) همراه با '''نوع و مورد مصرف وجه''' (مانند خمس، کفاره، فطریه، ردّ مظالم، صدقه و...) اعلام فرمایید:<br /> <br /> * 🚀 آیدی تلگرامی [https://t.me/almesbah_admin @Almesbah_Admin]<br /> * 🚀 آیدی بـــله [https://ble.ir/Almesbah_Admin @Almesbah_Admin]<br /> * ☎️ تماس با [[آدرس و تلفن دفتر|تلفن‌های دفتر]]<br /> <br /> [[رده:مجموعه المصباح]]<br /> [[رده:وجوهات شرعی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D9%88%D8%AC%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%AA&diff=3060 2026-07-16T18:37:59Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>== واریز وجوهات شرعی ==<br /> <br /> === مبالغ ===<br /> مبالغ کفاره و فطریه، بر اساس محاسبه نرخ نان و آردی است که توسط خیریه امام هادی&lt;sup&gt;(صلوات‌الله‌علیه)&lt;/sup&gt; به نیازمندان تحت پوشش اعطا می‌شود.<br /> <br /> برای اطلاع بیشتر، مقالۀ [[محاسبه کفاره روزه]] و [[محاسبه فطریه]] را مطالعه بفرمایید.<br /> ----🔹 '''کفاره افطار غیر عمد''' (تأخیر و فدیه) = هر روز ۳۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''کفاره افطار عمدی ماه رمضان''' = هر روز ۱,۸۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> &lt;small&gt;(در صورت تهیۀ آرد و نان ارزان‌تر، مابه‌التفاوتِ وجهِ دریافتی، برای فقرا مصرف می‌شود)&lt;/small&gt;<br /> <br /> 🔹 '''فطریه''' (بر اساس قیمت گندم) = هر نفر ۲۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> &lt;small&gt;(اولویت در پرداخت فطریه این است که مبلغ را به اقوام و خویشانِ نیازمند یا همسایگان نیازمند خود تحویل دهید)&lt;/small&gt;<br /> <br /> 🔹 '''روزه قضای میت'''، یک ماه (۳۰ روز) = ۱۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''نماز قضای میت'''، یک سال (۳۶۵ روز + ۴ نماز آیات) = ۲۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان | یک ماه = ۱,۸۰۰,۰۰۰ تومان<br /> <br /> 🔹 '''ختم قرآن''' (۳۰ جزء) = ۲,۴۰۰,۰۰۰ تومان<br /> ----&lt;small&gt;&lt;u&gt;به‌روزرسانی مبالغ: ۱۴۰۵/۰۲/۲۸&lt;/u&gt;&lt;/small&gt;<br /> ----<br /> <br /> === واریز خمس مقلدین آیت‌الله سیستانی ===<br /> 🔸 مقلدین مرجعیت اعلای شیعه، آیت الله سیستانی&lt;sup&gt;(دام‌ظله)&lt;/sup&gt; می‌توانند '''خمس &lt;small&gt;(سهم امام و سهم سادات)&lt;/small&gt;''' خود را نیز به حساب زیر واریز کرده، سپس گزارش واریز خود را به صندوق دفتر اطلاع دهند.<br /> ----<br /> <br /> ===شماره حساب واریز وجوهات===<br /> 🏦 شماره شبا (حساب بانک ملت):<br /> <br /> IR70 0120 0000 0000 8664 7779 76<br /> <br /> 💳 شماره کارت (بانک ملت):<br /> <br /> 6104337480818044<br /> <br /> به‌نام آقای «'''سید محمدباقر مصباح موسوی'''»<br /> <br /> === اعلام واریزی ===<br /> 🔸 لطفاً پس از واریز وجه (به‌ویژه در مورد فطریه)، با یکی از راه‌های ارتباطی زیر، '''اطلاعات پرداخت''' خود را (به صورت متن یا تصویر) همراه با '''نوع و مورد مصرف وجه''' (مانند خمس، کفاره، فطریه، ردّ مظالم، صدقه و...) اعلام فرمایید:<br /> <br /> * 🚀 آیدی تلگرامی [https://t.me/almesbah_admin @Almesbah_Admin]<br /> * 🚀 آیدی بـــله [https://ble.ir/Almesbah_Admin @Almesbah_Admin]<br /> * ☎️ تماس با [[آدرس و تلفن دفتر|تلفن‌های دفتر]]<br /> <br /> [[رده:مجموعه المصباح]]<br /> [[رده:وجوهات شرعی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF&diff=3059 2026-07-12T13:34:02Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به مجتهد اعلم</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[مجتهد اعلم]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AC%D9%87%D9%84_%D9%82%D8%B5%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=3058 2026-07-12T13:28:26Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به جاهل قاصر</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[جاهل قاصر]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%B1&diff=3057 2026-07-12T13:27:44Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به جاهل مقصر</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[جاهل مقصر]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%B1&diff=3056 2026-07-12T13:27:13Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به جاهل قاصر</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[جاهل قاصر]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF&diff=3055 2026-07-12T13:25:13Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== تعریف تقلید ===<br /> تقلید در احکام، یعنی عمل‌کردن به فتوای [[شرایط مجتهد|مجتهد جامع الشرایط]].<br /> <br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> برای تحقّق تقلید، همین مقدار که مکلف مرجعی را [[مجتهد اعلم|اعلم]] تشخیص داد و خود را ملتزم و متعهد به پیروی از فتاوای او دانست، تقلید محقّق شده است، هرچند هنوز به فتاوای او عمل نکرده باشد.<br /> ----'''همسو''': [[اجتهاد]] • [[احتیاط]] • [[تقلید از غیر مجتهد]]<br /> ----<br /> <br /> ==استفتائات==<br /> ==منابع فقهی==<br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1 مسئله ۱]. .... و اما در احکام دین  در غیر ضروریات و قطعیات  باید شخص یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند، یا از راه احتیاط طوری به وظیفه خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است ....<br /> <br /> پس کسانی که مجتهد نیستند، و نمی‌توانند به احتیاط عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-2 مسئله ۲]. تقلید در احکام: عمل کردن به دستور مجتهد است. و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال‌زاده، زنده و عادل باشد ....<br /> <br /> '''همسو''': [[شرایط مجتهد]] | [[معنای عادل]]<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-8 مسئله ۸]. .... و مراد از تقلید، صرف التزام به متابعت از فتوای مجتهد معین است، نه عمل کردن به دستور او.<br /> ===رساله جامع===<br /> [https://mesb.ir/j1-5 ج۱، مسئله ۵]. .... امّا در «احکام دین» - در غیر مسائل ضروری و قطعی دین - باید شخص، یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند و یا از راه احتیاط طوری به وظیفۀ خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است.... پس کسانی که مجتهد نیستند و به احتیاط هم نمی‌‌توانند عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-6 ج۱، مسئله ۶]. «تقلید در احکام» به معنای عمل کردن به دستور مجتهد است و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعۀ دوازده امامی، حلال‌‌زاده، عادل و زنده&lt;ref&gt;تقلید ابتدایی از مجتهد متوفّی جایز نیست و حکم باقی ماندن بر تقلید مجتهد فوت شده، در مسألۀ «۱۳» خواهد آمد.&lt;/ref&gt; باشد و حافظه‌اش از مقدار متعارف کمتر نباشد.<br /> <br /> علاوه بر آن، در صورتی که فرد به‌طور اجمالی بداند در مسائلی که برایش پیش می‌آید، مجتهدین با هم اختلاف فتوی دارند - هرچند مورد اختلاف نظر را نداند - لازم است از مجتهدی تقلید ‌‌کند که اعلم باشد، یعنی علمش از بقیّه بیشتر بوده و در فهمیدن حکم خدا و وظایف تعیین شده، به حکم عقل و شرع از تمام مجتهدهای زمان خود تواناتر باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-13 ج۱، مسئله ۱۳]. .... شایان ذکر است، منظور از تقلید در ابتدای این مسأله، ملتزم و متعهّد شدن به پیروی از فتوای مجتهد معیّن در زمان زنده بودن وی است و عمل کردن به دستور او برای محقّق شدن تقلید لازم نیست.<br /> ===المسائل المنتخبة===<br /> الاجتهاد والتقلید .[https://mesb.ir/P-3482 ... التقلید:] ویکفی فیه تطابق عمل المکلّف مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجّة فی حقّه فعلاً مع إحراز مطابقته لها.<br /> <br /> والمقلِّد قسمان:<br /> <br /> ۱- من لیست له أیة معرفة بمدارک الأحکام الشرعیة.<br /> <br /> ۲- من له حظّ من العلم بها ومع ذلک لا یقدر علی الاستنباط.<br /> ===منهاج الصالحین===<br /> [https://mesb.ir/m1-4 ج۱، مسألة ۴]: یکفی فی‏ التقلید تطابق عمل المکلّف مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجّة فی حقّه فعلاً مع إحراز مطابقته لها، ولا یعتبر فیه الاعتماد، نعم الحکم بعدم جواز العدول - الآتی فی المسألة الرابعة عشرة - مختصّ بمورد التقلید بمعنی العمل اعتماداً علی فتوی المجتهد.<br /> ===عروة الوثقی===<br /> [۸]ج۱، [https://mesb.ir/o1-8 مسألة ۸]: التقلید هو الالتزام بالعمل&lt;ref&gt;(هو الالتزام بالعمل): لا تبعد کفایة ما ذکره (قده) فی مسألة البقاء، واما الحکم بالاجتزاء فیعتبر فیه العمل مطابقاً مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجة فی حقه فعلاً مع احراز مطابقته لها ولا یعتبر فیه الاستناد، نعم عدم جواز العدول من الحی الی المیت الآتی فی المسألة (۱۰) یختص بفرض التقلید بمعنی العمل استناداً الی فتوی المجتهد.&lt;/ref&gt; بقول مجتهد معین&lt;ref&gt;(مجتهد معین): لا یعتبر التعیین فیما توافق فیه أنظار المجتهدین.&lt;/ref&gt;، وإن لم یعمل بعد، بل ولو لم یأخذ فتواه فإذا أخذ رسالته والتزم بالعمل بما فیها کفی فی تحقق التقلید.<br /> <br /> [۶۲] [https://mesb.ir/o1-62 مسألة ۶۲]: یکفی فی تحقق التقلید أخذ الرسالة والالتزام بالعمل بما فیها وإن لم یعلم ما فیها ولم یعمل، فلو مات مجتهده یجوز له البقاء&lt;ref&gt;(یجوز له البقاء): علی تفصیل تقدم.&lt;/ref&gt;، وإن کان الأحوط مع عدم العلم بل مع عدم العمل ولو کان بعد العلم عدم البقاء والعدول إلی الحی، بل الأحوط استحباباً ـ علی وجه ـ عدم البقاء مطلقاً ولو کان بعد العلم والعمل.<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84_%D9%82%D8%A7%D8%B5%D8%B1&diff=3054 2026-07-12T13:23:19Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>جاهل قاصر شخصی است که در فراگیری احکام شرعی کوتاهی نکرده؛ ولی حکم مسئله‌ای را نمی‌داند و برای ندانستن آن، عذر شرعی دارد. مانند:<br /> <br /> * کسی که از [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|راه‌های شرعی شناخت مجتهد اعلم]]، مرجع تقلید انتخاب کرده، و پس از مدتی به این نتیجه رسیده که اشتباه کرده است.<br /> * شخصی که مدتی به فتوای مرجع تقلید خود عمل کرده، سپس [[تغییر فتوای مجتهد|نظر مجتهد عوض]] شده است.<br /> * مکلفی که به‌جهت [[عدم دسترسی به فتوای مجتهد|دسترسی‌نداشتن به فتوای مرجع تقلید]]، عمل حرامی را با یقین به حلال‌بودن انجام داده است.<br /> <br /> '''همسو''': ≠ [[جاهل مقصر]]<br /> <br /> حکم جاهل قاصر و مقصر، گاهی یکسان و گاهی متفاوت می‌باشد.<br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF&diff=3053 2026-07-12T13:18:34Z

<p>Thaniashar: تغییر هدف تغییرمسیر از راه‌های شناخت اعلم به راه‌های شناخت مجتهد اعلم</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF_(%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9%DB%8C)&diff=3052 2026-07-12T13:17:58Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>* [[شرایط تکلیف]]<br /> * [[نشانه‌های بلوغ]]<br /> * [[بچه ممیز]]<br /> * [[وظیفه انسان در اصول دین]]<br /> * [[وظیفه انسان در فروع دین]]<br /> * [[لزوم مراجعه به فقها]]<br /> * [[اجتهاد]]<br /> * [[تقلید]]<br /> * [[احتیاط در عمل]]<br /> * [[علت لزوم تقلید]]<br /> * [[تقلید در مستحبات و مکروهات]]<br /> * [[یادگیری احکام]]<br /> * [[ندانستن حکم حین عبادت]]<br /> * [[شرایط مجتهد]]<br /> * [[اثبات عدالت]]<br /> * [[مجتهد اعلم]]<br /> * [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم]]<br /> * [[مجتهد مطلق و متجزی]]<br /> * [[تقلید از غیر مجتهد]]<br /> * [[اعمال بدون تقلید]]<br /> * [[تعدد مجتهدین جامع شرایط|تعدد مجتهدین جامع الشرایط]]<br /> * [[تغییر مرجع تقلید]]<br /> * [[راه‌های تحصیل نظر مجتهد]]<br /> * [[روش پاسخ به سؤال|روش پاسخ به سؤال احکام]]<br /> * [[تغییر فتوای مجتهد]]<br /> * [[انواع نظرات مجتهد]]<br /> * [[تقلید از مرجع فوت‌شده]]<br /> * [[اختلاف نظر مرجع دو طرف قرارداد]]<br /> * [[فتوای مرجع وکیل یا موکل؟]]<br /> * [[اجرای اصل عملی]]<br /> * [[امور حسبی]]<br /> * [[نقض حکم حاکم شرع]]<br /> * [[وکالت و اجازات مراجع]]<br /> * [[انجام مستحبات به قصد رجاء]]<br /> * [[فتوادادن غیرمجتهد|فتوادادن و قضاوت غیرمجتهد]]<br /> ----'''همسو''': [[:رده:بحث تقلید|رده بحث تقلید]] • [[فهرست بحث تقلید (داستانی)]]<br /> [[رده:فهرست موضوعی]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF_(%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C)&diff=3051 2026-07-12T13:17:20Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>== فهرست داستانی بحث تقلید ==<br /> زمانی که [[بچه ممیز]]، به [[نشانه‌های بلوغ|سنّ بلوغ]] رسید، «'''بندگی خدا'''» بِهِش واجب میشه؛ البته در صورتی که [[شرایط تکلیف]] رو هم داشته باشه.<br /> <br /> هر فردی نسبت به [[وظیفه انسان در اصول دین|اصول دین]]، باید تحقیق کنه؛ اما در [[وظیفه انسان در فروع دین|فروع دین]]، آزاده که یکی از این سه راه رو انتخاب کنه:<br /> <br /> * درس دین بخونه و [[مجتهد]] بشه؛<br /> * از فردی که این زحمت رو به خودش داده و مجتهد شده [[تقلید]] کنه ([[تقلید در مستحبات و مکروهات|حتی در مستحبات]])؛<br /> * کمی به خودش سختی بده و [[احتیاط در عمل|احتیاط]] کنه.<br /> <br /> چون بالاخره [[یادگیری احکام]] لازمه و [[اهمیت یادگیری احکام|اهمیت زیادی داره]] و خدا نکنه انسان [[ندانستن حکم حین عبادت|وسط عبادت حکم رو ندونه]]، اونجاست که کار دشوار می‌شه!<br /> <br /> ممکنه این سؤال به ذهن بیاد که: اصلاً [[علت لزوم تقلید|چرا باید تقلید کنم]]؟ و [[لزوم مراجعه به فقها|به چه دلیل باید سراغ حرف فقها برم]]؟ سؤال بجایی است، در این باره نیز مطالب خوبی توی «[[سایت ویکی احکام|ویکی احکام]]» نوشتیم، حتماً بخون. اگه قانع نشدی، سؤالی که ذهنتو درگیر کرده توی «[[سایت پاسخگویان دفتر|انجمن المــصباح]]» بپرس، [[:رده:پاسخگویان احکام سایت|کارشناسان سایت]] تلاش می‌کنن سؤالات شما خوبان رو خیلی ساده توضیح بِدَن.<br /> <br /> راستی، از هر روحانی و درس‌خونده‌ای هم نمی‌شه تقلید کرد، [[شرایط مجتهد|شرایطی داره]]، ضوابطی داره، باید [[اثبات عدالت|عدالتش ثابت شده]] باشه، [[مجتهد اعلم|اعلم‌بودنش]] هم از طریق [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|راه‌های تشخیص اعلم]] و ریزه‌کاری‌های دیگه؛ مثلاً گاهی انسان [[تعدد مجتهدین جامع شرایط|بین دو یا چند مجتهد مردّد می‌شه]]، گاهی لازمه [[تقلید از دو مجتهد|از دو نفر تقلید کنه]]!<br /> <br /> بعضیا می‌گردن ببینن فتوای کدوم مجتهد آسون‌تره تا ازش تقلید کنن، برخی هم نگاه می‌کنن ببینن کدوم مجتهد مال شهر خودشونه یا توی کشورشون زندگی می‌کنه یا حتی چهره‌ش زیباتره، تا همونو انتخاب کنن!! نه نه نه، نشد، اگه انسان بدون تحقیق، از فردی تقلید کنه که [[تقلید از غیر مجتهد|دارای شرایط نیست]]، مثل اینه که انگار اصلاً [[اعمال بدون تقلید|مرجع تقلید انتخاب نکرده]] و مشکلات خاصّ خودش رو به‌دنبال داره.<br /> <br /> تازه وقتی با معیارهای درست، یک نفر رو انتخاب کرد، دیگه [[تغییر مرجع تقلید|نمی‌تونه بی‌دلیل مرجعش رو عوض کنه]].<br /> <br /> پس از انتخاب مرجع تقلید، باید از [[راه‌های تحصیل نظر مجتهد|راه‌های درست]]، سراغ دیدگاه‌های فقهی یا همون فتاوای اون مرجع بره و اگه در موردی [[عدم دسترسی به فتوای مجتهد|به فتوای مرجع تقلیدش دسترسی نداشت]]، لازمه یا [[احتیاط در عمل|احتیاط]] کنه یا به نظر [[فالاعلم]] عمل کنه.<br /> <br /> دونستن این نکته هم خالی از لطف نیست: مجتهد، نظر خودش رو به [[انواع نظرات مجتهد|گونه‌های مختلف]] بیان می‌کنه، گاهی [[فتوا]]، گاهی [[احتیاط واجب]]، گاهی [[احتیاط مستحب]]، گاهی هم [[توقف]] کرده و در موضوعی نظرش رو اعلام نمی‌کنه، گذشته از این، گاهی هم در نتیجه تحقیقات جدیدش، [[تغییر فتوای مجتهد|نظرش تغییر می‌کنه]].<br /> <br /> تقلید، چالش‌هایی هم داره، گاهی نظر مرجع تقلیدِ [[اختلاف نظر مرجع دو طرف قرارداد|دو طرف معامله مختلفه]]، گاهی فتوای [[فتوای مرجع وکیل یا موکل؟|مرجع وکیل و موکّل متفاوته]]، گاهی شخصی از ما [[روش پاسخ به سؤال|نظر غیر مرجع تقلید خودمون]] رو می‌پرسه، در این‌گونه موارد چه باید کرد؟<br /> <br /> خدا به مراجع تقلید طول عمر بده؛ اما اگه [[تقلید از مرجع فوت‌شده|مرجع تقلیدم فوت کرد]]، باید چه کنم؟ [[اعمال گذشته (در صورت عدول به مجتهد زنده)|تکلیف اعمال گذشته‌م]] چی می‌شه؟<br /> <br /> دیگه از بحث‌های پیچیده‌تری، مثل: [[اجرای اصل عملی]]، [[امور حسبی|امور حسبیه]]، [[نقض حکم حاکم شرع|نقض حکم حاکم]]، [[وکالت و اجازات مراجع|وکالت و اجازات]]، [[انجام مستحبات به قصد رجاء|تسامح در ادله سنن]]، حکم [[فتوادادن غیرمجتهد]] و... بگذریم، که هم یه مقدار تخصّصی هست و هم به‌کار همه نمیاد.<br /> <br /> «'''با لمس لینک‌های بالا، تقریباً هر آنچه که لازمه دربارۀ تقلید بدونی، می‌دونی'''»<br /> ----'''همسو''': [[فهرست بحث تقلید (موضوعی)]]<br /> [[رده:فهرست داستانی]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF&diff=3050 2026-07-12T13:17:00Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== عوض‌کردن مرجع تقلید ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> [[مکلف]] نمی‌تواند [[مرجع تقلید|مرجعی]] را که اعلم تشخیص داده، تغییر دهد، مگر اینکه برای مکلف ثابت شود [[مجتهد]] دیگری [[مجتهد اعلم|اعلم]] است.<br /> ----'''همسو''': [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|راه‌های شناخت اعلم]] • [[تقلید از غیر مجتهد|تقلید از مجتهد غیر جامع الشرایط]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': دختری در ۹ سالگی بدون تحقیق، از مرجع پدر و مادرش تقلید کرده و پس از مدتی احساس می‌کند که مرجع دیگری اعلم می‌باشد، آیا می‌تواند به ایشان عدول کند؟<br /> <br /> '''جواب''': اگر آن زمان از گفتۀ پدر و مادر، به اعلمیت آن مرجع اطمینان پیدا کرده بود (با فرض اینکه آنها از اهل خبره تحقیق کرده و به اعلمیت آن مرجع رسیده‌اند) جایز نیست از تقلید خود عدول کند، مگر اینکه اعلمیت مرجع دیگر ثابت شود.<br /> <br /> اما اگر برایش اطمینان حاصل نشده بود، یا اینکه پدر و مادرش مرجع خود را بر اساس [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|معیارهای صحیح]] انتخاب نکرده بودند، لازم است مرجع اعلم را تشخیص داده و از او تقلید کند.<br /> <br /> '''همسو''': [[اشتباه در تشخیص اعلم]]<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-14 مسألة ۱۴]: لا یجوز العدول إلی المیت - ثانیاً - بعد العدول عنه إلی الحی والعمل مستنداً إلی فتواه، إلّا إذا ظهر أنّ العدول عنه لم ‏یکن فی محلّه، کما لا یجوز العدول من الحی إلی الحی إلّا إذا صار الثانی أعلم أو لم یعلم الاختلاف بینهما فی المسائل التی فی معرض ابتلائه، وأمّا مع التساوی والعلم بالاختلاف ففیه تفصیل یظهر ممّا تقدّم فی [https://mesb.ir/m1-8 المسألة (۸).]<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-11 &lt;nowiki&gt;[۱۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۱: لا یجوز العدول عن الحی إلی الحی&lt;ref&gt;(عن الحی الی الحی): بل یجوز فیما لم یعلم الاختلاف بینهما تفصیلاً او اجمالاً حتی من الاعلم الی غیره واما معه فلا بدّ من الأرجح وسیأتی حکم صورة التساوی [https://mesb.ir/o1-13 فی المسألة (۱۳)].&lt;/ref&gt; إلا إذا کان الثانی أعلم. <br /> [[رده:تغییر و تبدیل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF&diff=3049 2026-07-12T13:16:06Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== عوض‌کردن مرجع تقلید ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> [[مکلف]] نمی‌تواند [[مرجع تقلید|مرجعی]] را که اعلم تشخیص داده، تغییر دهد، مگر اینکه برای مکلف ثابت شود [[مجتهد]] دیگری [[مجتهد اعلم|اعلم]] است.<br /> ----'''همسو''': [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|راه‌های شناخت اعلم]] • [[تقلید از غیر مجتهد|تقلید از مجتهد غیر جامع الشرایط]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': دختری در ۹ سالگی بدون تحقیق، از مرجع پدر و مادرش تقلید کرده و پس از مدتی احساس می‌کند که مرجع دیگری اعلم می‌باشد، آیا می‌تواند به ایشان عدول کند؟<br /> <br /> '''جواب''': اگر آن زمان از گفتۀ پدر و مادر، به اعلمیت آن مرجع اطمینان پیدا کرده بود (با فرض اینکه آنها از اهل خبره تحقیق کرده و به اعلمیت آن مرجع رسیده‌اند) جایز نیست از تقلید خود عدول کند، مگر اینکه اعلمیت مرجع دیگر ثابت شود.<br /> <br /> اما اگر برایش اطمینان حاصل نشده بود، یا اینکه پدر و مادرش مرجع خود را بر اساس [[راه‌های شناخت اعلم|معیارهای صحیح]] انتخاب نکرده بودند، لازم است مرجع اعلم را تشخیص داده و از او تقلید کند.<br /> <br /> '''همسو''': [[اشتباه در تشخیص اعلم]] |<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-14 مسألة ۱۴]: لا یجوز العدول إلی المیت - ثانیاً - بعد العدول عنه إلی الحی والعمل مستنداً إلی فتواه، إلّا إذا ظهر أنّ العدول عنه لم ‏یکن فی محلّه، کما لا یجوز العدول من الحی إلی الحی إلّا إذا صار الثانی أعلم أو لم یعلم الاختلاف بینهما فی المسائل التی فی معرض ابتلائه، وأمّا مع التساوی والعلم بالاختلاف ففیه تفصیل یظهر ممّا تقدّم فی [https://mesb.ir/m1-8 المسألة (۸).]<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-11 &lt;nowiki&gt;[۱۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۱: لا یجوز العدول عن الحی إلی الحی&lt;ref&gt;(عن الحی الی الحی): بل یجوز فیما لم یعلم الاختلاف بینهما تفصیلاً او اجمالاً حتی من الاعلم الی غیره واما معه فلا بدّ من الأرجح وسیأتی حکم صورة التساوی [https://mesb.ir/o1-13 فی المسألة (۱۳)].&lt;/ref&gt; إلا إذا کان الثانی أعلم. <br /> [[رده:تغییر و تبدیل]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D9%84%D9%85&diff=3048 2026-07-12T13:15:47Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>[[رده:اصطلاحات فقهی]]<br /> [[رده:نیازمند ویرایش]]<br /> مراد از «'''فالاعلم'''» یا «مجتهد فالاعلم»، مجتهدی است که مکلف بر اساس [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|معیارهای تشخیص مجتهد اعلم]]، او را [[اعلم]] پس از مرجع تقلید خود، تشخیص داده است.<br /> <br /> زمانی که مجتهدِ اعلم، در مسئله‌ای [[فتوا]] می‌دهد، [[مقلد|مقلّد]] وی باید طبق نظر او عمل کند؛ اما زمانی که حکم مسئله‌ای را به‌صورت [[احتیاط واجب]] بیان می‌کند، مقلّد او می‌تواند در آن حکم به مجتهد اعلم پس از وی مراجعه کرده و طبق نظر مجتهد «فالاعلم» عمل کند.<br /> <br /> مراد از «'''الاعلم فالاعلم'''» ....</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B9%D9%84%D9%85&diff=3047 2026-07-12T13:15:22Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== شناخت مرجع تقلید اعلم ===<br /> <br /> ==== لزوم پیروی از مجتهد اعلم ====<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> یکی از شرایطی که لازم است در [[شرایط مجتهد|انتخاب مرجع تقلید]] ملاحظه شود، اعلمیّت اوست، یعنی مکلف باید به اعلم‌بودن آن مرجع، نسبت به سایر [[مجتهد|مجتهدین]] اطمینان حاصل نماید.<br /> <br /> ==== معنای اعلم‌بودن مرجع تقلید ====<br /> مجتهد اعلم مجتهدی است که علمش از بقیه بیشتر است، یعنی نسبت به [[مدارک احکام]] و تطبیق بر مصادیق، از دیگر مجتهدین توانایی بیشتری دارد و بهتر می‌تواند حکم الهی را به‌دست آورد، به‌گونه‌ای که احتمال مطابقت با واقع در [[فتوا|فتوای]] او بیش از دیگران باشد.<br /> ----'''همسو''': [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-2 مسئله ۲]. .... در صورتی که فرد به طور اجمالی بداند در مسائلی که برایش پیش می‌آید مجتهدین با هم اختلاف فتوی دارند هرچند مورد اختلاف نظر را نداند لازم است از مجتهدی تقلید کند که أعلم باشد، یعنی در فهمیدن حکم خداوند متعال از تمام مجتهدین زمان خود تواناتر باشد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-6 ج۱، مسئله ۶]. .... در صورتی که فرد به‌طور اجمالی بداند در مسائلی که برایش پیش می‌آید، مجتهدین با هم اختلاف فتوی دارند - هرچند مورد اختلاف نظر را نداند - لازم است از مجتهدی تقلید ‌‌کند که اعلم باشد، یعنی علمش از بقیّه بیشتر بوده و در فهمیدن حکم خدا و وظایف تعیین شده، به حکم عقل و شرع از تمام مجتهدهای زمان خود تواناتر باشد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> [https://mesb.ir/m-9 مسألة ۹]: إذا قلّد مجتهداً یفتی بحرمة العدول حتّی إلی المجتهد الأعلم وجب علیه أن یقلّد الأعلم فی هذه المسألة، سواء أکان هو هذا المجتهد أم غیره. وکذا الحال فیما إذا أفتی بجواز تقلید غیر الأعلم ابتداءً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m-16 مسألة ۱۶]: الأعلم هو: الأقدر علی استنباط الأحکام، وذلک بأن یکون أکثر إحاطة بالمدارک وبتطبیقاتها من غیره، بحیث یوجب صرف الریبة الحاصلة من العلم بالمخالفة إلی فتوی غیره.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-8 ج۱، مسألة ۸]: إذا اختلف المجتهدون فی الفتوی وجب الرجوع إلی الأعلم (أی الأقدر علی استنباط الأحکام بأن یکون أکثر إحاطة بالمدارک وبتطبیقاتها بحیث یکون احتمال إصابة الواقع فی فتاواه أقوی من احتمالها فی فتاوی غیره). <br /> <br /> ولو تساووا فی العلم أو لم‏ یحرز وجود الأعلم بینهم فإن کان أحدهم أورع من غیره فی الفتوی - أی أکثر تثبّتاً واحتیاطاً فی الجهات الدخیلة فی الإفتاء - تعین الرجوع إلیه، وإلّا کان المکلّف مخیراً فی تطبیق عمله علی فتوی أی منهم ولا یلزمه الاحتیاط بین أقوالهم إلّا فی المسائل التی یحصل له فیها علم إجمالی منجّز أو حجّة إجمالیة کذلک - کما إذا أفتی بعضهم بوجوب القصر وبعض بوجوب التمام فإنّه یعلم بوجوب أحدهما علیه، أو أفتی بعضهم بصحّة المعاوضة وبعض ببطلانها فإنّه یعلم بحرمة التصرّف فی أحد العوضین - فلا یترک مراعاة مقتضی الاحتیاط فیها.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-12 &lt;nowiki&gt;[۱۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۲: یجب تقلید الأعلم مع الإِمکان علی الأحوط &lt;ref&gt;(الامکان علی الاحوط): بل علی الاقوی فیما اذا علم  ولو اجمالاً بالمخالفة بینهما فی المسائل المبتلی بها، والا فیجوز له الاخذ بقول کل منهما.&lt;/ref&gt; ویجب الفحص عنه. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-17 &lt;nowiki&gt;[۱۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۷: المراد من الأعلم &lt;ref&gt;(المراد من الاعلم): عمدة ما یلاحظ فیه الاعلمیة أمور ثلاثة: (الأَوَل)) العلم بطرق اثبات صدور الروایة، والدخیل فیه علم الرجال وعلم الحدیث بما له من الشؤون کمعرفة الکتب ومعرفة الروایة المدسوسة بالاطلاع علی دواعی الوضع ومعرفة النسخ المختلفة وتمییز الاصح عن غیره والخلط الواقع بین متن الحدیث وکلام المصنفین ونحو ذلک (الثانی)) فهم المراد من النص بتشخیص القوانین العامة للمحاورة وخصوص طریقة الائمة علیهم السلام فی بیان الاحکام ولعلم الاصول والعلوم الادبیة والاطلاع علی اقوال من عاصرهم من فقهاء العامة دخالة تامة فی ذلک. (الثالث)) استقامة النظر فی مرحلة تفریع الفروع علی الاصول.&lt;/ref&gt; من یکون أعرف بالقواعد والمدارک للمسألة، و أکثر اطلاعاً لنظائرها وللأخبار، وأجود فهماً للأخبار، والحاصل أن یکون أجود استنباطاً &lt;ref&gt;(اجود استنباطا): بحد یوجب صرف الریبة الحاصلة من العلم بالمخالفة الی قول المفضول.