راه‌های ثبوت هلال (ماه نو) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mahdipoor در ‏۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰

2026-05-03T11:10:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۰
خط ۱۲۰:		خط ۱۲۰:
	السادس: حکم الحاکم <ref>(حکم الحاکم): کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.</ref>الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.		السادس: حکم الحاکم <ref>(حکم الحاکم): کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.</ref>الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.

	[https://mesb.ir/o2-2512 <nowiki>[ ۲۵۱۲ ] ~~مسألة ۱~~</nowiki>]: لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.		[https://mesb.ir/o2-2512 <nowiki>[ ۲۵۱۲ ]</nowiki>] مسألة ۱: لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.

	[https://mesb.ir/o2-2516 <nowiki>[ ۲۵۱۶ ] ~~مسألة ۵~~</nowiki>]: لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.		[https://mesb.ir/o2-2516 <nowiki>[ ۲۵۱۶ ]</nowiki>] مسألة ۵: لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.

	[https://mesb.ir/o2-2518 <nowiki>[ ۲۵۱۸ ] ~~مسألة ۷~~</nowiki>]: لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.		[https://mesb.ir/o2-2518 <nowiki>[ ۲۵۱۸ ]</nowiki>] مسألة ۷: لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.

	[https://mesb.ir/o2-2520 <nowiki>[ ۲۵۲۰ ] ~~مسألة ۹~~</nowiki>]: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط <ref>(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.</ref> ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن <ref>(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.</ref> ومع عدمه یتخیر.		[https://mesb.ir/o2-2520 <nowiki>[ ۲۵۲۰ ]</nowiki>] مسألة ۹: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط <ref>(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.</ref> ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن <ref>(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.</ref> ومع عدمه یتخیر.
	[[رده:بحث روزه]]		[[رده:بحث روزه]]
	[[رده:ماه‌های قمری]]		[[رده:ماه‌های قمری]]

Mahdipoor در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۸

2026-04-25T11:48:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~طبق نظر آیت الله سیستانی~~:		آغاز ماه قمری به چهار روش ثابت می‌شود:

	~~اول~~ ماه ~~به چهار چیز ثابت می‌شود:~~		· '''دیدن ماه با چشم غیرمسلّح'''؛ یعنی شخص خودش ماه را بدون استفاده از وسایلی مانند تلسکوپ ببیند.

	۱. ~~مکلف ماه را با چشم خود (بدون وسیله‌ای مثل تلسکوپ) ببیند؛~~		· '''شهادت دو فرد عادل'''؛ اگر دو نفر عادل بگویند «ماه را دیده‌ایم» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و سخن مخالفی نیز در میان نباشد، ماه ثابت می‌شود.

	~~۲. دو نفر [[عادل]] بگویند «~~'''~~ماه را دیده‌ایم~~'''~~» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و گفتۀ آن‌ها [[تعارض\|معارض]] نداشته باشد؛~~		· '''اطمینان عقلایی'''؛ اگر انسان از راهی قابل اعتماد (مانند گفته گروهی از منجمان یا خبرهای متعدد) اطمینان پیدا کند که ماه با چشم عادی دیده شده یا قابلیت رؤیت داشته، کافی است.

	~~۳. مکلف~~ از ~~هر منشأ عقلائی (مثل تواتر و قول منجمین) اطمینان پیدا کند که~~ ماه ~~با چشم عادی دیده شده یا قابلیت رؤیت داشته است؛~~		· '''گذشت سی روز از ماه قبل'''؛ اگر از آغاز ماه پیش سی روز بگذرد، شروع ماه جدید مسلّم خواهد بود.

	۴. سی روز ~~از اول~~ ماه ~~قبل بگذرد~~.

