مستحبات و مکروهات شخص معذور (در ماه رمضان)

مستحبات شخص معذور

طبق نظر آیت الله سیستانی:

برای این افراد مستحب است در ماه رمضان (هرچند روزه‌دار نیستند) از انجام کارهایی که روزه را باطل می‌کند، خودداری نمایند:

۱.     مسافری که در سفر کاری انجام داده که روزه را باطل می‌کند و پیش از ظهر به وطن یا جایی برسد که قصد اقامت ده‌روزه دارد.

۲.     مسافری که بعد از ظهر به وطنش یا جایی برسد که می‌خواهد ده روز در آنجا بماند.

۳.     بیماری که بعد از ظهر بهبود یابد.

۴.     بیماری که قبل از ظهر بهبود یابد، اگر کاری که روزه را باطل می‌کند انجام داده باشد. ولی اگر هنوز مبطلی انجام نداده باشد، به احتیاط واجب باید روزه بگیرد.

۵.     زنی که در بین روز از خون حیض یا نفاس پاک می‌شود.

مکروهات شخص معذور

برای فردی که در ماه رمضان به‌سبب عذری روزه نیست، خوردن و آشامیدن به‌اندازۀ سیری کراهت دارد و همچنین نزدیکی (جماع) نیز برای او مکروه است.

منابع فقهی

توضیح المسائل

مسئله ۱۶۹۳. مسافر و کسی که از روزه گرفتن عذر دارد، مکروه است در روز ماه رمضان نزدیکی نماید، و در خوردن و آشامیدن کاملاً خود را سیر کند.

مواردی که مستحب است انسان از کارهایی که روزه را باطل می‏کند خودداری نماید

مسئله ۱۷۱۷. برای پنج نفر مستحب است در ماه رمضان اگرچه روزه نیستند  از کاری که روزه را باطل می‏کند خودداری نمایند:

اوّل: مسافری که در سفر، کاری که روزه را باطل می‏کند انجام داده باشد، و پیش از ظهر به وطنش یا به جایی که می‏خواهد ده روز در آنجا بماند برسد.

دوّم: مسافری که بعد از ظهر به وطنش یا به جایی که می‏خواهد ده روز در آنجا بماند برسد.

سوّم: بیماری که بعد از ظهر خوب شود، و همچنین است اگر پیش از ظهر خوب شود و کاری که روزه را باطل می‏کند انجام داده باشد. و اما چنانچه انجام نداده باشد  بنا بر احتیاط واجب  باید روزه بگیرد.

چهارم: زنی که در بین روز از خون حیض یا نفاس پاک شود.

پنجم: کافری که مسلمان شود و قبلاً کاری را که روزه را باطل می‏کند انجام داده باشد.

رساله جامع

ج۲، مسئله ۲۴۶. برای چند نفر مستحب است در ماه رمضان - هرچند روزه نیستند - از کاری که روزه را باطل می‌کند، خودداری نمایند:

اوّل: مسافری که در سفر کاری که روزه را باطل می‌کند انجام داده باشد و قبل از اذان ظهر به وطنش یا به جایی که می‌خواهد ده روز در آنجا بماند، برسد.

دوّم: مسافری که بعد از اذان ظهر به وطنش یا به جایی که می‌خواهد ده روز در آنجا بماند، برسد.

سوّم: مریضی که بعد از اذان ظهر خوب شود؛ همچنین است اگر قبل از اذان ظهر خوب شود و کاری که روزه را باطل می‌کند انجام داده باشد و امّا چنانچه انجام نداده باشد، بنابر احتیاط واجب، باید روزه بگیرد.

چهارم: زنی که در بین روز از خون حیض یا نفاس پاک شود.

پنجم: کافری که در بین روز مسلمان شود و قبلاً کاری که روزه را باطل می‌کند انجام داده باشد.

ج۲، مسئله ۲۴۷. مسافر و کسی که در روزه نگرفتن عذر دارد، مکروه است در روز ماه رمضان نزدیکی (جماع) نماید و در خوردن و آشامیدن کاملاً خود را سیر کند.

منهاج الصالحین

ج۱، مسألة ۱۰۴۱: یجوز للمسافر التملّی من الطعام والشراب وکذا الجماع فی النهار علی کراهة فی الجمیع والأحوط استحباباً الترک ولا سیما فی الجماع.

عروه الوثقی

[ ۲۵۰۶ ] مسألة ۱: .... وإذا کان مسافرا وحضر بلده أو بلدا یعزم علی الإقامة فیه عشرة أیام فإن کان قبل الزوال ولم یتناول المفطر وجب علیه الصوم، وإن کان بعده أو تناول فلا وإن استحب له الإمساک بقیة النهار، ....

[ ۲۵۱۱ ] مسألة ۶: یکره للمسافر فی شهر رمضان، بل کل من یجوز له الإفطار التملی من الطعام والشراب، وکذا یکره له الجماع فی النهار، بل الأحوط ترکه وإن کان الأقوی جوازه.

[ ۲۵۵۹ ] مسألة ۳: یستحب الإمساک تأدبا فی شهر رمضان وإن لم یکن صوما فی مواضع.

أحدها: المسافر إذا ورد أهله أو محل الإقامة بعد الزوال مطلقا أو قبله وقد أفطر، وأما إذا ورد قبله ولم یفطر فقد مر أنه یجب علیه الصوم.

الثانی: المریض إذا برء فی أثناء النهار وقد أفطر، وکذا لو لم یفطر إذا کان بعد الزوال، بل قبله أیضاً علی ما مر من عدم صحة صومه، وإن کان الأحوط تجدید النیة والإتمام ثم القضاء.

الثالث: الحائض والنفساء إذا طهرتا فی أثناء النهار.

الرابع: الکافر إذا أسلم فی أثناء النهار أتی بالمفطر أم لا.

الخامس: الصبی إذا بلغ فی أثناء النهار.

السادس: المجنون والمغمی علیه إذا أفاقا فی أثنائه.