&lt;/ref&gt;. والمرجع فی تعیینه أهل الخبرة والاستنباط. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-18 &lt;nowiki&gt;[۱۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۸: الأحوط عدم تقلید المفضول حتی فی المسألة &lt;ref&gt;(حتی فی المسألة): الظاهر هو الجواز فی هذه الصورة لان الأعلمیة مرجحة عند التعارض.&lt;/ref&gt; التی توافق فتواه فتوی الأفضل. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-34 &lt;nowiki&gt;[۳۴]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۴: إذا قلد من یقول بحرمة العدول حتی إلی الأعلم ثم وجد أعلم من ذلک المجتهد فالأحوط العدول &lt;ref&gt;(فالاحوط العدول): بل یتعین العدول الیه فی هذه المسألة، وفی غیرها یعمل بما یقتضیه رأیه من العدول وعدمه، وقد مر ان المختار وجوب العدول الی الاعلم مطلقاً مع العلم بالمخالفة.&lt;/ref&gt; إلی ذلک الأعلم وإن قال الأول بعدم جوازه. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-46 &lt;nowiki&gt;[۴۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۶: یجب علی العامّی أن یقلد الأعلم فی مسألة وجوب تقلید الأعلم أو عدم وجوبه، ولا یجوز أن یقلد غیر الأعلم إذا أفتی بعدم وجوب تقلید الأعلم، بل لو أفتی الأعلم بعدم وجوب تقلید الأعلم یشکل جواز الاعتماد &lt;ref&gt;(یشکل جواز الاعتماد): لا إشکال فیه.&lt;/ref&gt;علیه، فالقدر المتیقن للعامّی تقلید الأعلم فی الفرعیات. <br /> <br /> <br /> [[رده:تقلید]]<br /> [[رده:شرایط]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B2_%D8%BA%DB%8C%D8%B1_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF&diff=3046 2026-07-12T13:14:19Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== حکم تقلید از غیر مجتهد جامع الشرایط ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> تقلید از فردی که [[مجتهد]] نیست، یا مجتهد است؛ اما [[شرایط مجتهد|شرایط تقلید]] (مانند اعلمیت و عدالت و...) را ندارد، جایز نیست.<br /> <br /> لذا اگر مکلف مدتی از شخصی تقلید می‌کرده که شایستگی فتوادادن نداشته یا اعلم نبوده یا زمانی اعلم بوده و در حال حاضر اعلم نیست، لازم است بر اساس [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم|معیارهای صحیحِ انتخاب مرجع تقلید]]، به مجتهد جامع الشرایط فعلی عدول کند.<br /> <br /> چنین کسی نسبت به اعمال گذشته، مانند کسی است که [[اعمال بدون تقلید|اعمالش را بدون تقلید]] انجام داده است.<br /> <br /> === شک در تقلید صحیح ===<br /> اگر مکلف شک کند مرجعی که از او تقلید می‌کند، از ابتدای تقلید جامع شرایط بوده است یا خیر، در این صورت باید تحقیق کند تا از [[شرایط مجتهد|مجتهد جامع الشرایط]] تقلید نماید.<br /> <br /> چنین کسی نسبت به اعمال گذشته، مانند کسی است که [[اعمال بدون تقلید|اعمالش را بدون تقلید]] انجام داده است.<br /> <br /> اگر در ابتدای تقلید، [[مرجع تقلید|مرجع تقلیدش]] را به شیوه صحیح شرعی انتخاب کرده باشد؛ اما اکنون شک دارد مرجعی که از او تقلید می‌کند هنوز هم جامع شرایط است یا خیر، در این صورت می‌تواند همچنان از آن مجتهد تقلید نماید.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-10 ج۱، مسألة ۱۰]: إذا قلّد من لیس أهلاً للفتوی وجب العدول عنه إلی من هو أهل لها، وکذا إذا قلّد غیر الأعلم وجب العدول إلی الأعلم مع العلم بالمخالفة بینهما، وکذا لو قلّد الأعلم ثُمَّ صار غیره أعلم.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-11 ج۱، مسألة ۱۱]: إذا قلّد مجتهداً ثُمَّ شک فی أنّه کان جامعاً للشروط أم لا، وجب علیه الفحص، فإن تبین له أنّه کان جامعاً للشروط بقی علی تقلیده، وإن تبین أنّه کان فاقداً لها أو لم ‏یتبین له شیء عدل إلی غیره. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-13 ج۱، مسألة ۱۳]: إذا قلّد من لم ‏یکن جامعاً للشروط، والتفت إلیه بعد مدّة، فإن کان معتمداً فی ذلک علی طریق معتبر شرعاً وقد تبین خطؤه لاحقاً کان کالجاهل القاصر وإلّا فکالمقصّر، ویختلفان فی المعذوریة وعدمها، کما قد یختلفان فی الحکم بالإجزاء وعدمه، حسبما مرَّ بیانه فی المسألة الحادیة عشرة.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-19 &lt;nowiki&gt;[۱۹]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۹: لا یجوز تقلید غیر المجتهد وإن کان من أهل العلم، کما أنه یجب علی غیر المجتهد التقلید وإن کان من أهل العلم.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-24 &lt;nowiki&gt;[۲۴]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۴: إذا عرض للمجتهد ما یوجب فقده للشرائط یجب علی المقلد العدول إلی غیره.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-25 &lt;nowiki&gt;[۲۵]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۵: إذا قلد من لم یکن جامعاً ومضی علیه برهة من الزمان کان کمن لم یقلد أصلاً، فحاله حال الجاهل القاصر أو المقصر&lt;ref&gt;(القاصر أو المقصر): والأَوّل فیما اذا کان تقلیده عن طریق شرعی تبین خطأه والثانی بخلافه ویختلفان فی المعذوریة وعدمها وفی الاجزاء وعدمه فالاول یحکم بصحة عمله فی بعض موارد المخالفة، وذلک فیما اذا کان الاخلال بما لا یضر الاخلال به لعذر شرعی کالاخلال بغیر الارکان من الصلاة والثانی یحکم بصحة عمله  عند المخالفة  الا اذا کان الاخلال بما لا یوجب البطلان الا عن عمد کالجهر والاخفات فی الصلاة.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-37 &lt;nowiki&gt;[۳۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۷: إذا قلد من لیس&lt;ref&gt;(اذا قلد من لیس): قد مر حکم المسألة بجمیع شقوقها.&lt;/ref&gt; له أهلیة الفتوی ثم التفت وجب علیه العدول، وحال الأعمال السابقة حال عمل الجاهل الغیر المقلد، وکذا إذا قلد غیر الأعلم وجب علی الأحوط العدول الی الأعلم، وإذا قلد الأعلم ثم صار بعد ذلک غیره أعلم وجب العدول إلی الثانی علی الأحوط.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-41 &lt;nowiki&gt;[۴۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۱: إذا علم أن أعماله السابقة کانت مع التقلید لکن لا یعلم أنها کانت عن تقلید صحیح&lt;ref&gt;(تقلید صحیح): ای طبقاً للموازین المقررة شرعاً.&lt;/ref&gt; أم لا بنی علی الصحة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-42 &lt;nowiki&gt;[۴۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۲: إذا قلد مجتهداً ثم شک فی أنه جامع للشرائط&lt;ref&gt;(جامع للشرائط): ای من الأوَل والا بنی علی بقائه علیها.&lt;/ref&gt; أم لا وجب علیه الفحص.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o1-45 &lt;nowiki&gt;[۴۵]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۵: أذا مضت مدة من بلوغه وشک بعد ذلک فی أن أعماله کانت عن تقلید صحیح أم لا، یجوز له البناء علی الصحة فی أعماله السابقة، وفی اللاحقة یجب علیه التصحیح فعلا.<br /> [[رده:تقلید]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:شک و تردید]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B9%D9%84%D9%85&diff=3045 2026-07-12T13:09:30Z

<p>Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «=== راه‌های تشخیص مجتهد اعلم === طبق نظر آیت الله سیستانی: مجتهد اعلم را از سه راه می‌توان شناخت: ۱. خود مکلف اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد؛ ۲. دو نفر عالم عادل که می‌توانند مجتهد اعلم را تشخیص دهند، اعلم‌بودن شخصی را تأیید کنند؛...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>=== راه‌های تشخیص مجتهد اعلم ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی: مجتهد اعلم را از سه راه می‌توان شناخت:<br /> <br /> ۱. خود مکلف اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد؛<br /> <br /> ۲. دو نفر عالم [[عادل]] که می‌توانند مجتهد اعلم را تشخیص دهند، اعلم‌بودن شخصی را تأیید کنند؛ به‌شرطی که دو نفر عالم عادل دیگر با گفتۀ ایشان مخالفت نکنند؛<br /> <br /> بلکه اگر یک نفر خبرۀ مطمئن، [[اجتهاد]] و [[اعلم|اعلمیت]] فردی را تأیید کند کافی است.<br /> <br /> در صورت [[تعارضِ]] اهل خبره، شهادتِ گروهی که آگاهی و تخصصشان بیشتر است، پذیرفته می‌شود.<br /> <br /> ۳. اجتهاد و اعلمیت شخصی به‌طور گسترده مشهور شده باشد یا عده‌ای از اهل علم که می‌توانند اعلم را تشخیص دهند و با گفتۀ آنان [[اطمینان]] حاصل می‌شود، اعلم‌بودن کسی را [[تصدیق]] کنند.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': برای انتخاب مرجع تقلید اعلم، آیا زن می‌تواند به نتیجه تحقیق شوهرش اکتفا کند؟ و همچنین آیا فرزند می‌تواند از مرجع تقلید پدر خود پیروی نماید؟<br /> <br /> '''جواب''': اگر برایشان اطمینان حاصل شود، جایز است.<br /> <br /> '''سؤال''': فردی که به عالم دینی دسترسی ندارد (مانند کسانی که در روستا زندگی می‌کنند) برای تعیین مرجع تقلید چه کند؟<br /> <br /> '''جواب''': می‌تواند از شخصی که مورد اعتماد اوست و به عالم دینی دسترسی دارد، بخواهد که به‌جای او تحقیق کند، سپس به نتیجۀ تحقیق او عمل نماید.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-3 مسئله ۳]. مجتهد و أعلم را از سه راه می‌توان شناخت:<br /> <br /> اوّل: آنکه خود مکلف یقین کند، مثل آنکه از اهل علم باشد، و بتواند مجتهد و أعلم را بشناسد.<br /> <br /> دوّم: آنکه دو نفر عالم و عادل که می‌توانند مجتهد و أعلم را تشخیص دهند، مجتهد بودن یا أعلم بودن کسی را تصدیق کنند، به‌شرط آنکه دو نفر عالم و عادل دیگر با گفته آنان مخالفت ننمایند. بلکه اجتهاد یا أعلمیت کسی به گفته یک نفر از اهل خبره و اطلاع که مورد وثوق انسان باشد نیز ثابت می‌شود.<br /> <br /> سوّم: آنکه مکلف از راه‌های عقلایی به اجتهاد یا أعلمیت فردی اطمینان پیدا کند، مثل آنکه عدّه‌ای از اهل علم که می‌توانند مجتهد و أعلم را تشخیص دهند، و از گفته آنان اطمینان پیدا می‌شود، مجتهد بودن یا أعلم بودن کسی را تصدیق کنند.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j1-8 ج۱، مسئله ۸]. «مجتهد بودن فرد» و نیز «اعلم بودن مجتهد» را از سه راه می‌‌توان شناخت:<br /> <br /> اوّل: آنکه خود انسان یقین کند، مثل آنکه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد.<br /> <br /> دوّم: آنکه دو نفر عالم عادل که می‌‌توانند مجتهد و اعلم را تشخیص دهند، مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند، به شرط آنکه دو نفر عالم عادل دیگر با گفتۀ آنان مخالفت ننمایند، بلکه اجتهاد یا اعلمیّت فرد، به گفتۀ یک نفر از اهل خبره و اطلاع که مورد اعتماد انسان باشد نیز ثابت می‌‌شود.<br /> <br /> در صورت تعارض اهل خبره، شهادت گروهی که مهارت و خبره بودنشان بیشتر است، مورد قبول می‌باشد؛ طوری که احتمال اینکه شهادت این گروه خبره، مطابق با واقع باشد، نسبت به گروه دیگر احتمال قوی‌تری باشد و این احتمال قوی‌تر باعث شود تردید و دو دلی که در ابتدا به سبب تعارض گفتار آن دو گروه ایجاد شده، به یک طرف رفته و گفتار گروه دیگر در مقایسه با آن گروه، عرفاً بدون تردید به حساب آید.<br /> <br /> سوّم: آنکه انسان از راه‌‌های معقول به اجتهاد یا اعلمیّت فردی اطمینان پیدا کند، مثل آنکه عدّه‌‌ای از اهل علم که می‌‌توانند مجتهد و اعلم را تشخیص دهند و از گفتۀ آنان اطمینان پیدا می‌‌شود، مجتهد بودن یا اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.<br /> <br /> شایان ذکر است، اگر هیچ یک از این راه‌ها برای تعیین مجتهد اعلم امکان پذیر نشد، مکلّف باید به توضیحی که در [https://mesb.ir/j1-13 مسألۀ «۱۳»] در مورد فوت مرجع تقلید بیان خواهد شد، عمل نماید.<br /> <br /> === المسائل المنتخبة ===<br /> [https://mesb.ir/m-17 مسألة ۱۷]: یجب الرجوع فی تعیین الأعلم إلی الثقة من أهل الخبرة والاستنباط المطّلع - ولو إجمالاً - علی مستویات من هم فی أطراف شبهة الأعلمیة فی الأمور الدخیلة فیها، ولا یجوز الرجوع إلی من لا خبرة له بذلک. <br /> <br /> [https://mesb.ir/m-20 مسألة ۲۰]: یثبت الاجتهاد أو الأعلمیة بأحد أمور:<br /> <br /> ۱- العلم الوجدانی أو الاطمئنان الحاصل من المناشئ العقلائیة کالاختبار ونحوه، وإنّما یتحقّق الاختبار فیما إذا کان المقلِّد قادراً علی تشخیص ذلک.<br /> <br /> ۲- شهادة عادلین بها، والعدالة هی: الاستقامة العملیة فی جادة الشریعة المقدّسة الناشئة غالباً عن خوف راسخ فی النفس، وینافیها ترک واجب أو فعل حرام من دون مؤَمِّن.<br /> <br /> ویعتبر فی شهادة العدلین أن یکونا من أهل الخبرة، وأن لا یعارضها شهادة مثلها بالخلاف.<br /> <br /> ولا یبعد ثبوتهما بشهادة من یثق به من أهل الخبرة وإن کان واحداً. ومع التعارض یؤخذ بقول من کان منهما أکثر خبرة بحدٍّ یوجب صرف الریبة الحاصلة من العلم بالمخالفة إلی قول غیره.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-20 ج۱، مسألة ۲۰]: .... ویثبت الاجتهاد - والأعلمیة أیضاً - بالعلم، وبالاطمئنان - بالشرط المتقدّم - وبشهادة عادلین من أهل الخبرة، بل یثبت بشهادة من یثق به من أهل الخبرة وإن کان واحداً، ولکن یعتبر فی شهادة أهل الخبرة أن لا یعارضها شهادة مثلها بالخلاف، ومع التعارض یأخذ بشهادة من کان منهما أکثر خبرة بحدّ یکون احتمال إصابة الواقع فی شهادته أقوی من احتمالها فی شهادة غیره.<br /> <br /> === عروة الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o1-20 &lt;nowiki&gt;[۲۰]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۰: یعرف اجتهاد المجتهد بالعلم الوجدانی&lt;ref&gt;(بالعلم الوجدانی): وبالاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة، وبخبر من یثق به من أهل الخبرة فی وجه.&lt;/ref&gt;، کما إذا کان المقلد من أهل الخبرة وعلم باجتهاد شخص، وکذا یعرف بشهادة عدلین من أهل الخبرة إذا لم تکن معارضة&lt;ref&gt;(اذا لم تکن معارضة): ومع المعارضة یؤخذ بقول من کان منهما اکثر خبرة بحد یوجب صرف الریبة الحاصلة من العلم بالمخالفة الی قول غیره.&lt;/ref&gt; بشهادة آخرین من أهل الخبرة ینفیان عنه الاجتهاد، وکذا یعرف بالشیاع المفید للعلم وکذا الأعلمیة تعرف بالعلم أو البینة الغیر المعارضة أو الشیاع المفید للعلم. <br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:راه‌های اثبات]]<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:اجتهاد و مجتهد]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF&diff=3044 2026-07-12T13:07:54Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>{{ Navbox<br /> | name = بحث تقلید<br /> | title = موضوعات مرتبط با بحث تقلید<br /> | image =<br /> | aboveclass = hlist<br /> | above =<br /> * طبق فتوای آیت‌الله سیستانی<br /> | state = {{{state|{{{1|}}}}}}<br /> | titlestyle = background:#0F742E; color:#fff;<br /> | abovestyle = background:#0F742E; color:#fff;<br /> | groupstyle = background:#0F742E; color:#fff;<br /> | listclass = hlist<br /> <br /> | group1 = مقدمات<br /> | list1 =<br /> * [[شرایط تکلیف]]<br /> * [[نشانه‌های بلوغ]]<br /> * [[بچه ممیز]]<br /> * [[وظیفه انسان در اصول دین]]<br /> * [[وظیفه انسان در فروع دین]]<br /> * [[لزوم مراجعه به فقها]]<br /> * [[اجتهاد]]<br /> * [[تقلید از مجتهد|تقلید]]<br /> * [[احتیاط در عمل]]<br /> * [[علت لزوم تقلید]]<br /> * [[تقلید در مستحبات و مکروهات]]<br /> * [[یادگیری احکام]]<br /> * [[اهمیت یادگیری احکام]]<br /> * [[ندانستن حکم حین عبادت]]<br /> * [[شرایط مجتهد]]<br /> * [[اثبات عدالت]]<br /> * [[مجتهد اعلم]]<br /> * [[راه‌های شناخت مجتهد اعلم]]<br /> * [[مجتهد مطلق و متجزی]]<br /> * [[تقلید از غیر مجتهد]]<br /> * [[اعمال بدون تقلید]]<br /> * [[تعدد مجتهدین جامع شرایط]]<br /> * [[تغییر مرجع تقلید]]<br /> * [[راه‌های تحصیل نظر مجتهد]]<br /> * [[روش پاسخ به سؤال]]<br /> * [[تغییر فتوای مجتهد]]<br /> * [[انواع نظرات مجتهد]]<br /> * [[تقلید از مرجع فوت‌شده]]<br /> * [[اعمال گذشته (در صورت عدول به مجتهد زنده)]]<br /> * [[اختلاف نظر مرجع دو طرف قرارداد]]<br /> * [[فتوای مرجع وکیل یا موکل؟]]<br /> * [[اجرای اصل عملی]]<br /> * [[امور حسبی]]<br /> * [[نقض حکم حاکم شرع]]<br /> * [[وکالت و اجازات مراجع]]<br /> * [[انجام مستحبات به قصد رجاء]]<br /> * [[فتوادادن غیرمجتهد]]<br /> <br /> | belowstyle = background:#0F742E; color:#fff;<br /> | below = [[:رده:بحث تقلید|{{رنگی|سفید|بحث تقلید}}]]<br /> <br /> }}&lt;noinclude&gt;<br /> [[رده:الگوهای مباحث فقهی]]<br /> &lt;/noinclude&gt;</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%AA%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%B2_%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%AF&diff=3043 2026-07-12T05:58:47Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== تعریف تقلید ===<br /> تقلید در احکام، یعنی عمل‌کردن به فتوای [[شرایط مجتهد|مجتهد جامع الشرایط]].<br /> <br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> برای تحقّق تقلید، همین مقدار که مکلف مرجعی را [[راه‌های شناخت اعلم|اعلم]] تشخیص داد و خود را ملتزم و متعهد به پیروی از فتاوای او دانست، تقلید محقّق شده است، هرچند هنوز به فتاوای او عمل نکرده باشد.<br /> <br /> '''همسو''': [[اجتهاد]] • [[احتیاط]] • [[تقلید از غیر مجتهد]]<br /> ==استفتائات==<br /> ==منابع فقهی==<br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1 مسئله ۱]. .... و اما در احکام دین  در غیر ضروریات و قطعیات  باید شخص یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند، یا از راه احتیاط طوری به وظیفه خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است ....<br /> <br /> پس کسانی که مجتهد نیستند، و نمی‌توانند به احتیاط عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-2 مسئله ۲]. تقلید در احکام: عمل کردن به دستور مجتهد است. و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال‌زاده، زنده و عادل باشد ....<br /> <br /> '''همسو''': [[شرایط مجتهد]] | [[معنای عادل]]<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-8 مسئله ۸]. .... و مراد از تقلید، صرف التزام به متابعت از فتوای مجتهد معین است، نه عمل کردن به دستور او.<br /> ===رساله جامع===<br /> [https://mesb.ir/j1-5 ج۱، مسئله ۵]. .... امّا در «احکام دین» - در غیر مسائل ضروری و قطعی دین - باید شخص، یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند و یا از راه احتیاط طوری به وظیفۀ خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است.... پس کسانی که مجتهد نیستند و به احتیاط هم نمی‌‌توانند عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-6 ج۱، مسئله ۶]. «تقلید در احکام» به معنای عمل کردن به دستور مجتهد است و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعۀ دوازده امامی، حلال‌‌زاده، عادل و زنده&lt;ref&gt;تقلید ابتدایی از مجتهد متوفّی جایز نیست و حکم باقی ماندن بر تقلید مجتهد فوت شده، در مسألۀ «۱۳» خواهد آمد.&lt;/ref&gt; باشد و حافظه‌اش از مقدار متعارف کمتر نباشد.<br /> <br /> علاوه بر آن، در صورتی که فرد به‌طور اجمالی بداند در مسائلی که برایش پیش می‌آید، مجتهدین با هم اختلاف فتوی دارند - هرچند مورد اختلاف نظر را نداند - لازم است از مجتهدی تقلید ‌‌کند که اعلم باشد، یعنی علمش از بقیّه بیشتر بوده و در فهمیدن حکم خدا و وظایف تعیین شده، به حکم عقل و شرع از تمام مجتهدهای زمان خود تواناتر باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j1-13 ج۱، مسئله ۱۳]. .... شایان ذکر است، منظور از تقلید در ابتدای این مسأله، ملتزم و متعهّد شدن به پیروی از فتوای مجتهد معیّن در زمان زنده بودن وی است و عمل کردن به دستور او برای محقّق شدن تقلید لازم نیست.<br /> ===المسائل المنتخبة===<br /> الاجتهاد والتقلید .[https://mesb.ir/P-3482 ... التقلید:] ویکفی فیه تطابق عمل المکلّف مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجّة فی حقّه فعلاً مع إحراز مطابقته لها.<br /> <br /> والمقلِّد قسمان:<br /> <br /> ۱- من لیست له أیة معرفة بمدارک الأحکام الشرعیة.<br /> <br /> ۲- من له حظّ من العلم بها ومع ذلک لا یقدر علی الاستنباط.<br /> ===منهاج الصالحین===<br /> [https://mesb.ir/m1-4 ج۱، مسألة ۴]: یکفی فی‏ التقلید تطابق عمل المکلّف مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجّة فی حقّه فعلاً مع إحراز مطابقته لها، ولا یعتبر فیه الاعتماد، نعم الحکم بعدم جواز العدول - الآتی فی المسألة الرابعة عشرة - مختصّ بمورد التقلید بمعنی العمل اعتماداً علی فتوی المجتهد.<br /> ===عروة الوثقی===<br /> [۸]ج۱، [https://mesb.ir/o1-8 مسألة ۸]: التقلید هو الالتزام بالعمل&lt;ref&gt;(هو الالتزام بالعمل): لا تبعد کفایة ما ذکره (قده) فی مسألة البقاء، واما الحکم بالاجتزاء فیعتبر فیه العمل مطابقاً مع فتوی المجتهد الذی یکون قوله حجة فی حقه فعلاً مع احراز مطابقته لها ولا یعتبر فیه الاستناد، نعم عدم جواز العدول من الحی الی المیت الآتی فی المسألة (۱۰) یختص بفرض التقلید بمعنی العمل استناداً الی فتوی المجتهد.&lt;/ref&gt; بقول مجتهد معین&lt;ref&gt;(مجتهد معین): لا یعتبر التعیین فیما توافق فیه أنظار المجتهدین.&lt;/ref&gt;، وإن لم یعمل بعد، بل ولو لم یأخذ فتواه فإذا أخذ رسالته والتزم بالعمل بما فیها کفی فی تحقق التقلید.<br /> <br /> [۶۲] [https://mesb.ir/o1-62 مسألة ۶۲]: یکفی فی تحقق التقلید أخذ الرسالة والالتزام بالعمل بما فیها وإن لم یعلم ما فیها ولم یعمل، فلو مات مجتهده یجوز له البقاء&lt;ref&gt;(یجوز له البقاء): علی تفصیل تقدم.&lt;/ref&gt;، وإن کان الأحوط مع عدم العلم بل مع عدم العمل ولو کان بعد العلم عدم البقاء والعدول إلی الحی، بل الأحوط استحباباً ـ علی وجه ـ عدم البقاء مطلقاً ولو کان بعد العلم والعمل.<br /> [[رده:بحث تقلید]]<br /> [[رده:تقلید]]<br /> <br /> {{بحث تقلید}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%84&diff=3042 2026-07-11T07:59:56Z

<p>Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «رده:پاسخگویان احکام» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>[[رده:پاسخگویان احکام]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AB%D8%A8%D9%88%D8%AA_%D9%87%D9%84%D8%A7%D9%84_(%D9%85%D8%A7%D9%87_%D9%86%D9%88)&diff=3041 2026-07-11T07:56:05Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>آغاز ماه قمری به چهار روش ثابت می‌شود: <br /> <br /> * '''دیدن ماه با چشم غیرمسلّح'''؛ یعنی شخص خودش ماه را [[رؤیت هلال با چشم عادی یا مسلح|بدون استفاده از وسایلی مانند تلسکوپ]] ببیند.<br /> * '''شهادت دو مرد عادل'''؛ اگر دو مرد عادل بگویند «ماه را دیده‌ایم» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و سخن مخالفی نیز در میان نباشد، ماه ثابت می‌شود.<br /> * '''اطمینان عقلایی'''؛ اگر انسان از راهی قابل اعتماد (مانند گفته گروهی از منجمان یا خبرهای متعدد) اطمینان پیدا کند که ماه با چشم عادی دیده شده یا قابلیت رؤیت داشته، کافی است.<br /> * '''گذشت سی روز از ماه قبل'''؛ اگر از آغاز ماه پیش سی روز بگذرد، شروع ماه جدید مسلّم خواهد بود.<br /> <br /> '''همسو''': ≠ [[ارتفاع و تطوق ماه|ارتفاع و تطوق]] • [[حکم حاکم شرع برای اثبات اول ماه|حکم حاکم شرع]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1699 مسئله ۱۶۹۹]. اوّل ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:<br /> <br /> '''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد؛ بنابراین چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن توسط تلسکوپ کافی نیست. <br /> <br /> '''دوّم''': عدّه‌ای که از گفته آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را دیده‌ایم. و همچنین است هر چیزی که به واسطه آن یقین پیدا شود، یا اطمینان از یک منشأ عقلایی پیدا شود.<br /> <br /> '''سوّم''': دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده‌ایم، ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‏شود. و همچنین است اگر انسان یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد، یا شهادت آنان مبتلا به معارض یا در حکم معارض  باشد، مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر استهلال نمایند ولی بیش از دو نفر عادل کسی دیگر ادعای رؤیت ماه را نکند، یا آنکه گروهی استهلال کنند و دو نفر عادل از میان آنان ادعای رؤیت کنند، و دیگران رؤیت نکنند، حال آنکه دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال، و در تیزبینی مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این‌چنین موارد اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‏شود.<br /> <br /> '''چهارم''': سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود، و سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد که به واسطه آن، اوّل ماه شوال ثابت می‌شود.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-249 ج۲، مسئله ۲۴۹]. اوّل هر ماه قمری به چهار چیز ثابت می‌شود:<br /> <br /> '''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد. بنابراین، چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن با تلسکوپ کافی نیست.&lt;ref&gt;از زمان قدیم «هلال» نزد عرب، میقاتی ‌بوده که با آن ماه قمری ‌را آغاز کرده و در امور مختلف زندگی‌ خود به آن اعتماد می‌‌کردند. اسلام نیز، همین امر را تأیید نمود. قرآن کریم در سورۀ مبارکۀ بقره، آیۀ ۱۸۹ در این‌ باره می‌‌فرماید: «یَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هیَ ‌مَواقیٖتُ لِلنّاسِ وَالحَجِّ»؛ دربارۀ هلال‌های ‌ماه از تو سؤال می‌كنند، بگو: آنها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظام زندگی) مردم و (تعیین وقت) حج است. <br /> <br /> در حقیقت، ماه یک تقویم طبیعی ‌برای ‌افراد بشر محسوب می‌شود كه مردم اعم از باسواد و بی‌‌سواد و در هر نقطه‌ای ‌از جهان باشند، می‌توانند از این تقویم طبیعی ‌استفاده كنند و بدیهی ‌است نظام زندگی ‌اجتماعی ‌بشر بدون تقویم - یعنی ‌یک وسیلۀ دقیق و عمومی ‌برای ‌تعیین تاریخ - امكان‌پذیر نیست؛ به همین دلیل خداوند بزرگ برای ‌نظام زندگی، ‌این تقویم جهانی ‌را در اختیار همگان قرار داده است. <br /> <br /> اصولاً یكی ‌از امتیازات قوانین اسلام این است كه دستورات آن بر طبق مقیاس‌های ‌طبیعی ‌قرار داده شده، زیرا مقیاس‌های ‌طبیعی ‌وسیله‌ای ‌است كه در اختیار همگان قرار دارد و گذشت زمان اثری ‌بر آن نمی‌گذارد؛ <br /> <br /> امّا به عكس، مقیاس‌های ‌غیر طبیعی ‌در اختیار همه نیست. به همین دلیل می‌بینیم اسلام، مقیاس را گاهی ‌«وجب»، گاهی ‌«گام» و گاهی «‌بند انگشتان» و گاهی ‌«طول قامت» و در مورد تعیین وقت، «غروب آفتاب» و «طلوع فجر» و «گذشتن خورشید از نصف النّهار» و «دیدن ماه» قرار داده است. <br /> <br /> بدیهی ‌است آنچه صلاحیّت میقات بودن برای ‌مردم را - آن هم به صورت عام - دارد (آن‌چنان که در آیۀ شریفه آمده است)، هلال ماهی ‌است که قابل رؤیت با چشم غیر مسلّح باشد؛ امّا هلال ماهی ‌که تنها با دوربین و تلسکوپ دیدن آن امکان‌پذیر است و بعد از کنار زدن آن ابزار، دیگر قابل دیدن با چشم معمولی ‌نباشد، صلاحیّت ندارد میقات برای ‌عموم مردم در زمان‌های ‌مختلف قرار داده شده باشد. <br /> <br /> همچنان که اگر میزان شرعی، دیدن با تلسکوپ باشد، مستلزم آن است که روزۀ پیامبر خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ معصومین(علیهم‌السلام) و عید فطر آنان و حج و سایر اعمالی ‌که در روزهای ‌خاصّ از سال در شرع مقدّس قرار داده شده، در برخی ‌از حالات در ایّام واقعی ‌آن واقع نشده باشد و روشن است که آن بزرگواران در مورد آغاز ماه قمری، ‌بر دیدن با چشم غیر مسلّح ‌اعتماد می‌‌کرده‌اند و روایات و نصوص صادره از معصومین(علیهم‌السلام) انصراف از دیدن با ابزارهای ‌بزرگ‌نمایی ‌مثل دوربین یا تلسکوپ دارد. <br /> <br /> به عبارت دیگر، در تقویم قراردادی که از قدیم الایّام رایج بوده، شبی به عنوان شب اوّل ماه قلمداد می‌شده که هلال ماه پس از دو یا سه شب دیده نشدن (در آخر هر ماه)، به حدّ و موقعیّتی برسد که قابل دیده شدن با چشم غیر مسلّح باشد؛ قرار گرفتن ماه در چنین وضعیّت و موقعیّتی، برای تعیین یک «حدّ زمانی» است که بتواند ملاکی جهت شروع ماه قمری برای عموم مردم باشد (مانند حدّ ترخّص که تعیین یک حدّ مکانی است برای محلّی که مسافر باید نماز را از آنجا شکسته بخواند).