	'''همسو''': ≠ [[ارتفاع و تطوق ماه\|ارتفاع و تطوق]] • [[حکم حاکم شرع برای اثبات اول ماه\|حکم حاکم شرع]] •		'''همسو''': ≠ [[ارتفاع و تطوق ماه\|ارتفاع و تطوق]] • [[حکم حاکم شرع برای اثبات اول ماه\|حکم حاکم شرع]] •

Mahdipoor در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۳

2025-09-29T14:23:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۳
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[رده:راه‌های اثبات]]		[[رده:راه‌های اثبات]]
	[[رده:رؤیت هلال]]		[[رده:رؤیت هلال]]

			{{بحث روزه}}

Thaniashar در ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۱

2025-02-24T15:11:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۱
خط ۱۳۰:		خط ۱۳۰:
	[https://mesb.ir/o2-2520 <nowiki>[ ۲۵۲۰ ] مسألة ۹</nowiki>]: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط <ref>(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.</ref> ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن <ref>(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.</ref> ومع عدمه یتخیر.		[https://mesb.ir/o2-2520 <nowiki>[ ۲۵۲۰ ] مسألة ۹</nowiki>]: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط <ref>(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.</ref> ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن <ref>(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.</ref> ومع عدمه یتخیر.
	[[رده:بحث روزه]]		[[رده:بحث روزه]]
	~~[[رده:اثبات و ثبوت]]~~
	[[رده:ماه‌های قمری]]		[[رده:ماه‌های قمری]]
			<references />
			[[رده:راه‌های اثبات]]
			[[رده:رؤیت هلال]]

Thaniashar: Thaniashar صفحهٔ راه‌های ثبوت هلال ماه را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به راه‌های ثبوت هلال (ماه نو) منتقل کرد

2025-02-24T15:05:52Z

Thaniashar صفحهٔ راه‌های ثبوت هلال ماه را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به راه‌های ثبوت هلال (ماه نو) منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۵
(بدون تفاوت)

Mahdipoor در ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۶

2025-01-20T13:16:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۶
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	=== توضیح المسائل ===		=== توضیح المسائل ===
	[https://mesb.ir/t-1699 ~~مسأله~~ ۱۶۹۹]. اوّل ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:		[https://mesb.ir/t-1699 مسئله ۱۶۹۹]. اوّل ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:

	'''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد؛ بنابراین چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن توسط تلسکوپ کافی نیست.		'''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد؛ بنابراین چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن توسط تلسکوپ کافی نیست.
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	=== رساله جامع ===		=== رساله جامع ===
	[https://mesb.ir/j2-249 ج۲، ~~مسأله~~ ۲۴۹]. اوّل هر ماه قمری به چهار چیز ثابت می‌شود:		[https://mesb.ir/j2-249 ج۲، مسئله ۲۴۹]. اوّل هر ماه قمری به چهار چیز ثابت می‌شود:

	'''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد. بنابراین، چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن با تلسکوپ کافی نیست.<ref>از زمان قدیم «هلال» نزد عرب، میقاتی ‌بوده که با آن ماه قمری ‌را آغاز کرده و در امور مختلف زندگی‌ خود به آن اعتماد می‌‌کردند. اسلام نیز، همین امر را تأیید نمود. قرآن کریم در سورۀ مبارکۀ بقره، آیۀ ۱۸۹ در این‌ باره می‌‌فرماید: «یَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هیَ ‌مَواقیٖتُ لِلنّاسِ وَالحَجِّ»؛ دربارۀ هلال‌های ‌ماه از تو سؤال می‌كنند، بگو: آنها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظام زندگی) مردم و (تعیین وقت) حج است.		'''اوّل''': آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد. بنابراین، چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن با تلسکوپ کافی نیست.<ref>از زمان قدیم «هلال» نزد عرب، میقاتی ‌بوده که با آن ماه قمری ‌را آغاز کرده و در امور مختلف زندگی‌ خود به آن اعتماد می‌‌کردند. اسلام نیز، همین امر را تأیید نمود. قرآن کریم در سورۀ مبارکۀ بقره، آیۀ ۱۸۹ در این‌ باره می‌‌فرماید: «یَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَهِلَّةِ قُلْ هیَ ‌مَواقیٖتُ لِلنّاسِ وَالحَجِّ»؛ دربارۀ هلال‌های ‌ماه از تو سؤال می‌كنند، بگو: آنها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظام زندگی) مردم و (تعیین وقت) حج است.

