فضیلت اعتکاف
اعتکاف از عبادتهای مهم و پر فضیلتی است که در اصل مستحب میباشد، ولی با نذر، عهد یا قسم بر انسان واجب میشود.
اعتکاف زمان مشخص و محدودی ندارد، هر وقت روزه صحیح باشد، انجام اعتکاف هم صحیح است. البته بهترین زمان آن، ماه رمضان و برتر از همه، ده روز آخر این ماه است.
این عبادت در امتهای گذشته نیز ریشه داشته و فلسفه اعتکاف، خلوت معنوی برای دورشدن از مشغلههای دنیا، توبه، تزکیه نفس و پیوند عمیقتر با خداوند است. معتکف با حضور در مسجد و روزهداری، راه بندگی و پاکسازی درون را برای خود هموار کرده و موجبات قبولی توبهاش را فراهم میسازد.
استفتائات
منابع فقهی
رساله جامع
قبل از م۲۶۷
«اعتکاف» عبادت پر فضیلتی است که حضور در مسجد و روزه از ارکان آن است و نسبت به انجام آن در ماه مبارک رمضان، بیشتر سفارش شده است.
از امام صادق(علیهالسلام) روایت شده که فرمودند: «هر گاه دهۀ آخر ماه رمضان فرا میرسید، پیامبر خدا(صلیاللهعلیهوآله) در مسجد معتکف میشد و برای حضرت(صلیاللهعلیهوآله) خیمهای مویین برپا میکردند و آن حضرت(صلیاللهعلیهوآله) دامن همّت به کمر میبست و بستر خوابش را برمیچید».[ وسائل الشیعه، ج۱۰، کتاب الاعتکاف، باب۱، ص۵۳۳، ح۱.]
نیز از امام صادق(علیهالسلام) نقل شده که فرمودند: «جنگ بدر در ماه رمضان واقع شد، پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) در آن سال معتکف نشد و به جای آن در سال بعد دو دهه به اعتکاف نشست؛ یک دهه برای همان سال و یک دهه به جای سال قبل».[ وسائل الشیعه، ج۲، کتاب الاعتکاف، باب۱، ص۵۳۳، ح۱.]
از امام صادق(علیهالسلام) روایت شده که پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «پاداش اعتکاف ده روز ماه رمضان، معادل دو حج و دو عمره میباشد».[ همان، ص۵۳۴، ح۳.]
اعتکاف سنّتی نبویّ(صلیاللهعلیهوآله) است که مسلمانان به آن فرا خوانده شدهاند و در برخی از ادیان الهی گذشته نیز مطرح بوده است، هرچند در جزئیّات و کیفیّت آن تفاوتهایی وجود دارد و این خود نشانه دهندۀ اهمیّت این عبادت است. قرآن کریم در این باره میفرماید: «... وَعَهِدْنا إِلیٰ إِبْراهیمَ وَإِسْماعیلَ أَنْ طَهِّرا بَیْتیَ لِلطَّائِفینَ وَالْعاکِفینَ وَالرُّکَّعِ السُّجُودِ»[ سوره بقرۀ، آیۀ ۱۲۵.]
«ما ابراهیم و اسماعیل را فرمان دادیم که خانۀ مرا برای طواف کنندگان و معتکفان و راکعان و ساجدان پاکیزه دارید».
انسان در گریز از هوای نفس و فرار از اشتغالات دنیوی در طریق انس با معبود، نیازمند خلوتی است تا خود را از زنگار گناهان بشوید، توبه نماید و به تزکیۀ نفس بپردازد. اعتکاف زمینۀ چنین فرصتی را فراهم میکند، معتکف با پناه آوردن به مسجد و روزه گرفتن و دوری گزیدن از امور دنیوی راه تکامل معنوی را به روی خود میگشاید و موجبات قبولی توبهاش و نیل به پاداش الهی را فراهم میسازد.