<br /> <br /> روشن است اگر این حدّ زمانی، وقتی باشد که ماه قابلیّت رؤیت با ابزار را پیدا می‌کند، با توجّه به اینکه محقّق شدن آن، در موارد زیادی یک شب زودتر از زمان دیده شدن آن با چشم غیر مسلّح واقع می‌شود، علاوه بر اینکه یک میزان قابل دسترس برای عموم زمان‌ها و مکان‌ها و اعصار نخواهد بود، ملاک آغاز ماه، چیزی غیر از آنچه در بین مردم عصر پیامبر خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ معصومین(علیهم‌السلام) به عنوان تقویم متداول بوده خواهد شد و باید بگوییم اسلام، تقویم جدیدی را مطرح نموده که البتّه عموم مردم در آن زمان اصلاً‌ به آن دسترسی نداشتند و این امری غیر قابل پذیرش است؛ بلکه ظاهر آیات شریفه و روایات و عمل معصومین(علیهم‌السلام) آن است که اساس تقویم مورد تأیید اسلام، همان تقویم متداول در آن اعصار بوده است. <br /> <br /> از پیامدهای دیگر معتبر دانستن رؤیت با چشم مسلّح آن است که با اختراع ابزار جدید و ثبت رکوردهای تازۀ رؤیت هلال، حدّ رؤیت‌پذیری در دوره‌های زمانی مختلف عقب‌تر می‌رود، طوری که وقتی ابزار نجومی جدید با قابلیّت‌ها و کیفیّت‌های بالاتر در اختیار رصدگران قرار می‌گیرد، هلال‌هایی دیده می‌شوند که سال‌های قبل، هلال ماه با همان مختصّات و ویژگی‌ها، قابلیّت رؤیت نداشتند و معلوم می‌شود در سال‌های گذشته اوّل ماه‌های متعدّدی و به تبع آن روزه و افطار و اعمال مردم به اشتباه و به جهت نداشتن ابزار قوی‌تر، دیرتر از آنچه در واقعیّت بوده، تعیین گردیده است و این امری است که در سال‌های اخیر رخ داده و حدّ رؤیت‌پذیری هلال به‌طور مکرّر عقب‌تر رفته است، طوری که ممکن است در سال‌های بعد با کشف ابزار جدید و قابلیّت رؤیت هلال‌هایی که اکنون نمی‌بینیم، معلوم شود اوّل برخی ماه‌ها زودتر از آنچه اکنون می‌پنداریم باشد. <br /> <br /> علاوه بر نکات فوق، اگر میزان، رسیدن ماه به حدّ و موقعیّتی باشد که با ابزار قابل رؤیت است، ‌استهلال پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ هدیٰ(علیهم‌السلام) و همین طور تأکید آنان در روایات بر استهلال، به نوعی لغو به شمار می‌آید، زیرا هدف از استهلال معمول در آن اعصار که با چشم و بدون استفاده از ابزار صورت می‌گرفته، آن بوده که اگر ماه دیده شد، معلوم شود ماه جدید آغاز شده و اگر آسمان صاف بود و ماه دیده نشد، مشخّص شود که اوّل ماه شب بعد می‌باشد؛ در حالی که وقتی میزان، قابلیّت رؤیت با تلسکوپ‌های قوی باشد، دیده نشدن آن با چشم، ‌چیزی را ثابت نمی‌کند.<br /> <br /> به عنوان مثال، در روایتی که امام کاظم(علیه‌السلام) معنای تأکید بر روزه گرفتن یوم الشّک را شرح می‌دهند این مضمون را به مخاطب خود تصریح می‌کنند که «وقتی هوا صاف بوده و هلال دیده نشده، شکّی باقی نمی‌ماند که فرد بخواهد به جهت درک احتمالی ماه رمضان روزه بگیرد»؛ در حالی که واضح است اگر میزان اول ماه رسیدن ماه به حدّی باشد که هلال با ابزار قابل رؤیت باشد، در زمانی که افراد چشم مسلّح در اختیار نداشتند، ‌نمی‌توان به صِرف دیده نشدن هلال با چشم، ‌احتمال ماه رمضان بودن شب و روز پیش رو را منتفی دانست. <br /> <br /> بنابراین، رؤیت هلال نیز همانند بسیاری از ملاک‌های دیگر شرعی، یک میزان عرفی و آشنا برای مردم است؛ همچنان که اگر لباس آلوده به خون با آب تطهیر شده و عین خون از آن برطرف شده باشد، ولی رنگ آن (لون) باقی مانده باشد پاک است و باقی ماندن ذرّۀ بسیار کوچکی ‌از خون بر روی لباس که آن ذرّه، با چشم معمولی ‌قابل مشاهده نبوده و فقط در زیر میکروسکپ‌های ‌بسیار قوی ‌قابل مشاهده است را نمی‌‌توان معیار برای بقای ‌نجاست لباس مذکور قرار داد و حکم نمود که آن لباس هنوز نجس است یا در مبحث حدّ ترخّص که توضیح آن در شرط نهم از شرایط شکسته شدن نماز مسافر گذشت، معیار، دیدن با چشم عادی است و هرگز نمی‌‌توان دیدن با دوربین یا تلسکوپ را میزان در تعیین حدّ ترخّص شهر قرار داد. <br /> <br /> خوانندگان محترم برای ‌آشنایی ‌با مبانی ‌فقهی ‌معظّم له در مبحث رؤیت هلال، می‌‌توانند به کتاب «أسئلة حول رؤیة الهلال مع أجوبتها، وفق ما أفاده سماحة السیّد السیستانی» مراجعه نمایند.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بدیهی است استفاده از دوربین یا تلسکوپ یا وسایل و ابزار بزرگ‌نمایی مانند آن، برای پیدا نمودن و رصد موقعیّت مکانی هلال ماه در آسمان، اشکال ندارد؛ ولی باید دیدن ماه به گونه‌‌ای باشد که اگر دوربین یا تلسکوپ کنار رود، باز هم هلال ماه قابل مشاهده با چشم معمولی (غیر مسلّح) باشد.&lt;ref&gt;همچنان که مثلاً‌ برای اطلاع از رسیدن به حدّ ترخّص (که یک حدّ طبیعی است و در بسیاری از زمان‌ها و مکان‌ها می‌توان با نگاه کردن و دیده نشدن اهالی آخر شهر به آن پی برد)، می‌توان با تعیین مقدار آن به کیلومتر و ابزاری همچون کیلومترشمار خودرو، راحت‌تر به آن دست پیدا کرد. <br /> <br /> همین طور، برای سهولت بیشتر در تعیین زمان طلوع و غروب خورشید و سایر اوقات شرعی که تشخیص آنها در بسیاری از اوقات به‌طور طبیعی امکان‌پذیر است، می‌توان از محاسبات نرم افزاری و نجومی استفاده نمود؛ <br /> <br /> نیز برای پی بردن به خصوصیّات رؤیت‌پذیری ماه و معلوم شدن شهرهای هم‌افق در مبحث رؤیت هلال که در مسألۀ «۲۵۵» توضیح داده می‌شود، می‌توان از نقشه‌های رؤیت‌پذیری که بر اساس محاسبات و توسّط نرم افزارها صورت می‌گیرد استفاده نمود. <br /> <br /> با این توضیحات، روشن شد استفاده از تکنولوژی و ابزار برای دستیابی آسان‌تر به ملاک شرعی، فرق دارد با اینکه شرع مقدّس چیزی را ملاک حکم شرعی برای عموم مردم قرار داده باشد که در بسیاری از موارد فقط با ابزار و تکنولوژی می‌توان به آن دست پیدا نمود. <br /> <br /> علاوه بر اینکه همان طور که سابقاً گذشت، ملاک قرار دادن رؤیت با ابزار، بدین معناست که شرع مقدّس چیزی را معیار قرار داده که عموم مردم بیش از ۱۰۰۰ سال نه تنها آن را در اختیار نداشتند، بلکه اصلاً‌ درک و تصوّر صحیحی هم نسبت به آن نداشتند تا مثلاً بخواهند احتیاط کنند و البتّه هنوز هم عدّۀ زیادی از مردم دسترسی به آن ندارند.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> البتّه، اگر مانعی مثل ابر یا غبار زیاد در آسمان باشد، چنانچه طوری است که اگر آن مانع (عارضی) در آسمان وجود نداشت مطمئنّاً ماه با چشم معمولی قابل دیدن بود، اوّل ماه ثابت می‌شود.<br /> <br /> '''دوّم''': عدّه‌ای که از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را با چشم غیر مسلّح در همان شهر یا شهرهایی که با آن شهر اتّحاد افق دارند دیده‌ایم. همچنین است هر چیزی که به وسیلۀ آن یقین پیدا شود و نیز هر راه معقولی که از آن راه اطمینان پیدا شود.<br /> <br /> '''سوّم''': دو مرد عادل بگویند: «ماه را با چشم غیر مسلّح دیده‌ایم»؛ ولی اگر ویژگی ماه را برخلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‌شود؛<br /> <br /> همچنین است اگر انسان، یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد یا شهادت دارای معارض یا چیزی در حکم معارض باشد؛<br /> <br /> مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) ولی بیش از دو نفر عادل، کسی دیگر ادّعای دیدن ماه را نکند، یا آنکه گروهی به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) و دو نفر عادل از میان آنان ادّعای دیدن ماه کنند و دیگران نبینند، درحالی‌که دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال و در تیزبینی، مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این چنین مواردی، اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‌شود.<br /> <br /> '''چهارم''': سی روز از اوّل هر ماه بگذرد که در این صورت، ماه بعد ثابت می‌شود؛ مثلاً وقتی سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد، اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود و یا وقتی سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد، اوّل ماه شوّال ثابت می‌شود.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-477 مساله ۴۷۷]<br /> <br /> یعتبر فی وجوب صیام شهر رمضان ثبوت الهلال بأحد هذه الطرق:<br /> <br /> ۱- أن یراه المکلّف نفسه.<br /> <br /> ۲- أن یتیقّن أو یطمئنّ لشیاع أو نحوه برؤیته فی بلده، أو فیما یلحقه حکماً کما سیأتی بیانه.<br /> <br /> ۳- مضی ثلاثین یوماً من شهر شعبان.<br /> <br /> ۴- شهادة رجلین عادلین بالرؤیة، وقد مرّ معنی العدالة فی المسألة (۲۰). وتعتبر فیها وحدة المشهود به، فلو ادّعی أحدهما الرؤیة فی طرف وادّعی الآخر رؤیته فی طرف آخر لم یثبت الهلال بذلک، کما یعتبر فیها عدم العلم أو الاطمئنان باشتباههما وعدم وجود معارض لشهادتهما ولو حکماً، کما لو استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم یدعِ الرؤیة إلّا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحِدَّة النظر، مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین. ولا یثبت الهلال بشهادة النساء إلّا إذا حصل الیقین أو الاطمئنان به من شهادتهنّ.<br /> <br /> هذا ویعتبر فی الرؤیة أن تکون بالعین غیر المسلّحة، فلو رئی الهلال بالتلسکوب - مثلاً - ولم یمکن رؤیته بدونه لم یکفِ فی دخول الشهر الجدید.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-1042 مساله ۱۰۴۲]<br /> <br /> الفصل التاسع ثبوت الهلال <br /> <br /> یثبت الهلال بالعلم الحاصل من الرؤیة أو التواتر أو غیرهما، وبالاطمئنان الحاصل من الشیاع أو غیره من المناشئ العقلائیة، وبمضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان فیثبت هلال شهر رمضان، أو ثلاثین یوماً من هلال شهر رمضان فیثبت هلال شوّال، وبشهادة عدلین ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1043 ج۱، مسألة ۱۰۴۳]: لا تختصّ حجّیة البینة (شهادة العدلین) بالقیام عند الحاکم، بل کلّ من علم بشهادتها عوّل علیها، ولکن یعتبر عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لشهادتها ولو حکماً، کما إذا استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم ‏یدّع الرؤیة إلّا عدلان ولم ‏یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدّة النظر، مع فرض صفاء الجوّ وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، فإنّ فی مثل ذلک لا عبرة بشهادة البینة.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2512 مساله ۲۵۱۲]<br /> <br /> فصل فی طرق ثبوت هلال رمضان وشوال للصوم والإفطار<br /> <br /> وهی أمور:<br /> <br /> الأول: رؤیة المکلف نفسه.<br /> <br /> الثانی: التواتر.<br /> <br /> الثالث: الشیاع المفید للعلم، وفی حکمه کل ما یفید العلم ولو بمعاونة القرائن، فمن حصل له العلم &lt;ref&gt;(فمن حصل له العلم): أی بالرؤیة فی بلده أو فیما یلحقه حکما  کما سیأتی وفی حکم العلم الاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة.&lt;/ref&gt;بأحد الوجوه المذکورة وجب علیه العمل به وإن لم یوافقه أحد، بل وإن شهد وردّ الحاکم شهادته.<br /> <br /> الرابع: مضی ثلاثین یوما من هلال شعبان أو ثلاثین یوما من هلال رمضان، فإنه یجب الصوم معه فی الأول والإفطار فی الثانی.<br /> <br /> الخامس: البینة الشرعیة &lt;ref&gt;(البینة الشرعیة): مع عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لها ولو حکما کما إذا استهل جماعة کبیرة من أهل البلد فادعی الرؤیة منهم عدلان فقط أو استهل جمع ولم یدع الرؤیة إلا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدة النظر مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعا عن رؤیتهما ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین.&lt;/ref&gt;، وهی خبر عدلین سواء شهدا عند الحاکم وقبل شهادتهما أو لم یشهدا عنده أو شهدا وردّ شهادتهما، فکل من شهد عنده عدلان عنده یجوز بل یجب علیه ترتیب الأثر من الصوم أو الإفطار، ولا فرق بین أن تکون البینة من البلد أو من خارجه، وبین وجود العلة فی السماء وعدمها، نعم یشترط توافقهما فی الأوصاف فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها &lt;ref&gt;(فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها): إذا أدی ذلک إلی عدم شهادتهما علی أمر واحد دون ما إذا کان الاختلاف راجعا إلی الجهات الخارجیة ککونه مطوقا أو مرتفعا أو قلة ضوئه ونحو ذلک.&lt;/ref&gt;، نعم لو أطلقا أو وصف أحدهما وأطلق الآخر کفی، ولا یعتبر اتحادهما فی زمان الرؤیة مع توافقهما علی الرؤیة فی اللیل، ولا یثبت بشهادة النساء، ولا بعدل واحد ولو مع ضم الیمین.<br /> <br /> السادس: حکم الحاکم &lt;ref&gt;(حکم الحاکم): کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.&lt;/ref&gt;الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2512 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2516 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف  فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2518 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2520 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۲۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط &lt;ref&gt;(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.&lt;/ref&gt; ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن &lt;ref&gt;(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا  فی الغالب  نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.&lt;/ref&gt; ومع عدمه یتخیر.<br /> <br /> == مستندات ==<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:ماه‌های قمری]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:راه‌های اثبات]]<br /> [[رده:رؤیت هلال]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AB%D8%A8%D9%88%D8%AA_%D9%87%D9%84%D8%A7%D9%84_(%D9%85%D8%A7%D9%87_%D9%86%D9%88)&diff=3040 2026-07-09T11:05:51Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>آغاز ماه قمری به چهار روش ثابت می‌شود: <br /> <br /> ·       '''دیدن ماه با چشم غیرمسلّح'''؛ یعنی شخص خودش ماه را بدون استفاده از وسایلی مانند تلسکوپ ببیند.<br /> <br /> ·       '''شهادت دو مرد عادل'''؛ اگر دو مرد عادل بگویند «ماه را دیده‌ایم» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و سخن مخالفی نیز در میان نباشد، ماه ثابت می‌شود.<br /> <br /> ·       '''اطمینان عقلایی'''؛ اگر انسان از راهی قابل اعتماد (مانند گفته گروهی از منجمان یا خبرهای متعدد) اطمینان پیدا کند که ماه با چشم عادی دیده شده یا قابلیت رؤیت داشته، کافی است.<br /> <br /> ·       '''گذشت سی روز از ماه قبل'''؛ اگر از آغاز ماه پیش سی روز بگذرد، شروع ماه جدید مسلّم خواهد بود.<br /> <br /> '''همسو''': ≠ [[ارتفاع و تطوق ماه|ارتفاع و تطوق]] • [[حکم حاکم شرع برای اثبات اول ماه|حکم حاکم شرع]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1699 مسئله ۱۶۹۹]. اوّل ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:<br /> <br /> '''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد؛ بنابراین چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن توسط تلسکوپ کافی نیست. <br /> <br /> '''دوّم''': عدّه‌ای که از گفته آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را دیده‌ایم. و همچنین است هر چیزی که به واسطه آن یقین پیدا شود، یا اطمینان از یک منشأ عقلایی پیدا شود.<br /> <br /> '''سوّم''': دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده‌ایم، ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‏شود. و همچنین است اگر انسان یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد، یا شهادت آنان مبتلا به معارض یا در حکم معارض  باشد، مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر استهلال نمایند ولی بیش از دو نفر عادل کسی دیگر ادعای رؤیت ماه را نکند، یا آنکه گروهی استهلال کنند و دو نفر عادل از میان آنان ادعای رؤیت کنند، و دیگران رؤیت نکنند، حال آنکه دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال، و در تیزبینی مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این‌چنین موارد اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‏شود.<br /> <br /> '''چهارم''': سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود، و سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد که به واسطه آن، اوّل ماه شوال ثابت می‌شود.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-249 ج۲، مسئله ۲۴۹]. اوّل هر ماه قمری به چهار چیز ثابت می‌شود:<br /> <br /> '''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد. بنابراین، چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن با تلسکوپ کافی نیست.&lt;ref&gt;از زمان قدیم «هلال» نزد عرب، میقاتی ‌بوده که با آن ماه قمری ‌را آغاز کرده و در امور مختلف زندگی‌ خود به آن اعتماد می‌‌کردند. اسلام نیز، همین امر را تأیید نمود. قرآن کریم در سورۀ مبارکۀ بقره، آیۀ ۱۸۹ در این‌ باره می‌‌فرماید: «یَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هیَ ‌مَواقیٖتُ لِلنّاسِ وَالحَجِّ»؛ دربارۀ هلال‌های ‌ماه از تو سؤال می‌كنند، بگو: آنها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظام زندگی) مردم و (تعیین وقت) حج است. <br /> <br /> در حقیقت، ماه یک تقویم طبیعی ‌برای ‌افراد بشر محسوب می‌شود كه مردم اعم از باسواد و بی‌‌سواد و در هر نقطه‌ای ‌از جهان باشند، می‌توانند از این تقویم طبیعی ‌استفاده كنند و بدیهی ‌است نظام زندگی ‌اجتماعی ‌بشر بدون تقویم - یعنی ‌یک وسیلۀ دقیق و عمومی ‌برای ‌تعیین تاریخ - امكان‌پذیر نیست؛ به همین دلیل خداوند بزرگ برای ‌نظام زندگی، ‌این تقویم جهانی ‌را در اختیار همگان قرار داده است. <br /> <br /> اصولاً یكی ‌از امتیازات قوانین اسلام این است كه دستورات آن بر طبق مقیاس‌های ‌طبیعی ‌قرار داده شده، زیرا مقیاس‌های ‌طبیعی ‌وسیله‌ای ‌است كه در اختیار همگان قرار دارد و گذشت زمان اثری ‌بر آن نمی‌گذارد؛ <br /> <br /> امّا به عكس، مقیاس‌های ‌غیر طبیعی ‌در اختیار همه نیست. به همین دلیل می‌بینیم اسلام، مقیاس را گاهی ‌«وجب»، گاهی ‌«گام» و گاهی «‌بند انگشتان» و گاهی ‌«طول قامت» و در مورد تعیین وقت، «غروب آفتاب» و «طلوع فجر» و «گذشتن خورشید از نصف النّهار» و «دیدن ماه» قرار داده است. <br /> <br /> بدیهی ‌است آنچه صلاحیّت میقات بودن برای ‌مردم را - آن هم به صورت عام - دارد (آن‌چنان که در آیۀ شریفه آمده است)، هلال ماهی ‌است که قابل رؤیت با چشم غیر مسلّح باشد؛ امّا هلال ماهی ‌که تنها با دوربین و تلسکوپ دیدن آن امکان‌پذیر است و بعد از کنار زدن آن ابزار، دیگر قابل دیدن با چشم معمولی ‌نباشد، صلاحیّت ندارد میقات برای ‌عموم مردم در زمان‌های ‌مختلف قرار داده شده باشد. <br /> <br /> همچنان که اگر میزان شرعی، دیدن با تلسکوپ باشد، مستلزم آن است که روزۀ پیامبر خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ معصومین(علیهم‌السلام) و عید فطر آنان و حج و سایر اعمالی ‌که در روزهای ‌خاصّ از سال در شرع مقدّس قرار داده شده، در برخی ‌از حالات در ایّام واقعی ‌آن واقع نشده باشد و روشن است که آن بزرگواران در مورد آغاز ماه قمری، ‌بر دیدن با چشم غیر مسلّح ‌اعتماد می‌‌کرده‌اند و روایات و نصوص صادره از معصومین(علیهم‌السلام) انصراف از دیدن با ابزارهای ‌بزرگ‌نمایی ‌مثل دوربین یا تلسکوپ دارد. <br /> <br /> به عبارت دیگر، در تقویم قراردادی که از قدیم الایّام رایج بوده، شبی به عنوان شب اوّل ماه قلمداد می‌شده که هلال ماه پس از دو یا سه شب دیده نشدن (در آخر هر ماه)، به حدّ و موقعیّتی برسد که قابل دیده شدن با چشم غیر مسلّح باشد؛ قرار گرفتن ماه در چنین وضعیّت و موقعیّتی، برای تعیین یک «حدّ زمانی» است که بتواند ملاکی جهت شروع ماه قمری برای عموم مردم باشد (مانند حدّ ترخّص که تعیین یک حدّ مکانی است برای محلّی که مسافر باید نماز را از آنجا شکسته بخواند).<br /> <br /> روشن است اگر این حدّ زمانی، وقتی باشد که ماه قابلیّت رؤیت با ابزار را پیدا می‌کند، با توجّه به اینکه محقّق شدن آن، در موارد زیادی یک شب زودتر از زمان دیده شدن آن با چشم غیر مسلّح واقع می‌شود، علاوه بر اینکه یک میزان قابل دسترس برای عموم زمان‌ها و مکان‌ها و اعصار نخواهد بود، ملاک آغاز ماه، چیزی غیر از آنچه در بین مردم عصر پیامبر خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ معصومین(علیهم‌السلام) به عنوان تقویم متداول بوده خواهد شد و باید بگوییم اسلام، تقویم جدیدی را مطرح نموده که البتّه عموم مردم در آن زمان اصلاً‌ به آن دسترسی نداشتند و این امری غیر قابل پذیرش است؛ بلکه ظاهر آیات شریفه و روایات و عمل معصومین(علیهم‌السلام) آن است که اساس تقویم مورد تأیید اسلام، همان تقویم متداول در آن اعصار بوده است. <br /> <br /> از پیامدهای دیگر معتبر دانستن رؤیت با چشم مسلّح آن است که با اختراع ابزار جدید و ثبت رکوردهای تازۀ رؤیت هلال، حدّ رؤیت‌پذیری در دوره‌های زمانی مختلف عقب‌تر می‌رود، طوری که وقتی ابزار نجومی جدید با قابلیّت‌ها و کیفیّت‌های بالاتر در اختیار رصدگران قرار می‌گیرد، هلال‌هایی دیده می‌شوند که سال‌های قبل، هلال ماه با همان مختصّات و ویژگی‌ها، قابلیّت رؤیت نداشتند و معلوم می‌شود در سال‌های گذشته اوّل ماه‌های متعدّدی و به تبع آن روزه و افطار و اعمال مردم به اشتباه و به جهت نداشتن ابزار قوی‌تر، دیرتر از آنچه در واقعیّت بوده، تعیین گردیده است و این امری است که در سال‌های اخیر رخ داده و حدّ رؤیت‌پذیری هلال به‌طور مکرّر عقب‌تر رفته است، طوری که ممکن است در سال‌های بعد با کشف ابزار جدید و قابلیّت رؤیت هلال‌هایی که اکنون نمی‌بینیم، معلوم شود اوّل برخی ماه‌ها زودتر از آنچه اکنون می‌پنداریم باشد. <br /> <br /> علاوه بر نکات فوق، اگر میزان، رسیدن ماه به حدّ و موقعیّتی باشد که با ابزار قابل رؤیت است، ‌استهلال پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمّۀ هدیٰ(علیهم‌السلام) و همین طور تأکید آنان در روایات بر استهلال، به نوعی لغو به شمار می‌آید، زیرا هدف از استهلال معمول در آن اعصار که با چشم و بدون استفاده از ابزار صورت می‌گرفته، آن بوده که اگر ماه دیده شد، معلوم شود ماه جدید آغاز شده و اگر آسمان صاف بود و ماه دیده نشد، مشخّص شود که اوّل ماه شب بعد می‌باشد؛ در حالی که وقتی میزان، قابلیّت رؤیت با تلسکوپ‌های قوی باشد، دیده نشدن آن با چشم، ‌چیزی را ثابت نمی‌کند.<br /> <br /> به عنوان مثال، در روایتی که امام کاظم(علیه‌السلام) معنای تأکید بر روزه گرفتن یوم الشّک را شرح می‌دهند این مضمون را به مخاطب خود تصریح می‌کنند که «وقتی هوا صاف بوده و هلال دیده نشده، شکّی باقی نمی‌ماند که فرد بخواهد به جهت درک احتمالی ماه رمضان روزه بگیرد»؛ در حالی که واضح است اگر میزان اول ماه رسیدن ماه به حدّی باشد که هلال با ابزار قابل رؤیت باشد، در زمانی که افراد چشم مسلّح در اختیار نداشتند، ‌نمی‌توان به صِرف دیده نشدن هلال با چشم، ‌احتمال ماه رمضان بودن شب و روز پیش رو را منتفی دانست. <br /> <br /> بنابراین، رؤیت هلال نیز همانند بسیاری از ملاک‌های دیگر شرعی، یک میزان عرفی و آشنا برای مردم است؛ همچنان که اگر لباس آلوده به خون با آب تطهیر شده و عین خون از آن برطرف شده باشد، ولی رنگ آن (لون) باقی مانده باشد پاک است و باقی ماندن ذرّۀ بسیار کوچکی ‌از خون بر روی لباس که آن ذرّه، با چشم معمولی ‌قابل مشاهده نبوده و فقط در زیر میکروسکپ‌های ‌بسیار قوی ‌قابل مشاهده است را نمی‌‌توان معیار برای بقای ‌نجاست لباس مذکور قرار داد و حکم نمود که آن لباس هنوز نجس است یا در مبحث حدّ ترخّص که توضیح آن در شرط نهم از شرایط شکسته شدن نماز مسافر گذشت، معیار، دیدن با چشم عادی است و هرگز نمی‌‌توان دیدن با دوربین یا تلسکوپ را میزان در تعیین حدّ ترخّص شهر قرار داد. <br /> <br /> خوانندگان محترم برای ‌آشنایی ‌با مبانی ‌فقهی ‌معظّم له در مبحث رؤیت هلال، می‌‌توانند به کتاب «أسئلة حول رؤیة الهلال مع أجوبتها، وفق ما أفاده سماحة السیّد السیستانی» مراجعه نمایند.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بدیهی است استفاده از دوربین یا تلسکوپ یا وسایل و ابزار بزرگ‌نمایی مانند آن، برای پیدا نمودن و رصد موقعیّت مکانی هلال ماه در آسمان، اشکال ندارد؛ ولی باید دیدن ماه به گونه‌‌ای باشد که اگر دوربین یا تلسکوپ کنار رود، باز هم هلال ماه قابل مشاهده با چشم معمولی (غیر مسلّح) باشد.&lt;ref&gt;همچنان که مثلاً‌ برای اطلاع از رسیدن به حدّ ترخّص (که یک حدّ طبیعی است و در بسیاری از زمان‌ها و مکان‌ها می‌توان با نگاه کردن و دیده نشدن اهالی آخر شهر به آن پی برد)، می‌توان با تعیین مقدار آن به کیلومتر و ابزاری همچون کیلومترشمار خودرو، راحت‌تر به آن دست پیدا کرد. <br /> <br /> همین طور، برای سهولت بیشتر در تعیین زمان طلوع و غروب خورشید و سایر اوقات شرعی که تشخیص آنها در بسیاری از اوقات به‌طور طبیعی امکان‌پذیر است، می‌توان از محاسبات نرم افزاری و نجومی استفاده نمود؛ <br /> <br /> نیز برای پی بردن به خصوصیّات رؤیت‌پذیری ماه و معلوم شدن شهرهای هم‌افق در مبحث رؤیت هلال که در مسألۀ «۲۵۵» توضیح داده می‌شود، می‌توان از نقشه‌های رؤیت‌پذیری که بر اساس محاسبات و توسّط نرم افزارها صورت می‌گیرد استفاده نمود. <br /> <br /> با این توضیحات، روشن شد استفاده از تکنولوژی و ابزار برای دستیابی آسان‌تر به ملاک شرعی، فرق دارد با اینکه شرع مقدّس چیزی را ملاک حکم شرعی برای عموم مردم قرار داده باشد که در بسیاری از موارد فقط با ابزار و تکنولوژی می‌توان به آن دست پیدا نمود. <br /> <br /> علاوه بر اینکه همان طور که سابقاً گذشت، ملاک قرار دادن رؤیت با ابزار، بدین معناست که شرع مقدّس چیزی را معیار قرار داده که عموم مردم بیش از ۱۰۰۰ سال نه تنها آن را در اختیار نداشتند، بلکه اصلاً‌ درک و تصوّر صحیحی هم نسبت به آن نداشتند تا مثلاً بخواهند احتیاط کنند و البتّه هنوز هم عدّۀ زیادی از مردم دسترسی به آن ندارند.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> البتّه، اگر مانعی مثل ابر یا غبار زیاد در آسمان باشد، چنانچه طوری است که اگر آن مانع (عارضی) در آسمان وجود نداشت مطمئنّاً ماه با چشم معمولی قابل دیدن بود، اوّل ماه ثابت می‌شود.<br /> <br /> '''دوّم''': عدّه‌ای که از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را با چشم غیر مسلّح در همان شهر یا شهرهایی که با آن شهر اتّحاد افق دارند دیده‌ایم. همچنین است هر چیزی که به وسیلۀ آن یقین پیدا شود و نیز هر راه معقولی که از آن راه اطمینان پیدا شود.<br /> <br /> '''سوّم''': دو مرد عادل بگویند: «ماه را با چشم غیر مسلّح دیده‌ایم»؛ ولی اگر ویژگی ماه را برخلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‌شود؛<br /> <br /> همچنین است اگر انسان، یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد یا شهادت دارای معارض یا چیزی در حکم معارض باشد؛<br /> <br /> مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) ولی بیش از دو نفر عادل، کسی دیگر ادّعای دیدن ماه را نکند، یا آنکه گروهی به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) و دو نفر عادل از میان آنان ادّعای دیدن ماه کنند و دیگران نبینند، درحالی‌که دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال و در تیزبینی، مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این چنین مواردی، اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‌شود.