نمایش مبدأ برای الفاظ دالّ بر فتوا و احتیاط

چنانچه در [[انواع نظرات مجتهد]] بیان شده است، هنگامی که مجتهد می‌خواهد برداشت خود از مدارک را بیان کند، ممکن است به یکی از چهار شیوه نظرش را اعلان نماید:

== عباراتی که از آن فتوا و احتیاط برداشت می‌شود ==

=== فتوای قطعی ===
فتوای قطعی زمانی صادر می‌شود که فقیه پس از بررسی ادله به نتیجه قطعی برسد.

عباراتی که بر فتوای قطعی دلالت می‌کند:

* جائز، یجوز، لا یجوز
* واجب، یجب، لا یجب
* حرام، یحرم، لا یحرم
* مستحب، یستحب
* مکروه، یکره
* باطل، صحیح
* الافضل، الاکمل، الاولی
* یغتسل، توضّأ
* لا اشکال فیه، لا مجال للاشکال فیه و…

=== فتوای ترجیحی ===
فتوای ترجیحی زمانی صادر می‌شود که فقیه خدشه و مناقشه‌ای در ادله ببیند.

عباراتی که بر فتوای ترجیحی دلالت دارد:

* الاقوی، قویّ
* الاقرب، قریب
* الاظهر، الظاهر
* لا یبعد، بعید
* لا یخلو عن قوّة
* یجب/یحرم علی اشکال
* یجب علی تأمل و…

=== احتیاط واجب ===
احتیاط واجب در جایی است که فقیه به نتیجه قطعی نمی‌رسد؛ اما روی جهاتی اجازه مخالفت نیز نمی‌دهد.

عباراتی که از آن احتیاط واجب برداشت می‌شود:

* الاحوط، الاحوط وجوباً
* فیه اشکال، فیه تأمّل
* لا یخلو من اشکال
* یُشکل، مشکلٌ
* محلّ تأمّل
* المشهور، قیل و…

=== احتیاط مستحب ===
احتیاط مستحب در جایی است که فقیه به نتیجه قطعی و ترجیحی نرسیده و اجازه مخالفت می‌دهد.

عبارات دالّ بر احتیاط مستحب:

* الاحوط الاولی
* الاحوط استحباباً و…

'''نکته''': باید دقت داشت که واژۀ «اشکال و تأمل» هم در فتوا هم در احتیاط به‌کار می‌رود با این تفاوت که:

* '''فتوای قطعی''': لا اشکال فیه، لا مجال للاشکال فیه
* '''فتوای ترجیحی''': یحرم علی اشکال، یجب علی تأمل
* '''احتیاط واجب''': فیه اشکال، فیه تأمل، لا یخلو من اشکال، محلّ تأمّل، یُشکل، مشکلٌ.

== احتیاط همراه فتوا و بدون فتوا ==
واژه احتیاط اگر به‌تنهایی استعمال شود، به‌معنای [[احتیاط واجب]] است.

اگر قبل یا بعدش فتوای مخالفِ آن باشد، به‌معنای [[احتیاط مستحب]] است؛ مانند: «الاقوی کفایة المرة فی التسبیحات الاربعة و ان کان الاحوط ثلاثاً» و «الاحوط ثلاث مرّات فی التسبیحات فی التسبیحات الاربعة و ان کان الاقوی کفایة المرة».

اگر قبل یا بعدش فتوای موافقِ آن باشد، به‌معنای عدول از [[احتیاط]] به [[فتوا]] است و در این‌گونه موارد رجوع به [[فالاعلم]] جایز نیست؛ مانند: «الاحوط ثلاث مرّات فی التسبیحات الاربعة و هو الاقوی».
[[رده:اصطلاحات فقهی]]
[[رده:نظر مجتهد]]
[[رده:انواع و اقسام]]