Mahdipoor در ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۶

2025-01-20T12:06:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۶
خط ۸۰:		خط ۸۰:

	=== المسائل المنتخبه ===		=== المسائل المنتخبه ===
	بعد از مساله ~~477~~		بعد از [https://mesb.ir/mm-477 مساله ۴۷۷]

	یعتبر فی وجوب صیام شهر رمضان ثبوت الهلال بأحد هذه الطرق:		یعتبر فی وجوب صیام شهر رمضان ثبوت الهلال بأحد هذه الطرق:
خط ۹۵:		خط ۹۵:

	=== منهاج الصالحین ===		=== منهاج الصالحین ===
	بعد از مساله ~~1042~~		بعد از [https://mesb.ir/m1-1042 مساله ۱۰۴۲]

	الفصل التاسع ثبوت الهلال		الفصل التاسع ثبوت الهلال
خط ۱۰۱:		خط ۱۰۱:
	یثبت الهلال بالعلم الحاصل من الرؤیة أو التواتر أو غیرهما، وبالاطمئنان الحاصل من الشیاع أو غیره من المناشئ العقلائیة، وبمضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان فیثبت هلال شهر رمضان، أو ثلاثین یوماً من هلال شهر رمضان فیثبت هلال شوّال، وبشهادة عدلین ....		یثبت الهلال بالعلم الحاصل من الرؤیة أو التواتر أو غیرهما، وبالاطمئنان الحاصل من الشیاع أو غیره من المناشئ العقلائیة، وبمضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان فیثبت هلال شهر رمضان، أو ثلاثین یوماً من هلال شهر رمضان فیثبت هلال شوّال، وبشهادة عدلین ....

	مسألة ۱۰۴۳: لا تختصّ حجّیة البینة (شهادة العدلین) بالقیام عند الحاکم، بل کلّ من علم بشهادتها عوّل علیها، ولکن یعتبر عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لشهادتها ولو حکماً، کما إذا استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم ‏یدّع الرؤیة إلّا عدلان ولم ‏یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدّة النظر، مع فرض صفاء الجوّ وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، فإنّ فی مثل ذلک لا عبرة بشهادة البینة.		[https://mesb.ir/m1-1043 ج۱، مسألة ۱۰۴۳]: لا تختصّ حجّیة البینة (شهادة العدلین) بالقیام عند الحاکم، بل کلّ من علم بشهادتها عوّل علیها، ولکن یعتبر عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لشهادتها ولو حکماً، کما إذا استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم ‏یدّع الرؤیة إلّا عدلان ولم ‏یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدّة النظر، مع فرض صفاء الجوّ وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، فإنّ فی مثل ذلک لا عبرة بشهادة البینة.

	=== عروه الوثقی ===		=== عروه الوثقی ===
	قبل از مساله ~~2512~~		قبل از [https://mesb.ir/o2-2512 مساله ۲۵۱۲]

	فصل فی طرق ثبوت هلال رمضان وشوال للصوم والإفطار		فصل فی طرق ثبوت هلال رمضان وشوال للصوم والإفطار

	وهی أمور :		وهی أمور:

	الأول : رؤیة المکلف نفسه.		الأول: رؤیة المکلف نفسه.

	الثانی : التواتر.		الثانی: التواتر.

	الثالث : الشیاع المفید للعلم، وفی حکمه کل ما یفید العلم ولو بمعاونة القرائن، فمن حصل له العلم (~~۱۴۵۸~~)بأحد الوجوه المذکورة وجب علیه العمل به وإن لم یوافقه أحد، بل وإن شهد وردّ الحاکم شهادته.		الثالث: الشیاع المفید للعلم، وفی حکمه کل ما یفید العلم ولو بمعاونة القرائن، فمن حصل له العلم <ref>(فمن حصل له العلم): أی بالرؤیة فی بلده أو فیما یلحقه حکما کما سیأتی وفی حکم العلم الاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة.</ref>بأحد الوجوه المذکورة وجب علیه العمل به وإن لم یوافقه أحد، بل وإن شهد وردّ الحاکم شهادته.