<br /> <br /> '''چهارم''': سی روز از اوّل هر ماه بگذرد که در این صورت، ماه بعد ثابت می‌شود؛ مثلاً وقتی سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد، اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود و یا وقتی سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد، اوّل ماه شوّال ثابت می‌شود.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-477 مساله ۴۷۷]<br /> <br /> یعتبر فی وجوب صیام شهر رمضان ثبوت الهلال بأحد هذه الطرق:<br /> <br /> ۱- أن یراه المکلّف نفسه.<br /> <br /> ۲- أن یتیقّن أو یطمئنّ لشیاع أو نحوه برؤیته فی بلده، أو فیما یلحقه حکماً کما سیأتی بیانه.<br /> <br /> ۳- مضی ثلاثین یوماً من شهر شعبان.<br /> <br /> ۴- شهادة رجلین عادلین بالرؤیة، وقد مرّ معنی العدالة فی المسألة (۲۰). وتعتبر فیها وحدة المشهود به، فلو ادّعی أحدهما الرؤیة فی طرف وادّعی الآخر رؤیته فی طرف آخر لم یثبت الهلال بذلک، کما یعتبر فیها عدم العلم أو الاطمئنان باشتباههما وعدم وجود معارض لشهادتهما ولو حکماً، کما لو استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم یدعِ الرؤیة إلّا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحِدَّة النظر، مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین. ولا یثبت الهلال بشهادة النساء إلّا إذا حصل الیقین أو الاطمئنان به من شهادتهنّ.<br /> <br /> هذا ویعتبر فی الرؤیة أن تکون بالعین غیر المسلّحة، فلو رئی الهلال بالتلسکوب - مثلاً - ولم یمکن رؤیته بدونه لم یکفِ فی دخول الشهر الجدید.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/m1-1042 مساله ۱۰۴۲]<br /> <br /> الفصل التاسع ثبوت الهلال <br /> <br /> یثبت الهلال بالعلم الحاصل من الرؤیة أو التواتر أو غیرهما، وبالاطمئنان الحاصل من الشیاع أو غیره من المناشئ العقلائیة، وبمضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان فیثبت هلال شهر رمضان، أو ثلاثین یوماً من هلال شهر رمضان فیثبت هلال شوّال، وبشهادة عدلین ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1043 ج۱، مسألة ۱۰۴۳]: لا تختصّ حجّیة البینة (شهادة العدلین) بالقیام عند الحاکم، بل کلّ من علم بشهادتها عوّل علیها، ولکن یعتبر عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لشهادتها ولو حکماً، کما إذا استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم ‏یدّع الرؤیة إلّا عدلان ولم ‏یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدّة النظر، مع فرض صفاء الجوّ وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، فإنّ فی مثل ذلک لا عبرة بشهادة البینة.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2512 مساله ۲۵۱۲]<br /> <br /> فصل فی طرق ثبوت هلال رمضان وشوال للصوم والإفطار<br /> <br /> وهی أمور:<br /> <br /> الأول: رؤیة المکلف نفسه.<br /> <br /> الثانی: التواتر.<br /> <br /> الثالث: الشیاع المفید للعلم، وفی حکمه کل ما یفید العلم ولو بمعاونة القرائن، فمن حصل له العلم &lt;ref&gt;(فمن حصل له العلم): أی بالرؤیة فی بلده أو فیما یلحقه حکما  کما سیأتی وفی حکم العلم الاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة.&lt;/ref&gt;بأحد الوجوه المذکورة وجب علیه العمل به وإن لم یوافقه أحد، بل وإن شهد وردّ الحاکم شهادته.<br /> <br /> الرابع: مضی ثلاثین یوما من هلال شعبان أو ثلاثین یوما من هلال رمضان، فإنه یجب الصوم معه فی الأول والإفطار فی الثانی.<br /> <br /> الخامس: البینة الشرعیة &lt;ref&gt;(البینة الشرعیة): مع عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لها ولو حکما کما إذا استهل جماعة کبیرة من أهل البلد فادعی الرؤیة منهم عدلان فقط أو استهل جمع ولم یدع الرؤیة إلا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدة النظر مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعا عن رؤیتهما ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین.&lt;/ref&gt;، وهی خبر عدلین سواء شهدا عند الحاکم وقبل شهادتهما أو لم یشهدا عنده أو شهدا وردّ شهادتهما، فکل من شهد عنده عدلان عنده یجوز بل یجب علیه ترتیب الأثر من الصوم أو الإفطار، ولا فرق بین أن تکون البینة من البلد أو من خارجه، وبین وجود العلة فی السماء وعدمها، نعم یشترط توافقهما فی الأوصاف فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها &lt;ref&gt;(فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها): إذا أدی ذلک إلی عدم شهادتهما علی أمر واحد دون ما إذا کان الاختلاف راجعا إلی الجهات الخارجیة ککونه مطوقا أو مرتفعا أو قلة ضوئه ونحو ذلک.&lt;/ref&gt;، نعم لو أطلقا أو وصف أحدهما وأطلق الآخر کفی، ولا یعتبر اتحادهما فی زمان الرؤیة مع توافقهما علی الرؤیة فی اللیل، ولا یثبت بشهادة النساء، ولا بعدل واحد ولو مع ضم الیمین.<br /> <br /> السادس: حکم الحاکم &lt;ref&gt;(حکم الحاکم): کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.&lt;/ref&gt;الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2512 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2516 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف  فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2518 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۷: لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2520 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۲۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط &lt;ref&gt;(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.&lt;/ref&gt; ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن &lt;ref&gt;(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا  فی الغالب  نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.&lt;/ref&gt; ومع عدمه یتخیر.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:ماه‌های قمری]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:راه‌های اثبات]]<br /> [[رده:رؤیت هلال]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=3039 2026-06-30T07:21:11Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>امروز: {{CURRENTDAYNAME}} {{#time:xmj xmF}} {{#time:xmY}} - {{#time:xij xiF xiY}} - {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}<br /> <br /> == ویکی احکام ==<br /> سایت «'''ویکی احکام'''»، احکام شرعی را با بیانی ساده و جامع، همراه با استفتائات مرتبط و مستندات [[فقه فتوایی]] مطابق با فتوای مرجعیت اعلای شیعه، [[سید علی حسینی سیستانی|آیت‌الله العظمی آقای سید علی سیستانی]]&lt;sup&gt;(دامت‌برکاته)&lt;/sup&gt; ارائه می‌دهد.<br /> <br /> این سامانه تحت اشراف [[بیت مصباح موسوی|بیت آیت‌الله مصباح موسوی]] در مشهد مقدس می‌باشد و تاکنون [[ویژه:آمار|{{NUMBEROFARTICLES}}]] عنوان فقهی در چند [[:رده:مباحث فقهی|موضوع فقهی]] در آن بارگذاری شده است.<br /> [[پرونده:دانشنامه المصباح.jpg|جایگزین=ویکی دانشنامه المصباح|وسط|بندانگشتی|200x200px]]<br /> <br /> &lt;div class=&quot;{{{class|}}}&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 12px; border-top-right-radius: 12px; border-bottom-left-radius: 12px; border-bottom-right-radius: 12px; border: 4px solid #006600; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[ویژه:تمام_صفحه‌ها|فهرست الفبایی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده: فهرست موضوعی|فهرست‌های موضوعی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده: فهرست داستانی|فهرست‌های داستانی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:بحث تقلید|تقلید]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:اذان و اقامه|اذان و اقامه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:نماز مستحب|نماز مستحب]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:نماز جمعه|نماز جمعه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:فهرست بحث روزه (موضوعی)|روزه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:کفن|کفن]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> ----<br /> &lt;div class=&quot;{{{class|}}}&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 12px; border-bottom-right-radius: 12px; border: 1px solid #32bdbd; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:مجموعه المصباح|درباره ما]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[آدرس و تلفن دفتر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:سایت‌ها| سایت‌های مجموعه المصباح]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[https://lib.al-mesbah.org/ کتابخانه المصباح]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[https://forum.al-mesbah.org پاسخگویان دفتر]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> __NOTOC__</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C&diff=3038 2026-06-30T07:20:36Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>امروز: {{CURRENTDAYNAME}} {{#time:xmj xmF}} {{#time:xmY}} - {{#time:xij xiF xiY}} - {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}<br /> <br /> == ویکی احکام ==<br /> سایت «'''ویکی احکام'''»، احکام شرعی را با بیانی ساده و جامع، همراه با استفتائات مرتبط و مستندات [[فقه فتوایی]] مطابق با فتوای مرجعیت اعلای شیعه، [[سید علی حسینی سیستانی|آیت‌الله العظمی آقای سید علی سیستانی]]&lt;sup&gt;(دامت‌برکاته)&lt;/sup&gt; ارائه می‌دهد.<br /> <br /> این سامانه تحت اشراف [[بیت مصباح موسوی|بیت آیت‌الله مصباح موسوی]] در مشهد مقدس می‌باشد و تاکنون [[ویژه:آمار|{{NUMBEROFARTICLES}}]] عنوان فقهی در چند [[:رده:مباحث فقهی|موضوع فقهی]] در آن بارگذاری شده است.<br /> [[پرونده:دانشنامه المصباح.jpg|جایگزین=ویکی دانشنامه المصباح|وسط|بندانگشتی|200x200px]]<br /> <br /> &lt;div class=&quot;{{{class|}}}&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 12px; border-top-right-radius: 12px; border-bottom-left-radius: 12px; border-bottom-right-radius: 12px; border: 4px solid #006600; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[ویژه:تمام_صفحه‌ها|فهرست الفبایی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده: فهرست موضوعی|فهرست‌های موضوعی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده: فهرست داستانی|فهرست‌های داستانی]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:بحث تقلید|تقلید]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:اذان و اقامه|اذان و اقامه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:نماز مستحب|نماز مستحب]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:نماز جمعه|نماز جمعه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:فهرست بحث روزه (موضوعی)|روزه]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:کفن|کفن]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> ----<br /> &lt;div class=&quot;{{{class|}}}&quot; style=&quot;box-shadow: 2px 4px 11px 0px #becbd5; border-top-left-radius: 12px; border-bottom-right-radius: 12px; border: 1px solid #32bdbd; padding: 10px; margin: 16px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:مجموعه المصباح|درباره ما]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[آدرس و تلفن دفتر]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[[:رده:سایت‌ها| سایت‌های مجموعه المصباح]]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(1.8em, 1fr)); text-align: center; mar gin: 12px 0&quot;&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[https://lib.al-mesbah.org/ کتابخانه المصباح]&lt;/div&gt;<br /> &lt;div style=&quot;background:#E4E5FF; padding: 5px; margin: 2px&quot;&gt;[https://forum.al-mesbah.org پاسخگویان دفتر]&lt;/div&gt;<br /> &lt;/div&gt;<br /> __NOTOC__</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85&diff=3037 2026-06-29T15:36:43Z

<p>Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «برنامه «&#039;&#039;&#039;ویکی احکام&#039;&#039;&#039;»، اپلیکیشن فقه فتوایی آیت‌الله سید علی حسینی سیستانی&lt;sup&gt;(مدّظلّه‌العالی)&lt;/sup&gt; و شامل متن‌های اقتباسی سایت ویکی احکام می‌باشد که فعلاً نسخه اندروید آن تولید شده و در آینده نسخه ios و ویندوز آن نیز ارائه خواهد شد. &lt;small&gt;این ب...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>برنامه «'''ویکی احکام'''»، اپلیکیشن فقه فتوایی آیت‌الله سید علی حسینی سیستانی&lt;sup&gt;(مدّظلّه‌العالی)&lt;/sup&gt; و شامل متن‌های اقتباسی سایت ویکی احکام می‌باشد که فعلاً نسخه اندروید آن تولید شده و در آینده نسخه ios و ویندوز آن نیز ارائه خواهد شد.<br /> <br /> &lt;small&gt;این برنامه به‌زودی منتشر خواهد شد. ان‌شاءالله&lt;/small&gt;<br /> <br /> === ویژگی‌های این اپلیکیشن ===<br /> برخی از خصوصیات و قابلیت‌های برنامه ویکی احکام عبارت‌اند از:<br /> <br /> * '''بازنویسی متون''': همۀ مسائل فقهی (منابع پنجگانۀ فقه فتوایی) بازتولید و تعارضات احتمالی رفع شده است<br /> * '''استفتائات''': پرسش‌پاسخ‌های (فارسی و عربی) مرتبط با هر موضوع نیز ضمیمه شده است<br /> * '''فهرست جامع''': فهرستی موضوعی و الفبایی تدوین شده است<br /> * '''ریز فهرست''': همۀ مسائل عنوان‌بندی و به صورت منطقی فهرست شده‌اند<br /> * '''نمایش سایت''': هر موضوع به صفحۀ مربوطه در سایت لینک شده است (جهت مشاهدۀ مستندات)<br /> * '''لینک‌های درون‌متنی''': درون متن نیز مخاطب را به عناوین و رده‌های همسو در سایت هدایت می‌کند<br /> * '''شبکه‌سازی موضوعات''': موضوعات اپ نیز به صورت زنجیره به یکدیگر متصل هستند<br /> * '''ذخیره صفحات''': موضوعات کاربردی را می‌توانید ذخیره و در علاقه‌مندی‌ها مشاهده کنید<br /> * '''جستجوی سریع''': با سرچ کلمه مدّنظر، در کمتر از یک ثانیه همۀ نتائج را ببینید<br /> * '''آپدیت لحظه‌ای''': با هر مرتبه ورود به اپ، آخرین نسخۀ محتوا را مشاهده خواهید کرد<br /> * '''ارسال سؤال''': اگر سؤالی برایتان باقی ماند، می‌توانید به راحتی از کارگروه احکام المصباح بپرسید<br /> <br /> '''نکته''': موضوعات فقهی در این مجموعه در حال تکمیل است و همگام با سایت ویکی احکام کامل خواهد شد. (موضوعات خاکستری در فهرست هنوز تدوین نشده است)<br /> ----<br /> <br /> === دانلود برنامه ===<br /> *دانلود برنامه از مایکت<br /> *دانلود برنامه از کافه‌بازار<br /> [[رده:اپلیکیشن]]<br /> [[رده:مجموعه آثار]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%DA%A9%D9%81%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84%E2%80%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81&diff=3036 2026-06-18T13:26:29Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== باطل‌کردن عمدی اعتکاف ===<br /> اگر معتکف در ایام اعتکافِ واجب، عمداً [[جماع]] (نزدیکی) کند، اعتکافش باطل و کفّاره بر او واجب می‌شود. و تفاوتی ندارد که جماع در طول روز انجام شده باشد یا در شب.<br /> <br /> اما اگر بطلان اعتکاف به‌سبب سایر [[مبطلات اعتکاف|محرّمات اعتکاف]] باشد، کفّاره واجب نیست، هرچند احتیاط مستحب آن است که کفّاره داده شود.<br /> <br /> کفّاره باطل‌کردن اعتکاف، همانند [[کفاره افطار روزه|کفّاره افطار عمدی]] روزه ماه مبارک رمضان است و مکلف در انجام آن مخیّر می‌باشد بین:<br /> <br /> گرفتن دو ماه روزه، به این صورت که شصت روز پی‌درپی روزه بگیرد<br /> <br /> اطعام شصت فقیر، به این صورت که به هر فقیر یک مُدّ طعام (تقریباً ۷۵۰ گرم) گندم، جو، نان یا مانند آن بدهد<br /> <br /> اگر معتکف ابتدا خروج غیر مجاز از مسجد داشته، سپس مرتکب جماع شود، در صورتی که از اعتکاف دست نکشیده باشد، بنابر احتیاط لازم کفّاره بر او واجب می‌شود، هرچند اعتکاف پیش از آن باطل شده است.<br /> <br /> === تعدد کفاره ===<br /> مواردی که باطل‌کردن اعتکاف باعث واجب‌شدن دو یا چند کفاره می‌شود:<br /> <br /> اگر اعتکاف واجب در ماه مبارک رمضان واقع شود و معتکف با جماع در روز آن را باطل کند، دو کفّاره بر او واجب می‌شود: کفّاره افطار روزه ماه رمضان و کفّاره بطلان اعتکاف.<br /> <br /> اگر اعتکاف واجب همراه با روزه قضای رمضان باشد و معتکف بعد از اذان ظهر با جماع، روزه را باطل کند، دو کفّاره واجب می‌شود: کفّاره بطلان اعتکاف و کفّاره افطار قضای روزه رمضان بعد از ظهر.<br /> <br /> اگر اعتکاف، با نذر معیّن واجب شده باشد و در ماه رمضان با جماع در روز باطل شود، سه کفّاره واجب خواهد بود: کفّاره بطلان اعتکاف و کفّاره مخالفت با نذر و کفّاره افطار روزه ماه رمضان.<br /> <br /> اگر زن و شوهر هر دو در ماه رمضان معتکف باشند و مرد در روز، همسر خود را اکراه بر جماع کند: بنابر احتیاط لازم، چهار کفّاره بر او واجب می‌شود: کفّاره بطلان اعتکاف خود، کفّاره افطار روزه خود، کفّاره افطار همسر و کفّاره اعتکاف همسر.<br /> <br /> === اکراه در شب ===<br /> اگر اکراه بر جماع در شب واقع شود، تنها کفّاره خود شخص واجب است و کفّاره اعتکاف یا روزه همسر بر عهده او نیست.<br /> <br /> === رضایت دو طرف ===<br /> در صورتی که زن و شوهر معتکف، هر دو با رضایت مرتکب جماع شوند:<br /> <br /> اگر در روز باشد: بر هر کدام دو کفّاره واجب می‌شود؛<br /> <br /> اگر در شب باشد: بر هر کدام یک کفّاره واجب خواهد بود.<br /> <br /> === حکم کفّاره در اعتکاف مستحب ===<br /> اگر معتکف در دو روز اول اعتکاف مستحب جماع انجام داد، اعتکافش باطل شده و احتیاط مستحب است که کفّاره داده شود.<br /> ----'''همسو''': [[روش انجام‌دادن کفاره]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1766 مسئله ۱۷۶۶] . اگر معتکف اعتکاف واجب را با نزدیکی عمداً باطل کند، چه در روز باشد یا شب، کفّاره واجب می‌شود و در سایر محرّمات، کفّاره ندارد هرچند احتیاط مستحب است که کفّاره بدهد.<br /> <br /> و کفّاره بطلان اعتکاف، همانند کفّاره ماه مبارک رمضان است که فرد مخیر است شصت روز را روزه بگیرد یا شصت فقیر را طعام بدهد، هرچند احتیاط استحبابی مراعات کفّاره مرتّبه است یعنی شصت روز روزه بگیرد و اگر نتوانست شصت فقیر را طعام دهد.<br /> <br /> ===رساله جامع===<br /> [https://mesb.ir/j2-295 ج۲، مسئله ۲۹۵]. اگر معتکف، اعتکاف واجب را عمداً با جماع باطل کند، چه در روز باشد یا شب، کفّاره واجب می‌شود و در سایر مبطلات، [البتّه، حکم کفّارات روزه در صورتی که معتکف در اثنای روز با ارتکاب عمدی مفطرات روزه، موجب بطلان روزه و به تبع اعتکاف ‌شود، در فصل «روزه»، مبحث «کفّاره‌های روزه» ذکر شد.] کفّاره ندارد، هرچند احتیاط مستحب است کفّاره بدهد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-296 ج۲، مسئله ۲۹۶]. در کفّارۀ باطل کردن اعتکاف در مسأله قبل، فرد باید یک بنده آزاد کند یا به دستوری که بعداً گفته می‌شود [به فصل «کفّارات»، مسائل «۱۱۱۸ تا ۱۱۲۱»مراجعه شود.] دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُدّ که تقریباً «۷۵۰ گرم» است، طعام یعنی گندم یا جو یا نان و مانند اینها بدهد و اگر هیچ کدام از موارد مذکور را نمی‌تواند انجام دهد حکم آن در مسألۀ «۱۱۲۶» ذکر می‌شود. <br /> <br /> ===منهاج الصالحین===<br /> [https://mesb.ir/m1-1084 ج۱، مسألة ۱۰۸۴]: إذا أفسد الاعتکاف الواجب بالجماع ولو لیلاً وجبت الکفّارة، ویلحق به علی الأحوط لزوماً الجماع المسبوق بالخروج المحرّم وإن بطل اعتکافه به بشرط عدم رفع یده عنه، ولا تجب الکفّارة بالإفساد بغیر الجماع وإن کان أحوط استحباباً، وکفّارته ککفّارة صوم شهر رمضان مخیرة وإن کان الأحوط استحباباً مراعاة الترتیب فیها ککفّارة الظهار .<br /> <br /> وإذا کان الاعتکاف فی شهر رمضان وأفسده بالجماع نهاراً وجبت کفّارتان، إحداهما لإفطار شهر رمضان والأُخری لإفساد الاعتکاف، وکذا إذا کان فی قضاء شهر رمضان بعد الزوال، وإن کان الاعتکاف المذکور منذوراً معیناً أو ما بحکمه وجبت کفّارة ثالثة لمخالفة النذر، وإذا کان الجماع لامرأته الصائمة فی شهر رمضان وقد أکرهها وجبت کفّارة رابعة عنها علی الأحوط لزوماً.<br /> <br /> ===عروه الوثقی===<br /> [https://mesb.ir/o2-2611 &lt;nowiki&gt;[۲۶۱۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۹ : إذا أفسد الاعتکاف الواجب بالجماع ولو لیلا وجبت الکفارة [. (وجبت الکفارة) : ویلحق به علی الأحوط الجماع المسبوق بالخروج المحرم وإن بطل اعتکافه به بشرط عدم رفع یده عنه.]، وفی وجوبها فی سائر المحرمات إشکال، والأقوی عدمه وإن کان الأحوط ثبوتها، بل الأحوط ذلک حتی فی المندوب منه قبل تمام الیومین، وکفارته ککفارة شهر رمضان علی الأقوی وإن کان الأحوط کونها مرتبة ککفارة الظهار.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2612 &lt;nowiki&gt;[۲۶۱۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۰ : إذا کان الاعتکاف واجبا وکان فی شهر رمضان وأفسده بالجماع فی النهار فعلیه کفارتان : إحداهما للاعتکاف والثانیة للإفطار فی نهار رمضان، وکذا إذا کان فی صوم قضاء شهر رمضان وأفطر بالجماع بعد الزوال، فانه یجب علیه کفارة الاعتکاف وکفارة قضاء شهر رمضان، وإذا نذر الاعتکاف فی شهر رمضان وأفسده بالجماع فی النهار وجب علیه ثلاث کفارات : إحداها للاعتکاف والثانیة لخلف النذر [(لخلف النذر) : إذا استلزمه إبطال الاعتکاف.] والثالثة للإفطار فی شهر رمضان، وإذا جامع امرأته المعتکفة وهو معتکف فی نهار رمضان فالأحوط أربع کفارات، وإن کان لا یبعد کفایة الثلاث إحداها لاعتکافه واثنتان للإفطار فی شهر رمضان إحداهما عن نفسه والأخری تحملا عن امرأته [(والأخری تحملا عن امرأته) : علی الأحوط کما مر.]، ولا دلیل علی تحمل کفارة الاعتکاف عنها، ولذا لو أکرهها علی الجماع فی اللیل لم تجب علیه إلا کفارته ولا یتحمل عنها، هذا ولو کانت مطاوعة فعلی کل منهما کفارتان إن کان فی النهار وکفارة واحدة إن کان فی اللیل.<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> [[رده:کفاره]]<br /> {{بحث اعتکاف}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1_%DB%8C%D8%A7_%D9%BE%D8%AF%D8%B1&diff=3035 2026-06-18T13:01:41Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>اعتکاف باید با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است انجام شود، پس:<br /> <br /> * اگر توقّف زن در مسجد حرام باشد (مثلاً: زن بدون اذن شوهر از منزل خارج شود) اعتکاف وی باطل است؛<br /> * اگر اعتکاف زن با حق استمتاع شوهر منافات داشته باشد و او نسبت به این امر رضایت نداشته باشد، بنابر احتیاط واجب اعتکاف باطل است؛<br /> * اگر اعتکاف فرزند موجب اذیت والدین شود و عدم رضایت ایشان از روی دلسوزی باشد، اعتکاف باطل است.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''پرسش''': آیا اجازه شوهر در اعتکاف همسر لازم است؟<br /> <br /> '''پاسخ''': خروج از خانه بدون اجازه شوهر حرام است و در مواردی که اجازه شوهر لازم نیست چنانچه منافی با حق شوهر در استمتاع و تمکین باشد اعتکاف صحیح نیست.<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1730 مسئله ۱۷۳۰] . اعتکاف باید با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است‌ باشد. بنابراین زمانی که توقّفِ زن در مسجد حرام باشد مثل موردی که زن بدون اجازه از منزل خارج شده باشد، اعتکاف باطل است، و در صورتی که توقّفِ زن در مسجد، حرام نباشد ولی اعتکاف منافی با حق شوهر باشد، صحّت اعتکافش در صورتی که بدون اذن شوهرش باشد، محلّ اشکال است. همچنین در صورتی که اعتکاف موجب آزار و اذیت والدین باشد و این اذیت، ناشی از شفقت و دلسوزی باشد، اذن فرزند از آنان لازم است و اگر موجب اذیت آنان نباشد، احتیاط مستحب آن است که اجازه بگیرد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-276 ج۲، مسئله ۲۷۶]. اعتکاف باید با اجازۀ کسی که اجازۀ او شرعاً معتبر است، باشد. بنابراین، در مواردی که توقّف فرد در مسجد، بدون اجازه یا رضایت دیگری حرام است، اعتکاف نیز باطل می‌باشد؛ <br /> <br /> مثلاً اگر اعتکاف باعث اذیّت والدین باشد و این اذیّت، از روی دلسوزی آنان باشد یا اینکه زن بدون اجازۀ شوهر از منزل خارج و معتکف شده باشد، چنین اعتکافی باطل است.  [بلكه اگر توقّف زن در مسجد، حرام نباشد، ولی اعتكافش منافی با حقّ شوهر باشد، صحيح بودن اعتكافش بدون اذن شوهر، محلّ اشكال است.]<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1073 قبل م ۱۰۷۳]<br /> <br /> الخامس: إذن من یعتبر إذنه فی جوازه، کالوالدین بالنسبة إلی ولدهما إذا کان موجباً لإیذائهما شفقة علیه، وکالزوج بالنسبة إلی زوجته إذا لم یکن یجوز لها المکث فی المسجد بدون إذنه، وأمّا إذا کان یجوز لها ذلک ولکن کان اعتکافها منافیاً لحقّه ففی اعتبار إذنه فی بعض موارده إشکال فلا یترک مراعاة الاحتیاط فی ذلک.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2560 ق م ۲۵۶۰]....<br /> <br /> شرائط صحة الاعتکاف<br /> <br /> ویشترط فی صحته أمور [(ویشترط فی صحته أمور) : یجری فی الشرطین الأولین ما تقدم فی کتاب الصوم.] : ....<br /> <br /> السابع : إذن السید بالنسبة إلی مملوکه [(إذن السید بالنسبة إلی مملوکه) : الظاهر فی فرض کون مکثه جائزا صحة اعتکافه وصومه ـ إذا لم یکن منافیا لحق المولی کما مر ـ ولا یتوقف علی أذنه له فیهما.] سواء کان قنا أو مدبرا أو أم ولد أو مکاتبا لم یتحرر منه شیء ولم یکن اعتکافه اکتسابا، وأما إذا کان اکتسابا فلا مانع منه، کما أنه إذا کان مبعضا فیجوز منه فی نوبته إذا هایاه مولاه من دون إذن بل مع المنع منه أیضاً، وکذا یعتبر إذن المستأجر بالنسبة إلی أجیره الخاص [(إلی أجیره الخاص) : أی إذا آجر نفسه بجمیع منافعه بأن یکون جمیع تصرفاته للمستأجر کالعبد وحینئذ فلو کان مجازا فی نفس المکث ولم یکن اعتکافه للاکتساب یصح ولو من دون أذنه.]، وإذن الزوج بالنسبة إلی الزوجة إذا کان منافیا لحقه [(إذا کان منافیا لحقه) : إطلاقه محل نظر. نعم إذا کان مکثها فی المسجد بدون أذنه حراما بطل اعتکافها.<br /> <br /> وإذن الوالد والوالدة بالنسبة إلی ولدهما إذا کان مستلزما لإیذائهما [(لإیذائهما) : شفقة علیه.]،]، وأما مع عدم المنافاة وعدم الإیذاء فلا یعتبر إذنهم، وإن کان أحوط خصوصا بالنسبة إلی الزوج والوالد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2587 &lt;nowiki&gt;[۲۵۸۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۸ : لو اعتکف العبد بدون إذن المولی بطل [(بطل) : علی تفصیل تقدم.]، ولو أُعتق فی أثنائه لم یجب علیه إتمامه، ولو شرع فیه بإذن المولی ثم أُعتق فی الأثناء فإن کان فی الیوم الأول أو الثانی لم یجب علیه الإتمام إلا أن یکون من الاعتکاف الواجب، وإن کان بعد تمام الیومین وجب علیه الثالث، وإن کان بعد تمام الخمسة وجب السادس. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2588 &lt;nowiki&gt;[۲۵۸۸]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۹ : إذا أذن المولی لعبده فی الاعتکاف جاز له الرجوع عن إذنه ما لم یمض یومان، ولیس له الرجوع بعدهما لوجوب إتمامه حینئذ، وکذا لا یجوز له الرجوع إذا کان الاعتکاف واجبا بعد الشروع فیه من العبد[(إذا کان الاعتکاف واجبا بعد الشروع فیه من العبد) : إلا إذا کان واجبا من ناحیة النذر وشبهه فیؤثر رجوع المولی.].<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2597 &lt;nowiki&gt;[۲۵۹۷]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳۸ : إذا طلقت المرأة المعتکفة فی أثناء اعتکافها طلاقا رجعیا وجب علیها الخروج إلی منزلها للاعتداد [(للاعتداد) : إذا لم یأذن الزوج لها بإتمام اعتکافها، هذا فیما إذا لم یکن الإتمام واجبا علیها أو وجب بسبب النذر فقط وإلا فلا بد لها من إتمام اعتکافها مطلقا فیما إذا لم تشترط الرجوع فی اعتکافها وإلا جاز لها الرجوع وعدم إتمامه، وإذا وجب علیها الخروج إلی منزلها فلو أتمته فالحکم ببطلان اعتکافها مشکل.]وبطل اعتکافها، ویجب استئنافه إن کان واجبا موسعا بعد الخروج من العدة، وأما إذا کان واجبا معینا فلا یبعد التخییر بین إتمامه ثم الخروج وإبطاله والخروج فورا لتزاحم الواجبین ولا أهمیة معلومة فی البین، وأما إذا طلقت بائنا [(وأما إذا طلقت بائنا) : ومثلها المعتدة للفسخ ونحوه وللوفاة.]فلا إشکال لعدم وجوب کونها فی منزلها فی أیام العدة.<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> [[رده:اجازه شوهر]]<br /> [[رده:اجازه پدر]]<br /> {{بحث اعتکاف}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%A7_%D9%81%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%85%D9%87&diff=3034 2026-06-18T11:58:01Z

