تعریف اعتکاف
حقیقت اعتکاف این است که انسان برای رضای خدا با رعایت شرایط اعتکاف، مدتی در مسجد بماند.
این عمل در اصل عبادتی مستحب است، اما با نذر و عهد و امثال آن بر مکلف واجب میشود.
اعتکاف زمان مشخص و محدودی ندارد، هر وقت روزه صحیح باشد، انجام اعتکاف هم صحیح است. البته بهترین زمان آن، ماه رمضان و برتر از همه، ده روز آخر این ماه است.
استفتائات
منابع فقهی
توضیح المسائل
مسأله ۱۷۱۹ ـ اعتکاف از عبادات مستحب میباشد که به واسطه نذر، عهد، قسم و مانند اینها واجب میشود، و اعتکاف شرعی آن است که فرد در مسجد به قصد قربت، توقّف و اقامت کند و احتیاط مستحب آن است که اقامت به قصد انجام اعمال عبادی مانند نماز یا دعا باشد.
مسأله ۱۷۲۰ ـ برای اعتکاف وقت معیّنی نیست و در هر زمانی در طول سال که روزه صحیح است، اعتکاف هم صحیح است و بهترین وقت آن، ماه مبارک رمضان است و افضل دهه آخر ماه رمضان است.
رساله جامع
ج۲، مسئله ۲۶۷. اعتکاف شرعاً آن است که فرد در مسجد به قصد قربت، توقّف و اقامت کند و احتیاط مستحب آن است که اقامت، به قصد انجام اعمال عبادی مانند نماز یا دعا باشد؛ اعتکاف از عبادتهای مستحب میباشد که به وسیلۀ نذر، عهد، قسم و مانند آن واجب میشود.
ج۲، مسئله ۲۶۸. اعتکاف وقت معیّن بخصوصی ندارد و هر زمانی در طول سال که روزه صحیح است، اعتکاف هم صحیح میباشد و بهترین وقت آن، ماه مبارک رمضان است و بهتر، دهۀ آخر ماه رمضان است.
المسائل المنتخبه
منهاج الصالحین
ق م ۱۰۶۸....
فصل معنی الاعتکاف وشروط الصحّة
وهو اللّبث فی المسجد بقصد التعبّد به، والأحوط استحباباً أن یضمّ إلیه قصد فعل العبادة فیه من صلاة ودعاء وغیرهما، ویصحّ فی کلّ وقت یصحّ فیه الصوم، والأفضل شهر رمضان، وأفضله العشر الأواخر .
ق م ۱۰۷۴ ....
فصل الرجوع عن الاعتکاف
الاعتکاف فی نفسه مندوب، ویجب بالعارض من نذر وشبهه، فإن کان واجباً معیناً فلا إشکال فی وجوبه قبل الشروع فضلاً عمّا بعده، وإن کان واجباً مطلقاً أو مندوباً لم یجب بالشروع، أی لا یجب إکماله بمجرّد الشروع فیه - وإن کان هو الأحوط استحباباً فی الواجب المطلق - نعم یجب بعد مضی یومین منه فیتعین الیوم الثالث، إلّا إذا اشترط حال النیة الرجوع لعارض، فاتّفق حصوله بعد یومین، فله الرجوع عنه حینئذٍ إن شاء، ولا عبرة بالشرط إذا لم یکن مقارناً للنیة سواء أکان قبلها أم بعد الشروع فیه.
عروه الوثقی
ق م ۲۵۶۰
کتاب الاعتکاف
وهو اللبث فی المسجد بقصد العبادة، بل لا یبعد کفایة قصد التعبد بنفس اللبث وإن لم یضم إلیه قصد عبادة أخری خارجة عنه، لکن الأحوط الأول [(لکن الأحوط الأول) : بل الأحوط قصد التعبد بنفس اللبث أیضاً.]، ویصح فی کل وقت یصح فیه الصوم، وأفضل أوقاته شهر رمضان، وأفضله العشر الأواخر منه، وینقسم إلی واجب ومندوب، والواجب منه ما وجب بنذر أو عهد أو یمین أو شرط فی ضمن عقد أو إجارة أو نحو ذلک، وإلا ففی أصل الشرع مستحب، ویجوز الإتیان به عن نفسه وعن غیره المیت، وفی جوازه نیابة عن الحی قولان لا یبعد ذلک [(لا یبعد ذلک) : فیه إشکال نعم لا بأس بالنیابة عنه رجاء.]، بل هو الأقوی، ولا یضر اشتراط الصوم فیه فإنه تبعی، فهو کالصلاة فی الطواف الذی یجوز فیه النیابة عن الحی.