	الرابع : مضی ثلاثین یوما من هلال شعبان أو ثلاثین یوما من هلال رمضان، فإنه یجب الصوم معه فی الأول والإفطار فی الثانی.		الرابع: مضی ثلاثین یوما من هلال شعبان أو ثلاثین یوما من هلال رمضان، فإنه یجب الصوم معه فی الأول والإفطار فی الثانی.

	الخامس : البینة الشرعیة (~~۱۴۵۹~~)، وهی خبر عدلین سواء شهدا عند الحاکم وقبل شهادتهما أو لم یشهدا عنده أو شهدا وردّ شهادتهما، فکل من شهد عنده عدلان عنده یجوز بل یجب علیه ترتیب الأثر من الصوم أو الإفطار، ولا فرق بین أن تکون البینة من البلد أو من خارجه، وبین وجود العلة فی السماء وعدمها، نعم یشترط توافقهما فی الأوصاف فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها (~~۱۴۶۰~~)، نعم لو أطلقا أو وصف أحدهما وأطلق الآخر کفی، ولا یعتبر اتحادهما فی زمان الرؤیة مع توافقهما علی الرؤیة فی اللیل، ولا یثبت بشهادة النساء، ولا بعدل واحد ولو مع ضم الیمین.		الخامس: البینة الشرعیة <ref>(البینة الشرعیة): مع عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لها ولو حکما کما إذا استهل جماعة کبیرة من أهل البلد فادعی الرؤیة منهم عدلان فقط أو استهل جمع ولم یدع الرؤیة إلا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدة النظر مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعا عن رؤیتهما ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین.</ref>، وهی خبر عدلین سواء شهدا عند الحاکم وقبل شهادتهما أو لم یشهدا عنده أو شهدا وردّ شهادتهما، فکل من شهد عنده عدلان عنده یجوز بل یجب علیه ترتیب الأثر من الصوم أو الإفطار، ولا فرق بین أن تکون البینة من البلد أو من خارجه، وبین وجود العلة فی السماء وعدمها، نعم یشترط توافقهما فی الأوصاف فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها <ref>(فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها): إذا أدی ذلک إلی عدم شهادتهما علی أمر واحد دون ما إذا کان الاختلاف راجعا إلی الجهات الخارجیة ککونه مطوقا أو مرتفعا أو قلة ضوئه ونحو ذلک.</ref>، نعم لو أطلقا أو وصف أحدهما وأطلق الآخر کفی، ولا یعتبر اتحادهما فی زمان الرؤیة مع توافقهما علی الرؤیة فی اللیل، ولا یثبت بشهادة النساء، ولا بعدل واحد ولو مع ضم الیمین.

	(~~۱۴۵۸) (فمن حصل له العلم~~) : أی بالرؤیة فی ~~بلده~~ أو فیما ~~یلحقه حکما~~ کما ~~سیأتی وفی حکم العلم الاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة~~.		السادس: حکم الحاکم <ref>(حکم الحاکم): کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.</ref>الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.

	~~(۱۴۵۹) (البینة الشرعیة)~~ : مع عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لها ولو حکما کما إذا استهل جماعة کبیرة من أهل البلد فادعی الرؤیة منهم عدلان فقط أو استهل جمع ولم یدع الرؤیة إلا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدة النظر مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعا عن رؤیتهما ففی مثل ذلک لا ~~عبرة~~ بشهادة العدلین.		[https://mesb.ir/o2-2512 <nowiki>[ ۲۵۱۲ ] مسألة ۱</nowiki>]: لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.

	~~(۱۴۶۰) (فلو اختلفا فیها~~ لا ~~اعتبار بها) : إذا أدی ذلک إلی عدم شهادتهما~~ علی ~~أمر واحد دون ما~~ إذا کان ~~الاختلاف راجعا إلی الجهات الخارجیة ککونه مطوقا أو مرتفعا~~ أو ~~قلة ضوئه ونحو ذلک~~.		[https://mesb.ir/o2-2516 <nowiki>[ ۲۵۱۶ ] مسألة ۵</nowiki>]: لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.