<p>Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «عبارت «ما في الذمَّة» به معنای «آنچه که بر عهده است»، در جایی به‌کار می‌رود که مکلف می‌داند تکلیفی بر عهدۀ اوست، ولی کیفیت نیت آن را به‌صورت دقیق نمی‌داند؛ مثلاً می‌داند باید یک نماز بخواند، اما به نیت ظهر یا عصر، به نیت ادا یا قضا، از این خ...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>عبارت «ما في الذمَّة» به معنای «آنچه که بر عهده است»، در جایی به‌کار می‌رود که مکلف می‌داند تکلیفی بر عهدۀ اوست، ولی کیفیت نیت آن را به‌صورت دقیق نمی‌داند؛ مثلاً می‌داند باید یک نماز بخواند، اما به نیت ظهر یا عصر، به نیت ادا یا قضا، از این خصوصیات اطلاعی ندارد!<br /> <br /> در اینجا آن عمل (مثلاً نماز) را به نیت ما فی الذمه به‌جا می‌آورد تا تکلیف واقعی از عهدۀ او برداشته شود.<br /> <br /> '''نکته''': نیت ما فی الذمه مربوط به جایی است که مکلف راهی برای فهم و علم به تکلیف واقعی ندارد.<br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81&diff=3033 2026-06-18T11:50:28Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== نیت اعتکاف ===<br /> اعتکاف باید با [[قصد قربت]] و اخلاص انجام شود و این نیت باید از اذان صبح روز اول تا پایان اعتکاف حفظ شود.<br /> <br /> تغییر یا عدول از یک اعتکاف به اعتکاف دیگر جایز نیست، حتی اگر:<br /> <br /> '''الف''': هر دو واجب باشند یا مستحب<br /> <br /> '''ب''': یکی واجب و دیگری مستحب باشد<br /> <br /> '''ج''': اعتکاف یکی برای خود و دیگری برای نیابت یا اجاره دیگران باشد یا هر دو به نیابت از غیر انجام شود<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> پرسش: آیا می‌توان در هنگام اعتکاف، نیت روزه قضای [[ما فی الذمه|آنچه بر ذمه ما است]] باشد؟<br /> <br /> پاسخ: اشکال ندارد.<br /> ----<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> ===توضیح المسائل===<br /> [https://mesb.ir/t-1723 مسئله ۱۷۲۳] . در اعتکاف اموری معتبر است:<br /> <br /> اوّل: معتکف مسلمان باشد.<br /> <br /> دوّم: معتکف عاقل باشد.<br /> <br /> سوّم: اعتکاف با قصد قربت انجام شود. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1767 مسئله ۱۷۶۷] . عدول از اعتکاف به اعتکاف دیگر جایز نیست، چه هر دو واجب باشند مثل آنکه یکی را به نذر و دیگری را به قسم بر خود واجب کرده باشد، یا هر دو مستحب باشند، یا یکی واجب و دیگری مستحب باشد، یا یکی برای خود و دیگری به نیابت یا اجاره برای غیر باشد، یا هر دو به نیابت از غیر باشد.<br /> <br /> ===رساله جامع===<br /> شرایط صحیح بودن اعتکاف<br /> <br /> برای آن‌که اعتکاف صحیح باشد، لازم است شرایطی رعایت شود که در مسائل بعد، به صورت مختصر ذکر می‌شود: <br /> <br /> شرط اوّل تا چهارم: معتکف، مسلمان و عاقل باشد، اعتکاف را به قصد قربت انجام دهد و حدّاقل سه روز باشد<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-271 ج۲، مسئله ۲۷۱]. کسی که اعتکاف می‌کند (معتکف)، باید مسلمان و عاقل باشد، ولی در اعتکاف، بلوغ شرط نیست و اعتکاف بچّۀ ممیّز هم صحیح است. <br /> <br /> نیز لازم است معتکف از آغاز تا پایان اعتکاف، همان طور که در جلد اوّل مبحث نیّت وضو ذکر شد، قصد قربت و اخلاص داشته باشد و طوری که در مسألۀ «۲۶۹» ذکر شد، حدّاقل سه روز معتکف باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-297 ج۲، مسئله ۲۹۷]. عدول از اعتکاف به اعتکاف دیگر جایز نیست، چه هر دو واجب باشند، مثل آنکه یکی را به نذر و دیگری را به قسم بر خود واجب کرده باشد، یا هر دو مستحبّ باشند، یا یکی واجب و دیگری مستحبّ باشد، یا یکی برای خود و دیگری به نیابت یا اجاره برای غیر باشد، یا هر دو به نیابت از غیر باشد.<br /> <br /> ===منهاج الصالحین===<br /> [https://mesb.ir/m1-1068 ج۱، مسألة ۱۰۶۸]: یشترط فی صحّته مضافاً إلی العقل والإسلام - بتفصیل تقدّم فی الصوم - أُمور :<br /> <br /> الأوّل: نیة القربة، کما فی غیره من العبادات.<br /> <br /> والواجب هو إیقاعه من أوّله إلی آخره عن النیة، والمختار جواز الاکتفاء بتبییت النیة مع قصد الشروع فیه فی أوّل یوم، وأمّا لو قصد الشروع فیه وقت النیة فی أوّل اللیل فیکفی بلا إشکال.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1069 ج۱، مسألة ۱۰۶۹]: لا یجوز العدول من اعتکاف إلی آخر اتّفقا فی الوجوب والندب أو اختلفا، ولا من نیابة عن شخص إلی نیابة عن شخص آخر، ولا من نیابة عن غیره إلی نفسه وبالعکس.<br /> <br /> ===عروه الوثقی===<br /> [https://mesb.ir/o2-2560 ق م ۲۵۶۰]....<br /> <br /> شرائط صحة الاعتکاف<br /> <br /> ویشترط فی صحته أمور [(ویشترط فی صحته أمور) : یجری فی الشرطین الأولین ما تقدم فی کتاب الصوم.] : <br /> <br /> الأول : الإیمان، فلا یصح من غیره. <br /> <br /> الثانی : العقل، فلا یصح من المجنون ولو أدوارا فی دوره، ولا من السکران وغیره من فاقدی العقل. <br /> <br /> الثالث : نیة القربة کما فی غیره من العبادات، والتعیین [(والتعیین) : فیما إذا توقف تطبیق ما فی الذمة علیه کالواجب بالإیجار ونحوه، دون الواجب بالنذر فإنه إذا کان بشرط لا عن غیره من الواجبات یکفی فیه عدم قصد الغیر وإن کان لا بشرط عنه ینطبق علی المأتی به وإن قصد الغیر.] إذا تعدد ولو إجمالا، ولا یعتبر فیه قصد الوجه کما فی غیره من العبادات، وإن أراد أن ینوی الوجه ففی الواجب منه ینوی الوجوب وفی المندوب الندب، ولا یقدح فی ذلک کون الیوم الثالث الذی هو جزء منه واجبا لانه من أحکامه [(لأنه من أحکامه) : التعلیل محل نظر، والظاهر کفایة نیة الوجوب فی الطالب کما ان الاقوی کفایة نیة کل من الوجوب والندب فی الواجب بالعرض.]، فهو نظیر النافلة إذا قلنا بوجوبها بعد الشروع فیها، ولکن الأولی ملاحظة ذلک حین الشروع فیه بل تجدید نیة الوجوب فی الیوم الثالث، ووقت النیة قبل الفجر [(ووقت النیة قبل الفجر) : تقدم فی نیة الصوم ما هو الأظهر والإشکال الآتی ضعیف.]، وفی کفایة النیة فی أول اللیل کما فی صوم شهر رمضان إشکال، نعم لو کان الشروع فیه فی أول اللیل أو فی أثنائه نوی فی ذلک الوقت، ولو نوی الوجوب فی المندوب أو الندب فی الواجب اشتباها لم یضر إلا إذا کان علی وجه التقیید [(لم یضر إلا إذا کان علی وجه التقیید) : بل لا یضر حتی فی هذه الصورة کما مر فی نظائر المقام.] لا الاشتباه فی التطبیق. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2561 &lt;nowiki&gt;[۲۵۶۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲ : لا یجوز العدول بالنیة من اعتکاف إلی غیره وإن اتحدا فی الوجوب والندب، ولا عن نیابة میت إلی آخر أو إلی حی، أو عن نیابة غیره إلی نفسه أو العکس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2602 &lt;nowiki&gt;[۲۶۰۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴۳ : لا یجوز التعلیق فی الاعتکاف، فلو علقه بطل إلا إذا علقه علی شرط معلوم الحصول حین النیة فإنه فی الحقیقة لا یکون من التعلیق.<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> [[رده:نیت]]<br /> [[رده:عدول]]<br /> {{بحث اعتکاف}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81&diff=3032 2026-06-18T11:47:24Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== شرایط صحت و درست‌بودن اعتکاف ===<br /> <br /> * معتکف باید مسلمان و عاقل باشد<br /> * اعتکاف باید با قصد قربت و اخلاص انجام شود؛ این نیت از ابتدا تا پایان اعتکاف باید حفظ شود<br /> * حداقل سه روز در حال اعتکاف باشد<br /> * معتکف شرایط صحیح‌بودن روزه را داشته باشد<br /> * معتکف باید در روزهای اعتکاف روزه باشد. روزه می‌تواند واجب، مستحب یا قضا باشد<br /> * معتکف باید در طول اعتکاف در مسجد حضور داشته باشد<br /> * اعتکاف باید در یکی از مساجد چهارگانه (مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه، مسجد بصره) یا مسجد جامع شهر انجام شود. و در سایر مساجد به قصد رجاء انجام شود.<br /> * اعتکاف در یک مسجد انجام شود<br /> * اعتکاف فرزند با اجازه والدین و زن با اجازه شوهر باشد<br /> * معتکف باید در طول مدت اعتکاف در مسجد بماند مگر برای مواردی که شرعاً خروج جایز است.<br /> * کارهایی که برای معتکف حرام است، باید ترک شود<br /> <br /> '''نکته''': [[بلوغ]] شرط صحت اعتکاف نیست و کودکان [[ممیز|ممیّز]] هم می‌توانند اعتکاف انجام دهند.<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''پرسش''': اگر روزه برای کسی ضرر داشته باشد اعتکاف او چه حکمی دارد؟<br /> <br /> '''پاسخ''': نمی تواند معتکف شود.<br /> ----<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> اموری که در اعتکاف معتبر است<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1723 مسئله ۱۷۲۳] . در اعتکاف اموری معتبر است:<br /> <br /> اوّل: معتکف مسلمان باشد.<br /> <br /> دوّم: معتکف عاقل باشد.<br /> <br /> سوّم: اعتکاف با قصد قربت انجام شود. ....<br /> <br /> چهارم: مدّت اعتکاف حداقل سه روز باشد. ....<br /> <br /> پنجم: معتکف در ایام اعتکاف روزه باشد. ....<br /> <br /> ششم: اعتکاف در مساجد چهارگانه یا در مسجد جامع باشد. ....<br /> <br /> هفتم: اعتکاف در یک مسجد انجام شود. ....<br /> <br /> هشتم: اعتکاف با اذن کسی که اذن او شرعاً معتبر است‌ باشد. ....<br /> <br /> نهم: معتکف محرّمات اعتکاف را ترک نماید. ....<br /> <br /> دهم: معتکف در مکان اعتکاف باقی بماند و از آن خارج نشود مگر در مواردی که خروج شرعاً جایز است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1724 مسئله ۱۷۲۴] . اعتکاف کننده، باید قصد قربت به گونه‌ای که در وضو گذشت، داشته باشد و اعتکاف را از آغاز تا پایان آن به قصد قربت با رعایت اخلاص معتبر در آن به‌جا آورد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1725 مسئله ۱۷۲۵] . حداقل مدّت ‌اعتکاف سه روز است، و اعتکاف در کمتر از سه روز صحیح نیست و اما برای آن حداکثری نیست همچنان که توضیح آن در مسأله (۱۷۲۱) گذشت.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1726 مسئله ۱۷۲۶] . اعتکاف کننده باید در ایّام اعتکاف، روزه باشد، بنابراین کسی که نمی‌تواند روزه بگیرد مانند مسافری که قصد اقامه ده روز ندارد و مریض و زن حائض و نفساء اعتکافش صحیح نیست، و در ایام اعتکاف لازم نیست که روزه مخصوص به اعتکاف باشد بلکه هر روزه‌ای باشد صحیح است حتّی روزه استیجاری، مستحبی و قضاء هم کافی است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1727 مسئله ۱۷۲۷] . در مدّت زمانی که معتکف روزه است یعنی از اذان صبح تا مغربِ هر روز، هر کاری که روزه را باطل می‌کند، موجب بطلان اعتکاف نیز می‌گردد، بنابراین معتکف باید در هنگام روزه از ارتکاب عمدی مبطلات روزه خودداری نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1728 مسئله ۱۷۲۸] . اعتکاف در مسجد الحرام یا مسجد النّبی&lt;sup&gt;(صلی الله علیه وآله)&lt;/sup&gt; یا مسجد کوفه یا مسجد بصره صحیح است، همچنین اعتکاف در مسجد جامع هر شهر صحیح می‌باشد مگر در زمانی که امامت آن مسجد اختصاص به فرد غیر عادل داشته باشد که در این هنگام ـ بنا بر احتیاط لازم ـ اعتکاف صحیح نمی‌باشد، و مراد از مسجد جامع مسجدی است که اختصاص به محلّه یا منطقه خاص یا گروه خاصّی نداشته باشد و محلّ اجتماع و رفت‌وآمد مردم مناطق و محله‌های مختلف شهر باشد، و مشروعیت اعتکاف در هیچ مسجدی غیر مسجد جامع ثابت نیست ولی آوردن آن به احتمال مطلوب بودنش اشکال ندارد، اما اعتکاف در جایی که مسجد نیست و مثلاً حسینیه است یا فقط نمازخانه است صحیح نیست و مشروعیت ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1760 مسئله ۱۷۶۰] . در اعتکاف، بلوغ شرط نیست و اعتکافِ بچه ممیّز هم صحیح است.<br /> <br /> ===رساله جامع===<br /> شروع [https://mesb.ir/j2-271 قبل از م ۲۷۱]....<br /> <br /> برای آن‌که اعتکاف صحیح باشد، لازم است شرایطی رعایت شود که در مسائل بعد، به صورت مختصر ذکر می‌شود:<br /> <br /> شرط اوّل تا چهارم: معتکف، مسلمان و عاقل باشد، اعتکاف را به قصد قربت انجام دهد و حدّاقل سه روز باشد. ....<br /> <br /> شرط پنجم: معتکف روزه باشد. ....<br /> <br /> شرط ششم و هفتم: اعتکاف در مساجد چهارگانه یا در مسجد جامع بوده و در یک مسجد انجام شود ....<br /> <br /> شرط هشتم: اعتکاف با اجازۀ کسی که اجازه‌اش شرعاً معتبر است، باشد ....<br /> <br /> شرط نهم: معتکف در مکان اعتکاف باقی بماند و از آن خارج نشود مگر در مواردی که خروج، شرعاً جایز است ....<br /> <br /> شرط دهم: کارهایی که بر معتکف حرام است را ترک کند ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-271 ج۲، مسئله ۲۷۱]. کسی که اعتکاف می‌کند (معتکف)، باید مسلمان و عاقل باشد، ولی در اعتکاف، بلوغ شرط نیست و اعتکاف بچّۀ ممیّز هم صحیح است. <br /> <br /> نیز لازم است معتکف از آغاز تا پایان اعتکاف، همان طور که در جلد اوّل مبحث نیّت وضو ذکر شد، قصد قربت و اخلاص داشته باشد و طوری که در مسألۀ «۲۶۹» ذکر شد، حدّاقل سه روز معتکف باشد. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-272 ج۲، مسئله ۲۷۲]. اعتکاف کننده باید در ایّام اعتکاف، روزه باشد‌‌. بنابراین، کسی که نمی‌تواند روزه بگیرد، مریض و زن حائض و نفساء، اعتکافشان صحیح نیست؛ <br /> <br /> البتّه روزه در ایّام اعتکاف، لازم نیست مخصوص اعتکاف باشد؛ بلکه هر روزه‌ای باشد - حتّی روزۀ استیجاری، مستحبی و قضا - کافی است. <br /> <br /> شایان ذکر است، در مدّتی که معتکف روزه است، هر کاری که روزه را باطل می‌کند، باعث باطل شدن اعتکاف نیز می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-273 ج۲، مسئله ۲۷۳]. اعتکاف در مسجد الحرام یا مسجد النّبی&lt;sup&gt;(صلی‌الله‌علیه‌وآله)&lt;/sup&gt; یا مسجد کوفه یا مسجد بصره صحیح می‌باشد و نیز اعتکاف در مسجد جامع هر شهر صحیح است؛ مگر در زمانی که امامت آن مسجد اختصاص به فرد غیر عادل داشته باشد که در این هنگام، بنابر احتیاط واجب، اعتکاف صحیح نیست. <br /> <br /> منظور از «مسجد جامع»، مسجدی است که اختصاص به محلّه یا منطقۀ خاص یا گروه خاصّی نداشته باشد و محلّ اجتماع و رفت و آمد مردم مناطق و محلّات مختلف شهر باشد. <br /> <br /> شایان ذکر است، مشروع بودن اعتکاف در سایر مساجد - غیر از مساجدی که ذکر شد - ثابت نیست؛ ولی انجام آن رجاءً و به امید مطلوب بودن، اشکال ندارد؛ امّا در جایی که مسجد نیست و مثلاً حسینیّه است، اعتکاف عمل مشروع نمی‌باشد. بنابراین، به قصد رجاء هم انجام نشود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-274 ج۲، مسئله ۲۷۴]. اعتکاف باید در یک مسجد انجام شود. بنابراین، یک اعتکاف را نمی‌توان در دو مسجد انجام داد، چه جدا از هم باشند یا متّصل به هم باشند؛ مگر به گونه‌‌ای به هم متّصل باشند که عرفاً یک مسجد حساب شوند.<br /> <br /> ===منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1068 ج۱، مسألة ۱۰۶۸]: یشترط فی صحّته مضافاً إلی العقل والإسلام - بتفصیل تقدّم فی الصوم - أُمور :<br /> <br /> الأوّل: نیة القربة، کما فی غیره من العبادات.<br /> <br /> والواجب هو إیقاعه من أوّله إلی آخره عن النیة، والمختار جواز الاکتفاء بتبییت النیة مع قصد الشروع فیه فی أوّل یوم، وأمّا لو قصد الشروع فیه وقت النیة فی أوّل اللیل فیکفی بلا إشکال. ....<br /> <br /> الثانی: الصوم، فلا یصحّ بدونه، فلو کان المکلّف ممّن لا یصحّ منه الصوم لسفر أو غیره لم‏ یصحّ منه الاعتکاف.<br /> <br /> الثالث: العدد، فلا یصحّ أقلّ من ثلاثة أیام غیر ملفّقة، ویصحّ الأزید منها وإن کان یوماً أو بعضه، أو لیلة أو بعضها، وتدخل فیه اللیلتان المتوسّطتان دون الأُولی والرابعة وإن جاز إدخالهما بالنیة، فلو نذر الاعتکاف کان أقلّ ما یمتثل به ثلاثة أیام، ولو نذره أقلّ لم ‏ینعقد إذا أراد به الاعتکاف المعهود وإلّا صحّ، ولو نذره ثلاثة معینة فاتّفق أنّ الثالث عید لم‏ ینعقد، ولو نذر اعتکاف خمسة فإن نواها مقیداً من جهة الزیادة والنقصان بطل، وإن نواها مقیداً من جهة الزیادة ومطلقاً من جهة النقصان وجب علیه اعتکاف ثلاثة أیام، وإن نواها مقیداً من جهة النقصان ومطلقاً من جهة الزیادة ضمّ إلیها السادس سواء أفرد الیومین أو ضمّهما إلی الثلاثة.<br /> <br /> الرابع: أن یکون فی أحد المساجد الأربعة: المسجد الحرام، ومسجد المدینة، ومسجد الکوفة، ومسجد البصرة، ویجوز إیقاعه فی المسجد الجامع فی البلد أیضاً إلّا إذا اختصّ بإمامته غیر العادل فإنّه لا یجوز الاعتکاف فیه حینئذٍ علی الأحوط، والأحوط استحباباً - مع الإمکان - الاقتصار علی المساجد الأربعة. ....<br /> <br /> الخامس: إذن من یعتبر إذنه فی جوازه، کالوالدین بالنسبة إلی ولدهما إذا کان موجباً لإیذائهما شفقة علیه، وکالزوج بالنسبة إلی زوجته إذا لم یکن یجوز لها المکث فی المسجد بدون إذنه، وأمّا إذا کان یجوز لها ذلک ولکن کان اعتکافها منافیاً لحقّه ففی اعتبار إذنه فی بعض موارده إشکال فلا یترک مراعاة الاحتیاط فی ذلک.<br /> <br /> السادس: استدامة اللّبث فی المسجد الذی شرع به فیه، فإذا خرج لغیر الأسباب المسوّغة للخروج بطل، من غیر فرق بین العالم بالحکم والجاهل، بل یحکم بالبطلان فی الخروج نسیاناً أیضاً، بخلاف ما إذا خرج عن اضطرار أو إکراه أو لحاجة لا بُدَّ له منها من بول أو غائط أو غسل جنابة أو استحاضة أو مسّ میت وإن کان السبب باختیاره، ویجوز الخروج لحضور صلاة الجمعة وللجنائز لتشییعها والصلاة علیها وتغسیلها وتکفینها ودفنها ولعیادة المریض.<br /> <br /> أمّا سائر الأُمور الراجحة شرعاً فالأحوط وجوباً عدم الخروج لها إلّا إذا کانت حاجة لا بُدَّ منها، کما أنّ الأحوط لزوماً مراعاة أقرب الطرق عند الخروج، ولا تجوز زیادة المکث عن قدر الحاجة، وأمّا التشاغل علی وجه تنمحی به صورة الاعتکاف فهو مبطل وإن کان عن إکراه أو اضطرار، ولا یجوز الجلوس تحت الظلال فی الخارج بل الأحوط لزوماً ترک الجلوس فیه بعد قضاء الحاجة مطلقاً إلّا مع الضرورة.<br /> <br /> ===عروه الوثقی===<br /> [https://mesb.ir/o2-2560 ق م ۲۵۶۰]....<br /> <br /> شرائط صحة الاعتکاف<br /> <br /> ویشترط فی صحته أمور [(ویشترط فی صحته أمور): یجری فی الشرطین الأولین ما تقدم فی کتاب الصوم.]: <br /> <br /> الأول: الإیمان، فلا یصح من غیره. <br /> <br /> الثانی: العقل، فلا یصح من المجنون ولو أدوارا فی دوره، ولا من السکران وغیره من فاقدی العقل. <br /> <br /> الثالث: نیة القربة کما فی غیره من العبادات، والتعیین [(والتعیین): فیما إذا توقف تطبیق ما فی الذمة علیه کالواجب بالإیجار ونحوه، دون الواجب بالنذر فإنه إذا کان بشرط لا عن غیره من الواجبات یکفی فیه عدم قصد الغیر وإن کان لا بشرط عنه ینطبق علی المأتی به وإن قصد الغیر.] إذا تعدد ولو إجمالا، ولا یعتبر فیه قصد الوجه کما فی غیره من العبادات، وإن أراد أن ینوی الوجه ففی الواجب منه ینوی الوجوب وفی المندوب الندب، ولا یقدح فی ذلک کون الیوم الثالث الذی هو جزء منه واجبا لانه من أحکامه [(لأنه من أحکامه): التعلیل محل نظر، والظاهر کفایة نیة الوجوب فی الطالب کما ان الاقوی کفایة نیة کل من الوجوب والندب فی الواجب بالعرض.]، فهو نظیر النافلة إذا قلنا بوجوبها بعد الشروع فیها، ولکن الأولی ملاحظة ذلک حین الشروع فیه بل تجدید نیة الوجوب فی الیوم الثالث، ووقت النیة قبل الفجر [(ووقت النیة قبل الفجر): تقدم فی نیة الصوم ما هو الأظهر والإشکال الآتی ضعیف.]، وفی کفایة النیة فی أول اللیل کما فی صوم شهر رمضان إشکال، نعم لو کان الشروع فیه فی أول اللیل أو فی أثنائه نوی فی ذلک الوقت، ولو نوی الوجوب فی المندوب أو الندب فی الواجب اشتباها لم یضر إلا إذا کان علی وجه التقیید [(لم یضر إلا إذا کان علی وجه التقیید): بل لا یضر حتی فی هذه الصورة کما مر فی نظائر المقام.] لا الاشتباه فی التطبیق. <br /> <br /> الرابع: الصوم، فلا یصح بدونه، وعلی هذا فلا یصح وقوعه من المسافر فی غیر المواضع التی یجوز له الصوم فیها، ولا من الحائض والنفساء [(ولا من الحائض والنفساء): کما لا یجوز لهما نفس اللبث فی المسجد ذاتا وبقصد التعبد تشریعا أیضاً.] ولا فی العیدین، بل لو دخل فیه قبل العید بیومین لم یصح وإن کان غافلا حین الدخول، نعم لو نوی اعتکاف زمان یکون الیوم الرابع أو الخامس منه العید فإن کان علی وجه التقیید بالتتابع لم یصح، وإن کان علی وجه الإطلاق لا یبعد صحته فیکون العید فأصلاً بین أیام الاعتکاف [(فیکون العید فأصلاً بین أیام الاعتکاف): ویعتبر ما بعد العید اعتکافا مستقلا فلا بد وإن لا یکون أقل من ثلاثة أیام.]. <br /> <br /> الخامس: أن لا یکون أقل من ثلاثة أیام، فلو نواه کذلک بطل، وأما الأزید فلا بأس به وإن کان الزائد یوما أو بعضه أو لیلة أو بعضها، ولا حد لأکثره، نعم لو اعتکف خمسة أیام وجب السادس بل ذکر بعضهم أنه کلما زاد یومین وجب الثالث فلو اعتکف ثمانیة أیام وجب الیوم التاسع وهکذا، وفیه تأمل، والیوم [(والیوم): أی الیوم الصومی فیجری فیه ما تقدم فی تحدیده.]من طلوع الفجر إلی غروب الحمرة المشرقیة فلا یشترط إدخال اللیلة الأولی ولا الرابعة وإن جاز ذلک کما عرفت، ویدخل فیه اللیلتان المتوسطتان، وفی کفایة الثلاثة التلفیقیة إشکال [(إشکال): بل منع.]. <br /> <br /> السادس: أن یکون فی المسجد الجامع [(أن یکون فی المسجد الجامع): إلا إذا اختص بإمامته غیر العادل علی الأحوط.]، فلا یکفی فی غیر المسجد ولا فی مسجد القبیلة والسوق، ولو تعدد الجامع تخیر بینها، ولکن الأحوط مع الإمکان کونه فی أحد المساجد الأربعة: مسجد الحرام ومسجد النبی (صلی الله علیه وآله وسلم) ومسجد الکوفة ومسجد البصرة. <br /> <br /> السابع: إذن السید بالنسبة إلی مملوکه [(إذن السید بالنسبة إلی مملوکه) : الظاهر فی فرض کون مکثه جائزا صحة اعتکافه وصومه ـ إذا لم یکن منافیا لحق المولی کما مر ـ ولا یتوقف علی أذنه له فیهما.] سواء کان قنا أو مدبرا أو أم ولد أو مکاتبا لم یتحرر منه شیء ولم یکن اعتکافه اکتسابا، وأما إذا کان اکتسابا فلا مانع منه، کما أنه إذا کان مبعضا فیجوز منه فی نوبته إذا هایاه مولاه من دون إذن بل مع المنع منه أیضاً، وکذا یعتبر إذن المستأجر بالنسبة إلی أجیره الخاص [(إلی أجیره الخاص) : أی إذا آجر نفسه بجمیع منافعه بأن یکون جمیع تصرفاته للمستأجر کالعبد وحینئذ فلو کان مجازا فی نفس المکث ولم یکن اعتکافه للاکتساب یصح ولو من دون أذنه.]، وإذن الزوج بالنسبة إلی الزوجة إذا کان منافیا لحقه [(إذا کان منافیا لحقه) : إطلاقه محل نظر. نعم إذا کان مکثها فی المسجد بدون أذنه حراما بطل اعتکافها.<br /> <br /> وإذن الوالد والوالدة بالنسبة إلی ولدهما إذا کان مستلزما لإیذائهما [(لإیذائهما) : شفقة علیه.]،]، وأما مع عدم المنافاة وعدم الإیذاء فلا یعتبر إذنهم، وإن کان أحوط خصوصا بالنسبة إلی الزوج والوالد. <br /> <br /> الثامن : استدامة اللبث فی المسجد، فلو خرج عمدا اختیارا لغیر الأسباب المبیحة بطل من غیر فرق بین العالم بالحکم والجاهل به، وأما لو خرج ناسیا [(وأما لو خرج ناسیا) : لا یبعد البطلان به.] أو مکرها فلا یبطل، وکذا لو خرج لضرورة عقلا أو شرعا أو عادة کقضاء الحاجة من بول أو غائط أو للاغتسال من الجنابة أو الاستحاضة ونحو ذلک، ولا یجب الاغتسال [(ولا یجب الاغتسال) : إذا تمکن من الاغتسال فی المسجد من غیر مکث ـ ولم یستلزم محرما آخر کالتلویث ـ وجب علی الأحوط وإلا لم یجز مطلقا وإن کان زمان الغسل أقل من زمان الخروج، هذا فی غیر المسجدین وأما فیهما فإن لم یکن زمان الغسل أطول من زمان التیمم وکذا من زمان الخروج وجب الغسل فی المسجد ـ ما لم یستلزم محرما ـ وإلا وجب الغسل خارجه، هذا بالإضافة إلی الاغتسال من الجنابة ونحوها وأما الاغتسال للاستحاضة وکذلک الأغسال المندوبة فالأحوط الإتیان بها فی المسجد مع الإمکان.] فی المسجد وإن أمکن من دون تلویث وإن کان أحوط والمدار علی صدق اللبث فلا ینافیه خروج بعض أجزاء بدنه من یده أو رأسه أو نحوهما.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2560 &lt;nowiki&gt;[۲۵۶۰]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱ : لو ارتد المعتکف فی أثناء اعتکافه بطل وإن تاب بعد ذلک إذا کان ذلک فی أثناء النهار بل مطلقا علی الأحوط.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2586 &lt;nowiki&gt;[۲۵۸۶]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۷ : الأقوی صحة اعتکاف الصبی الممیز فلا یشترط فیه البلوغ.<br /> [[رده:شرایط صحت]]<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> {{بحث اعتکاف}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81&diff=3031 2026-06-18T11:32:07Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== نائب‌گرفتن و نائب‌شدن در اعتکاف ===<br /> <br /> ==== اعتکاف نیابتی ====<br /> انجام اعتکاف به نیابت از میّت صحیح بوده و نیابت از شخص زنده نیز به قصد رجاء، اشکالی ندارد.<br /> <br /> در یک اعتکاف، نائب شدن برای دو یا چند نفر صحیح نیست؛ اما اهدای ثواب اعتکاف به چند فرد (زنده یا مرده) صحیح است.<br /> <br /> ==== عدول از اعتکاف ====<br /> اگر مکلف اعتکاف را برای خود شروع کند، نمی‌تواند نیتش را عوض کرده و اعتکاف را به نیابت از دیگری ادامه دهد و همچنین اگر نیابتی از طرف شخصی شروع کرده، نمی‌تواند آن را به اعتکاف برای خودش یا دیگری تبدیل کند.<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-297 ج۲، مسأله ۲۹۷]. عدول از اعتکاف به اعتکاف دیگر جایز نیست، چه هر دو واجب باشند، مثل آنکه یکی را به نذر و دیگری را به قسم بر خود واجب کرده باشد، یا هر دو مستحبّ باشند، یا یکی واجب و دیگری مستحبّ باشد، یا یکی برای خود و دیگری به نیابت یا اجاره برای غیر باشد، یا هر دو به نیابت از غیر باشد.<br /> <br /> ===منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1069 ج۱، مسألة ۱۰۶۹]: لا یجوز العدول من اعتکاف إلی آخر اتّفقا فی الوجوب والندب أو اختلفا، ولا من نیابة عن شخص إلی نیابة عن شخص آخر، ولا من نیابة عن غیره إلی نفسه وبالعکس.<br /> <br /> ===عروه الوثقی===<br /> [https://mesb.ir/o2-2561 &lt;nowiki&gt;[۲۵۶۱]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲: لا یجوز العدول بالنیة من اعتکاف إلی غیره وإن اتحدا فی الوجوب والندب، ولا عن نیابة میت إلی آخر أو إلی حی، أو عن نیابة غیره إلی نفسه أو العکس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2562 &lt;nowiki&gt;[۲۵۶۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: الظاهر عدم جواز النیابة عن أکثر من واحد فی اعتکاف واحد، نعم یجوز ذلک بعنوان إهداء الثواب فیصح إهدائه إلی متعددین أحیاءً أو أمواتاً أو مختلفین.<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> [[رده:اعمال نیابتی]]<br /> [[رده:عدول]]<br /> {{بحث اعتکاف}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81&diff=3030 2026-06-18T10:45:55Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== تعریف اعتکاف ===<br /> حقیقت اعتکاف این است که انسان برای رضای خدا با رعایت [[شرایط اعتکاف]]، مدتی در مسجد بماند.<br /> <br /> این عمل در اصل عبادتی مستحب است، اما با [[نذر اعتکاف|نذر و عهد]] و امثال آن بر مکلف واجب می‌شود.<br /> <br /> اعتکاف [[زمان و مدت اعتکاف|زمان مشخص و محدودی]] ندارد، هر وقت روزه صحیح باشد، انجام اعتکاف هم صحیح است. البته بهترین زمان آن، [[ماه رمضان]] و برتر از همه، ده روز آخر این ماه است.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1719 مسئله ۱۷۱۹] . اعتکاف از عبادات مستحب می‌باشد که به واسطه نذر، عهد، قسم و مانند اینها واجب می‌شود، و اعتکاف شرعی آن است که فرد در مسجد به قصد قربت، توقّف و اقامت کند و احتیاط مستحب آن است که اقامت به قصد انجام اعمال عبادی مانند نماز یا دعا باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1720 مسئله ۱۷۲۰] . برای اعتکاف وقت معیّنی نیست و در هر زمانی در طول سال که روزه صحیح است، اعتکاف هم صحیح است و بهترین وقت آن، ماه مبارک رمضان است و افضل دهه آخر ماه رمضان است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-267 ج۲، مسئله ۲۶۷]. اعتکاف شرعاً آن است که فرد در مسجد به قصد قربت، توقّف و اقامت کند و احتیاط مستحب آن است که اقامت، به قصد انجام اعمال عبادی مانند نماز یا دعا باشد؛ اعتکاف از عبادت‌های مستحب می‌باشد که به وسیلۀ نذر، عهد، قسم و مانند آن واجب می‌شود. <br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-268 ج۲، مسئله ۲۶۸]. اعتکاف وقت معیّن بخصوصی ندارد و هر زمانی در طول سال که روزه صحیح است، اعتکاف هم صحیح می‌باشد و بهترین وقت آن، ماه مبارک رمضان است و بهتر، دهۀ آخر ماه رمضان است. <br /> <br /> المسائل المنتخبه<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1068 ق م ۱۰۶۸]....<br /> <br /> فصل معنی الاعتکاف وشروط الصحّة<br /> <br /> وهو اللّبث فی المسجد بقصد التعبّد به، والأحوط استحباباً أن یضمّ إلیه قصد فعل العبادة فیه من صلاة ودعاء وغیرهما، ویصحّ فی کلّ وقت یصحّ فیه الصوم، والأفضل شهر رمضان، وأفضله العشر الأواخر .<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1074 ق م ۱۰۷۴] ....<br /> <br /> فصل الرجوع عن الاعتکاف<br /> <br /> الاعتکاف فی نفسه مندوب، ویجب بالعارض من نذر وشبهه، فإن کان واجباً معیناً فلا إشکال فی وجوبه قبل الشروع فضلاً عمّا بعده، وإن کان واجباً مطلقاً أو مندوباً لم یجب بالشروع، أی لا یجب إکماله بمجرّد الشروع فیه - وإن کان هو الأحوط استحباباً فی الواجب المطلق - نعم یجب بعد مضی یومین منه فیتعین الیوم الثالث، إلّا إذا اشترط حال النیة الرجوع لعارض، فاتّفق حصوله بعد یومین، فله الرجوع عنه حینئذٍ إن شاء، ولا عبرة بالشرط إذا لم ‏یکن مقارناً للنیة سواء أکان قبلها أم بعد الشروع فیه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2560 ق م ۲۵۶۰]<br /> <br /> کتاب الاعتکاف<br /> <br /> وهو اللبث فی المسجد بقصد العبادة، بل لا یبعد کفایة قصد التعبد بنفس اللبث وإن لم یضم إلیه قصد عبادة أخری خارجة عنه، لکن الأحوط الأول [(لکن الأحوط الأول) : بل الأحوط قصد التعبد بنفس اللبث أیضاً.]، ویصح فی کل وقت یصح فیه الصوم، وأفضل أوقاته شهر رمضان، وأفضله العشر الأواخر منه، وینقسم إلی واجب ومندوب، والواجب منه ما وجب بنذر أو عهد أو یمین أو شرط فی ضمن عقد أو إجارة أو نحو ذلک، وإلا ففی أصل الشرع مستحب، ویجوز الإتیان به عن نفسه وعن غیره المیت، وفی جوازه نیابة عن الحی قولان لا یبعد ذلک [(لا یبعد ذلک) : فیه إشکال نعم لا بأس بالنیابة عنه رجاء.]، بل هو الأقوی، ولا یضر اشتراط الصوم فیه فإنه تبعی، فهو کالصلاة فی الطواف الذی یجوز فیه النیابة عن الحی.<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]<br /> [[رده:تعریف]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%81_(%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9%DB%8C)&diff=3029 2026-06-18T10:08:05Z

<p>Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «=== فضیلت و شرایط اعتکاف === * اعتکاف * فضیلت اعتکاف * نذر اعتکاف * نیابت در اعتکاف * قضای اعتکاف * شرایط اعتکاف * نیت اعتکاف * روزه در اعتکاف * اعتکاف روز سوم * اعتکاف در سفر === زمان و مکان اعتکاف === * زمان و مدت اعتکاف * مکان اعت...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>=== فضیلت و شرایط اعتکاف ===<br /> <br /> * [[اعتکاف]]<br /> * [[فضیلت اعتکاف]]<br /> * [[نذر اعتکاف]]<br /> * [[نیابت در اعتکاف]]<br /> * [[قضای اعتکاف]]<br /> * [[شرایط اعتکاف]]<br /> * [[نیت اعتکاف]]<br /> * [[روزه در اعتکاف]]<br /> * [[اعتکاف روز سوم]]<br /> * [[اعتکاف در سفر]]<br /> <br /> === زمان و مکان اعتکاف ===<br /> <br /> * [[زمان و مدت اعتکاف]]<br /> * [[مکان اعتکاف]]<br /> * [[مسجد جامع]]<br /> * [[اعتکاف در مکان غصبی]]<br /> * [[اعتکاف بدون اجازه شوهر یا پدر|اجازه پدر و شوهر در اعتکاف]]<br /> * [[خروج معتکف از مسجد]]<br /> * [[خروج از اعتکاف (برای کار واجب)]]<br /> * [[خروج از اعتکاف (برای کار مستحب)]]<br /> * [[خروج از اعتکاف (عذر عرفی)]]<br /> * [[خروج از اعتکاف (بدون عذر)]]<br /> * [[خروج طولانی از مسجد]]<br /> <br /> === باطل‌کننده‌های اعتکاف ===<br /> <br /> * [[مبطلات اعتکاف]]<br /> * [[عطر در اعتکاف|استفاده از عطر و ادکلن در اعتکاف]]<br /> * [[بحث و جدل در اعتکاف|بحث و جدال در اعتکاف]]<br /> * [[خرید و فروش در اعتکاف]]<br /> * [[قطع اعتکاف|قطع و رهاکردن اعتکاف]]<br /> * [[کفاره باطل‌کردن اعتکاف]]<br /> * [[حائض‌شدن در اعتکاف|حائض‌شدن در ایام اعتکاف]]<br /> * [[فوت معتکف]]<br /> <br /> ----'''همسو''': [[:رده:بحث اعتکاف|رده بحث اعتکاف]] • [[فهرست بحث اعتکاف (داستانی)]]<br /> [[رده:فهرست موضوعی]]<br /> [[رده:بحث اعتکاف]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1_%D8%A8%D8%B1_%D8%AD%DB%8C%D8%B6&diff=3028 2026-06-17T14:11:50Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== باقی‌ماندن بر حیض در ماه رمضان و غیر آن ===<br /> <br /> === باقی‌ماندن عمدی بر حیض و نفاس ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> ==== '''روزه در ایام حیض و نفاس''' ====<br /> روزه‌گرفتن زن در روزهایی که در حال حیض یا نفاس است، صحیح نیست؛ حتی اگر فقط لحظاتی از روز در این حالت باشد.<br /> <br /> پاک‌شدن پیش از اذان صبح در [[ماه رمضان]]<br /> <br /> اگر زن پیش از اذان صبح از [[غسل حیض|حیض]] یا [[نفاس]] پاک شود، باید تا قبل از اذان صبح غسل کند و اگر برای غسل وقت ندارد، باید [[تیمم]] نماید.<br /> <br /> '''باقی‌ماندن عمدی'''<br /> <br /> چنانچه زن حائض در ماه رمضان عمداً به وظیفه‌اش (غسل یا تیمم) عمل نکند، باید آن روز را [[امساک]] کند و قضا و کفاره افطار عمدی نیز بر او واجب می‌شود. (به احتیاط واجب)<br /> <br /> '''حکم در غیر ماه رمضان'''<br /> <br /> در غیر ماه رمضان و قضای آن (مثل [[روزه‌های مستحبی]] و نذری) باقی‌ماندن بر حیض و نفاس روزه را باطل نمی‌کند.<br /> <br /> ==== '''فراموشی غسل حیض و نفاس''' ====<br /> اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش کند، روزه‌هایی که گرفته صحیح است.<br /> <br /> ==== '''آگاهی از بطلان غسل در طول روز''' ====<br /> زنی که قبل از اذان صبح غسل حیض یا نفاس را انجام داده، اگر در طول روز متوجه باطل‌بودن غسلش شود (مثلاً ببیند مانعی در اعضای غسل وجود داشته)، روزۀ آن روز صحیح است و قضا ندارد.<br /> ----'''همسو''': [[بقاء بر جنابت]] <br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1606 مسئله ۱۶۰۶]. اگر زن در شب ماه رمضان پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و عمداً غسل نکند، و اگر وظیفه‌اش تیمم است و تیمم ننماید، روزه آن روز را باید تمام کند و قضای آن را نیز بگیرد. و در روزه قضای ماه رمضان اگر عمداً غسل و تیمم را ترک کند بنا بر احتیاط واجب  نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1607 مسئله ۱۶۰۷]. زنی که در شب ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شده، اگر عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، باید تیمم نماید، و روزه آن روزش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1608 مسئله ۱۶۰۸]. اگر زن پیش از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شود و برای غسل وقت نداشته باشد، باید تیمم نماید، ولی لازم نیست تا اذان صبح بیدار بماند. و همچنین است حکم جنب در صورتی که وظیفه‌اش تیمم باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1609 مسئله ۱۶۰۹].  اگر زن نزدیک اذان صبح در ماه مبارک رمضان از حیض یا نفاس پاک شود، و برای هیچ‌کدام از غسل و تیمم وقت نداشته باشد، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1610 مسئله ۱۶۱۰]. اگر زن بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود، یا در بین روز خون حیض یا نفاس ببیند، اگرچه نزدیک مغرب باشد، روزه او باطل است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1611 مسئله ۱۶۱۱]. اگر زن غسل حیض یا نفاس را فراموش کند، و بعد از یک روز یا چند روز یادش بیاید، روزه‌هایی که گرفته صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1612 مسئله ۱۶۱۲]. اگر زن پیش از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شود و در غسل کوتاهی کند و تا اذان غسل نکند، و در تنگی وقت تیمم هم نکند  چنانچه گذشت  روزه آن روز را باید تمام کند و قضا نماید، ولی چنانچه کوتاهی نکند مثلاً منتظر باشد که حمام زنانه شود، اگرچه سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نکند، و در تیمم کردن کوتاهی نکند، روزه او صحیح است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-113 ج۲، مسئله ۱۱۳]. زنی که در شب ماه مبارک رمضان از حیض یا نفاس پاک شده است قبل از اذان صبح ماه مبارک رمضان باید غسل کند یا چنانچه وظیفه‌اش تیمّم است تیمّم کند و توضیح احکام باقیماندن بر حیض یا نفاس در اقسام مختلف روزه در مسائل بعد ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-114 ج۲، مسئله ۱۱۴]. اگر زن در شب ماه رمضان قبل از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و عمداً غسل نکند و اگر وظیفه‌اش تیمّم است تیمّم ننماید، روزۀ آن روز را باید تمام کند و بنابر احتیاط واجب آن را به نیّت قربت مطلقه&lt;ref&gt;یعنی خصوص روزۀ واجب را نیّت نکند؛ بلکه از مبطلات روزه پرهیز کند و قصدش از این کار به‌طور کلّی، قربةً إلی اللّه باشد.&lt;/ref&gt; انجام دهد، سپس باید در روز دیگری قضای آن را نیز بگیرد و چون معلوم نیست روزۀ آن روز دیگر، قضا است یا عقوبت است، آن روز را نیز به قصد قربت مطلقه روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-115 ج۲، مسئله ۱۱۵]. باقیماندن غیر عمدی بر حیض یا نفاس تا اذان صبح در ماه مبارک رمضان اشکال ندارد. بنابراین، هر گاه زن در شب ماه رمضان پیش از اذان صبح در واقع پاک شده باشد، ولی خودش با یقین یا اطمینان به اینکه هنوز پاک نشده، غسل ننماید و پس از اذان صبح، مثلاً بین‌الطّلوعَیْن متوجّه شود، باید روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-116 ج۲، مسئله ۱۱۶]. در روزه قضای ماه رمضان اگر زن عمداً غسل و تیمّم را ترک کند، بنابر احتیاط واجب نمی‌تواند آن روز را روزۀ قضا بگیرد و چنانچه غیر عمدی بوده، اشکال ندارد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-117 ج۲، مسئله ۱۱۷]. در غیر روزۀ ماه رمضان و قضای آن، از اقسام روزه‌های واجب و مستحب، اگر زن عمداً غسل و تیمّم را ترک کند و تا اذان صبح بر حیض یا نفاس باقی بماند اشکال ندارد و می‌تواند آن روز را روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-118 ج۲، مسئله ۱۱۸]. اگر زن قبل از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شود و برای غسل وقت نداشته باشد، باید قبل از اذان صبح تیمّم نماید و در این صورت روزه‌اش صحیح است. همچنین، اگر وقت وسعت دارد ولی آب برای زن ضرر داشته باشد، وظیفۀ او تیمّم است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-119 ج۲، مسئله ۱۱۹]. زنی که در شب ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شده، اگر عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، باید تیمّم نماید و در این صورت روزۀ آن روزش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-120 ج۲، مسئله ۱۲۰]. اگر زن نزدیک اذان صبح در ماه مبارک رمضان از حیض یا نفاس پاک شود و برای هیچ کدام از غسل و تیمّم وقت نداشته باشد، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-121 ج۲، مسئله ۱۲۱]. اگر زن در ماه مبارک رمضان غسل حیض یا نفاس را فراموش کند و بعد از یک یا چند روز یادش بیاید، روزه‌هایی که گرفته صحیح است. بنابراین، مسألۀ «۱۰۱»، شامل غسل حیض یا نفاس نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-122 ج۲، مسئله ۱۲۲]. اگر زن قبل از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شود، ولی بخوابد و در انجام غسل کوتاهی کرده و تا اذان غسل نکند و در تنگی وقت تیمّم هم ننماید، باید روزۀ آن روز را تمام کند و بنابر احتیاط واجب، آن را به نیّت قربت مطلقه انجام دهد. سپس روزۀ آن روز را به معنایی در مسألۀ «۱۱۴» ذکر شد، قضا کند؛<br /> <br /> ولی چنانچه کوتاهی نکند، هرچند سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نکند و در تیمّم کردن نیز کوتاهی نکند، روزۀ او صحیح است. بنابراین، احکام خاصّی که برای خواب اول و دوم و بیشتر، برای فرد جنب بیان شد، در مورد فرد حائض و نفساء، جاری نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-123 ج۲، مسئله ۱۲۳]. اگر زن قبل از اذان صبح در ماه رمضان از حیض یا نفاس پاک شود و وظیفه‌اش به علّت کمی وقت یا ضرر داشتن آب و مانند آن تیمّم باشد، واجب است تیمّم کند، ولی بعد از انجام تیمّم لازم نیست تا اذان صبح بیدار بماند و می‌تواند بخوابد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-126 ج۲، مسئله ۱۲۶]. اگر زنی که حائض بوده بعد از اذان صبح ماه رمضان از خواب بیدار شود و ملتفت شود از حیض پاک شده است و شک نماید قبل از اذان صبح از حیض پاک شده یا بعد از آن، روزۀ آن روز بر وی واجب نیست و باید قضای آن را انجام دهد؛<br /> <br /> امّا اگر زن در بین روزی که روزه گرفته شک نکند و بعد از اذان مغرب شک نماید که قبل از اذان صبح از حیض پاک شده یا بعد از آن، روزۀ آن روز وی صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-127 ج۲، مسئله ۱۲۷]. اگر زن حائض قبل از اذان صبح ماه رمضان احتمال عقلایی دهد که از خون حیض پاک شده، باید در صورت امکان به کیفیّتی که در جلد اول، مبحث «حیض»، مسألۀ «۶۰۰» بیان شد استبراء نماید و نمی‌تواند در صورت شک، بدون استبراء بنا بر باقی بودن حیض بگذارد و غسل حیض یا تیمّم بدل از غسل حیض که در فرض پاک شدن از حیض، برای ورود به صبح، واجب است را ترک نماید.<br /> <br /> در صورت مذکور، چنانچه عمداً و بدون عذر استبراء را ترک نماید و بعد از اذان صبح خود را پاک ببیند و نداند پاکی از حیض بعد از اذان صبح حاصل شده یا قبل از آن، لازم است احتیاط نماید به اینکه آن روز را روزه بگیرد و قضای آن را نیز انجام دهد - با توضیحی که در مسألۀ «۱۱۴» ذکر شد - و بنابر احتیاط واجب کفّارۀ بقای عمدی بر حیض نیز بر عهدۀ وی ثابت می‌شود.<br /> <br /> شایان ذکر است، حکم مذکور در مورد زن نفساء نیز جاری می‌شود.<br /> <br /> امّا اگر چنین زنی توانایی استبراء نداشته یا اطمینان داشته که در باطن تا اذان صبح از حیض پاک نمی‌شود و بعد از اذان صبح خود را پاک ببیند و نداند پاکی از حیض بعد از اذان صبح حاصل شده یا قبل از آن، حکمی که در مسألۀ قبل بیان شد در مورد وی جاری می‌شود.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-503 مسألة ۵۰۳]: البقاء علی حدث الحیض أو النفاس مع التمکن من الغسل أو التیمّم مبطل لصوم شهر رمضان، بل ولقضائه أیضاً علی الأحوط لزوماً، دون غیرهما.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-995 ج۱، مسألة ۹۹۵]: إذا نسی غسل الجنابة لیلاً حتّی مضی یوم أو أیام من شهر رمضان وجب علیه القضاء، ولا یلحق به غیره من الصوم الواجب، وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً، کما لا یلحق غسل الحیض والنفاس إذا نسیته المرأة بالجنابة وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-998 ج۱، مسألة ۹۹۸]: حدث الحیض والنفاس کالجنابة فی أنّ تعمّد البقاء علیهما مبطل للصوم فی شهر رمضان &lt;ref&gt;یجری فیهما ما تقدّم فی تعمّد البقاء علی الجنابة.&lt;/ref&gt; بل ولقضائه علی الأحوط لزوماً دون غیرهما، وإذا حصل النَّقاء فی وقت لا یسع الغسل ولا التیمّم أو لم ‏تعلم بنقائها حتّی طلع الفجر صحّ صومها.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1005 ج۱، مسألة ۱۰۰۵]: لا تلحق الحائض والنفساء بالجنب فیما مرّ، فیصحّ منهما الصوم مع عدم التوانی فی الغسل وإن کان البقاء علی الحدث فی النوم الثانی أو الثالث، وأمّا معه فیحکم بالبطلان وإن کان فی النوم الأوّل.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2431 مساله ۲۴۳۱]<br /> <br /> .... وکما یبطل الصوم بالبقاء علی الجنابة متعمدا کذا یبطل بالبقاء علی حدث الحیض والنفاس &lt;ref&gt;(کذا یبطل بالبقاء علی حدث الحیض والنفاس): الکلام المتقدم فی تعمد البقاء علی الجنابة یأتی فیه أیضا .&lt;/ref&gt; إلی طلوع الفجر، فإذا طهرت منهما قبل الفجر وجب علیها الاغتسال أو التیمم، ومع ترکهما عمدا یبطل صومها، والظاهر اختصاص البطلان بصوم رمضان، وإن کان الأحوط إلحاق قضائه &lt;ref&gt;(الأحوط إلحاق قضائه): لا یترک هذا الاحتیاط .&lt;/ref&gt; به أیضاً، بل إلحاق مطلق الواجب بل المندوب أیضاً، وأما لو طهرت قبل الفجر فی زمان لا یسع الغسل ولا التیمم أو لم تعلم بطهرها فی اللیل حتی دخل النهار فصومها صحیح واجبا کان أو ندبا علی الأقوی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2433 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۳۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۰: الأقوی بطلان صوم شهر رمضان &lt;ref&gt;(الأقوی بطلان صوم شهر رمضان): بمعنی وجوب قضائه، فلو نسی الاغتسال لیلا وتذکره بعد طلوع الفجر أتم صومه  بنیة القربة المطلقة علی الأحوط  وقضاه .&lt;/ref&gt; بنسیان غسل الجنابة لیلا قبل الفجر حتی مضی علیه یوم أو أیام &lt;ref&gt;(یوم أو أیام): ما لم یتحقق منه غسل شرعی بأی عنوان أو التیمم لأحد مسوغاته مع استمراره .&lt;/ref&gt;، والأحوط إلحاق غیر شهر رمضان من النذر المعین ونحوه به وإن کان الأقوی عدمه، کما أن الأقوی عدم إلحاق غسل الحیض والنفاس لو نسیتهما بالجنابة فی ذلک وإن کان أحوط.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2443 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۰: ألحق بعضهم الحائض والنفساء بالجنب فی حکم النومات، والأقوی عدم الإلحاق وکون المناط فیهما صدق التوانی فی الاغتسال فمعه یبطل وإن کان فی النوم الأول ومع عدمه لا یبطل وإن کان فی النوم الثانی أو الثالث.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2447 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۴: فاقد الطهورین یسقط عنه اشتراط رفع الحدث للصوم فیصح صومه مع الجنابة أو مع حدث الحیض أو النفاس.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:غسل حیض]]<br /> [[رده:غسل نفاس]]<br /> &lt;references /&gt;{{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}<br /> [[رده:حیض]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%A1_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%AA&diff=3027 2026-06-17T14:04:03Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== باقی‌ماندن بر جنابت در ماه رمضان و غیر آن ===<br /> <br /> ==== باقی‌ماندن عمدی بر جنابت ====<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> شخص جنب در روزه [[ماه رمضان]]، باید تا قبل از اذان صبح غسل جنابت را انجام دهد و اگر برای غسل وقت ندارد، باید [[تیمم]] کند.<br /> <br /> در قضای روزه [[ماه رمضان]]، نیز باید تا قبل از اذان صبح غسل جنابت را انجام دهد؛ البته اگر برای غسل فرصت ندارد، نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد. &lt;ref&gt;استفتاء از نجف&lt;/ref&gt;<br /> <br /> و چنانچه در ماه رمضان عمداً به وظیفه‌اش (غسل یا تیمم) عمل نکند، باید آن روز را [[امساک]] کند و قضا و [[کفاره افطار عمدی|کفاره]] نیز بر او واجب می‌شود.<br /> <br /> اما در غیر ماه رمضان و قضای آن (مثل [[روزه‌های مستحب]] و نذری) باقی‌ماندن بر جنابت روزه را باطل نمی‌کند.<br /> ----'''همسو''': [[باطل‌کردن روزه (از روی ندانستن)|وظیفه شخصی که حکم بقاء بر جنابت را نمی‌دانسته است]] •<br /> ----<br /> <br /> ==== '''جنب‌شدن قبل از اذان صبح''' ====<br /> اگر مکلف به گمان اینکه برای غسل وقت دارد خود را جنب کند، سپس بفهمد وقت تنگ است، باید قبل اذان تیمم کند و روزه صحیح است.<br /> <br /> اگر با اینکه می‌داند برای غسل و تیمم فرصت ندارد خود را جنب کند، روزه باطل است و قضا و کفاره بر او واجب است.<br /> <br /> اگر بداند با غسل‌کردن، فرصت خوردن سحری را از دست می‌دهد و در روز دچار حرج و سختی شدید می‌شود، می‌تواند ابتدا سحری بخورد و سپس به‌جای غسل، تیمم کند.<br /> <br /> ==== '''فراموشی غسل جنابت''' ====<br /> چنانچه شخص جُنُب در ماه رمضان غسل را یک یا چند روز فراموش کند، به تعداد روزهایی که یقین دارد جنب بوده، باید روزه را قضا کند و چنانچه در طول روز یادش بیاید، باید آن روز را امساک کرده و بعداً قضای آن را نیز به‌جا آورد.<br /> ----'''همسو''': [[باطل‌کردن روزه (از روی فراموشی)|وظیفه شخصی که روزه را از روی فراموشی باطل کرده است]] •<br /> ----<br /> <br /> ==== '''آگاهی از جنابت بعد از اذان صبح''' ====<br /> اگر مکلف در طول روز بفهمد که پیش از اذان صبح جنب بوده است، روزه‌اش صحیح است و قضا ندارد.<br /> <br /> ==== '''آگاهی از بطلان غسل در طول روز''' ====<br /> کسی که جنب بوده و غسل کرده، اگر در طول روز متوجه [[مبطلات غسل|باطل‌بودن غسلش]] شود (مثلاً ببیند مانعی در اعضای غسل وجود داشته)، روزۀ آن روز صحیح است و قضا ندارد؛ البته لازم است برای نماز غسل را تکمیل یا تکرار کند.<br /> ----'''همسو''': [[بقاء بر حیض]] •<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> '''سؤال''': اگر شخص جنب نزدیک اذان صبح بیدار شود و اقدام به غسل نماید؛ اما قبل از تمام‌شدن غسل اذان صبح شروع شود، روزه‌اش چه حکمی دارد؟<br /> <br /> '''جواب''': @<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1589 مسئله ۱۵۸۹].  اگر جنب عمداً در ماه رمضان تا اذان صبح غسل نکند، یا اگر وظیفه‌اش تیمم است تیمم ننماید، باید روزه آن روز را تمام کند و روزی دیگر را نیز روزه بگیرد، و چون معلوم نیست آن روز قضا است یا عقوبت است، هم روزه آن روز از ماه رمضان را به قصد «ما فی‌الذمه» انجام دهد، و هم روزی که به‌جای آن روز روزه می‏گیرد، و قصد قضا نکند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1590 مسئله ۱۵۹۰]. کسی که می‏خواهد قضای روزه ماه رمضان را بگیرد، هرگاه تا اذان صبح عمداً جنب بماند، نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد، و اگر از روی عمد نباشد می‌تواند، اگرچه احتیاط در ترک آن است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1591 مسئله ۱۵۹۱]. در غیر روزه ماه رمضان و قضای آن  از اقسام روزه‌های واجب و مستحب  اگر جنب عمداً تا اذان صبح بر حال جنابت باقی بماند، می‌تواند آن روز را روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1592 مسئله ۱۵۹۲]. کسی که در شب ماه رمضان جنب است، چنانچه عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، باید تیمم کند و روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1593 مسئله ۱۵۹۳]. اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید، و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، روزه هرچند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا نماید، مثلاً اگر نمی‏داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا کند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1594 مسئله ۱۵۹۴]. کسی که در شب ماه رمضان برای هیچ‌کدام از غسل و تیمم وقت ندارد، اگر خود را جنب کند، روزه‌اش باطل است و قضا و کفّاره بر او واجب می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1595 مسئله ۱۵۹۵]. اگر بداند وقت برای غسل ندارد و خود را جنب کند و تیمم کند، یا با اینکه وقت دارد عمداً غسل را تأخیر بیندازد تا وقت تنگ شود و تیمم کند روزه‌اش صحیح است، هرچند گناهکار است.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/m2-96 ج۲، مسئله ۹۶]. فردی که جنب است، باید قبل از اذان صبح ماه مبارک رمضان غسل کند یا چنانچه وظیفه‌اش تیمّم است تیمّم کند. توضیح احکام باقی ماندن بر جنابت در اقسام مختلف روزه، در مسائل آینده ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-97 ج۲، مسئله ۹۷]. اگر فرد جنب عمداً در ماه رمضان تا اذان صبح غسل نکند یا اگر وظیفه‌اش تیمّم است تیمّم ننماید، باید روزۀ آن روز را تمام کند و بنابر احتیاط واجب، آن را به نیّت قربت مطلقه &lt;ref&gt;یعنی خصوص روزه واجب را نیّت نکند؛ بلکه از مبطلات روزه پرهیز کند و قصدش از این کار به‌طور کلّی، قربةً إلی اللّه باشد&lt;/ref&gt; انجام دهد؛ سپس باید روز دیگری را نیز روزه بگیرد و چون معلوم نیست روزۀ آن روز دیگر، قضا است یا عقوبت، آن روز را نیز به قصد آنچه وظیفۀ اوست قربةً إلی اللّه روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-98 ج۲، مسئله ۹۸]. باقی ماندن غیر عمدی بر جنابت تا اذان صبح در ماه مبارک رمضان اشکال ندارد؛<br /> <br /> نیز کسی که از جنابت خویش اطلاع نداشته است (جاهل به موضوع بوده، نه اینکه حکم جنابت را نمی‌دانسته) چنانچه در بین روز ماه مبارک رمضان یا بعد از آن متوجّه شود که جنب بوده و با حال جنابت روزه گرفته است، روزه اش صحیح می‌باشد.<br /> <br /> همچنین، کسی که می‌دانسته جنب است و با اعتقاد به اینکه در اعضای بدنش مانعی نیست، غسل جنابت انجام داده و روزه گرفته، سپس در بین روز یا بعد از آن متوجّه شود که اتّفاقاً مانعی در اعضای بدن به هنگام غسل بوده یا به دلیل دیگری (به علّت جهل به موضوع)، غسلش باطل بوده، مثل اینکه بفهمد غسل برایش ضرر قابل توجّهی داشته یا آب غسل نجس بوده است، روزه او صحیح می‌باشد و قضا نیز ندارد، ولی اگر با آن حال نماز خوانده، نمازش باطل است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-99 ج۲، مسئله ۹۹]. کسی که می‌خواهد قضای روزۀ ماه رمضان را بگیرد، هر گاه تا اذان صبح عمداً جنب بماند، نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد و اگر از روی عمد نباشد، می‌تواند در آن روز، روزۀ قضای ماه مبارک رمضان بگیرد، هرچند احتیاط مستحب است که آن روز را روزۀ قضا نگیرد.