	~~السادس~~ : ~~حکم الحاکم (۱۴۶۱) الذی~~ لم یعلم ~~خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی~~.		[https://mesb.ir/o2-2518 <nowiki>[ ۲۵۱۸ ] مسألة ۷</nowiki>]: لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.

	(۱۴۶۱) (حکم الحاکم) : کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.		[https://mesb.ir/o2-2520 <nowiki>[ ۲۵۲۰ ] مسألة ۹</nowiki>]: إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط <ref>(فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.</ref> ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن <ref>(ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.</ref> ومع عدمه یتخیر.

	~~[ ۲۵۱۲ ] مسألة ۱ : لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.~~

	[ ~~۲۵۱۶ ] مسألة ۵~~ : لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.

	~~[ 2518 ] مسألة ۷ : لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.~~

	[ ۲۵۲۰ ] مسألة ۹ : إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط ~~(۱۴۷۱) ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن (۱۴۷۲) ومع عدمه یتخیر.~~

	~~(۱۴۷۱)~~ (فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.

	~~(۱۴۷۲)~~ (ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.
	[[رده:بحث روزه]]		[[رده:بحث روزه]]
	[[رده:اثبات و ثبوت]]		[[رده:اثبات و ثبوت]]
	[[رده:ماه‌های قمری]]		[[رده:ماه‌های قمری]]

Thaniashar در ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۳۲

2024-12-10T12:32:14Z

نمایش تغییرات

Thaniashar در ‏۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۶

2024-12-09T10:46:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۴۶
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	۴. سی روز از اول ماه قبل بگذرد.		۴. سی روز از اول ماه قبل بگذرد.

	'''همسو''': [[ارتفاع و تطوق ماه\|ارتفاع و تطوق]]		'''همسو''': ≠ [[ارتفاع و تطوق ماه\|ارتفاع و تطوق]] • [[حکم حاکم شرع برای اثبات اول ماه\|حکم حاکم شرع]] •

	== استفتائات ==		== استفتائات ==

Thaniashar: صفحه‌ای تازه حاوی «طبق نظر آیت الله سیستانی: اول ماه به چهار چیز ثابت می‌شود: ۱. مکلف ماه را با چشم خود (بدون وسیله‌ای مثل تلسکوپ) ببیند؛ ۲. دو نفر عادل بگویند «'''ماه را دیده‌ایم'''» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و گفتۀ آن‌ها معارض نداشته باشد؛ ۳. م...» ایجاد کرد

2024-12-03T18:14:51Z

صفحه‌ای تازه حاوی «طبق نظر آیت الله سیستانی: اول ماه به چهار چیز ثابت می‌شود: ۱. مکلف ماه را با چشم خود (بدون وسیله‌ای مثل تلسکوپ) ببیند؛ ۲. دو نفر عادل بگویند «'''ماه را دیده‌ایم'''» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و گفتۀ آن‌ها معارض نداشته باشد؛ ۳. م...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

طبق نظر آیت الله سیستانی:

اول ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:

۱. مکلف ماه را با چشم خود (بدون وسیله‌ای مثل تلسکوپ) ببیند؛

۲. دو نفر [[عادل]] بگویند «'''ماه را دیده‌ایم'''» و صفات آن را بر خلاف یکدیگر نگویند و گفتۀ آن‌ها [[تعارض|معارض]] نداشته باشد؛

۳. مکلف از هر منشأ عقلائی (مثل تواتر و قول منجمین) اطمینان پیدا کند که ماه با چشم عادی دیده شده یا قابلیت رؤیت داشته است؛

۴. سی روز از اول ماه قبل بگذرد.

'''همسو''': [[ارتفاع و تطوق ماه|ارتفاع و تطوق]]

== استفتائات ==

== منابع فقهی ==

=== توضیح المسائل ===
مسأله ۱۶۹۹ اوّل ماه به چهار چیز ثابت می‌شود:

اوّل: آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد؛ بنابراین چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن توسط تلسکوپ کافی نیست.

دوّم: عدّه‌ای که از گفته آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را دیده‌ایم. و همچنین است هر چیزی که به واسطه آن یقین پیدا شود، یا اطمینان از یک منشأ عقلایی پیدا شود.

سوّم: دو مرد عادل بگویند که در شب ماه را دیده‌ایم، ولی اگر صفت ماه را بر خلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‏شود. و همچنین است اگر انسان یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد، یا شهادت آنان مبتلا به معارض یا در حکم معارض باشد، مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر استهلال نمایند ولی بیش از دو نفر عادل کسی دیگر ادعای رؤیت ماه را نکند، یا آنکه گروهی استهلال کنند و دو نفر عادل از میان آنان ادعای رؤیت کنند، و دیگران رؤیت نکنند، حال آنکه دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال، و در تیزبینی مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این‌چنین موارد اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‏شود.

چهارم: سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد که به واسطه آن اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود، و سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد که به واسطه آن، اوّل ماه شوال ثابت می‌شود.

=== رساله جامع ===
مسأله ۲۴۹. اوّل هر ماه قمری به چهار چیز ثابت می‌شود:

اوّل: آنکه خود انسان ماه را ببیند و دیدن، باید با چشم معمولی یعنی چشم غیر مسلّح باشد. بنابراین، چنانچه هلال ماه با چشم معمولی قابل مشاهده نباشد، دیده شدن آن با تلسکوپ کافی نیست.[۱]

بدیهی است استفاده از دوربین یا تلسکوپ یا وسایل و ابزار بزرگ‌نمایی مانند آن، برای پیدا نمودن و رصد موقعیّت مکانی هلال ماه در آسمان، اشکال ندارد؛ ولی باید دیدن ماه به گونه‌‌ای باشد که اگر دوربین یا تلسکوپ کنار رود، باز هم هلال ماه قابل مشاهده با چشم معمولی (غیر مسلّح) باشد.[۲]

البتّه، اگر مانعی مثل ابر یا غبار زیاد در آسمان باشد، چنانچه طوری است که اگر آن مانع (عارضی) در آسمان وجود نداشت مطمئنّاً ماه با چشم معمولی قابل دیدن بود، اوّل ماه ثابت می‌شود.

دوّم: عدّه‌ای که از گفتۀ آنان یقین یا اطمینان پیدا می‌شود، بگویند ماه را با چشم غیر مسلّح در همان شهر یا شهرهایی که با آن شهر اتّحاد افق دارند دیده‌ایم. همچنین است هر چیزی که به وسیلۀ آن یقین پیدا شود و نیز هر راه معقولی که از آن راه اطمینان پیدا شود.

سوّم: دو مرد عادل بگویند: «ماه را با چشم غیر مسلّح دیده‌ایم»؛ ولی اگر ویژگی ماه را برخلاف یکدیگر بگویند، اوّل ماه ثابت نمی‌شود؛

همچنین است اگر انسان، یقین یا اطمینان به اشتباه آنها داشته باشد یا شهادت دارای معارض یا چیزی در حکم معارض باشد؛

مثلاً اگر گروه زیادی از مردم شهر به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) ولی بیش از دو نفر عادل، کسی دیگر ادّعای دیدن ماه را نکند، یا آنکه گروهی به دنبال دیدن ماه باشند (استهلال نمایند) و دو نفر عادل از میان آنان ادّعای دیدن ماه کنند و دیگران نبینند، درحالی‌که دو نفر عادل دیگر در میان آنها باشد که در دانستن جای هلال و در تیزبینی، مانند آن دو عادل اوّل باشند و آسمان صاف باشد و مانع احتمالی از دیدن آن دو نباشد، در این چنین مواردی، اوّل ماه به شهادت دو عادل ثابت نمی‌شود.