<br /> <br /> مثلاً فردی که می‌خواهد قضای روزۀ ماه رمضان را بگیرد، اگر بعد از اذان صبح از خواب بیدار شود و متوجّه شود محتلم شده و بداند قبل از اذان محتلم شده است، می‌تواند آن روز را به قصد قضای ماه رمضان روزه بگیرد، هرچند احتیاط مستحب ترک این کار است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-100 ج۲، مسئله ۱۰۰]. اگر فرد جنب در غیر روزۀ ماه رمضان و قضای آن - هر روزۀ واجب یا مستحب دیگر - عمداً تا اذان صبح بر حال جنابت باقی بماند، اشکال ندارد و می‌تواند آن روز را روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-101 ج۲، مسئله ۱۰۱]. اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزۀ آن روز را قضا نماید و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، روزۀ هرچند روزی را که می‌داند جنب بوده قضا نماید؛ مثلاً اگر نمی‌داند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز را قضا کند و اگر در همان روز یادش بیاید، باید روزۀ آن روز را تمام کند و احتیاط واجب آن است که در آن، قصد قربت مطلقه داشته باشد و علاوه بر آن، قضای روزه را نیز باید انجام دهد و منظور از قضا در این مسأله، به معنایی است که در مسألۀ «۹۷» ذکر شد.<br /> <br /> شایان ذکر است، این حکم اختصاص به روزۀ ماه مبارک رمضان دارد و شامل سایر اقسام روزه نمی‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-102 ج۲، مسئله ۱۰۲]. کسی که می‌دانسته جنب است، ولی واجب بودن روزۀ فردا یا روزهای بعد در ماه رمضان را فراموش نموده، مثلاً فراموش کرده که فردا اوّل ماه رمضان است و بعد از اذان صبح ملتفت واجب بودن روزۀ آن روز می‌شود، حکمی که در مسألۀ «۹۸» بیان شد در مورد آن جاری می‌شود. بنابراین، اگر مفطری انجام نداده و قبل از ظهر است باید آن روز را روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح می‌باشد و قضا بر عهدۀ او ثابت نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-103 ج۲، مسئله ۱۰۳]. کسی که در شب ماه رمضان برای هیچ کدام از غسل و تیمّم وقت ندارد و به وقت نداشتن هم توجّه دارد، اگر خود را جنب کند، حکم باقیماندن عمدی بر جنابت را دارد که در مسألۀ «۹۷» ذکر شد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-104 ج۲، مسئله ۱۰۴]. اگر فرد بداند وقت برای غسل ندارد و وقت او تنها به اندازۀ تیمّم است و خود را جنب کند و در وقت باقیمانده تیمّم نماید، روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> شایان ذکر است، به لحاظ حکم تکلیفی، احتیاط واجب در ترک این کار است. &lt;ref&gt;حرام بودن این کار از نظر حکم تکلیفی محلّ اشکال است، همچنان که فتوی به جواز آن نیز محلّ اشکال می‌باشد.]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-105 ج۲، مسئله ۱۰۵]. کسی که در شب ماه رمضان جنب است و وقت برای غسل دارد، چنانچه عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، باید تیمّم کند و روزه بگیرد و در این صورت روزه‌اش صحیح است، هرچند گناهکار می‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-112 ج۲، مسئله ۱۱۲]. اگر فرد جنب در شب ماه مبارک رمضان، به دلیل تنگی وقت یا ضرر داشتن آب و مانند آن وظیفه‌اش تیمّم باشد، واجب است تیمّم نماید؛ ولی بعد از انجام تیمّم لازم نیست تا اذان صبح بیدار بماند و می‌تواند بخوابد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-137 ج۲، مسئله ۱۳۷]. اگر انسان یکی از مفطرات روزه را به‌طور غیر عمدی مرتکب شود، اشکال ندارد و روزه‌اش صحیح است و در موارد غیر عمد، بین سهو، فراموشی، غفلت و عدم اختیار فرقی نیست؛ ولی مواردی از این حکم استثنا می‌شود: ....<br /> <br /> ب. اگر فرد در ماه مبارک رمضان، غسل جنابت را فراموش کند و روزه بگیرد و بعد از سپری شدن یک یا چند روز، یادش بیاید، همان طور که در مسألۀ «۱۰۱» ذکر شد، باید قضای آن را به قصد قربت مطلقه انجام دهد.<br /> <br /> ج. اگر جنب با توضیحی که در بخش باقی‌ماندن بر جنابت ذکر شد، بخوابد و تا صبح غسل نکند، باید روزۀ آن روز را تمام کرده و بنابر احتیاط واجب، آن را به نیّت قربت مطلقه انجام دهد، سپس روز دیگری را با نیّتی که در مسألۀ «۹۷» ذکر شد، روزه بگیرد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-160 ج۲، مسئله ۱۶۰]. در چند مورد غیر از مواردی که قبلاً به آنها اشاره شد، فقط قضای روزه بر انسان واجب است و کفّاره واجب نیست:<br /> <br /> ۱. در شب ماه رمضان جنب باشد و با توضیحی که در مسألۀ «۱۱۰» ذکر شد تا اذان صبح از خواب دوّم یا سوّم بیدار نشود و نیز خواب اوّل، به تفصیلی که در مسألۀ «۱۰۹» ذکر شد.<br /> <br /> ۲. در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کند و با حال جنابت یک یا چند روز روزه بگیرد که توضیح آن در مسألۀ «۱۰۱» ذکر شد. ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m2-161 ج۲، مسئله ۱۶۱]. در مسألۀ قبل در «مورد اوّل» باید فرد آن روز را روزه بگیرد و بنابر احتیاط واجب، آن را به نیّت قربت مطلقه &lt;ref&gt;یعنی خصوص روزۀ واجب را نیّت نکند؛ بلکه از مبطلات روزه پرهیز کند و قصدش از این کار به‌طور کلّی، قربةً إلی الله باشد.&lt;/ref&gt; انجام دهد، سپس باید قضای آن را هم به قصد ما فی الذمّه اعم از قضا و عقوبت به‌جا آورد.<br /> <br /> در «مورد دوّم» هم اگر در بین روز است باید فرد آن روز را روزه بگیرد و بنابر احتیاط واجب، آن را به نیّت قربت مطلقه انجام دهد و در هر صورت، باید قضای آن را هم به قصد ما فی الذمّه اعم از قضا و عقوبت انجام دهد. ....<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/mm-502 مساله ۵۰۲]<br /> <br /> السابع من المفطرات: تعمّد البقاء علی الجنابة حتّی یطلع الفجر. ویختصّ ذلک بصوم شهر رمضان &lt;ref&gt;بالنظر إلی احتمال أن یکون وجوب القضاء فی تعمّد البقاء علی الجنابة إلی طلوع الفجر فی شهر رمضان عقاباً مفروضاً علی الصائم لا من جهة بطلان صیامه، فاللازم أن یراعی الاحتیاط فی النیة بأن یمسک عن المفطرات فی ذلک الیوم بقصد القربة المطلقة من دون تعیین کونه صوماً شرعیاً أو لمجرّد التأدّب.&lt;/ref&gt; وبقضائه، وأمّا فی غیرهما من أقسام الصوم فلا یضرّ ذلک، وإن کان الأحوط استحباباً ترکه فی سائر أقسام الصوم الواجب، کما أن الأحوط الأولی عدم قضاء شهر رمضان فی الیوم الذی یبقی فیه علی الجنابة حتّی یطلع الفجر من غیر تعمّد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-506 مسألة ۵۰۶:] إذا علم بالجنابة ونسی غسلها حتّی طلع الفجر من نهار شهر رمضان کان علیه قضاؤه، ولکن یجب علیه إمساک ذلک الیوم، والأحوط لزوماً أن ینوی به القربة المطلقة، ولا یلحق صیام غیر شهر رمضان به فی هذا الحکم حتّی قضاؤه کما مرّ.<br /> <br /> وإذا لم یعلم بالجنابة أو علم بها ونسی وجوب صوم الغد حتّی طلع الفجر صحّ صومه ولا شیء علیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-507 مسألة ۵۰۷]: إذا لم یتمکن الجنب فی شهر رمضان من الاغتسال لیلاً وجب علیه أن یتیمّم قبل الفجر بدلاً عن الغسل، فإن ترکه کان ذلک من تعمّد البقاء علی الجنابة، ولا یجب علیه أن یبقی مستیقظاً بعده حتّی یطلع الفجر، وإن کان ذلک أحوط استحباباً.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> ج۱، قبل مسئله ۱۷۹<br /> <br /> الفصل الثانی: فیما یتوقّف صحّته أو جوازه علی غسل الجنابة<br /> <br /> وهو أُمور : ....<br /> <br /> الثالث: الصوم، بمعنی أنّه لو تعمّد البقاء علی الجنابة فی شهر رمضان أو قضائه حتّی طلع الفجر بطل صومه، وکذا صوم ناسی الغُسل فی شهر رمضان دون قضائه، علی ما سیأتی فی محلّه إن شاء الله تعالی. ....<br /> <br /> ج۱، قبل [https://mesb.ir/m1-991 مسئله ۹۹۱]<br /> <br /> السابع: تعمّد البقاء علی الجنابة حتّی یطلع الفجر، ویختصّ بشهر رمضان&lt;ref&gt;یحتمل أن یکون وجوب القضاء فی تعمّد البقاء علی الجنابة إلی طلوع الفجر فی شهر رمضان عقاباً مفروضاً علی الصائم لا من جهة بطلان صیامه، فاللازم أن یراعی الاحتیاط فی النیة بأن یمسک عن المفطرات فی ذلک الیوم بقصد القربة المطلقة من دون تعیین کونه صوماً شرعیاً أو لمجرّد التأدیب.&lt;/ref&gt; وقضائه، أمّا غیرهما من الصوم الواجب أو المندوب فلا یقدح فیه ذلک.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-991 ج۱، مسألة ۹۹۱]: فاقد الطهورین یسقط عنه اشتراط رفع الحدث للصوم فیصحّ صومه مع البقاء علی الجنابة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-992 ج۱، مسألة ۹۹۲]: لا یبطل الصوم بالإصباح جنباً لا عن عمدٍ، سواء فی ذلک صوم شهر رمضان وغیره، حتّی قضاء شهر رمضان - وإن لم ‏یتضیق وقته - وإن کان لا ینبغی ترک الاحتیاط فیه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-994 ج۱، مسألة ۹۹۴]: إذا أجنب عمداً فی لیل شهر رمضان فی وقت لا یسع الغسل ولا التیمّم ملتفتاً إلی ذلک فهو من تعمّد البقاء علی الجنابة، نعم إذا تمکن من التیمّم وجب علیه التیمّم والصوم، والأحوط استحباباً قضاؤه، وإن ترک التیمّم وجب علیه القضاء والکفّارة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-995 ج۱، مسألة ۹۹۵]: إذا نسی غسل الجنابة لیلاً حتّی مضی یوم أو أیام من شهر رمضان وجب علیه القضاء، ولا یلحق به غیره من الصوم الواجب، وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً، کما لا یلحق غسل الحیض والنفاس إذا نسیته المرأة بالجنابة وإن کان الإلحاق أحوط استحباباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-996 ج۱، مسألة ۹۹۶]: إذا کان المجنب فی شهر رمضان لا یتمکن من الغسل لمرض ونحوه وجب علیه التیمّم قبل الفجر، فإن ترکه کان ذلک من تعمّد البقاء علی الجنابة، وإن تیمّم لم ‏یجب علیه أن یبقی مستیقظاً إلی أن یطلع الفجر، وإن کان ذلک أحوط استحباباً.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-997 ج۱، مسألة ۹۹۷]: إذا ظنّ سعة الوقت فأجنب فبان ضیقه حتّی عن التیمّم فلا شیء علیه وإن کان الأحوط الأولی القضاء مع عدم المراعاة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1024 ج۱، مسألة ۱۰۲۴]: یجب القضاء دون الکفّارة فی موارد:<br /> <br /> الأوّل: نوم الجنب حتّی یصبح علی تفصیل قد مرّ. ....<br /> <br /> الثالث: إذا نسی غسل الجنابة یوماً أو أکثر. ....<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2431 مساله ۲۴۳۱]<br /> <br /> الثامن: البقاء علی الجنابة عمدا إلی الفجر الصادق فی صوم شهر رمضان &lt;ref&gt;(فی صوم شهر رمضان): لا إشکال فی وجوب إتمامه کما یجب قضاؤه أیضاً، ولکن فی کون القضاء من جهة فساد الصوم أو عقوبة وجهان فلا یترک مراعاة ما یقتضیه الاحتیاط فی النیة.&lt;/ref&gt;، أو قضائه دون غیرهما من الصیام الواجبة والمندوبة علی الأقوی، وإن کان الأحوط ترکه فی غیرهما أیضاً خصوصا فی الصیام الواجب موسعا کان أو مضیقا، وأما الإصباح جنبا من غیر تعمد فلا یوجب البطلان إلا فی قضاء شهر رمضان علی الأقوی &lt;ref&gt;(قضاء شهر رمضان علی الأقوی): بل الأقوی عدم البطلان فیه أیضاً.&lt;/ref&gt;، وإن کان الأحوط إلحاق مطلق الواجب الغیر المعین به فی ذلک، وأما الواجب المعین رمضانا کان أو غیره فلا یبطل بذلک، کما لا یبطل مطلق الصوم واجبا کان أو مندوبا معینا أو غیره بالاحتلام فی النهار، ولا فرق فی بطلان الصوم بالإصباح جنبا عمدا بین أن تکون الجنابة بالجماع فی اللیل أو الاحتلام، ولا بین أن یبقی کذلک متیقظا أو نائما بعد العلم بالجنابة مع العزم علی ترک الغسل &lt;ref&gt;(مع العزم علی ترک الغسل): أو مع التردد فیه علی ما سیجیء .&lt;/ref&gt;، ومن البقاء علی الجنابة عمدا الإجناب قبل الفجر متعمدا فی زمان لا یسع الغسل ولا التیمم، وأما لو وسع التیمم خاصة فتیمم صح صومه وإن کان عاصیا فی الإجناب &lt;ref&gt;(وإن کان عاصیا فی الإجناب): فیه تأمل .&lt;/ref&gt;، وکما یبطل الصوم بالبقاء علی الجنابة متعمدا کذا یبطل بالبقاء علی حدث الحیض والنفاس &lt;ref&gt;(کذا یبطل بالبقاء علی حدث الحیض والنفاس): الکلام المتقدم فی تعمد البقاء علی الجنابة یأتی فیه أیضا .&lt;/ref&gt;إلی طلوع الفجر، فإذا طهرت منهما قبل الفجر وجب علیها الاغتسال أو التیمم، ومع ترکهما عمدا یبطل صومها، والظاهر اختصاص البطلان بصوم رمضان، وإن کان الأحوط إلحاق قضائه &lt;ref&gt;(الأحوط إلحاق قضائه): لا یترک هذا الاحتیاط .&lt;/ref&gt; به أیضاً، بل إلحاق مطلق الواجب بل المندوب أیضاً، وأما لو طهرت قبل الفجر فی زمان لا یسع الغسل ولا التیمم أو لم تعلم بطهرها فی اللیل حتی دخل النهار فصومها صحیح واجبا کان أو ندبا علی الأقوی.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2433 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۳۳ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۰: الأقوی بطلان صوم شهر رمضان &lt;ref&gt;(الأقوی بطلان صوم شهر رمضان): بمعنی وجوب قضائه، فلو نسی الاغتسال لیلا وتذکره بعد طلوع الفجر أتم صومه  بنیة القربة المطلقة علی الأحوط  وقضاه .&lt;/ref&gt;بنسیان غسل الجنابة لیلا قبل الفجر حتی مضی علیه یوم أو أیام &lt;ref&gt;(یوم أو أیام): ما لم یتحقق منه غسل شرعی بأی عنوان أو التیمم لأحد مسوغاته مع استمراره .&lt;/ref&gt;، والأحوط إلحاق غیر شهر رمضان من النذر المعین ونحوه به وإن کان الأقوی عدمه، کما أن الأقوی عدم إلحاق غسل الحیض والنفاس لو نسیتهما بالجنابة فی ذلک وإن کان أحوط.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2434 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۳۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۱: إذا کان المجنب ممن لا یتمکن من الغسل لفقد الماء أو لغیره من أسباب التیمم وجب علیه التیمم، فإن ترکه بطل صومه، وکذا لو کان متمکنا من الغسل وترکه حتی ضاق الوقت &lt;ref&gt;(حتی ضاق الوقت): ولم یتیمم .&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2442 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۲ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵۹: الجنابة المستصحبة کالمعلومة فی الأحکام المذکورة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2445 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۵ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۲: إذا نسی غسل الجنابة ومضی علیه أیام وشک فی عددها یجوز له الاقتصار فی القضاء علی القدر المتیقن، وإن کان الأحوط تحصیل الیقین بالفراغ.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2447 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۷ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۴: فاقد الطهورین یسقط عنه اشتراط رفع الحدث للصوم فیصح صومه مع الجنابة أو مع حدث الحیض أو النفاس.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2449 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۴۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۶۶: لا یجوز إجناب نفسه &lt;ref&gt;(لا یجوز إجناب نفسه): قد ظهر الحال فیه مما تقدم فی المسألة ۵۵ .&lt;/ref&gt; فی شهر رمضان إذا ضاق الوقت عن الاغتسال أو التیمم، بل إذا لم یسع للاغتسال ولکن وسع للتیمم &lt;ref&gt;(ولکن وسع للتیمم): تقدم الکلام فیه فی (الثامن) .&lt;/ref&gt;، ولو ظن سعة الوقت فتبین ضیقه &lt;ref&gt;(فتبین ضیقه): حتی عن التیمم .&lt;/ref&gt; فإن کان بعد الفحص صح صومه وإن کان مع ترک الفحص فعلیه القضاء علی الأحوط &lt;ref&gt;(علی الأحوط): لا بأس بترکه .&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2495 مساله ۲۴۹۵]<br /> <br /> یجب القضاء دون الکفارة فی موارد &lt;ref&gt;(فی موارد): وله موارد أخری کما ظهر مما علقناه علی المسائل السابقة&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> أحدها: ما مر من النوم الثانی بل الثالث، وإن کان الأحوط فیهما الکفارة أیضاً خصوصا الثالث. ....<br /> <br /> الثالث: إذا نسی غسل الجنابة ومضی علیه یوم أو أیام کما مر.<br /> <br /> بعد از [https://mesb.ir/o2-2501 مساله ۲۵۰۱]<br /> <br /> .... الثالث: عدم الإصباح جنبا أو علی حدث الحیض والنفاس بعد النقاء من الدم علی التفصیل المتقدم.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:غسل جنابت]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:جنابت]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B9%D8%B7%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D9%84%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D8%AD%D8%A7%D9%84_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=3026 2026-06-17T13:51:35Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>بوییدن گیاهان خوشبو برای روزه‌دار کراهت دارد؛ ولی استفاده از انواع عطر و ادکلن و سایر بوها اشکالی ندارد و روزه را باطل نمی‌کند.<br /> ----'''همسو''': [[مکروهات روزه‌دار]]<br /> [[رده:مبطلات روزه]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:بوییدن]]<br /> [[رده:مکروهات روزه]]<br /> <br /> {{مبطلات روزه}}<br /> ----{{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B7_%D8%B3%D8%B1_%D9%88_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%87&diff=3025 2026-06-17T12:43:07Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به فروبردن اخلاط سر و سینه توسط روزه‌دار</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[فروبردن اخلاط سر و سینه توسط روزه‌دار]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%DB%8C%D9%88%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B4%DA%A9&diff=3024 2026-06-16T17:03:53Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== روزه یوم الشک چیست؟ ===<br /> واژه «'''یوم الشکّ'''» بیشتر در مورد دو روز از روزهای سال به‌کار می‌رود:<br /> <br /> * روز پس از ۲۹ شعبان ([[یوم الشک (اول ماه رمضان)|یوم الشکّ اول ماه رمضان]])<br /> * روز پس از ۲۹ رمضان ([[یوم الشک (آخر ماه رمضان)|یوم الشکّ آخر ماه رمضان]])<br /> <br /> هر کدام از این دو روز، احکام ویژه‌ای دارند که در صفحه مربوط به هر یک بیان شده است.<br /> <br /> '''نکته''': گاهی به روزی که مردّد بین [[عرفه]] و [[عید قربان]] است نیز یوم الشک گفته می‌شود.<br /> ----'''همسو''': [[راه‌های ثبوت هلال (ماه نو)|راه‌های ثبوت هلال]] •<br /> [[رده:شک و تردید]]<br /> [[رده:اصطلاحات فقهی]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%88%D9%82%D8%AA_%D9%86%DB%8C%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87&diff=3023 2026-06-16T15:43:27Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== آخرین فرصت نیت روزه ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> ·      در روزه ماه رمضان و روزه‌های [[واجب معین]]، آخرین فرصت نیت، هنگام اذان صبح است.<br /> <br /> ·      در روزه‌های [[واجب غیرمعین]] (مانند روزه قضا، روزه نیابتی یا استیجاری)، آخرین فرصت نیت، هنگام اذان ظهر می‌باشد.<br /> <br /> ·      در [[روزه مستحبی]]، مکلف می‌تواند در هر زمان از روز نیت کند، هرچند فاصله کمی تا غروب مانده باشد.<br /> <br /> '''نکته''':  حکم بالا مربوط به شخصی است که از اذان صبح تا لحظه‌ای که می‌خواهد نیت روزه کند، مبطلات روزه را انجام نداده باشد، یا شک داشته باشد که مبطل روزه انجام داده یا خیر.<br /> <br /> === '''آخرین فرصت برای شخص معذور''' ===<br /> مکلفی که در روزۀ ماه رمضان و واجب معین به‌جهت عذری (مانند فراموشی) تا [[اذان صبح]] نیت نکرده: <br /> <br /> ·      چنانچه مبطلی انجام نداده است، باید تا قبل از اذان ظهر نیت روزه کند و روزه‌اش صحیح است و اگر تا [[اذان ظهر]] عذرش ادامه یافت باید آن روز را امساک کرده و بعداً قضای آن را به‌جا آورد.<br /> <br /> ·      چنانچه مبطلی انجام داده، باید به احتیاط واجب تا [[اذان مغرب]] از انجام مبطلات خودداری کرده و بعداً قضای آن را به‌جا آورد.<br /> ----'''همسو''': [[باطل‌کردن روزه قضا و استیجاری|باطل‌کردن روزه قضا]] • [[باطل‌کردن روزه مستحبی]] •<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1531 مسئله ۱۵۳۱].  آخرین وقت نیت روزه ماه رمضان برای شخص ملتفت، هنگام اذان صبح است به این معنی که بنا بر احتیاط واجب  باید هنگام صبح امساک او همراه با قصد روزه باشد هرچند در ضمیر ناخود آگاه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1532 مسئله ۱۵۳۲].  کسی که کارهایی که روزه را باطل می‏کند انجام نداده باشد، در هر وقت از روز نیت روزه مستحبی بکند، هرچند فاصله کمی تا مغرب باشد، روزه او صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1533 مسئله ۱۵۳۳].  کسی که پیش از اذان صبح در روزه ماه رمضان، و همچنین در روزه واجبی که زمانش معین است بدون نیت روزه خوابیده است، اگر پیش از ظهر بیدار شود و نیت کند، روزه او صحیح است. و اگر بعد از ظهر بیدار شود، باید احتیاطاً بقیه روزه را به قصد قربت مطلقه امساک کند، و روزه آن روز را نیز قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1540 مسئله ۱۵۴۰].  اگر نداند یا فراموش کند که ماه رمضان است و پیش از ظهر ملتفت شود، چنانچه کاری که روزه را باطل می‏کند انجام داده باشد، روزه او باطل می‏باشد. ولی باید تا مغرب کاری که روزه را باطل می‏کند انجام ندهد، و بعد از ماه رمضان هم آن روزه را قضا نماید. و اگر بعد از ظهر ملتفت شود که ماه رمضان است و کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد  بنا بر احتیاط واجب  نیت روزه کند رجاءً و بعد از ماه رمضان هم آن را قضا کند. و اما اگر پیش از ظهر ملتفت شود و کاری که روزه را باطل می‏کند انجام نداده باشد باید نیت روزه کند و روزه‌اش صحیح است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1543 مسئله ۱۵۴۳].  اگر غیر از روزه ماه رمضان روزه معین دیگری بر انسان واجب باشد، مثلاً نذر کرده باشد که روز معینی را روزه بگیرد، چنانچه عمداً تا اذان صبح نیت نکند، روزه‌اش باطل است، و اگر نداند که روزه آن روز بر او واجب است، یا فراموش کند و پیش از ظهر یادش بیاید، چنانچه کاری که روزه را باطل می‏کند انجام نداده باشد و نیت کند روزه او صحیح است. و اگر بعد از ظهر یادش بیاید احتیاطی را که در روزه ماه رمضان ذکر شد مراعات نماید.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-33 ج۲، مسئله ۳۳]. آخرین وقت نیّت روزۀ ماه رمضان برای شخصی که توجّه به ماه رمضان بودن و روزۀ آن دارد، بنابر احتیاط واجب هنگام اذان صبح است؛ به این معنا که بنابر احتیاط واجب، باید هنگام صبح، امساک او همراه با قصد روزه باشد و نیّت را از این زمان تأخیر نیندازد.&lt;ref&gt;شایان ذکر است، اگر فرد نیّت روزه ماه رمضان را تا اذان صبح عمداً تأخیر بیندازد و پس از آن قبل از ارتکاب مفطرات نیّت نماید، بنابر احتیاط واجب باید آن روز را رجاءً روزه بگیرد و قضای آن را نیز به‌جا آورد و بنابر احتیاط واجب، به جهت تأخیر در نیّت روزه مرتکب معصیت شده است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-34 ج۲، مسئله ۳۴]. کسی که قبل از اذان صبح در روزۀ ماه رمضان، بدون نیّت روزه خوابیده است، اگر قبل از ظهر بیدار شود و نیّت کند، روزۀ او صحیح می‌باشد و اگر بعد از ظهر بیدار شود، بنابر احتیاط واجب بقیّۀ روز را به قصد قربت مطلقه&lt;ref&gt;یعنی خصوص روزۀ واجب را نیّت نکند؛ بلکه از مبطلات روزه پرهیز کند و قصدش از این کار به‌طور کلّی، قربةً إلی اللّه باشد.&lt;/ref&gt; امساک کند و روزۀ آن روز را نیز قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-36 ج۲، مسئله ۳۶]. اگر انسان نداند یا فراموش کند که ماه رمضان است و قبل از ظهر متوجّه شود، چنانچه کاری که روزه را باطل می‌کند انجام داده باشد، نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد؛ ولی باید بنابر احتیاط واجب تا مغرب، کاری که روزه را باطل می‌کند، انجام ندهد و لازم است بعد از ماه رمضان هم، آن روزه را قضا نماید؛<br /> <br /> اگر بعد از اذان ظهر متوجّه شود که ماه رمضان است و کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده باشد، بنابر احتیاط واجب، فوراً به قصد رجاء نیّت روزه کند و بعد از ماه رمضان هم آن را قضا نماید؛<br /> <br /> امّا اگر قبل از ظهر متوجّه شود و کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده باشد، باید نیّت روزه کند و روزه‌اش صحیح است.&lt;ref&gt;البتّه، فوری بودن نیّت روزه در این صورت، بنابر احتیاط واجب است.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-38 ج۲، مسئله ۳۸]. اگر غیر از روزۀ ماه رمضان، روزۀ معیّن دیگری بر انسان واجب باشد، مثلاً نذر کرده باشد که روز معیّنی را روزه بگیرد، وقت نیّت آن همانند نیّت روزۀ ماه رمضان است. بنابراین، آخرین وقت نیّت آن برای شخص ملتفت، بنابر احتیاط واجب هنگام اذان صبح است به این معنا که بنابر احتیاط واجب، باید هنگام صبح، امساک او همراه با قصد روزه باشد و نیّت را از این زمان تأخیر نیندازد.<br /> <br /> امّا اگر نداند که روزۀ آن روز بر او واجب است یا فراموش کند و قبل از ظهر یادش بیاید، چنانچه کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده باشد و نیّت کند، روزۀ او صحیح است و اگر بعد از اذان ظهر یادش بیاید، بنابر احتیاط واجب، بقیّۀ روز را به قصد قربت مطلقه امساک کند و روزۀ آن روز را نیز قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-39 ج۲، مسئله ۳۹]. کسی که قبل از اذان صبح در روزۀ واجبی که زمانش معیّن است، غیر از روزۀ ماه رمضان، بدون نیّت روزه خوابیده، اگر قبل از ظهر بیدار شود و نیّت کند، روزۀ او صحیح است و اگر بعد از ظهر بیدار شود، بنابر احتیاط واجب بقیّۀ روز را به قصد قربت مطلقه، امساک کند و روزۀ آن روز را نیز قضا نماید.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-40 ج۲، مسئله ۴۰.] وقت نیّت روزۀ واجب غیر معیّن، تا اذان ظهر باقی است. بنابراین، اگر برای روزه واجب غیر معیّنی مثل روزۀ کفّاره یا روزۀ قضای ماه مبارک رمضان، عمداً تا نزدیک اذان ظهر نیّت نکند، اشکال ندارد؛<br /> <br /> بلکه اگر قبل از نیّت، تصمیم داشته باشد که روزه نگیرد یا تردید داشته باشد که بگیرد یا نه، چنانچه کاری که روزه را باطل می‌‌کند انجام نداده باشد و قبل از اذان ظهر نیّت کند، روزۀ او صحیح است؛ امّا نیّت بعد از اذان ظهر، بنابر احتیاط واجب کافی نمی‌باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-41 ج۲، مسئله ۴۱]. وقت نیّت روزۀ نیابتی قضا از میّت، مثل روزۀ قضای خود فرد، تا اذان ظهر ادامه دارد&lt;ref&gt;ولی اگر در عقد اجاره شرط شود که اجیر، از اذان صبح، نیّت روزه داشته باشد و نیّت را به تأخیر نیندازد یا آنکه عقد اجاره مبتنی بر آن واقع شود، برای آنکه به مقتضای عقد اجاره عمل شود، لازم است از اذان صبح نیّت نماید.&lt;/ref&gt; و فرقی بین روزۀ استیجاری و روزۀ مجّانی و بدون اجرت نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-102 ج۲، مسئله ۱۰۲]. کسی که می‌دانسته جنب است، ولی واجب بودن روزۀ فردا یا روزهای بعد در ماه رمضان را فراموش نموده، مثلاً فراموش کرده که فردا اوّل ماه رمضان است و بعد از اذان صبح ملتفت واجب بودن روزۀ آن روز می‌شود، حکمی که در مسألۀ «۹۸» بیان شد در مورد آن جاری می‌شود. بنابراین، اگر مفطری انجام نداده و قبل از ظهر است باید آن روز را روزه بگیرد و روزه‌اش صحیح می‌باشد و قضا بر عهدۀ او ثابت نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-227 ج۲، مسئله ۲۲۷]. کسی که مبطل روزه انجام نداده، چنانچه در هر وقت از روز نیّت روزۀ مستحبی بکند، هرچند فاصله کمی تا انتهای روز باشد، روزۀ او صحیح است؛<br /> <br /> البتّه اگر فرد می‌‌داند یا مطمئن است که آفتاب غروب کرده و بخواهد در فاصله بین غروب آفتاب تا مغرب نیّت روزۀ مستحبی نماید، بنابر احتیاط واجب روزه‌اش صحیح به حساب نمی‌آید.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-487 مسألة ۴۸۷]: إذا لم تتحقّق منه نیة الصوم فی یوم من شهر رمضان لنسیان منه - مثلاً - ولم یأتِ بمفطر، فإن تذکر بعد الزوال وجب علیه - علی الأحوط وجوباً - الإمساک بقیة النهار بقصد القربة المطلقة والقضاء بعد ذلک، وإن کان التذکر قبل الزوال نوی الصوم واجتزأ به، وکذا الحال فی غیره من الواجب المعین. وأمّا الواجب غیر المعین فیمتدّ وقت نیته إلی الزوال، والأحوط لزوماً عدم تأخیرها عنه.<br /> <br /> وأمّا صوم النافلة فیمتدّ وقت نیته إلی الغروب، بمعنی أنّ المکلّف إذا لم یکن قد أتی بمفطر جاز له أن یقصد صوم النافلة ویمسک بقیة النهار - ولو کان الباقی شیئاً قلیلاً - ویحسب له صوم هذا الیوم.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-974 ج۱، مسألة ۹۷۴]: لا یقع فی شهر رمضان صوم غیره وإن لم یکن الشخص مکلّفاً بالصوم کالمسافر، فإن نوی غیره متعمّداً بطل - وإن لم یخلّ ذلک بقصد القربة علی الأحوط لزوماً - ولو کان جاهلاً به أو ناسیاً له إلی آخر النهار صحّ ویجزئ حینئذٍ عن شهر رمضان لا عمّا نواه، وکذلک إذا علم أو تذکر قبل الزوال وجدّد النیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-976 ج۱، مسألة ۹۷۶]: وقت النیة فی الواجب المعین - ولو بالعارض - عند طلوع الفجر الصادق علی الأحوط لزوماً، .... وأمّا فی المندوب فیمتدّ وقتها إلی أن یبقی من النهار ما یقترن فیه الصوم بالنیة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-978 ج۱، مسألة ۹۷۸]: إذا لم‏ ینوِ الصوم فی شهر رمضان لنسیان الحکم أو الموضوع أو للجهل بهما ولم ‏یستعمل مفطراً ثُمَّ تذکر أو علم أثناء النهار یجتزئ بتجدید نیته قبل الزوال، ویشکل الاجتزاء به بعده فلا یترک الاحتیاط بتجدید النیة والإتمام رجاءً ثُمَّ القضاء بعد ذلک.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2371 &lt;nowiki&gt;[ ۲۳۷۱ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱۲: آخر وقت النیة فی الواجب المعین رمضان کان أو غیره عند طلوع الفجر الصادق &lt;ref&gt;(عند طلوع الفجر الصادق): بمعنی أنه لابد من حدوث الإمساک عنده مقرونا بالعزم ولو ارتکازا  لا بمعنی أن لها وقتا محددا شرعا، وهذا الحکم مبنی علی الاحتیاط اللزومی .&lt;/ref&gt;، ویجوز التقدیم فی أی جزء من أجزاء لیلة الیوم الذی یرید صومه، ومع النسیان أو الجهل بکونه رمضان أو المعین الآخر یجوز متی تذکر إلی ما قبل الزوال إذا لم یأت بمفطر، وأجزأه عن ذلک الیوم، ولا یجزئه إذا تذکر بعد الزوال &lt;ref&gt;(ولا یجزئه اذا تذکر بعد الزوال): علی الاحوط.&lt;/ref&gt;، وأما فی الواجب الغیر المعین فیمتد وقتها اختیارا من أول اللیل إلی الزوال دون ما بعده علی الأصح &lt;ref&gt;(علی الاصح): بل علی الاحوط.&lt;/ref&gt;، ولا فرق فی ذلک بین سبق التردد أو العزم علی العدم، وأما فی المندوب فیمتد إلی أن یبقی من الغروب زمان یمکن تجدیدها فیه &lt;ref&gt;(یمکن تجدیدها فیه): بل إلی زمان یبقی من النهار ما یقترن فیه الصوم بالنیة&lt;/ref&gt; علی الأقوی. <br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2502 &lt;nowiki&gt;[۲۵۰۲]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: یصح الصوم من النائم ولو فی تمام النهار إذا سبقت منه النیة فی اللیل، وأما إذا لم تسبق منه النیة فإن استمر نومه إلی الزوال بطل صومه، &lt;ref&gt;(بطل صومه): بل الأحوط الإتمام رجاء ثم القضاء.&lt;/ref&gt; ووجب علیه القضاء إذا کان واجبا، وإن استیقظ قبله نوی وصح، کما أنه لو کان مندوبا واستیقظ قبل الغروب یصح إذا نوی.<br /> <br /> <br /> [[رده:نیت روزه]]<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:آخرین فرصت]]<br /> [[رده:زمان تکلیف]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D9%82%D8%A8%D9%84_%D9%88_%D8%A8%D8%B9%D8%AF_%D8%A7%D8%B2%E2%80%8C_%D8%B8%D9%87%D8%B1&diff=3022 2026-06-16T09:37:12Z