چهارم: سی روز از اوّل هر ماه بگذرد که در این صورت، ماه بعد ثابت می‌شود؛ مثلاً وقتی سی روز از اوّل ماه شعبان بگذرد، اوّل ماه رمضان ثابت می‌شود و یا وقتی سی روز از اوّل ماه رمضان بگذرد، اوّل ماه شوّال ثابت می‌شود.

=== المسائل المنتخبه ===
بعد از مساله 477

یعتبر فی وجوب صیام شهر رمضان ثبوت الهلال بأحد هذه الطرق:

۱- أن یراه المکلّف نفسه.

۲- أن یتیقّن أو یطمئنّ لشیاع أو نحوه برؤیته فی بلده، أو فیما یلحقه حکماً کما سیأتی بیانه.

۳- مضی ثلاثین یوماً من شهر شعبان.

۴- شهادة رجلین عادلین بالرؤیة، وقد مرّ معنی العدالة فی المسألة (۲۰). وتعتبر فیها وحدة المشهود به، فلو ادّعی أحدهما الرؤیة فی طرف وادّعی الآخر رؤیته فی طرف آخر لم یثبت الهلال بذلک، کما یعتبر فیها عدم العلم أو الاطمئنان باشتباههما وعدم وجود معارض لشهادتهما ولو حکماً، کما لو استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم یدعِ الرؤیة إلّا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحِدَّة النظر، مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین. ولا یثبت الهلال بشهادة النساء إلّا إذا حصل الیقین أو الاطمئنان به من شهادتهنّ.

هذا ویعتبر فی الرؤیة أن تکون بالعین غیر المسلّحة، فلو رئی الهلال بالتلسکوب - مثلاً - ولم یمکن رؤیته بدونه لم یکفِ فی دخول الشهر الجدید.

=== منهاج الصالحین ===
بعد از مساله 1042

الفصل التاسع ثبوت الهلال

یثبت الهلال بالعلم الحاصل من الرؤیة أو التواتر أو غیرهما، وبالاطمئنان الحاصل من الشیاع أو غیره من المناشئ العقلائیة، وبمضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان فیثبت هلال شهر رمضان، أو ثلاثین یوماً من هلال شهر رمضان فیثبت هلال شوّال، وبشهادة عدلین ....

مسألة ۱۰۴۳: لا تختصّ حجّیة البینة (شهادة العدلین) بالقیام عند الحاکم، بل کلّ من علم بشهادتها عوّل علیها، ولکن یعتبر عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لشهادتها ولو حکماً، کما إذا استهلّ جماعة کبیرة من أهل البلد فادّعی الرؤیة منهم عدلان فقط، أو استهلّ جمع ولم ‏یدّع الرؤیة إلّا عدلان ولم ‏یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدّة النظر، مع فرض صفاء الجوّ وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعاً عن رؤیتهما، فإنّ فی مثل ذلک لا عبرة بشهادة البینة.

=== عروه الوثقی ===
قبل از مساله 2512

فصل فی طرق ثبوت هلال رمضان وشوال للصوم والإفطار

وهی أمور :

الأول : رؤیة المکلف نفسه.

الثانی : التواتر.

الثالث : الشیاع المفید للعلم، وفی حکمه کل ما یفید العلم ولو بمعاونة القرائن، فمن حصل له العلم (۱۴۵۸)بأحد الوجوه المذکورة وجب علیه العمل به وإن لم یوافقه أحد، بل وإن شهد وردّ الحاکم شهادته.

الرابع : مضی ثلاثین یوما من هلال شعبان أو ثلاثین یوما من هلال رمضان، فإنه یجب الصوم معه فی الأول والإفطار فی الثانی.

الخامس : البینة الشرعیة (۱۴۵۹)، وهی خبر عدلین سواء شهدا عند الحاکم وقبل شهادتهما أو لم یشهدا عنده أو شهدا وردّ شهادتهما، فکل من شهد عنده عدلان عنده یجوز بل یجب علیه ترتیب الأثر من الصوم أو الإفطار، ولا فرق بین أن تکون البینة من البلد أو من خارجه، وبین وجود العلة فی السماء وعدمها، نعم یشترط توافقهما فی الأوصاف فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها (۱۴۶۰)، نعم لو أطلقا أو وصف أحدهما وأطلق الآخر کفی، ولا یعتبر اتحادهما فی زمان الرؤیة مع توافقهما علی الرؤیة فی اللیل، ولا یثبت بشهادة النساء، ولا بعدل واحد ولو مع ضم الیمین.