<p>Thaniashar: تغییرمسیر به مسافرت در ماه رمضان</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[مسافرت در ماه رمضان]]</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%A7%D9%87_%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86&diff=3021 2026-06-16T09:34:52Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== رفتن به سفر در ماه رمضان ===<br /> طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> مسافرت در روزهایی که روزه‌گرفتن آن واجب است چند صورت دارد: <br /> <br /> * مسافرت در [[ماه رمضان]] مکروه است، مگر برای [[عمره]] یا سفری که به منظور حفظ مال (در صورت ترس از تلف‌شدن آن) انجام شود.<br /> * اگر کسی [[اجیر]] شده باشد که روز معینی را روزه بگیرد، نباید در آن روز مسافرت برود.<br /> * اگر مکلف دو روز از [[اعتکاف]] را گذرانده باشد، نباید روز سوم مسافرت برود.<br /> * اگر روزه روز معینی به‌واسطۀ [[عهد]] یا [[قسم]] بر مکلف واجب شده باشد، بنابر احتیاط واجب نباید در آن روز مسافرت کند.<br /> * اگر روزه روز معینی به‌واسطۀ [[:رده:نذر|نذر]] بر مکلف واجب شده باشد، مسافرت در آن روز اشکالی ندارد.<br /> <br /> === مسافرت روزه‌دار قبل و بعد از‌ ظهر ===<br /> اگر روزه‌دار بعد از [[اذان ظهر]] به سفر برود، به احتیاط واجب باید روزۀ خود را تا پایان روز ادامه دهد و نیازی به قضای آن ندارد.<br /> <br /> اما اگر پیش از ظهر به سفر برود، به احتیاط واجب نمی‌تواند روزۀ آن روز را ادامه دهد (مگر در [[روزه مسافر|موارد استثناء]]).<br /> <br /> '''نکته''': مسافر نباید پیش از رسیدن به [[حدّ ترخص]]، [[مبطلات روزه|باطل‌کننده‌های روزه]] را انجام دهد، و اگر عمداً این کار را انجام دهد، کفاره بر او واجب می‌شود.<br /> ----'''همسو''': [[نذر روزه در سفر]] • [[روزه‌های واجب]] • [[موارد وجوب کفاره]] • [[انجام مبطلات روزه (از روی ندانستن)]] •<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1684 مسئله ۱۶۸۴]. مسافرت در ماه رمضان اشکال ندارد، ولی برای فرار از روزه مسافرت مکروه است. و همچنین است مطلق سفر در ماه رمضان مگر اینکه برای حج یا عمره یا به جهت ضرورتی باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1685 مسئله ۱۶۸۵]. اگر غیر روزه ماه رمضان روزه معین دیگری بر انسان واجب باشد، چنانچه به اجاره یا مانند آن واجب شده باشد، یا روز سوّم از روزهای اعتکاف باشد، نمی‌تواند در آن روز مسافرت کند، و اگر در سفر باشد چنانچه ممکن است باید قصد کند که ده روز در جایی بماند و آن روز را روزه بگیرد؛ ولی اگر روزه آن روز به نذر واجب شده باشد ظاهر آن است که سفر در آن روز جایز است و قصد اقامت واجب نیست، هرچند بهتر آن است که تا ناچار نشود مسافرت نکند و اگر در سفر است قصد اقامت نماید. ولی اگر به قسم یا عهد واجب شده باشد  بنا بر احتیاط واجب  مسافرت نرود و اگر در سفر بود قصد اقامت کند.<br /> <br /> [https://mesb.ir/t-1690 مسئله ۱۶۹۰].  اگر روزه‌دار بعد از ظهر مسافرت نماید، باید  بنا بر احتیاط لازم  روزه خود را تمام کند، و در این صورت قضای آن لازم نیست، و اگر پیش از ظهر مسافرت کند، بنا بر احتیاط لازم  نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد، خصوصاً اگر از شب نیت سفر داشته باشد. ولی در هر صورت نباید پیش از رسیدن به حدّ ترخّص چیزی را که روزه را باطل می‏کند انجام دهد، وگرنه کفاره بر او واجب می‌شود.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-216 ج۲، مسئله ۲۱۶]. مسافرت در ماه رمضان اشکال ندارد؛ ولی مسافرت برای فرار از روزه، مکروه است؛ چه قبل از گذشتن بیست و سوّم ماه رمضان و چه بعد از آن باشد؛ بلکه به‌طور کلّی سفر در ماه رمضان کراهت دارد، مگر اینکه برای حج یا عمره یا به سبب ضرورتی باشد.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-217 ج۲، مسئله ۲۱۷]. اگر غیر روزۀ ماه رمضان، روزۀ معیّن دیگری بر انسان واجب باشد، چنانچه با اجاره یا مانند آن واجب شده باشد یا روز سوّم از روزهای اعتکاف باشد، نمی‌تواند در آن روز مسافرت کند و اگر در سفر باشد، چنانچه ممکن است باید قصد کند که ده روز در جایی بماند و آن روز را روزه بگیرد و حکم روزۀ مستحبّی که با نذر بر فرد واجب شده، در مبحث «احکام روزۀ مستحبّی» ذکر می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-221 ج۲، مسئله ۲۲۱]. اگر روزه‌دار بعد‌ از اذان ظهر مسافرت نماید، بنابر احتیاط‌ واجب، باید روزۀ خود را تمام کند، خصوصاً اگر از شب نیّت سفر نداشته باشد و در صورتی که به این احتیاط واجب عمل کرده و روزه را تمام کند، قضای آن لازم نیست.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-222 ج۲، مسئله ۲۲۲]. اگر روزه‌دار قبل از اذان ظهر مسافرت کند، بنابر احتیاط واجب نمی‌تواند آن روز را روزه بگیرد، خصوصاً اگر از شب نیّت سفر داشته باشد؛<br /> <br /> البتّه نباید پیش از رسیدن به حدّ ترخّص، عمداً عملی که روزه را باطل می‌کند انجام دهد، وگرنه با توضیحی که در مسألۀ «۱۵۶» ذکر شد، کفّاره بر او واجب می‌شود.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-226 ج۲، مسئله ۲۲۶]. ملاک در شروع سفر قبل از اذان ظهر یا بعد از اذان ظهر، «خارج شدن از خود شهر است، نه حدّ ترخّص آن».<br /> <br /> بنابراین، کسی که قبل از اذان ظهر از وطن خویش خارج شده، ولی بعد از اذان ظهر از حدّ ترخّص وطن خارج می‌شود، در مورد روزه حکم مسافری را دارد که قبل از ظهر مسافرت رفته است.<br /> <br /> همچنین، در برگشت به وطن نیز، ملاک، رسیدن به «خود شهر» است. بنابراین، اگر فرد، قبل از اذان ظهر به نزدیکی وطنش برسد به گونه‌ای که خانه‌های آخر شهر دیده شود، ولی بعد از اذان ظهر وارد شهرش گردد، در مورد روزه حکم مسافری را دارد که بعد از اذان ظهر به وطن رسیده است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-261 ج۲، مسئله ۲۶۱]. اگر شخص روزه‌دار پس از مغرب بدون آنکه در شهر خود افطار کند، با هواپیما به سمت غرب مسافرت کند و به جایی برسد که هنوز خورشید غروب نکرده، واجب نیست تا مغرب در مکان جدید امساک کند، هرچند احتیاط مستحب امساک است.<br /> <br /> [https://mesb.ir/j2-262 ج۲، مسئله ۲۶۲]. اگر فرد روزه‌دار در ماه رمضان پس از زوال خورشید (اذان ظهر)، از شهر خود سفر کند و به شهری برسد که در آن، هنوز وقت زوال نشده، بنابر احتیاط واجب باید روزۀ آن روز را تمام کند و در این صورت قضا بر او واجب نیست.<br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-467 مسألة ۴۶۷]: یعتبر فی جواز الإفطار للمسافر أن یتجاوز حدّ الترخّص الذی یعتبر فی قصر الصلاة، وقد مرّ بیانه فی الصفحة (۱۹۳).<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-468 مسألة ۴۶۸]: یجوز بل یجب علی الأحوط إتمام الصوم علی من سافر بعد الزوال ویجتزئ به، وأمّا من سافر قبل الزوال جاز له الإفطار بل وجب علی الأحوط لزوماً خصوصاً إذا کان ناویاً للسفر من اللیل، فیجوز له الإفطار بعد التجاوز عن حدّ الترخّص، وعلیه قضاؤه.<br /> <br /> [https://mesb.ir/mm-471 مسألة ۴۷۱]: یجوز السفر فی شهر رمضان ولو من غیر ضرورة، ولا بُدَّ من الإفطار فیه، وأمّا فی غیره من الواجب المعین فلا یجوز السفر إذا کان واجباً بإیجار ونحوه، وکذا الثالث من أیام الاعتکاف. ویجوز السفر فیما کان واجباً بالنذر، وفی إلحاق الیمین والعهد به إشکال، فالأحوط لزوماً عدم السفر فیهما.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1038 ج۱، مسألة ۱۰۳۸]: إذا سافر قبل الزوال جاز له الإفطار بل وجب علی الأحوط لزوماً خصوصاً إذا کان ناویاً للسفر من اللیل، وإن کان السفر بعده جاز له إتمام الصیام بل وجب علی الأحوط لزوماً ولا سیما إذا لم یکن ناویاً للسفر من اللیل ....<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1039 ج۱، مسألة ۱۰۳۹]: المناط فی الشروع فی السفر قبل الزوال وبعده - وکذا فی الرجوع منه - هو البلد لا حدّ الترخّص، نعم لا یجوز الإفطار للمسافر إلّا بعد الوصول إلی حدّ الترخّص فلو أفطر قبله عالماً بالحکم وجبت الکفّارة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/m1-1040 ج۱، مسألة ۱۰۴۰]: یجوز السفر فی شهر رمضان اختیاراً ولو للفرار من الصوم ولکنّه مکروه، إلّا فی حجّ أو عمرة، أو غزو فی سبیل الله تعالی، أو مال یخاف تلفه، أو إنسان یخاف هلاکه.<br /> <br /> وإذا کان علی المکلّف صوم واجب معین لم یجز له السفر إذا کان واجباً بإیجار ونحوه، وکذا الثالث من أیام الاعتکاف، ویجوز فیما إذا کان واجباً بالنذر، وفی إلحاق الیمین والعهد به إشکال فلا یترک مراعاة الاحتیاط فی ذلک.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2494 &lt;nowiki&gt;[ ۲۴۹۴ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۲۵: یجوز السفر فی شهر رمضان لا لعذر وحاجة، بل ولو کان للفرار من الصوم، لکنه مکروه &lt;ref&gt;(لکنه مکروه): إلا فی موارد یأتی بیانها فی المسألة الخامسة من شرائط وجوب الصوم.&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2502 مسألة ۲۵۰۲]<br /> <br /> فصل فی شرائط صحة الصوم<br /> <br /> وهی أمور: ....<br /> <br /> الخامس: أن لا یکون مسافرا سفرا یوجب قصر الصلاة مع العلم بالحکم فی الصوم الواجب إلا فی ثلاثة مواضع: ....<br /> <br /> الثالث: صوم النذر &lt;ref&gt;(صوم النذر): أی فی الیوم المعین.&lt;/ref&gt; المشترط فیه سفرا خاصة أو سفرا وحضرا دون النذر المطلق، بل الأقوی عدم جواز الصوم المندوب فی السفر أیضاً .... وکذا یصح الصوم من المسافر إذا سافر بعد الزوال، کما أنه یصح صومه إذا لم یقصر فی صلاته کناوی الإقامة عشرة أیام والمتردد ثلاثین یوما وکثیر السفر والعاصی بسفره وغیرهم ممن تقدم تفصیلا فی کتاب الصلاة.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2506 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۰۶ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۱: إذا کان حاضرا فخرج إلی السفر فإن کان قبل الزوال وجب علیه الإفطار &lt;ref&gt;(وجب علیه الإفطار): علی الأحوط لزوما خصوصا إذا کان ناویا للسفر من اللیل.&lt;/ref&gt;، وإن کان بعده وجب علیه البقاء &lt;ref&gt;(وجب علیه البقاء): علی الأحوط لزوما سیما إذا لم یکن ناویا للسفر من اللیل ویجتزئ به.&lt;/ref&gt; علی صومه، وإذا کان مسافرا وحضر بلده أو بلدا یعزم علی الإقامة فیه عشرة أیام فإن کان قبل الزوال ولم یتناول المفطر وجب علیه الصوم&lt;ref&gt;(وجب علیه الصوم): علی الاحوط ویجتزئ به.&lt;/ref&gt;، وإن کان بعده أو تناول فلا&lt;ref&gt;(وان کان بعده او تناول فلا): عدم الاجتزاء باکمال الصوم فی الصورة الاولی مبنی علی الاحتیاط.&lt;/ref&gt; وإن استحب له الإمساک بقیة النهار، والظاهر أن المناط کون الشروع فی السفر قبل الزوال أو بعده لا الخروج عن حد الترخص، وکذا فی الرجوع المناط دخول البلد، لکن لا یترک الاحتیاط بالجمع إذا کان الشروع قبل الزوال والخروج عن حد الترخص بعده، وکذا فی العود إذا کان الوصول إلی حد الترخص قبل الزوال والدخول فی المنزل بعده.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2508 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۰۸ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۳: إذا خرج إلی السفر فی شهر رمضان لا یجوز له الإفطار إلا بعد الوصول إلی حد الترخص، وقد مر سابقا وجوب الکفارة علیه إن أفطر قبله.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2509 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۰۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۴: یجوز السفر اختیارا فی شهر رمضان، بل ولو کان للفرار من الصوم کما مر، وأما غیره من الواجب المعین فالأقوی عدم جوازه &lt;ref&gt;(فالأقوی عدم جوازه): إذا کان واجبا بإیجار ونحوه وکذا الثالث من أیام الاعتکاف، والأظهر جوازه فیما کان واجبا بالنذر وفی إلحاق الیمین والعهد به إشکال، ومنه یظهر الحال فی وجوب قصد الإقامة.&lt;/ref&gt; إلا مع الضرورة کما أنه لو کان مسافرا وجب علیه الإقامة لإتیانه مع الإمکان.<br /> <br /> [https://mesb.ir/o2-2510 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۰ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۵: الظاهر کراهة السفر فی شهر رمضان قبل أن یمضی ثلاثة وعشرون یوما &lt;ref&gt;(قبل أن یمضی ثلاثة وعشرون یوما): هذا التحدید لم یثبت بدلیل معتبر.&lt;/ref&gt; إلا فی حج أو عمرة أو مال یخاف تلفه أو أخ یخاف هلاکه.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:احکام مسافر]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1&diff=3020 2026-06-15T18:11:05Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== روزه زن بدون اجازه شوهر ===<br /> اگر روزه‌گرفتن زن با حقّ استمتاع [&lt;ref&gt;استمتاع به‌معنی بهره‌بردن است و به هر کاری که با هدف لذت جنسی انجام می‌شود، استمتاع گویند.&lt;/ref&gt;] شوهرش منافات داشته باشد، آن [[روزه‌های حرام|روزه حرام]] است و بنابر احتیاط واجب باطل می‌باشد.<br /> <br /> در این حکم فرقی نمی‌کند که روزۀ زن، [[روزه‌های مستحب|مستحبی]] باشد یا روزه [[واجب غیرمعین]]؛ البته به‌جاآوردن روزه [[واجب معین]] (مثل ماه رمضان) یا روزه نذر معین که زن با [[:رده:اجازه شوهر|اجازه شوهر]] نذر کرده است، به رضایت شوهر نیازی ندارد.<br /> ----'''همسو''': [[نذر روزه توسط زن شوهردار]]<br /> ----<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1708 مسئله ۱۷۰۸] . اگر روزه مستحبی زن با حق استمتاع شوهر منافات داشته باشد حرام است، و همچنین روزه‌ای که واجب است ولی روز معینی ندارد مانند نذر غیر معین، که در این صورت هم ـ بنا بر احتیاط واجب ـ روزه باطل است و از نذر کفایت نمی‌کند، و همچنین است ـ بنا بر احتیاط واجب ـ اگر شوهر، او را از گرفتن روزه مستحبی یا واجب غیر معین نهی نماید، اگرچه با حق او منافات نداشته باشد و احتیاط مستحب آن است که بدون اجازه او روزه مستحبی نگیرد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-244 ج۲، مسئله ۲۴۴]. اکثر روزه‌های حرام از این قرار می‌باشند ....<br /> <br /> ۴. روزۀ مستحبّی زوجه یا روزۀ‌ واجب غیر معیّن وی - مانند روزۀ نذر یا روزۀ استیجاری غیر معیّن&lt;ref&gt;همچنین است حکم نسبت به روزۀ قضای ماه رمضان خودش، در صورتی که شوهرش قبل از ظهر از وی مطالبۀ تمکین نماید.&lt;/ref&gt; - چنانچه با حقّ واجب بهره‌وری جنسی شوهرش (حقّ استمتاع) ناسازگار باشد، حرام است و بنابر احتیاط واجب، روزه‌اش باطل است.<br /> <br /> بلکه حکم مذکور در موردی که شوهر، زن را از گرفتن روزۀ مستحبّی یا واجب غیر معیّن نهی نماید، هرچند با حقّ او ناسازگار نباشد نیز بنابر احتیاط واجب جاری است و احتیاط مستحب آن است که زن مطلقاً بدون اجازۀ شوهر، روزۀ مستحبّی یا واجب غیر معیّن نگیرد.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1067 ج۱، مسألة ۱۰۶۷]: الأحوط استحباباً أن لا تصوم الزوجة تطوّعاً أو لواجب غیر معین بدون إذن الزوج وإن کان یجوز لها ذلک إذا لم ‏یمنع عن حقّه، ولا یترک الاحتیاط بترکها الصوم إذا نهاها زوجها عنه وإن لم ‏یکن مزاحماً لحقّه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> <br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2559 مسئله ۲۵۵۹]<br /> <br /> السابع: صوم الزوجة &lt;ref&gt;(صوم الزوجة): هذا یشمل صوم التطوع والواجب غیر المعین وحرمته من الشق الأخیر الذی أشیر إلیه فی التعلیق الأسبق وکذا الحال فی المملوک.&lt;/ref&gt; مع المزاحمة لحق الزوج، والأحوط ترکه بلا إذن منه، بل لا یترک الاحتیاط مع نهیه عنه وإن لم یکن مزاحما لحقه.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:اجازه شوهر]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:روزه حرام]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B2%D9%86_%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1&diff=3019 2026-06-15T18:08:27Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>=== روزه زن بدون اجازه شوهر ===<br /> اگر روزه‌گرفتن زن با حقّ استمتاع [&lt;ref&gt;استمتاع به‌معنی بهره‌بردن است و به هر کاری که با هدف لذت جنسی انجام می‌شود، استمتاع گویند.&lt;/ref&gt;] شوهرش منافات داشته باشد، آن [[روزه حرام]] است و بنابر احتیاط واجب باطل می‌باشد.<br /> <br /> در این حکم فرقی نمی‌کند که روزۀ زن، [[مستحبی]] باشد یا روزه [[واجب غیرمعین]]؛ البته به‌جاآوردن روزه [[واجب معین]] (مثل ماه رمضان) یا روزه نذر معین که زن با [[اجازه شوهر]] نذر کرده است، به رضایت شوهر نیازی ندارد.<br /> <br /> '''همسو''': [[نذر روزه توسط زن شوهردار]]<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1708 مسئله ۱۷۰۸] . اگر روزه مستحبی زن با حق استمتاع شوهر منافات داشته باشد حرام است، و همچنین روزه‌ای که واجب است ولی روز معینی ندارد مانند نذر غیر معین، که در این صورت هم ـ بنا بر احتیاط واجب ـ روزه باطل است و از نذر کفایت نمی‌کند، و همچنین است ـ بنا بر احتیاط واجب ـ اگر شوهر، او را از گرفتن روزه مستحبی یا واجب غیر معین نهی نماید، اگرچه با حق او منافات نداشته باشد و احتیاط مستحب آن است که بدون اجازه او روزه مستحبی نگیرد.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-244 ج۲، مسئله ۲۴۴]. اکثر روزه‌های حرام از این قرار می‌باشند ....<br /> <br /> ۴. روزۀ مستحبّی زوجه یا روزۀ‌ واجب غیر معیّن وی - مانند روزۀ نذر یا روزۀ استیجاری غیر معیّن&lt;ref&gt;همچنین است حکم نسبت به روزۀ قضای ماه رمضان خودش، در صورتی که شوهرش قبل از ظهر از وی مطالبۀ تمکین نماید.&lt;/ref&gt; - چنانچه با حقّ واجب بهره‌وری جنسی شوهرش (حقّ استمتاع) ناسازگار باشد، حرام است و بنابر احتیاط واجب، روزه‌اش باطل است.<br /> <br /> بلکه حکم مذکور در موردی که شوهر، زن را از گرفتن روزۀ مستحبّی یا واجب غیر معیّن نهی نماید، هرچند با حقّ او ناسازگار نباشد نیز بنابر احتیاط واجب جاری است و احتیاط مستحب آن است که زن مطلقاً بدون اجازۀ شوهر، روزۀ مستحبّی یا واجب غیر معیّن نگیرد.<br /> <br /> === منهاج الصالحین ===<br /> [https://mesb.ir/m1-1067 ج۱، مسألة ۱۰۶۷]: الأحوط استحباباً أن لا تصوم الزوجة تطوّعاً أو لواجب غیر معین بدون إذن الزوج وإن کان یجوز لها ذلک إذا لم ‏یمنع عن حقّه، ولا یترک الاحتیاط بترکها الصوم إذا نهاها زوجها عنه وإن لم ‏یکن مزاحماً لحقّه.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> <br /> <br /> قبل از [https://mesb.ir/o2-2559 مسئله ۲۵۵۹]<br /> <br /> السابع: صوم الزوجة &lt;ref&gt;(صوم الزوجة): هذا یشمل صوم التطوع والواجب غیر المعین وحرمته من الشق الأخیر الذی أشیر إلیه فی التعلیق الأسبق وکذا الحال فی المملوک.&lt;/ref&gt; مع المزاحمة لحق الزوج، والأحوط ترکه بلا إذن منه، بل لا یترک الاحتیاط مع نهیه عنه وإن لم یکن مزاحما لحقه.<br /> <br /> <br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:اجازه شوهر]]<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:روزه حرام]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar http://wiki.al-mesbah.org/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=3018 2026-06-15T13:42:01Z

<p>Thaniashar: </p> <hr /> <div>طبق نظر آیت الله سیستانی:<br /> <br /> کسی که نمی‌تواند زمان آغاز ماه‌ها را تشخیص دهد و نمی‌داند [[ماه رمضان]] چه زمانی شروع می‌شود (مثل فرد زندانی) باید بر اساس '''قوی‌ترین [[گمان]] خود''' عمل کند.<br /> <br /> اگر هیچ گمان قوی‌تری نداشت، باید یک ماه را با [[قرعه]] مشخص کند و روزه بگیرد و زمان آن را به خاطر بسپارد.<br /> <br /> * اگر بعداً فهمید آن روزها هم‌زمان با ماه رمضان یا پس از آن بوده، تکلیفی ندارد. [در صورتی که پس از ماه رمضان بوده باشد، قضای آن محسوب می‌شود.]<br /> * اما اگر متوجه شد که آن روزها '''پیش از ماه رمضان''' بوده است، باید روزه‌ها را [[قضا]] کند.<br /> <br /> == استفتائات ==<br /> <br /> == منابع فقهی ==<br /> <br /> === توضیح المسائل ===<br /> [https://mesb.ir/t-1706 مسئله ۱۷۰۶]. اگر زندانی نتواند به ماه رمضان یقین کند، باید به گمان عمل نماید، ولی اگر بتواند گمان قوی‌تر پیدا کند، نمی‌تواند به گمان ضعیف‏تر عمل نماید، و باید سعی و کوشش تمام در تحصیل قوی‌ترین احتمال داشته باشد، و اگر هیچ راهی نبود از قرعه به عنوان آخرین راه استفاده کند اگر موجب قوت احتمال شود، و اگر عمل به گمان ممکن نباشد، باید یک ماهی را که احتمال می‏دهد ماه رمضان است روزه بگیرد، ولی باید آن ماه را در نظر داشته باشد، پس چنانچه بعد بر او معلوم شود این ماهی که روزه گرفته، بعد از ماه رمضان بوده، چیزی بر او نیست، ولی اگر معلوم شود که قبل از ماه رمضان بوده باید روزه‌های ماه رمضان را قضا نماید.<br /> <br /> === رساله جامع ===<br /> [https://mesb.ir/j2-260 ج۲، مسئله ۲۶۰]. فردی که ماه‌های سال بر وی مشتبه شده و نمی‌تواند ماه رمضان را از میان سایر ماه‌ها تشخیص دهد - مانند شخص زندانی که تشخیص ماه‌ها برایش ممکن نیست و نمی‌تواند به ماه رمضان یقین یا اطمینان کند - باید به گمان خویش عمل نماید و بنابر احتیاط لازم، باید سعی و کوشش تمام را در به دست آوردن قوی‌ترین گمان داشته باشد؛<br /> <br /> امّا چنانچه هیچ راهی برای رسیدن به گمان قوی‌تر نباشد، در صورتی که استفاده از قرعه موجب دستیابی به گمان قوی‌تر می‌شود، از آن به عنوان آخرین راه استفاده کند و در صورتی که دستیابی به گمان ممکن نباشد و احتمالات در نزد فرد مساوی باشد، باید یکی از ماه‌هایی را که احتمال می‌دهد ماه رمضان است روزه بگیرد، ولی لازم است آن ماه را در نظر داشته باشد، پس چنانچه بعداً بر او معلوم شود که آن ماهی که روزه گرفته است، ماه رمضان بوده، روزه‌هایش صحیح است و اگر ثابت شود آن ماهی که روزه گرفته است، بعد از ماه رمضان بوده است، مثلاً در ماه شوّال و ذی-قعده روزه گرفته است، تکلیفی بر او نیست و روزه‌های مذکور روزۀ قضای ماه رمضان محسوب می‌شود؛<br /> <br /> ولی اگر معلوم شود آن ماهی که روزه گرفته، قبل از ماه رمضان بوده مثلاً در ماه رجب و شعبان روزه گرفته است، روزه‌های مذکور کافی نیست و در این فرض چنانچه ماه رمضان سپری شده، باید روزه‌های ماه رمضان را قضا نماید و اگر ماه رمضان هنوز فرا نرسیده است، باید ماه رمضان را روزه بگیرد.<br /> <br /> === المسائل المنتخبه ===<br /> [https://mesb.ir/mm-484 مسألة ۴۸۴]: المحبوس أو الأسیر إذا لم یتمکن من تشخیص شهر رمضان وجب علیه التحرّی حسب الإمکان فیعمل بما غلب علیه ظنّه، ومع تساوی الاحتمالات یختار شهراً فیصومه، ویجب علیه أن یحفظ الشهر الذی صامه لیتسنّی له - من بعد - العلم بتطابقه مع شهر رمضان وعدمه، فإن انکشفت له المطابقة فهو، وإن انکشف خلافها ففیه صورتان:<br /> <br /> الأولی: أن ینکشف أن صومه وقع بعد شهر رمضان، فلا شیء علیه فی هذه الصورة.<br /> <br /> الثانیة: أن ینکشف أن صومه کان قبل شهر رمضان، فیجب علیه فی هذه الصورة أن یقضی صومه إذا کان الانکشاف بعد شهر رمضان.<br /> <br /> === عروه الوثقی ===<br /> [https://mesb.ir/o2-2519 &lt;nowiki&gt;[ ۲۵۱۹ ]&lt;/nowiki&gt;] مسألة ۸: الأسیر والمحبوس إذا لم یتمکنا من تحصیل العلم بالشهر عملا بالظن &lt;ref&gt;(عملا بالظن) : لا یترک الاحتیاط لهما بالجد فی التحری وتحصیل الاحتمال الأقوی حسب الإمکان ولا یبعد أن تکون القرعة ـ فیما إذا أوجبت قوة الاحتمال ـ من وسائل التحری فی المرتبة المتأخرة عن غیرها، ومع تساوی الاحتمالات یختار شهرا فیصومه، ویجب علیه ـ علی أی تقدیر ـ أن یحفظ الشهر الذی یصومه لیتسنی له ـ من بعده ـ العلم بتطابقه مع شهر رمضان وعدمه.&lt;/ref&gt;، ومع عدمه تخیرا فی کل سنة بین الشهور فیعینان شهرا له، ویجب مراعاة المطابقة بین الشهرین فی سنتین بأن یکون بینهما أحد عشر شهرا، ولو بان بعد ذلک أن ما ظنه أو اختاره لم یکن رمضان فإن تبین سبقه کفاه لأنه حینئذ یکون ما أتی به قضاءً، وإن تبین لحوقه وقد مضی قضاه، وإن لم یمض أتی به، ویجوز له &lt;ref&gt;(ویجوز له) : فیه تأمل بل منع.&lt;/ref&gt; فی صورة عدم حصول الظن أن لا یصوم حتی یتیقن أنه کان سابقا فیأتی به قضاء، والأحوط &lt;ref&gt;(والأحوط) : بل هو الأقوی فی المتابعة.&lt;/ref&gt;إجراء أحکام شهر رمضان علی ما ظنه من الکفارة والمتابعة والفطرة وصلاة العید وحرمة صومه ما دام الاشتباه باقیا، وإن بان الخلاف عمل بمقتضاه.<br /> [[رده:بحث روزه]]<br /> [[رده:راه‌های اثبات]]<br /> [[رده:قرعه]]<br /> <br /> {{بحث روزه}}</div>

Thaniashar