(۱۴۵۸) (فمن حصل له العلم) : أی بالرؤیة فی بلده أو فیما یلحقه حکما کما سیأتی وفی حکم العلم الاطمئنان الناشئ من المبادئ العقلائیة.

(۱۴۵۹) (البینة الشرعیة) : مع عدم العلم أو الاطمئنان باشتباهها وعدم وجود معارض لها ولو حکما کما إذا استهل جماعة کبیرة من أهل البلد فادعی الرؤیة منهم عدلان فقط أو استهل جمع ولم یدع الرؤیة إلا عدلان ولم یره الآخرون وفیهم عدلان یماثلانهما فی معرفة مکان الهلال وحدة النظر مع فرض صفاء الجو وعدم وجود ما یحتمل أن یکون مانعا عن رؤیتهما ففی مثل ذلک لا عبرة بشهادة العدلین.

(۱۴۶۰) (فلو اختلفا فیها لا اعتبار بها) : إذا أدی ذلک إلی عدم شهادتهما علی أمر واحد دون ما إذا کان الاختلاف راجعا إلی الجهات الخارجیة ککونه مطوقا أو مرتفعا أو قلة ضوئه ونحو ذلک.

السادس : حکم الحاکم (۱۴۶۱) الذی لم یعلم خطأوه ولا خطأ مستنده کما إذا استند إلی الشیاع الظنی.

(۱۴۶۱) (حکم الحاکم) : کونه من طرق ثبوت الهلال محل إشکال بل منع نعم إذا أفاد حکمه أو الثبوت عنده الاطمئنان بالرؤیة فی البلد أو فیما بحکمه اُعتمد علیه، ومنه یظهر الحال فی جملة من المسائل الآتیة.

[ ۲۵۱۲ ] مسألة ۱ : لا یثبت بشهادة العدلین إذا لم یشهدا بالرؤیة، بل شهدا شهادة علمیة.

[ ۲۵۱۶ ] مسألة ۵ : لا یجوز الاعتماد علی البرید البرقی المسمی بالتلگراف فی الإخبار عن الرؤیة إلا إذا حصل منه العلم بأن کان البلدان متقاربین وتحقق حکم الحاکم أو شهادة العدلین برؤیته هناک.

[ 2518 ] مسألة ۷ : لو غمت الشهور ولم یر الهلال فی جملة منها أو فی تمامها حسب کل شهر ثلاثین ما لم یعلم النقصان عادة.

[ ۲۵۲۰ ] مسألة ۹ : إذا اشتبه شهر رمضان بین شهرین أو ثلاثة أشهر مثلا فالأحوط صوم الجمیع، وإن کان لا یبعد إجراء حکم الأسیر والمحبوس وأما إن اشتبه الشهر المنذور صومه بین شهرین أو ثلاثة فالظاهر وجوب الاحتیاط (۱۴۷۱) ما لم یستلزم الحرج، ومعه یعمل بالظن (۱۴۷۲) ومع عدمه یتخیر.

(۱۴۷۱) (فالظاهر وجوب الاحتیاط): بل هو الأحوط، وقد مر منا جواز السفر فی المنذور المعین اختیارا فله التهرب من الاحتیاط بذلک.

(۱۴۷۲) (ومعه یعمل بالظن): بل یحتاط بما یتیسر له ویسقط ما یستلزم الحرج وهو المتأخر زمانا فی الغالب نعم إذا کان هو الأقوی احتمالا من غیره صامه وترک ما یوجب کون صومه حرجیا علیه وإن کان متقدما زمانا.
[[رده:بحث روزه]]
[[رده:اثبات و ثبوت]]
[[رده:ماه‌های قمری]]